Prakarana 2

Verse 21 (चौपाई)

बरनि राम गुन सीलु सुभाऊ। बोले प्रेम पुलकि मुनिराऊ।। भूप सजेउ अभिषेक समाजू। चाहत देन तुम्हहि जुबराजू।। राम करहु सब संजम आजू। जौं बिधि कुसल निबाहै काजू।। गुरु सिख देइ राय पहिं गयउ। राम हृदयँ अस बिसमउ भयऊ।। जनमे एक संग सब भाई। भोजन सयन केलि लरिकाई।। करनबेध उपबीत बिआहा। संग संग सब भए उछाहा।। बिमल बंस यहु अनुचित एकू। बंधु बिहाइ बड़ेहि अभिषेकू।। प्रभु सप्रेम पछितानि सुहाई। हरउ भगत मन कै कुटिलाई।।

Mędrzec, którego ciało drżało z miłości, zaczął opisywać cnoty, charakter i szlachetną naturę Ramy. Król przygotował ceremonię konsekracji, pragnąc uczynić cię księciem koronnym. Rama, wykonaj wszystkie przygotowania dziś, aby dzieło mogło zostać pomyślnie dokonane. Guru, udzieliwszy swojej instrukcji, udał się do króla; a w sercu Ramy powstał taki niepokój. Wszyscy bracia urodzili się razem i razem dzielili posiłki, sen, zabawę i dziecięce gry. Razem przekłuto im uszy, razem nosili świętą nić, razem zostali żonaci; i razem wszyscy się radowali. Ta nieskalana linia ma jedną niekonsekwencję: że starszy brat zostaje pominięty, a młodszy otrzymuje wielką konsekrację. Pan, pełen miłości, na pewno będzie żałował; i usunie przewrotność z serca swego wyznawcy.

Verse 22 (दोहा/सोरठा)

तेहि अवसर आए लखन मगन प्रेम आनंद। सनमाने प्रिय बचन कहि रघुकुल कैरव चंद।।10।।

W tej chwili nadszedł Lakszman, napełniony miłością i radością; i uczcił księżyc rasy Raghu, mówiąc słowa, które były mu drogie.

Verse 23 (चौपाई)

बाजहिं बाजने बिबिध बिधाना। पुर प्रमोदु नहिं जाइ बखाना।। भरत आगमनु सकल मनावहिं। आवहुँ बेगि नयन फलु पावहिं।। हाट बाट घर गलीं अथाई। कहहिं परसपर लोग लोगाई।। कालि लगन भलि केतिक बारा। पूजिहि बिधि अभिलाषु हमारा।। कनक सिंघासन सीय समेता। बैठहिं रामु होइ चित चेता।। सकल कहहिं कब होइहि काली। बिघन मनावहिं देव कुचाली।। तिन्हहि सोहाइ न अवध बधावा। चोरहि चंदिनि राति न भावा।। सारद बोलि बिनय सुर करहीं। बारहिं बार पाय लै परहीं।।

Instrumenty muzyczne wielu rodzajów były grane; radość miasta nie może być opisana. Wszyscy świętowali przyjście Bharaty; 'Przyjdźcie szybko,' wołali, 'i niech wasze oczy zobaczą owoc.' Na targowiskach, na drogach, w każdym domu i zaułku, ludzie mówili do siebie nawzajem. 'Wreszcie czas jest sprzyjający; ileż to razy modliliśmy się, aby nasze pragnienie mogło zostać spełnione.' 'Rama, z Sitą, zasiądzie na złotym tronie; a nasze serca będą napełnione radością.' Wszyscy pytali: 'Kiedy nadejdzie czas?' I odpędzali złe duchy, które przynoszą przeszkody. Ale dla nich ozdoby Ajodhji nie przynosiły radości; noc oświetlona przez księżyc nie podobała im się. Wzywali Saradę i składali pokorne modły do bogów; raz za razem padali u ich stóp.

Verse 24 (दोहा/सोरठा)

बिपति हमारि बिलोकि बड़ि मातु करिअ सोइ आजु। रामु जाहिं बन राजु तजि होइ सकल सुरकाजु।।11।।

Widząc nasze wielkie niebezpieczeństwo, o matko, uczyń dziś to, co jest konieczne: niech Rama uda się do lasu, wyrzekając się tronu, i tak dokonaj wszelkich dzieł bogów.

Verse 25 (चौपाई)

सुनि सुर बिनय ठाढ़ि पछिताती। भइउँ सरोज बिपिन हिमराती।। देखि देव पुनि कहहिं निहोरी। मातु तोहि नहिं थोरिउ खोरी।। बिसमय हरष रहित रघुराऊ। तुम्ह जानहु सब राम प्रभाऊ।। जीव करम बस सुख दुख भागी। जाइअ अवध देव हित लागी।। बार बार गहि चरन सँकोचौ। चली बिचारि बिबुध मति पोची।। ऊँच निवासु नीचि करतूती। देखि न सकहिं पराइ बिभूती।। आगिल काजु बिचारि बहोरी। करहहिं चाह कुसल कबि मोरी।। हरषि हृदयँ दसरथ पुर आई। जनु ग्रह दसा दुसह दुखदाई।।

Słysząc błaganie bogów, ona stała skruszona; stała się jak lotos w lesie szronu. Widząc bogów ponownie, przemówili z pokorą: 'Matko, nie mówiliśmy do ciebie w sposób mały.' Pan Raghuw był wolny od zdumienia i radości; rzekł: 'Znacie całą potęgę Ramy.' 'Dusza, pod wpływem swoich czynów, uczestniczy w radości i cierpieniu; udajmy się do Ajodhji, dla dobra bogów.' Raz za razem, ujmując jego stopy ze wstydem, odeszła, rozważając radę mędrców. 'Jego mieszkanie jest wysokie, ale jego postępowanie jest niskie; oni nie mogą zobaczyć chwały innego.' Rozważając następne zadanie, znów uczynią to, co jest dobre dla mnie, poety. Radując się w sercu, przyszła do miasta Daszarathy, jakby planeta weszła w straszliwy, pełen cierpienia stan.

Verse 26 (दोहा/सोरठा)

नामु मंथरा मंदमति चेरी कैकेइ केरि। अजस पेटारी ताहि करि गई गिरा मति फेरि।।12।।

Jej imię było Manthara, służąca o przytępionym umyśle na dworze Kaikeyi; stała się naczyniem grzechu, a jej mowa i umysł stały się krzywe.

Verse 27 (चौपाई)

दीख मंथरा नगरु बनावा। मंजुल मंगल बाज बधावा।। पूछेसि लोगन्ह काह उछाहू। राम तिलकु सुनि भा उर दाहू।। करइ बिचारु कुबुद्धि कुजाती। होइ अकाजु कवनि बिधि राती।। देखि लागि मधु कुटिल किराती। जिमि गवँ तकइ लेउँ केहि भाँती।। भरत मातु पहिं गइ बिलखानी। का अनमनि हसि कह हँसि रानी।। ऊतरु देइ न लेइ उसासू। नारि चरित करि ढारइ आँसू।। हँसि कह रानि गालु बड़ तोरें। दीन्ह लखन सिख अस मन मोरें।। तबहुँ न बोल चेरि बड़ि पापिनि। छाड़इ स्वास कारि जनु साँपिनि।।

Manthara ujrzała miasto przyozdobione, z pomyślnymi bębnami i instrumentami grającymi. Zapytała ludzi: "Czym jest to podniecenie?" Usłyszawszy o koronacji Ramy, jej serce płonęło. Ta przewrotna kobieta o niskim pochodzeniu rozmyślała: "Jaka klęska się wydarzy i w jaki sposób?" Widząc przygotowania, ta o krzywej naturze pałała zawiścią, myśląc: "Jak znajdę sposób, by temu zapobiec?" Poszła do matki Bharaty, lamentując: "Czemu się uśmiechasz? Mów, królowo, z uśmiechem." Nie dała odpowiedzi, lecz westchnęła; kobieta pozwoliła łzom spływać, odgrywając swą rolę. Śmiejąc się, królowa rzekła: "Wielka jest twoja nagana; Lakszmana dał mi taką radę w moim sercu." Jednakże służąca nie przemówiła, ta wielka grzesznica; wypuściła oddech jak wąż.

Verse 28 (दोहा/सोरठा)

सभय रानि कह कहसि किन कुसल रामु महिपालु। लखनु भरतु रिपुदमनु सुनि भा कुबरी उर सालु।।13।।

Skromna królowa rzekła: "Czemu pytasz o pomyślność Ramy, o królu? Usłyszawszy o Lakszmanie, Bharacie i pogromcy wrogów, ból powstał w sercu młodej królowej.

Verse 29 (चौपाई)

कत सिख देइ हमहि कोउ माई। गालु करब केहि कर बलु पाई।। रामहि छाड़ि कुसल केहि आजू। जेहि जनेसु देइ जुबराजू।। भयउ कौसिलहि बिधि अति दाहिन। देखत गरब रहत उर नाहिन।। देखेहु कस न जाइ सब सोभा। जो अवलोकि मोर मनु छोभा।। पूतु बिदेस न सोचु तुम्हारें। जानति हहु बस नाहु हमारें।। नीद बहुत प्रिय सेज तुराई। लखहु न भूप कपट चतुराई।। सुनि प्रिय बचन मलिन मनु जानी। झुकी रानि अब रहु अरगानी।। पुनि अस कबहुँ कहसि घरफोरी। तब धरि जीभ कढ़ावउँ तोरी।।

"Kto daje mi taką radę, matko? Z jaką siłą mam wypowiadać naganę?" "Jaki dziś jest sens poza Ramą, z którego łaski otrzymuje się pozycję księcia koronnego?" Kausalja stała się nadmiernie strapiona przez los; widząc swą dumę, nie było spokoju w jej sercu. "Zobacz, jak cały ten przepych nie przetrwa, który oglądając, mój umysł się radował." "Twój syn uda się do obcego kraju; nie smuć się. Wiedz, że nie mam schronienia." "Śpij wiele na swojej ukochanej łożnicy; nie dostrzegaj przewrotnej przebiegłości króla." Słysząc jej drogie słowa, wiedząc, że jej umysł był zaniepokojony, królowa skłoniła głowę i pozostała w milczeniu. "Znowu mówisz takie słowa, niszczycielko domów; wtedy wyciągnę na ciebie mój język."

Verse 30 (दोहा/सोरठा)

काने खोरे कूबरे कुटिल कुचाली जानि। तिय बिसेषि पुनि चेरि कहि भरतमातु मुसुकानि।।14।।

Wiedząc, że jest jednoucha, garbata, krzywa i o złym postępowaniu, on ponownie przemówił do niej z uśmiechem, zwracając się do matki Bharaty, jakby była mu droga.

Verse 31 (चौपाई)

प्रियबादिनि सिख दीन्हिउँ तोही। सपनेहुँ तो पर कोपु न मोही।। सुदिनु सुमंगल दायकु सोई। तोर कहा फुर जेहि दिन होई।। जेठ स्वामि सेवक लघु भाई। यह दिनकर कुल रीति सुहाई।। राम तिलकु जौं साँचेहुँ काली। देउँ मागु मन भावत आली।। कौसल्या सम सब महतारी। रामहि सहज सुभायँ पिआरी।। मो पर करहिं सनेहु बिसेषी। मैं करि प्रीति परीछा देखी।। जौं बिधि जनमु देइ करि छोहू। होहुँ राम सिय पूत पुतोहू।। प्रान तें अधिक रामु प्रिय मोरें। तिन्ह कें तिलक छोभु कस तोरें।।

Dałem ci dobrą radę, o słodko mówiąca; nigdy, nawet we śnie, nie żywię gniewu do nikogo. Tylko ten dzień jest dobrym dniem, przynoszącym pomyślność, w którym twoje słowa się spełniają. Pan jest starszy, sługa młodszy; to jest piękna tradycja rodu słonecznego. Jeśli intronizacja Ramy jest naprawdę ustalona, złożę prośbę, która raduje moje serce, przyjaciółko. Kaikeja jest dla mnie jak Kausalja; Rama jest naturalnie drogi mi swoją naturą. Oni noszą szczególną miłość dla mnie; doświadczyłem ich przywiązania i zobaczyłem. Jeśli Bóg da mi narodziny po narodzinach, bądźmy oddanym sługą Ramy i Sity. Rama jest droższy mi niż samo życie; jak mogę znieść krzywdę odrzucenia jego intronizacji?

Verse 32 (दोहा/सोरठा)

भरत सपथ तोहि सत्य कहु परिहरि कपट दुराउ। हरष समय बिसमउ करसि कारन मोहि सुनाउ।।15।।

Przysięgą Bharaty cię wzywam; mów prawdę, odrzucając wszelką przewrotność i ukrywanie. Radujesz się w czasie nieszczęścia; powiedz mi przyczynę tego.

Verse 33 (चौपाई)

एकहिं बार आस सब पूजी। अब कछु कहब जीभ करि दूजी।। फोरै जोगु कपारु अभागा। भलेउ कहत दुख रउरेहि लागा।। कहहिं झूठि फुरि बात बनाई। ते प्रिय तुम्हहि करुइ मैं माई।। हमहुँ कहबि अब ठकुरसोहाती। नाहिं त मौन रहब दिनु राती।। करि कुरूप बिधि परबस कीन्हा। बवा सो लुनिअ लहिअ जो दीन्हा।। कोउ नृप होउ हमहि का हानी। चेरि छाड़ि अब होब कि रानी।। जारै जोगु सुभाउ हमारा। अनभल देखि न जाइ तुम्हारा।। तातें कछुक बात अनुसारी। छमिअ देबि बड़ि चूक हमारी।।

Złożyłem całą moją nadzieję w tobie jedynie; teraz będę mówić drugim językiem. Nieszczęśnik, którego przeznaczeniem jest złamanie własnej głowy, gdy mówi o dobrym, sprowadza smutek na siebie. Mówią fałszywe słowa, które wymyślili; te słowa, matko, przyniosą ci smutek. Ja też będę mówić jak pani domu, albo pozostanę milcząca dniem i nocą. Los uczynił mnie brzydką; żnę to, co posiałam, i wezmę to, co zostało dane. Jaka strata dla mnie, jeśli ktoś inny zostanie królem? Służywszy, czy teraz zostanę królową? Moja natura jest taka, że psuje moje szczęście; twoja zła natura nie może być widziana. Dlatego wybaczy ten mały błąd; zawiniłam wielce, bogini.

Verse 34 (दोहा/सोरठा)

गूढ़ कपट प्रिय बचन सुनि तीय अधरबुधि रानि। सुरमाया बस बैरिनिहि सुह्द जानि पतिआनि।।16।।

Słysząc te czułe słowa, które ukrywały jej przewrotność, królowa, kobieta o płytkim rozumieniu, wzięła wroga, który był pod wpływem boskiej iluzji, za przyjaciela i zaufała jej.

Verse 35 (चौपाई)

सादर पुनि पुनि पूँछति ओही। सबरी गान मृगी जनु मोही।। तसि मति फिरी अहइ जसि भाबी। रहसी चेरि घात जनु फाबी।। तुम्ह पूँछहु मैं कहत डेराऊँ। धरेउ मोर घरफोरी नाऊँ।। सजि प्रतीति बहुबिधि गढ़ि छोली। अवध साढ़साती तब बोली।। प्रिय सिय रामु कहा तुम्ह रानी। रामहि तुम्ह प्रिय सो फुरि बानी।। रहा प्रथम अब ते दिन बीते। समउ फिरें रिपु होहिं पिंरीते।। भानु कमल कुल पोषनिहारा। बिनु जल जारि करइ सोइ छारा।। जरि तुम्हारि चह सवति उखारी। रूँधहु करि उपाउ बर बारी।।

Z czcią, raz po raz pytała ją o to samo; słowa Sabari oczarowały ją jak łania jest oczarowana. Jej umysł błądził tu i tam, jak kobieta z lasu, która bawiąc się, zastawia pułapkę na jelenia. "Pytasz, a ja powiem ci obszernie; zdobyłam imię niszczycielki domów." Ukształtowała zaufanie na wiele sposobów, a budując i odkrywając je, kobieta z Ajodhji wtedy przemówiła. "Droga Sito, gdzie jest Rama, królowo? A ty jesteś droga Ramie, to jest prawda moich słów." Dni, które minęły od tamtego czasu, przeminęły; czas się zmienia, a wrogowie stają się ukochanymi. Ten, kto pielęgnuje ród lotosu słońca, bez wody spala go na popiół. Twoja rywalka, pałając, pragnie cię wykorzenić; najlepsza z kobiet, znajdź ratunek."

Verse 36 (दोहा/सोरठा)

तुम्हहि न सोचु सोहाग बल निज बस जानहु राउ। मन मलीन मुह मीठ नृप राउर सरल सुभाउ।।17।।

Nie martw się, królowo; wiedz, że twoje szczęście leży w twoich własnych rękach. Twoje serce jest ciężkie, lecz twoja mowa słodka; natura króla jest prosta i dobra.

Verse 37 (चौपाई)

चतुर गँभीर राम महतारी। बीचु पाइ निज बात सँवारी।। पठए भरतु भूप ननिअउरें। राम मातु मत जानव रउरें।। सेवहिं सकल सवति मोहि नीकें। गरबित भरत मातु बल पी कें।। सालु तुम्हार कौसिलहि माई। कपट चतुर नहिं होइ जनाई।। राजहि तुम्ह पर प्रेमु बिसेषी। सवति सुभाउ सकइ नहिं देखी।। रची प्रंपचु भूपहि अपनाई। राम तिलक हित लगन धराई।। यह कुल उचित राम कहुँ टीका। सबहि सोहाइ मोहि सुठि नीका।। आगिलि बात समुझि डरु मोही। देउ दैउ फिरि सो फलु ओही।।

Matka Ramy, mądra i głęboka, znalazłszy okazję, ułożyła swoje słowa z rozwagą. Bharata został posłany do domu swego wuja matczynego jako król; nie uważaj, o Rama, że to rada twojej matki. Wszystkie rywalki służą mi dobrze; matka Bharaty jest dumna ze swego syna. Twoja szwagierka Kaikei, o matko, nie jest znana jako przewrotna czy przebiegła. Król nosi w sercu szczególną miłość dla ciebie; nie potrafi dostrzec prawdziwej natury rywalki. Uplotła sidła dla króla, utwierdzając swój umysł w koronacji Ramy. W tym rodzie tilak należy się Ramie z prawa; przystoi to wszystkim i wydaje mi się najwłaściwsze. Rozumiejąc, co ma nadejść, ogarnął mnie lęk; to, co przeznaczone, z pewnością się spełni.

Verse 38 (दोहा/सोरठा)

रचि पचि कोटिक कुटिलपन कीन्हेसि कपट प्रबोधु।। कहिसि कथा सत सवति कै जेहि बिधि बाढ़ बिरोधु।।18।।

Ułożyła i dojrzała miliony podstępów i obudziła zwodniczość. Opowie historię o rywalkach w taki sposób, by zwiększyć niezgodę.

Verse 39 (चौपाई)

भावी बस प्रतीति उर आई। पूँछ रानि पुनि सपथ देवाई।। का पूछहुँ तुम्ह अबहुँ न जाना। निज हित अनहित पसु पहिचाना।। भयउ पाखु दिन सजत समाजू। तुम्ह पाई सुधि मोहि सन आजू।। खाइअ पहिरिअ राज तुम्हारें। सत्य कहें नहिं दोषु हमारें।। जौं असत्य कछु कहब बनाई। तौ बिधि देइहि हमहि सजाई।। रामहि तिलक कालि जौं भयऊ। तुम्ह कहुँ बिपति बीजु बिधि बयऊ।। रेख खँचाइ कहउँ बलु भाषी। भामिनि भइहु दूध कइ माखी।। जौं सुत सहित करहु सेवकाई। तौ घर रहहु न आन उपाई।।

Zaufanie wstąpiło w jej serce przez udawane uczucia królowej; królowa zapytała ponownie i kazała jej przysiąc. Cóż mam pytać? Czyż nie znasz mnie jeszcze? Rozpoznałam, kto jest moim przyjacielem, a kto wrogiem. Nadszedł dzień, gdy zbiera się zgromadzenie; dziś przypomniałam sobie o tobie. Jedz i nosz to, co twoje z prawa; mówię prawdę, nie ma we mnie winy. Jeśli powiem kłamstwo, niech Brahma mnie ukarze. Jeśli Rama otrzymałby tilak jutro, nieszczęście zostałoby zasiane dla ciebie z rozkazu Brahmy. Kreśląc linię, mówię z całej siły: o piękna, staniesz się jak mleko zamienione w masło. Jeśli będziesz służyć jako służąca wraz ze swym synem, wtedy zostaniesz w domu, nie ma innej drogi.

Verse 40 (दोहा/सोरठा)

कद्रूँ बिनतहि दीन्ह दुखु तुम्हहि कौसिलाँ देब। भरतु बंदिगृह सेइहहिं लखनु राम के नेब।।19।।

Kadru dała cierpienie Vinacie, a ty, Kaikei, sprowadzisz cierpienie na siebie. Bharata będzie mieszkał w domu swego wuja matczynego, podczas gdy Lakszmana i Rama będą twoimi panami.