यह सोपान ‘राजधर्म बनाम प्रेमधर्म’ के द्वंद्व को साधना-पथ में रूपान्तरित करता है: बाह्य अभिषेक (सामाजिक-राजकीय प्रतिष्ठा) से भीतर के अभिषेक (त्याग, समत्व, आज्ञापालन) की ओर चढ़ाई। अयोध्या—‘अयोध्या’ (अ-युद्ध) प्रतीक है उस अंतःपुर की जहाँ इच्छा/लोभ के साथ युद्ध नहीं, बल्कि विवेक से शमन होता है। इस काण्ड में राम का युवराज-टीका प्रस्ताव भक्ति के लिए ‘मंगल’ है, पर वही मंगल आगे चलकर वैराग्य की कसौटी बनता है। अतः यह चरण साधक को सिखाता है कि ईश्वर-सान्निध्य का शिखर राजसुख नहीं, गुरु-वचन, पितृ-वचन और लोक-कल्याण के लिए स्वेच्छा से कष्ट स्वीकार करना है—यही मुक्ति की सीढ़ी का निर्णायक पायदान है।
Główną rasą Ayodhyā Kāṇḍy jest karuṇā, lecz jej źródłem nie jest sam smutek; jest to „dharma-karuṇā”, zrodzona z tarcia między surowością dharmy a delikatnością miłości. W tej części, po maṅgalācaraṇie (Śaṅkara-vandanā, blask oblicza Raghu-nandany, Rāma jako dźwigający łuk), ukazuje się przepych miasta i radość ludzi: porównania takie jak „zawsze nowa pomyślność” i „chmery zasługi” czynią Ayodhyę krainą umysłu bogatą w puṇyę. Następnie oś narracji od razu skupia się na decyzji yuvarājy: świadomość starości Daśarathy (siwe włosy) i otrzymanie zgody Guru. Ta struktura celowo stawia „święto” obok „ziarna wyrzeczenia”: im wspanialsze przygotowania do koronacji, tym głębsze tło dla nadchodzącej ofiary. Tutaj Tulasī kieruje saguṇa-līlā (królewska konsekracja) ku nirguṇa-prawdzie (nieprzywiązanie, posłuszeństwo rozkazowi, równowaga), to dharmaśastrowe miejsce duchowej równowagi Kāṇḍy.
Śloka 1-3
यस्याङ्के च विभाति भूधरसुता देवापगा मस्तकेभाले बालविधुर्गले च गरलं यस्योरसि व्यालराट्।सोऽयं भूतिविभूषणः सुरवरः सर्वाधिपः सर्वदाशर्वः सर्वगतः शिवः शशिनिभः श्रीशङ्करः पातु माम्।।1।।
प्रसन्नतां या न गताभिषेकतस्तथा न मम्ले वनवासदुःखतः।मुखाम्बुजश्री रघुनन्दनस्य मे सदास्तु सा मञ्जुलमंगलप्रदा।।2।।
नीलाम्बुजश्यामलकोमलाङ्गं सीतासमारोपितवामभागम्।पाणौ महासायकचारुचापं नमामि रामं रघुवंशनाथम्।।3।।
yasyāṅke ca vibhāti bhūdharasutā devāpagā mastakebhāle bālavidhurgale ca garalaṁ yasyorasi vyālarāṭ |so'yaṁ bhūtivibhūṣaṇaḥ suravaraḥ sarvādhipaḥ sarvadāśarvaḥ sarvagataḥ śivaḥ śaśinibhaḥ śrīśaṅkaraḥ pātu mām ||1||
prasannatāṁ yā na gatābhiṣekatastathā na mamle vanavāsaduḥkhataḥ |mukhāmbujaśrī raghunandanasya me sadāstu sā mañjulamaṁgalapradā ||2||
nīlāmbujaśyāmalakomalāṅgaṁ sītāsamāropitavāmabhāgam |pāṇau mahāsāyakacārucāpaṁ namāmi rāmaṁ raghuvaṁśanātham ||3||
Niech ten najlepszy z bogów, Pan wszystkich, na zawsze przyozdobiony popiołem jako ozdobą, chroni mnie: ten, w którego łonie lśni córka góry, który nosi niebiańską rzekę na swojej głowie, który ma młody księżyc na czole, truciznę w gardle i króla węży jako girlandę na piersi; ten, który jest Śarwą, wszechprzenikającym, łaskawym, o barwie księżyca, błogosławionym Śankarą. Niech lotosowa twarz radości Raghu zawsze udziela mi pięknych i pomyślnych błogosławieństw; ona, która nie radowała się z koronacji, ani nie była przygnębiona smutkiem wygnania do lasu. Kłaniam się Ramie, Panu rodu Raghu, który jest ciemny jak niebieski lotos, o delikatnych członkach, z Sitą siedzącą po jego lewej stronie, trzymającemu w ręku piękny łuk i wyborne strzały.
Doha
श्रीगुरु चरन सरोज रज निज मनु मुकुरु सुधारि।बरनउँ रघुबर बिमल जसु जो दायकु फल चारि।।
śrīguru carana saroja raja nija manu mukuru sudhāri |baranaũ raghubara bimala jasu jo dāyaku phala cāri ||
Pyłem ze stóp lotosu czczonego Guru wypolerowałem zwierciadło mojego serca; teraz opowiem nieskalaną chwałę Najlepszego z Raghu, która obdarza czterema owocami ludzkiego życia.
Ćaupai 1.1-4
जब तें रामु ब्याहि घर आए।नित नव मंगल मोद बधाए।।
भुवन चारिदस भूधर भारी।सुकृत मेघ बरषहि सुख बारी।।
रिधि सिधि संपति नदीं सुहाई।उमगि अवध अंबुधि कहुँ आई।।
मनिगन पुर नर नारि सुजाती।सुचि अमोल सुंदर सब भाँती।।
कहि न जाइ कछु नगर बिभूती।जनु एतनिअ बिरंचि करतूती।।
सब बिधि सब पुर लोग सुखारी।रामचंद मुख चंदु निहारी।।
मुदित मातु सब सखीं सहेली।फलित बिलोकि मनोरथ बेली।।
राम रूपु गुनसीलु सुभाऊ।प्रमुदित होइ देखि सुनि राऊ।।
jaba teṁ rāmu byāhi ghara āe |nita nava maṁgala moda badhāe ||
bhuvana cāridasa bhūdhara bhārī |sukṛta megha baraṣahi sukha bārī ||
ridhi sidhi saṁpati nadīṁ suhāī |umagi avadha aṁbudhi kahũ āī ||
manigana pura nara nāri sujātī |suci amola suṁdara saba bhā̃tī ||
kahi na jāi kachu nagara bibhūtī |janu etania biraṁci karatūtī ||
saba bidhi saba pura loga sukhārī |rāmacaṁda mukha caṁdu nihārī ||
mudita mātu saba sakhīṁ sahelī |phalita biloki manoratha belī ||
rāma rūpu gunasīlu subhāū |pramudita hoi dekhi suni rāū ||
Odkąd Rama powrócił do domu po swoim ślubie, każdego dnia pojawiały się nowe uroczystości, radości i świętowania. Czternaście światów było jak wielkie góry, a chmury zasług zlewały na nie wodę szczęścia. Pomyślność, duchowa moc i bogactwo były pięknymi rzekami, które wylewały i spływały do Ayodhyi, ich oceanu. Mężczyźni i kobiety miasta, szlachetnego rodu, stanowili klejnoty: czyste, bezcenne i piękne pod każdym względem. Splendor miasta nie da się opisać; zdawało się, że to wszystko jest dziełem Stwórcy. Na wszelki sposób wszyscy mieszkańcy miasta byli szczęśliwi, kontemplując księżycopodobną twarz Ramaczandry. Wszystkie matki, wraz ze swymi przyjaciółkami i towarzyszkami, radowały się, widząc, jak pnącze ich pragnień przynosi owoce. Król był przepełniony radością, widząc i słysząc o pięknie, cnocie, dobrym postępowaniu i naturzie Ramy.
Doha 1
सब कें उर अभिलाषु अस कहहिं मनाइ महेसु।आप अछत जुबराज पद रामहि देउ नरेसु।।1।।
saba keṁ ura abhilāṣu asa kahahiṁ manāi mahesu |āpa achata jubarāja pada rāmahi deu naresu ||1||
W sercu wszystkich była ta jedna pragnienie, i wyrazili je, modląc się do Maheshy: że dopóki król jeszcze żyje, mógłby nadać Ramie urząd księcia koronnego.
Ćaupai 2.1-4
एक समय सब सहित समाजा।राजसभाँ रघुराजु बिराजा।।
सकल सुकृत मूरति नरनाहू।राम सुजसु सुनि अतिहि उछाहू।।
नृप सब रहहिं कृपा अभिलाषें।लोकप करहिं प्रीति रुख राखें।।
तिभुवन तीनि काल जग माहीं।भूरि भाग दसरथ सम नाहीं।।
मंगलमूल रामु सुत जासू।जो कछु कहिज थोर सबु तासू।।
रायँ सुभायँ मुकुरु कर लीन्हा।बदनु बिलोकि मुकुट सम कीन्हा।।
श्रवन समीप भए सित केसा।मनहुँ जरठपनु अस उपदेसा।।
नृप जुबराज राम कहुँ देहू।जीवन जनम लाहु किन लेहू।।
eka samaya saba sahita samājā |rājasabhā̃ raghurāju birājā ||
sakala sukṛta mūrati naranāhū |rāma sujasu suni atihi uchāhū ||
nṛpa saba rahahiṁ kṛpā abhilāṣeṁ |lokapa karahiṁ prīti rukha rākheṁ ||
tibhuvana tīni kāla jaga māhīṁ |bhūri bhāga dasaratha sama nāhīṁ ||
maṁgalamūla rāmu suta jāsū |jo kachu kahija thora sabu tāsū ||
rāyã subhāyã mukuru kara līnhā |badanu biloki mukuṭa sama kīnhā ||
śravana samīpa bhae sita kesā |manahũ jaraṭhapanu asa upadesā ||
nṛpa jubarāja rāma kahũ dehū |jīvana janama lāhu kina lehū ||
Pewnego dnia, zgromadzony z całym swoim dworem, król Raghusów zasiadał na swoim dworze królewskim. Król był uosobieniem wszystkich cnót, a słysząc chwalebną sławę Ramy, napełnił się ogromną radością. Wszyscy królowie przebywali blisko niego, pragnąc jego łaski, a strażnicy stron świata działali z miłością, stosując się do jego życzeń. W trzech światach i w trzech czasach, w całym wszechświecie, nie ma nikogo tak niezmiernie szczęśliwego jak Dasaratha. Tego, którego synem jest Rama, korzeń wszelkiego błogosławieństwa: cokolwiek się powie o jego szczęściu, to zbyt mało. Król, zupełnie naturalnie, wziął lustro do ręki, i patrząc na swoją twarz, poprawił koronę. Białe włosy pojawiły się blisko jego uszu, jakby starość udzielała mu tej rady: "O królu, oddaj Ramie stanowisko księcia koronnego, i zbierz nagrodę swojego życia i narodzin."
Doha 2
यह बिचारु उर आनि नृप सुदिनु सुअवसरु पाइ।प्रेम पुलकि तन मुदित मन गुरहि सुनायउ जाइ।।2।।
yaha bicāru ura āni nṛpa sudinu suavasaru pāi |prema pulaki tana mudita mana gurahi sunāyau jāi ||2||
Przemyślawszy to w swoim sercu i znajdując pomyślny dzień oraz stosowną godzinę, król, którego ciało drżało z miłości, a serce wypełnione było radością, udał się i oznajmił to swemu guru.
Ćaupai 3.1-4
कहइ भुआलु सुनिअ मुनिनायक।भए राम सब बिधि सब लायक।।
सेवक सचिव सकल पुरबासी।जे हमारे अरि मित्र उदासी।।
सबहि रामु प्रिय जेहि बिधि मोही।प्रभु असीस जनु तनु धरि सोही।।
बिप्र सहित परिवार गोसाईं।करहिं छोहु सब रौरिहि नाई।।
जे गुर चरन रेनु सिर धरहीं।ते जनु सकल बिभव बस करहीं।।
मोहि सम यहु अनुभयउ न दूजें।सबु पायउँ रज पावनि पूजें।।
अब अभिलाषु एकु मन मोरें।पूजहि नाथ अनुग्रह तोरें।।
मुनि प्रसन्न लखि सहज सनेहू।कहेउ नरेस रजायसु देहू।।
kahai bhuālu sunia munināyaka |bhae rāma saba bidhi saba lāyaka ||
sevaka saciva sakala purabāsī |je hamāre ari mitra udāsī ||
sabahi rāmu priya jehi bidhi mohī |prabhu asīsa janu tanu dhari sohī ||
bipra sahita parivāra gosāīṁ |karahiṁ chohu saba raurihi nāī ||
je gura carana renu sira dharahīṁ |te janu sakala bibhava basa karahīṁ ||
mohi sama yahu anubhayau na dūjeṁ |sabu pāyaũ raja pāvani pūjeṁ ||
aba abhilāṣu eku mana moreṁ |pūjahi nātha anugraha toreṁ ||
muni prasanna lakhi sahaja sanehū |kaheu naresa rajāyasu dehū ||
Król rzekł: "Posłuchaj, naczelniku mędrców. Rama stał się zdatny do wszystkiego, na wszelki sposób. Słudzy, ministrowie i wszyscy mieszkańcy miasta, czy to moi wrogowie, moi przyjaciele, czy obojętni, wszyscy mają Ramę za drogiego tak jak ja; on wydaje się samym błogosławieństwem Pana, przybierającym ciało. Brahmani wraz z rodzinami, o panie, wszyscy okazują mu czułość, tak jak tobie. Ci, którzy noszą pył stóp swego guru na głowie, jakby mieli całą pomyślność pod swą władzą. Nikt inny nie doświadczył tego tak jak ja: zyskałem wszystko przez oddawanie czci pyłowi twych świętych stóp. Teraz jest jedno pragnienie w moim sercu: o panie, niech się spełni przez twoją łaskę. Widząc naturalną czułość króla, mędrzec był zadowolony i rzekł: "O królu, wydaj swe polecenie."
Doha 3
राजन राउर नामु जसु सब अभिमत दातार।फल अनुगामी महिप मनि मन अभिलाषु तुम्हार।।3।।
rājana rāura nāmu jasu saba abhimata dātāra |phala anugāmī mahipa mani mana abhilāṣu tumhāra ||3||
O królu, twoje imię i sława są dawcami wszystkiego, co jest pożądane. O klejnocie wśród królów, niech spełni się pragnienie twego serca.
Ćaupai 4.1-4
सब बिधि गुरु प्रसन्न जियँ जानी।बोलेउ राउ रहँसि मृदु बानी।।
नाथ रामु करिअहिं जुबराजू।कहिअ कृपा करि करिअ समाजू।।
मोहि अछत यहु होइ उछाहू।लहहिं लोग सब लोचन लाहू।।
प्रभु प्रसाद सिव सबइ निबाहीं।यह लालसा एक मन माहीं।।
पुनि न सोच तनु रहउ कि जाऊ।जेहिं न होइ पाछें पछिताऊ।।
सुनि मुनि दसरथ बचन सुहाए।मंगल मोद मूल मन भाए।।
सुनु नृप जासु बिमुख पछिताहीं।जासु भजन बिनु जरनि न जाहीं।।
भयउ तुम्हार तनय सोइ स्वामी।रामु पुनीत प्रेम अनुगामी।।
saba bidhi guru prasanna jiyã jānī |boleu rāu rahãsi mṛdu bānī ||
nātha rāmu kariahiṁ jubarājū |kahia kṛpā kari karia samājū ||
mohi achata yahu hoi uchāhū |lahahiṁ loga saba locana lāhū ||
prabhu prasāda siva sabai nibāhīṁ |yaha lālasā eka mana māhīṁ ||
puni na soca tanu rahau ki jāū |jehiṁ na hoi pācheṁ pachitāū ||
suni muni dasaratha bacana suhāe |maṁgala moda mūla mana bhāe ||
sunu nṛpa jāsu bimukha pachitāhīṁ |jāsu bhajana binu jarani na jāhīṁ ||
bhayau tumhāra tanaya soi svāmī |rāmu punīta prema anugāmī ||
Wiedząc w sercu, że guru był w pełni zadowolony, król przemówił łagodnymi słowami, pełen radości. "Panie, niech Rama zostanie ogłoszony księciem następcą. Bądź łaskawy i powiedz mi, abym mógł poczynić przygotowania." "Niech ta uroczystość odbywa się, póki jeszcze żyję, i niech wszyscy ludzie osiągną pełną nagrodę dla swoich oczu." "Dzięki łasce pana i Shivy wszystko zostało spełnione; tylko to jedno pragnienie pozostaje w moim umyśle." "Potem nie będę już miał troski o to, czy ciało pozostanie, czy odejdzie, aby nie było później żalu." Słysząc przyjemne słowa Dasharathy, mędrzec rozradował się w sercu; były one korzeniem błogosławieństwa i radości. "Słuchaj, o królu: ten, od którego niewierni się odwracają i żałują, i bez oddawania czci któremu płonienie serca nigdy nie ustaje," "tenże Pan stał się twoim synem: Rama, czysty, który podąża za miłością."
Doha 4
बेगि बिलंबु न करिअ नृप साजिअ सबुइ समाजु।सुदिन सुमंगलु तबहिं जब रामु होहिं जुबराजु।।4।।
begi bilaṁbu na karia nṛpa sājia sabui samāju |sudina sumaṁgalu tabahiṁ jaba rāmu hohiṁ jubarāju ||4||
Nie zwlekaj, o królu; przygotuj całe zgromadzenie. Tylko ten dzień jest piękny i pomyślny, kiedy Rama staje się następcą tronu.
Ćaupai 5.1-4
मुदित महिपति मंदिर आए।सेवक सचिव सुमंत्रु बोलाए।।
कहि जयजीव सीस तिन्ह नाए।भूप सुमंगल बचन सुनाए।।
जौं पाँचहि मत लागै नीका।करहु हरषि हियँ रामहि टीका।।
मंत्री मुदित सुनत प्रिय बानी।अभिमत बिरवँ परेउ जनु पानी।।
बिनती सचिव करहि कर जोरी।जिअहु जगतपति बरिस करोरी।।
जग मंगल भल काजु बिचारा।बेगिअ नाथ न लाइअ बारा।।
नृपहि मोदु सुनि सचिव सुभाषा।बढ़त बौंड़ जनु लही सुसाखा।।
mudita mahipati maṁdira āe |sevaka saciva sumaṁtru bolāe ||
kahi jayajīva sīsa tinha nāe |bhūpa sumaṁgala bacana sunāe ||
jauṁ pā̃cahi mata lāgai nīkā |karahu haraṣi hiyã rāmahi ṭīkā ||
maṁtrī mudita sunata priya bānī |abhimata biravã pareu janu pānī ||
binatī saciva karahi kara jorī |jiahu jagatapati barisa karorī ||
jaga maṁgala bhala kāju bicārā |begia nātha na lāia bārā ||
nṛpahi modu suni saciva subhāṣā |baṛhata bauṁṛa janu lahī susākhā ||
Król radosny powrócił do swego pałacu i wezwał swoich sługi oraz swego ministra Sumantrę. Mówiąc "Zwycięstwo i długie życie!", skłonili oni swe głowy, a król oznajmił im najpomyślniejsze wieści. "Jeśli propozycja wydaje się dobra wszystkim pięciu, to z radością i z całego serca nałóżcie święty znak na czoło Ramy." Minister ucieszył się, słysząc te miłe słowa, jakby woda spadła na młodą roślinkę jego pragnień. Minister złożył swoją prośbę ze złożonymi rękami: "Niech pan świata żyje dziesięć milionów lat." "Postanowiłeś dobry uczynek, który przynosi błogosławieństwo światu. Pośpiesz się, panie, i nie zwlekaj." Król radował się, słysząc piękne słowa ministra, jak rosnące pnącze, które znalazło silną gałąź.
Doha 5
कहेउ भूप मुनिराज कर जोइ जोइ आयसु होइ।राम राज अभिषेक हित बेगि करहु सोइ सोइ।।5।।
kaheu bhūpa munirāja kara joi joi āyasu hoi |rāma rāja abhiṣeka hita begi karahu soi soi ||5||
Król rzekł: "Cokolwiek władca mędrców rozkaże, uczyńcie to wszystko niezwłocznie dla namaszczenia Ramy na następcę tronu."
Ćaupai 6.1-4
हरषि मुनीस कहेउ मृदु बानी।आनहु सकल सुतीरथ पानी।।
औषध मूल फूल फल पाना।कहे नाम गनि मंगल नाना।।
चामर चरम बसन बहु भाँती।रोम पाट पट अगनित जाती।।
मनिगन मंगल बस्तु अनेका।जो जग जोगु भूप अभिषेका।।
बेद बिदित कहि सकल बिधाना।कहेउ रचहु पुर बिबिध बिताना।।
सफल रसाल पूगफल केरा।रोपहु बीथिन्ह पुर चहुँ फेरा।।
रचहु मंजु मनि चौकें चारू।कहहु बनावन बेगि बजारू।।
पूजहु गनपति गुर कुलदेवा।सब बिधि करहु भूमिसुर सेवा।।
haraṣi munīsa kaheu mṛdu bānī |ānahu sakala sutīratha pānī ||
auṣadha mūla phūla phala pānā |kahe nāma gani maṁgala nānā ||
cāmara carama basana bahu bhā̃tī |roma pāṭa paṭa aganita jātī ||
manigana maṁgala bastu anekā |jo jaga jogu bhūpa abhiṣekā ||
beda bidita kahi sakala bidhānā |kaheu racahu pura bibidha bitānā ||
saphala rasāla pūgaphala kerā |ropahu bīthinha pura cahũ pherā ||
racahu maṁju mani caukeṁ cārū |kahahu banāvana begi bajārū ||
pūjahu ganapati gura kuladevā |saba bidhi karahu bhūmisura sevā ||
Naczelny mędrzec, radując się, rzekł łagodnym głosem: "Przynieście wodę ze wszystkich świętych miejsc. Przynieście zioła, korzenie, kwiaty, owoce i liście betelu." Wymienił je jeden po drugim, wyliczając liczne pomyślne przedmioty. Wymienił wachlarze z ogona jaka, skóry i szaty wielu rodzajów oraz niezliczone gatunki tkanin wełnianych, futer i jedwabiu. Wymienił sterty klejnotów i wiele innych pomyślnych przedmiotów, wszystko, co na świecie jest godne koronacji króla. Ogłosiwszy wszystkie obrzędy znane z Wed, rzekł: "Rozstawcie w mieście liczne rodzaje baldachimów i pawilonów. Posadźcie owocujące drzewa mango, palmy betelowe i bananowce wzdłuż ulic, wokół całego miasta. Utwórzcie piękne place inkrustowane klejnotami i każcie szybko ozdobić bazary. Czcijcie Ganapatiego, waszego nauczyciela i bóstwa rodzinne, i służcie braminom na wszelkie sposoby."
Doha 6
ध्वज पताक तोरन कलस सजहु तुरग रथ नाग।सिर धरि मुनिबर बचन सबु निज निज काजहिं लाग।।6।।
dhvaja patāka torana kalasa sajahu turaga ratha nāga |sira dhari munibara bacana sabu nija nija kājahiṁ lāga ||6||
Ustawcie flagi, sztandary, łuki triumfalne i wieńce; przystroicie konie, rydwany i słonie. Mając w pamięci słowa wielkiego mędrca, każdy zabrał się do swojego zadania.
Ćaupai 7.1-4
जो मुनीस जेहि आयसु दीन्हा।सो तेहिं काजु प्रथम जनु कीन्हा।।
बिप्र साधु सुर पूजत राजा।करत राम हित मंगल काजा।।
सुनत राम अभिषेक सुहावा।बाज गहागह अवध बधावा।।
राम सीय तन सगुन जनाए।फरकहिं मंगल अंग सुहाए।।
पुलकि सप्रेम परसपर कहहीं।भरत आगमनु सूचक अहहीं।।
भए बहुत दिन अति अवसेरी।सगुन प्रतीति भेंट प्रिय केरी।।
भरत सरिस प्रिय को जग माहीं।इहइ सगुन फलु दूसर नाहीं।।
रामहि बंधु सोच दिन राती।अंडन्हि कमठ हृदउ जेहि भाँती।।
jo munīsa jehi āyasu dīnhā |so tehiṁ kāju prathama janu kīnhā ||
bipra sādhu sura pūjata rājā |karata rāma hita maṁgala kājā ||
sunata rāma abhiṣeka suhāvā |bāja gahāgaha avadha badhāvā ||
rāma sīya tana saguna janāe |pharakahiṁ maṁgala aṁga suhāe ||
pulaki saprema parasapara kahahīṁ |bharata āgamanu sūcaka ahahīṁ ||
bhae bahuta dina ati avaserī |saguna pratīti bheṁṭa priya kerī ||
bharata sarisa priya ko jaga māhīṁ |ihai saguna phalu dūsara nāhīṁ ||
rāmahi baṁdhu soca dina rātī |aṁḍanhi kamaṭha hṛdau jehi bhā̃tī ||
Cokolwiek pan mędrców komuś rozkazał, to zadanie wykonywał najpierw. Król czci braminów, świętych i bogów, i wykonuje czyny przynoszące dobro i korzyść Ramie. Słysząc o pomyślnej konsekracji Ramy, Ajodhja wypełniła się dźwiękami instrumentów i wielkim weseleniem. Ciała Ramy i Sity wykazywały pomyślne znaki; ich piękne członki drżały z dobrych omenów. Wzruszeni miłością, mówili do siebie; były to oznaki nadejścia Bharaty. Wiele dni minęło w wielkim oczekiwaniu; znaki dawały pewność spotkania z ukochanym. Nie ma na świecie nikogo tak drogiego jak Bharata; to jest owoc znaków i nie ma innego. Rama myśli o swym bracie dniem i nocą, tak jak żółw pielęgnuje swoje jaja w sercu.
Doha 7
एहि अवसर मंगलु परम सुनि रहँसेउ रनिवासु।सोभत लखि बिधु बढ़त जनु बारिधि बीचि बिलासु।।7।।
ehi avasara maṁgalu parama suni rahãseu ranivāsu |sobhata lakhi bidhu baṛhata janu bāridhi bīci bilāsu ||7||
W tym momencie, słysząc najpomyślniejszą wieść, królewski dwór napełnił się radością, wyglądając tak pięknie jak zabawa fal oceanu, które rosną na widok wschodzącego pełnego księżyca.
Ćaupai 8.1-4
प्रथम जाइ जिन्ह बचन सुनाए।भूषन बसन भूरि तिन्ह पाए।।
प्रेम पुलकि तन मन अनुरागीं।मंगल कलस सजन सब लागीं।।
चौकें चारु सुमित्राँ पुरी।मनिमय बिबिध भाँति अति रुरी।।
आनँद मगन राम महतारी।दिए दान बहु बिप्र हँकारी।।
पूजीं ग्रामदेबि सुर नागा।कहेउ बहोरि देन बलिभागा।।
जेहि बिधि होइ राम कल्यानू।देहु दया करि सो बरदानू।।
गावहिं मंगल कोकिलबयनीं।बिधुबदनीं मृगसावकनयनीं।।
prathama jāi jinha bacana sunāe |bhūṣana basana bhūri tinha pāe ||
prema pulaki tana mana anurāgīṁ |maṁgala kalasa sajana saba lāgīṁ ||
caukeṁ cāru sumitrā̃ purī |manimaya bibidha bhā̃ti ati rurī ||
ānãda magana rāma mahatārī |die dāna bahu bipra hãkārī ||
pūjīṁ grāmadebi sura nāgā |kaheu bahori dena balibhāgā ||
jehi bidhi hoi rāma kalyānū |dehu dayā kari so baradānū ||
gāvahiṁ maṁgala kokilabayanīṁ |bidhubadanīṁ mṛgasāvakanayanīṁ ||
Ci, którzy pierwsi poszli i przynieśli wieść, otrzymali obfite ozdoby i szaty. Z ciał drżących z miłości i serc pełnych oddania wszystkie kobiety zabrały się za przygotowywanie pomyślnych dzbanów z wodą. Sumitra wypełniła piękne kwadraty rytualne, wykonane z klejnotów wielu rodzajów, niezwykle urocze. Matka Ramy, pogrążona w radości, wezwała braminów i dała im wiele darów. Oddała cześć bogini wioski, bogom i nagom i przyrzekła im w zamian ofiary. Modliła się: «Użycz mi miłosiernie tej łaski, dzięki której Rama mógłby pomyślnie się rozwijać.» Kobiety o głosach jak kukułka, twarzach jak księżyc i oczach jak młodych saren śpiewały pomyślne pieśni.
Doha 8
राम राज अभिषेकु सुनि हियँ हरषे नर नारि।लगे सुमंगल सजन सब बिधि अनुकूल बिचारि।।8।।
rāma rāja abhiṣeku suni hiyã haraṣe nara nāri |lage sumaṁgala sajana saba bidhi anukūla bicāri ||8||
Słysząc o królewskiej konsekracji Ramy, mężczyźni i kobiety radowali się w sercach; wszyscy dobrzy ludzie rozpoczęli pomyślne uroczystości, rozważając co jest korzystne na każdy sposób.
Ćaupai 9.1-4
तब नरनाहँ बसिष्ठु बोलाए।रामधाम सिख देन पठाए।।
गुर आगमनु सुनत रघुनाथा।द्वार आइ पद नायउ माथा।।
सादर अरघ देइ घर आने।सोरह भाँति पूजि सनमाने।।
गहे चरन सिय सहित बहोरी।बोले रामु कमल कर जोरी।।
सेवक सदन स्वामि आगमनू।मंगल मूल अमंगल दमनू।।
तदपि उचित जनु बोलि सप्रीती।पठइअ काज नाथ असि नीती।।
प्रभुता तजि प्रभु कीन्ह सनेहू।भयउ पुनीत आजु यहु गेहू।।
आयसु होइ सो करौं गोसाई।सेवक लहइ स्वामि सेवकाई।।
taba naranāhã basiṣṭhu bolāe |rāmadhāma sikha dena paṭhāe ||
gura āgamanu sunata raghunāthā |dvāra āi pada nāyau māthā ||
sādara aragha dei ghara āne |soraha bhā̃ti pūji sanamāne ||
gahe carana siya sahita bahorī |bole rāmu kamala kara jorī ||
sevaka sadana svāmi āgamanū |maṁgala mūla amaṁgala damanū ||
tadapi ucita janu boli saprītī |paṭhaia kāja nātha asi nītī ||
prabhutā taji prabhu kīnha sanehū |bhayau punīta āju yahu gehū ||
āyasu hoi so karauṁ gosāī |sevaka lahai svāmi sevakāī ||
Wtedy król wezwał Waszysztę i wysłał go do domu Ramy, aby udzielić mu nauki. Słysząc o nadejściu guru, Rama, Pan Raghuwów, wyszedł do drzwi i skłonił głowę do jego stóp. Z czcią złożył mu wodę powitania i wprowadził go do domu, i oddał mu cześć, adorując go szesnastoma ofiarami. Następnie on i Sita razem ujęli jego stopy, a Rama przemówił, złożonymi rękami lotosu. Gdy pan przychodzi do domu swego sługi, jest to korzeń wszelkiego błogosławieństwa i ten, który ujarzmia wszelkie nieszczęście. Mimo to byłoby rzeczą stosowną, panie mój, wezwać swego sługę z miłością i wysłać go z zadaniem; taka jest reguła postępowania. Lecz ty odsunąłeś swoje panowanie i okazałeś mi miłość, i tak ten dom stał się dziś święty. Jakikolwiek rozkaz wydasz, panie mój, wypełnię go; albowiem sługa zyskuje zapłatę służby, gdy służy swemu panu.
Doha 9
सुनि सनेह साने बचन मुनि रघुबरहि प्रसंस।राम कस न तुम्ह कहहु अस हंस बंस अवतंस।।9।।
suni saneha sāne bacana muni raghubarahi prasaṁsa |rāma kasa na tumha kahahu asa haṁsa baṁsa avataṁsa ||9||
Słysząc te słowa przesiąknięte czułością, mędrzec wysławił Ramę, najlepszego spośród Raghu: «Ramo, dlaczego nie mówiłbyś tak? Jesteś ozdobą rodu Słońca, który jest jak łabędź.»
परंपरा में अयोध्या काण्ड के ‘अभिषेक-मंगल’ प्रसंग का पाठ गृह-शांति, राज्य/कार्य-सिद्धि, तथा गुरु-आज्ञा के प्रति दृढ़ता देने वाला माना जाता है; विशेषतः ‘मंगल’ और ‘धर्म-निश्चय’ की बुद्धि जाग्रत होती है—जो आगे के वनवास-त्याग को समझने की पात्रता बनती है।
अभिषेक/मंगल-प्रसंग में कई रामानंदी परंपराओं में ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ या ‘राम राम’ नाम-जप को समपुट रूप में जोड़ा जाता है; शिव-वंदना के संदर्भ में कुछ पाठ-परंपराएँ ‘ॐ नमः शिवाय’ का संक्षिप्त समपुट भी रखती हैं (स्थानीय/सम्प्रदायानुसार भेद)।
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.