Sarga 8

Verse 1

मन्थरा त्वभ्यसूयैनामुत्सृज्याभरणं च तत् ।उवाचेदं ततो वाक्यं कोपदुःखसमन्विता ॥१॥

Lecz Manthara, pełna zawiści wobec niej, odrzuciła ten klejnot; wtedy, przepełniona gniewem i smutkiem, wypowiedziała te słowa.

Verse 2

हर्षं किमिदमस्थाने कृतवत्यसि बालिशे ।शोकसागरमध्यस्थमात्मानं नावबुध्यसे ॥२॥

O nierozsądna kobieto, dlaczego okazujesz radość w niewłaściwej chwili, nie rozumiejąc, że stoisz w samym środku oceanu cierpienia?

Verse 3

मनसा प्रहसामि त्वां देवि दुःखार्दिता सती ।यच्छोचितव्ये हृष्टाऽसि प्राप्येदं व्यसनं महत् ॥३॥

O Królowo, choć jestem dotknięta smutkiem, śmieję się z ciebie w duszy: gdy powinnabyś się smucić, radujesz się, mimo że to wielkie nieszczęście na ciebie przyszło.

Verse 4

शोचामि दुर्मतित्वं ते का हि प्राज्ञा प्रहर्षयेत् ।अरेस्सपत्नीपुत्रस्य वृद्धिं मृत्योरिवागताम् ॥४॥

Opłakuję twoje błędne myślenie. Jaka mądra kobieta radowałaby się z powodzenia syna współmałżonki, jak wroga, gdy to powodzenie nadchodzi jak zbliżająca się śmierć?

Verse 5

भरतादेव रामस्य राज्यसाधारणाद्भयम् ।तद्विचिन्त्य विषण्णाऽस्मि भयं भीताऽद्धि जायते ॥५॥

Strach przed Ramą rodzi się z samego Bharaty, ponieważ prawo do królestwa jest wspólne. Rozmyślając o tym, jestem zmartwiona, albowiem niebezpieczeństwo rodzi się z tego, który się boi.

Verse 6

लक्ष्मणो हि महेष्वासो रामं सर्वात्मना गतः ।शत्रुघ्नश्चापि भरतं काकुत्स्थं लक्ष्मणो यथा ॥६॥

Lakszmana, wielki łucznik, jest oddany Ramie całym swoim jestestwem; a Satrugna podobnie jest oddany Bharacie, tak jak Lakszmana Kakutsthowi, Ramie.

Verse 7

प्रत्यासन्नक्रमेणापि भरतस्यैव भामिनि ।राज्यक्रमो विप्रकृष्टस्तयोस्तावत्कनीयसोः ॥७॥

O piękna pani, nawet według kolejności urodzenia prawo do sukcesji tronu przypada Bharacie; dla dwóch młodszych synów perspektywa ta jest daleka.

Verse 8

विदुषः क्षत्रचारित्रे प्राज्ञस्य प्राप्तकारिणः ।भयात्प्रवेपे रामस्य चिन्तयन्ती तवात्मजम् ॥८॥

Rama jest uczony w postępowaniu kszatrijów, mądry i działający we właściwym czasie; myśląc o twoim synu, drżę ze strachu przed nim.

Verse 9

सुभगा खलु कौशल्या यस्याः पुत्रोऽभिषेक्ष्यते ।यौवराज्येन महता श्वः पुष्येण द्विजोत्तमैः ॥९॥

Truly błogosławiona jest Kauśalyā: jutro, pod konstelacją Puṣya, jej syn zostanie konsekrowany przez wybitnych braminów do wielkiego urzędu następcy tronu.

Verse 10

प्राप्तां सुमहतीं प्रीतिं प्रतीतां तां हतद्विषम् ।उपस्थास्यसि कौसल्यां दासीव त्त्वं कृताञ्जलिः ॥१०॥

Będziesz musiała służyć Kausalii, sławnej i teraz triumfującej, z pokonanymi wrogami, jak służka, ze złożonymi w pokorze rękami.

Verse 11

एवं चेत्त्वं सहास्माभिस्तस्याः प्रेष्या भविष्यसि ।पुत्रश्च तव रामस्य प्रेष्यभावं गमिष्यति ॥११॥

Jeśli tak się stanie, staniesz się jej służką wraz z nami, a twój syn również popadnie w niewolę u Ramy.

Verse 12

हृष्टाः खलु भविष्यन्ति रामस्य परमास्स्त्रियः ।अप्रहृष्टा भविष्यन्ति स्नुषास्ते भरतक्षये ॥१२॥

Zaprawdę wszystkie kobiety po stronie Ramy będą się radować; lecz przy upadku Bharaty, twoje synowe pozostaną bez radości.

Verse 13

तां दृष्ट्वा परमप्रीतां ब्रुवन्तीं मन्थरां ततः ।रामस्यैव गुणान्देवी कैकेयी प्रशशंस ह ॥१३॥

Widząc Mantharę tak bardzo zadowoloną i tak mówiącą, królowa Kajkeji chwaliła jedynie cnoty Ramy.

Verse 14

धर्मज्ञो गुरुभिर्दान्तः कृतज्ञस्सत्यवाक्छुचिः ।रामो राज्ञ स्सुतो ज्येष्ठो यौवराज्यमतोऽर्हति ॥१४॥

Rama zna dharmę; wychowany przez starszych, jest powściągliwy; wdzięczny, prawdomówny i czysty. Jako najstarszy syn króla zasługuje na tytuł następcy tronu.

Verse 15

भ्रातृ़न्भृत्यांश्च दीर्घायुः पितृवत्पालयिष्यति ।सन्तप्स्यसे कथं कुब्जे श्रुत्वा रामाभिषेचनम् ॥१५॥

Długowieczny, będzie chronił swoich braci i sługi jak ojciec. O garbata, dlaczego smucisz się na wieść o namaszczeniu Ramy?

Verse 16

भरतश्चापि रामस्य ध्रुवं वर्षशतात्परम् ।पितृपैतामहं राज्यमवाप्ता पुरुषर्षभः ॥१६॥

A także Bharata, zaprawdę, po ponad stu latach panowania Ramy odziedziczy królestwo przodków, ten najlepszy z ludzi.

Verse 17

सा त्वमभ्युदये प्राप्ते वर्तमाने च मन्थरे ।भविष्यति च कल्याणे किमर्थं परितप्यसे ॥१७॥

O Mantharo, osiągnęłaś pomyślność, posiadasz ją nawet teraz, a dobrobyt przetrwa w przyszłości - dlaczego więc smucisz się?

Verse 18

यथा मे भरतो मान्यस्तथा भूयोऽपि राघवः ।कौशल्यातोऽतिरिक्तं च सोऽनुशुश्रूषते हि माम् ॥१८॥

Jak Bharata jest mi drogi i godzien czci, tak Raghowa jest tym bardziej; zaprawdę, on służy mi i troszczy się o mnie bardziej niż o Kauszale.

Verse 19

राज्यं यदि हि रामस्य भरतस्यापि तत्तदा ।मन्यते हि यथात्मानं तथा भ्रातृ़ंश्च राघवः ॥१९॥

Jeśli królestwo należy się Ramie, to należy się również Bharacie, gdyż Raghowa traktuje swoich braci tak, jak własną osobę.

Verse 20

कैकेयीवचनं श्रुत्वा मन्थरा भृशदुःखिता ।दीर्घमुष्णं च विनिश्वस्य कैकेयीमिदमब्रवीत् ॥२०॥

Usłyszawszy słowa Kajkeji, Manthara została głęboko zasmucona; biorąc długie, gorące oddechy, przemówiła do Kajkeji tymi słowy.

Verse 21

अनर्थदर्शिनी मौर्ख्यान्नात्मानमवबुध्यसे ।शोकव्यसनविस्तीर्णे मज्जन्ती दुःखसागरे ॥२१॥

Oślepiona przez głupotę, nie dostrzegasz swego położenia; toniesz w rozległym oceanie cierpienia, rozpostartym przez żal i nieszczęście, i nie widzisz krzywdy, która nadchodzi.

Verse 22

भविता राघवो राजा राघवस्यानु यस्सुतः ।राजवंशात्तु कैकेयि भरतःपरिहास्यते ॥२२॥

Raghowa zostanie królem, a po Raghowie jego własny syn odziedziczy tron; lecz o Kajkeji, Bharata zostanie wyrzucony z królewskiego rodu i stanie się pośmiewiskiem.

Verse 23

न हि राज्ञस्सुता स्सर्वे राज्ये तिष्ठन्ति भामिनि ।स्थाप्यमानेषु सर्वेषु सुमहाननयो भवेत् ॥२३॥

Nie wszyscy synowie króla mogą dzierżyć tron, o namięśna pani; gdyby wszystkich ustanowiono władcami, powstałby wielki chaos.

Verse 24

तस्माज्ज्येष्ठे हि कैकेयि राज्यतन्त्राणि पार्थिवाः ।स्थापयन्त्यनवद्याङ्गि गुणवत्स्वितरेष्वपि ॥२४॥

Dlatego, o Kajkeji - o pani o nieskazitelnych członkach - królowie powierzają stery rządów najstarszemu synowi, albo innemu synowi, który obdarzony jest cnotami.

Verse 25

असावत्यन्तनिर्भग्नस्तव पुत्रो भविष्यति ।अनाथवत्सुखेभ्यश्च राजवंशाच्च वत्सले ॥२५॥

Twój syn zostanie całkowicie zdruzgotany, o droga - jak sierota, odcięty od wygód i od królewskiej linii sukcesji.

Verse 26

साऽहं त्वदर्थे सम्प्राप्ता त्वं तु मां नावबुद्ध्यसे ।सपत्नि वृद्धौ या मे त्वं प्रदेयं दातुमिच्छसि ॥२६॥

Przybyłam tutaj dla twojego dobra, a jednak mnie nie rozumiesz. Gdy twoja współmałżonka prosperuje, ty chcesz dać mi dar, jakby był to jakiś 'dług' mi przysługujący.

Verse 27

ध्रुवं तु भरतं रामः प्राप्य राज्यमकण्टकम् ।देशान्तरं वा नयिता लोकान्तरमथाऽपि वा ॥२७॥

Z pewnością, gdy Rama zdobędzie królestwo wolne od wszystkich 'cierni', wszystkich rywali, wygna bharatę do innej krainy, lub nawet pośle go na tamten świat.

Verse 28

बाल एव हि मातुल्यं भरतो नायितस्त्वया ।सन्निकर्षाच्च सौहार्दं जायते स्थावरेष्वपि ॥२८॥

Gdyż Bharata, będąc jeszcze dzieckiem, został przez ciebie wysłany do domu swego matczynego wuja. A bliskość rodzi przywiązanie, nawet wśród rzeczy nieożywionych.

Verse 29

भरतस्याप्यनुवशश्शत्रुघ्नोऽपि समं गतः ।लक्ष्मणो हि यथा रामं तथाऽसौ भरतं गतः ॥२९॥

I Śatrughna również, posłuszny Bharacie, udał się razem z nim. Jak Lakśmana stoi przy Ramie, tak Śatrughna stoi przy Bharacie.

Verse 30

श्रूयते हि द्रुमः कश्चिच्छेत्तव्यो वनजीविभिः ।सन्निकर्षादिषीकाभिर्मोचितः परमाद्भयात् ॥३०॥

Słyszy się, że pewne drzewo, naznaczone do ścięcia przez leśnych mieszkańców, zostaje uwolnione od wielkiego niebezpieczeństwa, ponieważ ciernista trawa iṣīkā rośnie blisko niego.

Verse 31

गोप्ता हि रामं सौमित्रिर्लक्ष्मणं चापि राघवः ।अश्विनोरिव सौभ्रात्रं तयोर्लोकेषु विश्रुतम् ॥३१॥

Lakśmana, syn Sumitry, jest rzeczywiście opiekunem Ramy, a Rama, potomek Raghu, chroni również Lakśmanę. Ich braterstwo jest sławne w światach jak braterstwo Aświnów.

Verse 32

तस्मान्न लक्ष्मणे रामः पापं किञ्चित्करिष्यति ।रामस्तु भरते पापं कुर्यादिति न संशयः ॥३२॥

Dlatego Rama nie wyrządzi Lakśmanie nawet najmniejszej krzywdy; lecz co do Bharaty, nie ma wątpliwości, Rama mógłby mu wyrządzić szkodę.

Verse 33

तस्माद्राजगृहादेव वनं गच्छतु ते सुतः ।एतद्धि रोचते मह्यं भृशं चापि हितं तव ॥३३॥

Dlatego niech twój syn uda się prosto do lasu z samej Radżagrihy. To jedynie mnie zadowala, a w prawdzie jest to również wielce korzystne dla ciebie.

Verse 34

एवं ते ज्ञातिपक्षस्य श्रेयश्चैव भविष्यति ।यदि चेद्भरतो धर्मात्पित्र्यं राज्यमवाप्स्यसि ॥३४॥

Tak będzie rzeczywiście pomyślność dla ciebie i dla całego twojego rodu, jeśli Bharata przez prawość (dharmę) uzyska przodkowe królestwo.

Verse 35

स ते सुखोचितो बालो रामस्य सहजो रिपुः ।समृद्धार्थस्य नष्टार्थो जीविष्यति कथं वशे ॥३५॥

Ten chłopiec, twój Bharata, przyzwyczajony do wygody, jest z natury rywalem Ramy. Pozbawiony wszelkich środków, jak będzie żył pod władzą kwitnącej Ramy?

Verse 36

अभिद्रुतमिवारण्ये सिंहेन गजयूथपम् ।प्रच्छाद्यमानं रामेण भरतं त्रातुमर्हसि ॥३६॥

Jak przywódca stada słoni w lesie jest atakowany przez lwa, tak Bharata zostanie przytłoczony przez Ramę; słusznie jest, że go ocalisz.

Verse 37

दर्पान्निराकृता पूर्वं त्वया सौभाग्यवत्तया ।राममाता सपत्नी ते कथं वैरं न शातयेत् ॥३७॥

Wcześniej, w dumie, ponieważ byłaś faworyzowana, lekceważyłaś swoją współżonę, matkę Ramy. Jakże ona nie miałaby szukać odpłaty za tę wrogość?

Verse 38

यदा हि रामः पृथिवीमवाप्स्यति प्रभूतरत्नाकरशैलपत्तनाम् ।तदा गमिष्यस्यशुभं पराभवं सहैव दीना भरतेन भामिनि ॥३८॥

O piękna pani, gdy Rama zdobyje tę ziemię, bogatą w oceany, góry i miasta, wtedy ty, razem z Bharatą, popadniesz w nieszczęście, nędzę i hańbę.

Verse 39

यदा हि रामः पृथिवीमवाप्स्यति ध्रुवं प्रणष्टो भरतो भविष्यति ।अतो हि सञ्चिन्तय राज्यमात्मजे परस्य चैवाद्य विवासकारणम् ॥३९॥

Gdy Rama zdobędzie ziemię, Bharata na pewno zostanie zrujnowany. Dlatego pomyśl, już teraz, o królestwie dla swego syna i o sposobie wygnania twego rywala, Ramy.