Sarga 5

Verse 1

सन्दिश्य रामं नृपति श्श्वोभाविन्यभिषेचने।पुरोहितं समाहूय वशिष्ठमिदमब्रवीत्।।।।

మరునాడు జరగబోయే అభిషేక విషయమై రామునికి ఆదేశించి, నృపతి పురోహితుడైన వశిష్ఠుని పిలిపించి ఇలా పలికెను।

Verse 2

गच्छोपवासं काकुत्स्थं कारयाद्य तपोधन।श्रीयशोराज्यलाभाय वध्वा सह यतव्रतम्।।।।

హే తపోధన మునీ! నేడు మీరు వెళ్లి, వ్రతనిష్ఠుడైన కాకుత్స్థుడు (రాముడు) నా కోడలు (సీత)తో కలిసి ఉపవాసం ఆచరించేలా చేయండి; శ్రీ, యశస్సు, రాజ్యలాభం స్థిరపడునట్లు॥

Verse 3

तथेति च स राजानमुक्त्वा वेदविदां वरः।स्वयं वसिष्ठो भगवान्ययौ रामनिवेशनम्।।।।उपवासयितुं रामं मन्त्रवन्मन्त्रकोविदः।ब्राह्मं रथवरं युक्तमास्थाय सुदृढव्रतः।।।।

రాజునకు “తథాస్తు” అని చెప్పి, వేదవిదులలో శ్రేష్ఠుడైన భగవాన్ వసిష్ఠుడు స్వయంగా రామనివాసమునకు బయలుదేరెను।

Verse 4

तथेति च स राजानमुक्त्वा वेदविदां वरः।स्वयं वसिष्ठो भगवान्ययौ रामनिवेशनम्।।2.5.3।।उपवासयितुं रामं मन्त्रवन्मन्त्रकोविदः।ब्राह्मं रथवरं युक्तमास्थाय सुदृढव्रतः।।2.5.4।।

మంత్రాలలో నిపుణుడూ, దృఢవ్రతుడూ అయిన ఆయన, రాముని ఉపవాసమునకు నియమించుటకై, సక్రమంగా జోడించిన బ్రాహ్మయోగ్యమైన ఉత్తమ రథమును అధిరోహించెను।

Verse 5

स रामभवनं प्राप्य पाण्डुराभ्रघनप्रभम्।तिस्रः कक्ष्या रथेनैव विवेशमुनिसत्तमः।।।।

పాండుర మేఘఘనమువలె ప్రకాశించే రామభవనమును చేరి, మునిశ్రేష్ఠుడు వసిష్ఠుడు రథముతోనే మూడు ప్రాంగణములను దాటి లోనికి ప్రవేశించెను।

Verse 6

तमागतमृषिं रामस्त्वरन्निव ससम्भ्रमः।मानयिष्यन्समानार्हं निश्चक्राम निवेशनात्।।।।

ఆగమించిన ఋషిని చూచి, రాముడు గౌరవభరితమైన ఆతురతతో, సమానార్హుడైన ఆ మహర్షిని సత్కరించుటకై నివాసమునుండి బయటకు వచ్చెను।

Verse 7

अभ्येत्य त्वरमाणश्च रथाभ्याशं मनीषिणः।ततोऽवतारयामास परिगृह्य रथात्स्वयम्।।।।

అప్పుడు రాముడు త్వరగా ఆ మునివర్యుని రథసమీపానికి చేరి, స్వయంగా సాదరంగా పట్టుకొని ఆయనను రథమునుండి దింపెను।

Verse 8

स चैनं प्रश्रितं दृष्ट्वा सम्भाष्याभिप्रसाद्य च।प्रियार्हं हर्षयन्राममित्युवाच पुरोहितः।।।।

వినయంగా ఉన్న రాముణ్ని చూసి పురోహితుడు అతనితో మధురంగా సంభాషించి, సంతోషపరచి, ప్రేమార్హమైన స్నేహవాక్యాలతో ఆనందింపజేసి ఇలా పలికాడు॥

Verse 9

प्रसन्नस्ते पिता राम यौवराज्यमवाप्स्यसि।उपवासं भवानद्य करोतु सह सीतया।।।।

ఓ రామా, నీ తండ్రి నీపై ప్రసన్నుడయ్యాడు; నీవు యువరాజ్యాన్ని పొందుతావు. కనుక నేడు సీతతో కలిసి ఉపవాసం ఆచరించుము॥

Verse 10

प्रातस्त्वामभिषेक्ता हि यौवराज्ये नराधिपः।पिता दशरथः प्रीत्या ययातिं नहुषो यथा।।।।

నిజంగా, రేపు ఉదయమే నీ తండ్రి మహారాజు దశరథుడు ప్రేమతో నిన్ను యువరాజ్యమున అభిషేకించును—నహుషుడు యయాతిని అభిషేకించినట్లే।

Verse 11

इत्युक्त्वा स तदा राममुपवासं यतव्रतम्।मन्त्रवत्कारयामास वैदेह्या सहितं मुनिः।।।।

ఇలా చెప్పి, ఆ ముని అప్పుడు వ్రతనిష్ఠుడైన రామునితో వైదేహి (సీత) సహితంగా మంత్రోచ్ఛారణతో ఉపవాసం చేయింపజేసెను।

Verse 12

ततो यथावद्रामेण स राज्ञो गुरुरर्चितः।अभ्यनुज्ञाप्य काकुत्स्थं ययौ रामनिवेशनात्।।।।

అనంతరం రాముడు విధివిధానంగా రాజగురువును సత్కరించాడు. కాకుత్స్థుడు (రాముడు) అనుమతి తీసుకొని ఆయన రామనివాసం నుండి బయలుదేరాడు॥

Verse 13

सुहृद्भिस्तत्र रामोऽपि सहासीनः प्रियंवदैः।सभाजितो विवेशाऽथ ताननुज्ञाप्य सर्वशः।।।।

అక్కడ రాముడు కూడా మధురవాక్యాలు పలికే స్నేహితులతో కొంతసేపు కూర్చున్నాడు. అన్ని విధాలా సత్కరింపబడి, తరువాత వారిని అనుమతి కోరుకొని తన అంతఃపురంలో ప్రవేశించాడు॥

Verse 14

हृष्टनारीनरयुतं रामवेश्म तदा बभौ।यथा मत्तद्विजगणं प्रफुल्लनलिनं सरः।।।।

అప్పుడు ఆనందిత స్త్రీపురుషులతో నిండిన రాముని నివాసం అద్భుతంగా ప్రకాశించింది; వికసించిన కమలాలతో నిండిన సరస్సు ఉల్లాస పక్షిగణాలతో శోభించునట్లు॥

Verse 15

स राजभवनप्रख्यात्तस्माद्रामनिवेशानात्।निर्गत्य ददृशे मार्गं वसिष्ठो जनसंवृतम्।।।।

అప్పుడు వసిష్ఠుడు రాజభవనంలా ప్రసిద్ధమైన రామనివాసం నుండి బయటికి వచ్చి, జనసమూహంతో నిండిన మార్గాన్ని చూశాడు॥

Verse 16

बृन्दबृन्दैरयोध्यायां राजमार्गास्समन्ततः।बभूवुरभिसम्बाधाः कुतूहलजनैर्वृताः।।।।

అయోధ్యలో అన్ని వైపులా రాజమార్గాలు కుతూహలంతో కూడిన పట్టణజనుల గుంపులచే చుట్టుముట్టబడి బాగా కిక్కిరిసిపోయాయి।

Verse 17

जनबृन्दोर्मिसंघर्षहर्षस्वनवतस्तदा।बभूव राजमार्गस्य सागरस्येव निस्वनः।।।।

అప్పుడు జనసమూహపు తరంగాలు ఢీకొని పుట్టిన ఆనందధ్వనిలా రాజమార్గమంతా సముద్రగర్జనవలె నినదించింది।

Verse 18

सिक्तसम्मृष्टरथ्या हि तदहर्वनमालिनी।आसीदयोध्यानगरी समुच्छ्रितगृहध्वजा।।।।

ఆ దినమున అయోధ్యనగర వీధులు నీరు చల్లి శుభ్రంగా ఊడ్చబడి, ఉద్యానమాలికలతో అలంకృతమై, ఇళ్లపై ఎత్తుగా ధ్వజాలు ఎగురుతూ నిలిచింది।

Verse 19

तदा ह्ययोध्यानिलयः सस्त्रीबालाबलो जनः।रामाभिषेकमाकाङ्क्षन्नाकाङ्क्षदुदयं रवेः।।।।

అప్పుడు అయోధ్యలో నివసించే స్త్రీలు, పిల్లలు, వృద్ధులు సహా సమస్త ప్రజలు రామాభిషేకాన్ని కోరుతూ సూర్యోదయాన్ని ఆతురంగా ఆశించారు।

Verse 20

प्रजालङ्कारभूतं च जनस्यानन्दवर्धनम्।उत्सुकोऽभूज्जनो द्रष्टुं तमयोध्यामहोत्सवम्।।।।

ప్రజలకు అలంకారమై, అందరి ఆనందాన్ని పెంపొందించే ఆ అయోధ్య మహోత్సవాన్ని చూడటానికి జనులు అత్యంత ఉత్సుకులయ్యారు।

Verse 21

एवं तज्जनसम्बाधं राजमार्गं पुरोहितः।व्यूहन्निव जनौघं तं शनै राजकुलं ययौ।।।।

ఇలా జనసమూహంతో నిండిన రాజమార్గాన్ని చూచి రాజపురోహితుడు, మానవ ప్రవాహాన్ని చీల్చినట్లుగా నెమ్మదిగా రాజభవనమునకు సాగెను।

Verse 22

सिताभ्रशिखरप्रख्यं प्रासादमधिरुह्य सः।समीयाय नरेन्द्रेण शक्रेणेव बृहस्पतिः।।।।

అతడు తెల్ల మేఘశిఖరమువలె ప్రకాశించే ప్రాసాదమును అధిరోహించి, శక్రుని సమీపమునకు బృహస్పతి వచ్చినట్లు నరేంద్రుని సమీపమునకు చేరెను।

Verse 23

तमागतमभिप्रेक्ष्य हित्वा राजासनं नृपः।पप्रच्छ स च तस्मै तत्कृतमित्यभ्यवेदयत्।।।।

ఆయన వచ్చినట్లు చూచి రాజు రాజాసనమును విడిచి ప్రశ్నించెను; అప్పుడు ఆయన ‘కార్యము సిద్ధమైంది’ అని రాజునకు తెలియజేసెను।

Verse 24

चैव तदा तुल्यं सहासीनास्सभासदः।आसनेभ्यस्समुत्तस्थुः पूजयन्तः पुरोहितम्।।।।

అప్పుడు సభలో సహాసీనులైన సభాసదులందరూ అలాగే తమ తమ ఆసనములనుండి లేచి, రాజపురోహితుని పూజించి గౌరవించిరి।

Verse 25

गुरुणा त्वभ्यनुज्ञातो मनुजौघं विसृज्य तम्।विवेशान्तः पुरं राजा सिंहो गिरिगुहामिव।।।।

గురువు అనుమతి పొందిన రాజు ఆ జనసమూహమును పంపివేసి, పర్వతగుహలో ప్రవేశించే సింహమువలె అంతఃపురములో ప్రవేశించెను।

Verse 26

तदग्य्रवेषप्रमदाजनाकुलंमहेन्द्रवेश्मप्रतिमं निवेशनम्।विदीपयंश्चारु विवेश पार्थिवश्शशीव तारागणसङ्कुलं नभः।।।।

అప్పుడు సుందర వేషధారణ చేసిన స్త్రీలతో కిటకిటలాడుతున్న, మహేంద్రుని భవనమువలె ఉన్న ఆ నివాసంలో రాజు ప్రవేశించాడు. ప్రవేశించుచూ అతడు, నక్షత్రసమూహములతో నిండిన ఆకాశాన్ని చంద్రుడు ప్రకాశింపజేయునట్లు, మనోహరంగా వెలిగెను॥