Opening the text

अभिषेकोपवास-आदेशः (Coronation Preparations and the Fast Enjoined)
अयोध्याकाण्ड
Sarga 5 odnotowuje procedury i rytualne przygotowania poprzedzające zamierzoną abhiṣekę Ramy jako yauvarājyę. Po poinstruowaniu Ramy o nadchodzącym namaszczeniu, król Daśaratha wzywa królewskiego kapłana (purohitę) Vasiṣṭhę i zleca mu kierowanie Ramą i Sitą do obserwowania upavāsy (postu) z recytacją mantr, świętej dyscypliny mającej zapewnić pomyślność i potwierdzić legitymizację. Vasiṣṭha udaje się odpowiednim dla bramina rydwanem do rezydencji Ramy, jest przyjmowany z formalnym honorami i przekazuje królewską pełną miłości decyzję koronowania Ramy o świcie, porównując ją do koronacji Yayātiego przez Nahuṣę. Rama przyjmuje to z pokorą; Vasiṣṭha rytualnie rozpoczyna post i odchodzi. Narracja rozszerza się następnie na samą Ajodhję: ulice są myte, banery wznoszone, a królewskie trakty tłoczą się od ciekawskich obywateli, ich zbiorowy ryk porównywany do morza. Przechodząc przez tłumy, Vasiṣṭha wraca do pałacu, spotyka króla i potwierdza wykonanie zadania; dwór powstaje z czcią. Za zgodą swego nauczyciela, Daśaratha zwalnia zgromadzenie i wchodzi do wewnętrznych komnat, opisywanych w świetlistych porównaniach, jak księżyc wśród gwiazd, co podkreśla nabitą intensywność nocy przed ceremonią.
Verse 1
सन्दिश्य रामं नृपति श्श्वोभाविन्यभिषेचने।पुरोहितं समाहूय वशिष्ठमिदमब्रवीत्।।।।
Po pouczeniu Rāmy o konsekracji, która ma się odbyć nazajutrz, król wezwał swego rodowego kapłana Vasiṣṭhę i rzekł tak:
Verse 2
गच्छोपवासं काकुत्स्थं कारयाद्य तपोधन।श्रीयशोराज्यलाभाय वध्वा सह यतव्रतम्।।।।
Idź dziś, o mędrcze, którego bogactwem jest asceza, i spraw, by Kakutstha (Rāma), niezłomny w swych ślubach, podjął post wraz z moją synową, aby pomyślność, sława i królestwo zostały słusznie zapewnione.
Verse 3
तथेति च स राजानमुक्त्वा वेदविदां वरः।स्वयं वसिष्ठो भगवान्ययौ रामनिवेशनम्।।।।उपवासयितुं रामं मन्त्रवन्मन्त्रकोविदः।ब्राह्मं रथवरं युक्तमास्थाय सुदृढव्रतः।।।।
Powiedziawszy królowi: "Niech się tak stanie", czcigodny Vasiṣṭha, najwybitniejszy wśród znawców Wed, wyruszył osobiście do rezydencji Rāmy.
Verse 4
तथेति च स राजानमुक्त्वा वेदविदां वरः।स्वयं वसिष्ठो भगवान्ययौ रामनिवेशनम्।।2.5.3।।उपवासयितुं रामं मन्त्रवन्मन्त्रकोविदः।ब्राह्मं रथवरं युक्तमास्थाय सुदृढव्रतः।।2.5.4।।
Biegły w mantrach i niezłomny w ślubach, wsiadł na doskonale zaprzężony, odpowiedni dla braminów rydwan, zamierzając wraz ze świętymi formułami sprawić, by Rāma podjął przepisany post.
Verse 5
स रामभवनं प्राप्य पाण्डुराभ्रघनप्रभम्।तिस्रः कक्ष्या रथेनैव विवेशमुनिसत्तमः।।।।
Docierając do rezydencji Rāmy, promiennej jak gęsta masa bladobiałych chmur, najwybitniejszy z mędrców wjechał, przejeżdżając przez trzy dziedzińce, wciąż będąc na rydwanie.
Verse 6
तमागतमृषिं रामस्त्वरन्निव ससम्भ्रमः।मानयिष्यन्समानार्हं निश्चक्राम निवेशनात्।।।।
Widząc przybycie mędrca, Rāma, gorliwy i pełen szacunkowej pośpiechu, wyszedł ze swojej rezydencji, by go uczcić, jak przystało na godnego równego czci.
Verse 7
अभ्येत्य त्वरमाणश्च रथाभ्याशं मनीषिणः।ततोऽवतारयामास परिगृह्य रथात्स्वयम्।।।।
Spiesząc do rydwanu mędrca, Rāma osobiście, ujmując go z czcią i troską, pomógł mu zstąpić z rydwanu.
Verse 8
स चैनं प्रश्रितं दृष्ट्वा सम्भाष्याभिप्रसाद्य च।प्रियार्हं हर्षयन्राममित्युवाच पुरोहितः।।।।
Ujrzawszy Ramę pokornego, kapłan rodowy zwrócił się do niego, zadowolił go i ucieszył stosownymi, pełnymi miłości słowami; następnie przemówił tak.
Verse 9
प्रसन्नस्ते पिता राम यौवराज्यमवाप्स्यसि।उपवासं भवानद्य करोतु सह सीतया।।।।
O Ramo, twój ojciec jest z ciebie zadowolony - osiągniesz godność następcy tronu. Dlatego dziś powinieneś podjąć post wraz z Sitą.
Verse 10
प्रातस्त्वामभिषेक्ता हि यौवराज्ये नराधिपः।पिता दशरथः प्रीत्या ययातिं नहुषो यथा।।।।
Zaprawdę, jutro wcześnie rano twój ojciec, król Daśaratha, z miłością namaści cię na następcę tronu, tak jak Nahuṣa namaścił Yayātiego.
Verse 11
इत्युक्त्वा स तदा राममुपवासं यतव्रतम्।मन्त्रवत्कारयामास वैदेह्या सहितं मुनिः।।।।
Tak rzekłszy, mędrzec kazał wtedy Rāmie, strzegącemu ślubów, podjąć post wraz z Vaidehī (Sītā), przy akompaniamencie świętych mantr.
Verse 12
ततो यथावद्रामेण स राज्ञो गुरुरर्चितः।अभ्यनुज्ञाप्य काकुत्स्थं ययौ रामनिवेशनात्।।।।
Następnie, należnie uhonorowany przez Rāmę, nauczyciel króla pożegnał Kakutsthę (Rāmę) i opuścił rezydencję Rāmy.
Verse 13
सुहृद्भिस्तत्र रामोऽपि सहासीनः प्रियंवदैः।सभाजितो विवेशाऽथ ताननुज्ञाप्य सर्वशः।।।।
Tam również Rāma przez pewien czas siedział ze swymi miło mówiącymi przyjaciółmi; i będąc uhonorowanym na wszelki sposób, pożegnał ich i wszedł do swych komnat.
Verse 14
हृष्टनारीनरयुतं रामवेश्म तदा बभौ।यथा मत्तद्विजगणं प्रफुल्लनलिनं सरः।।।।
Wtedy rezydencja Rāmy, wypełniona radymi mężczyznami i kobietami, jaśniała wspaniale, jak jezioro, gdzie lotosy są w pełnym rozkwicie, a stada rozweselonych ptaków się gromadzą.
Verse 15
स राजभवनप्रख्यात्तस्माद्रामनिवेशानात्।निर्गत्य ददृशे मार्गं वसिष्ठो जनसंवृतम्।।।।
Vasiṣṭha wyszedł wtedy z siedziby Rāmy, słynnej jako podobna do królewskiego pałacu, i ujrzał drogę wokół zapełnioną tłumami ludzi.
Verse 16
बृन्दबृन्दैरयोध्यायां राजमार्गास्समन्ततः।बभूवुरभिसम्बाधाः कुतूहलजनैर्वृताः।।।।
W Ajodhji królewskie traktów zewsząd stały się gęsto zatłoczone, ściśnięte przez grupy ciekawskich mieszkańców miasta.
Verse 17
जनबृन्दोर्मिसंघर्षहर्षस्वनवतस्तदा।बभूव राजमार्गस्य सागरस्येव निस्वनः।।।।
Wtedy wzdłuż królewskiego traktu powstał dźwięk podobny do ryku morza, jak gdyby fale zderzały się ze sobą, tak radosny zgiełk tłumu wzrastał i rozbrzmiewał.
Verse 18
सिक्तसम्मृष्टरथ्या हि तदहर्वनमालिनी।आसीदयोध्यानगरी समुच्छ्रितगृहध्वजा।।।।
Tego dnia ulice miasta Ajodhji zostały skropione wodą i dokładnie wymiecione, przystrojone jakby ogrodami, stały z podniesionymi na domach flagami.
Verse 19
तदा ह्ययोध्यानिलयः सस्त्रीबालाबलो जनः।रामाभिषेकमाकाङ्क्षन्नाकाङ्क्षदुदयं रवेः।।।।
Wtedy mieszkańcy Ajodhji, kobiety, dzieci i starcy alike, pragnąc konsekracji Rāmy, z utęsknieniem oczekiwali wschodu słońca.
Verse 20
प्रजालङ्कारभूतं च जनस्यानन्दवर्धनम्।उत्सुकोऽभूज्जनो द्रष्टुं तमयोध्यामहोत्सवम्।।।।
Ludzie stali się gorliwi, by ujrzeć ten wielki festiwal Ajodhji, ozdobę dla obywateli i okazję, która pomnażała radość każdego.
Verse 21
एवं तज्जनसम्बाधं राजमार्गं पुरोहितः।व्यूहन्निव जनौघं तं शनै राजकुलं ययौ।।।।
Tak więc, widząc królewską drogę zatłoczoną przez ludzi, królewski kapłan posuwał się powoli w stronę pałacu, jakby rozdzielając ludzką powódź na dwa strumienie.
Verse 22
सिताभ्रशिखरप्रख्यं प्रासादमधिरुह्य सः।समीयाय नरेन्द्रेण शक्रेणेव बृहस्पतिः।।।।
Wstępując do pałacu, który lśnił jak szczyt góry ukoronowany białymi chmurami, zbliżył się do króla, jak Bṛhaspati zbliżający się do Śakry (Indry).
Verse 23
तमागतमभिप्रेक्ष्य हित्वा राजासनं नृपः।पप्रच्छ स च तस्मै तत्कृतमित्यभ्यवेदयत्।।।।
Ujrzawszy jego przybycie, król powstał ze swego tronu i zapytał; a święty mędrzec poinformował go, że zadanie zostało wykonane.
Verse 24
चैव तदा तुल्यं सहासीनास्सभासदः।आसनेभ्यस्समुत्तस्थुः पूजयन्तः पुरोहितम्।।।।
Wówczas dworzanie tam zasiedli podobnie powstali ze swych miejsc, oddając cześć królewskiemu kapłanowi.
Verse 25
गुरुणा त्वभ्यनुज्ञातो मनुजौघं विसृज्य तम्।विवेशान्तः पुरं राजा सिंहो गिरिगुहामिव।।।।
Za zgodą nauczyciela król odprawił to zgromadzenie ludzi i wszedł do wewnętrznych komnat, jak lew wchodzący do górskiej jaskini.
Verse 26
तदग्य्रवेषप्रमदाजनाकुलंमहेन्द्रवेश्मप्रतिमं निवेशनम्।विदीपयंश्चारु विवेश पार्थिवश्शशीव तारागणसङ्कुलं नभः।।।।
Król wszedł do tej rezydencji, jak pałac Mahendry, tłocznej od kobiet w wspaniałych szatach; i gdy wchodził, lśnił pięknem, jak księżyc oświetlający niebo usiane gwiazdami.
The pivotal action is the formal commissioning of Vasiṣṭha to impose a ritual fast on Rama and Sita ahead of the coronation, showing how private actors submit to institutional dharma: kingship is treated as a sacralized responsibility requiring disciplined observance, not merely political appointment.
The chapter emphasizes that authority is legitimized through alignment of intention, ritual procedure, and humility: Daśaratha acts through the preceptor, Rama responds with respectful compliance, and the rite (upavāsa with mantras) frames governance as self-regulation under dharma.
Ayodhyā’s राजमार्ग (royal highways) and the palace complex (प्रासाद, राजकुल, अन्तःपुर) are foregrounded, alongside cultural practices such as street-sprinkling and sweeping, house-top banners, and the public gathering that transforms coronation into a city-wide mahotsava.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.