Sarga 5

Verse 1

सन्दिश्य रामं नृपति श्श्वोभाविन्यभिषेचने।पुरोहितं समाहूय वशिष्ठमिदमब्रवीत्।।।।

അടുത്ത ദിവസം നടക്കാനിരിക്കുന്ന അഭിഷേകത്തെക്കുറിച്ച് രാമനോട് നിർദ്ദേശിച്ച ശേഷം, നൃപതി തന്റെ പുരോഹിതനായ വസിഷ്ഠനെ വിളിപ്പിച്ചു ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു.

Verse 2

गच्छोपवासं काकुत्स्थं कारयाद्य तपोधन।श्रीयशोराज्यलाभाय वध्वा सह यतव्रतम्।।।।

ഹേ തപോധനനായ ഋഷേ! ഇന്ന് തന്നെ പോയി, വ്രതനിഷ്ഠനായ കാകുത്സ്ഥ രാമനെ എന്റെ മരുമകളായ സീതയോടൊപ്പം ഉപവാസവ്രതം അനുഷ്ഠിപ്പിക്കൂ; ശ്രീയും യശസ്സും രാജ്യം ലഭിക്കുന്നതും ധർമ്മപ്രകാരം ഉറപ്പാകട്ടെ.

Verse 3

तथेति च स राजानमुक्त्वा वेदविदां वरः।स्वयं वसिष्ठो भगवान्ययौ रामनिवेशनम्।।।।उपवासयितुं रामं मन्त्रवन्मन्त्रकोविदः।ब्राह्मं रथवरं युक्तमास्थाय सुदृढव्रतः।।।।

രാജാവിനോട് “തഥാസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞ്, വേദവിദ്യയിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭഗവാൻ വസിഷ്ഠൻ സ്വയം രാമനിവാസത്തിലേക്കു പുറപ്പെട്ടു.

Verse 4

तथेति च स राजानमुक्त्वा वेदविदां वरः।स्वयं वसिष्ठो भगवान्ययौ रामनिवेशनम्।।2.5.3।।उपवासयितुं रामं मन्त्रवन्मन्त्रकोविदः।ब्राह्मं रथवरं युक्तमास्थाय सुदृढव्रतः।।2.5.4।।

മന്ത്രങ്ങളിൽ നിപുണനും വ്രതത്തിൽ ദൃഢനുമായ അദ്ദേഹം, മന്ത്രസഹിതമായി രാമനെ ഉപവാസവ്രതത്തിലേക്കു നയിക്കുവാൻ ഉദ്ദേശിച്ച്, നന്നായി കെട്ടിയൊരുക്കിയ ശ്രേഷ്ഠമായ ബ്രാഹ്മരഥത്തിൽ കയറി ഇരുന്നു.

Verse 5

स रामभवनं प्राप्य पाण्डुराभ्रघनप्रभम्।तिस्रः कक्ष्या रथेनैव विवेशमुनिसत्तमः।।।।

രാമഭവനത്തിലെത്തി—പാണ്ടുരമായ വെളുത്ത മേഘഘനത്തെപ്പോലെ ദീപ്തമായ അതിനെ കണ്ടു—മുനിശ്രേഷ്ഠൻ രഥത്തിലിരിക്കെ തന്നേ മൂന്നു പ്രാകാരങ്ങൾ കടന്ന് അകത്തു പ്രവേശിച്ചു.

Verse 6

तमागतमृषिं रामस्त्वरन्निव ससम्भ्रमः।मानयिष्यन्समानार्हं निश्चक्राम निवेशनात्।।।।

വന്നെത്തിയ ഋഷിയെ കണ്ട രാമൻ, ആദരപൂർവ്വമായ ആകാംക്ഷയോടെ, സമാനപൂജ്യനായ അദ്ദേഹത്തെ മാനിക്കുവാൻ നിവാസത്തിൽ നിന്നു പുറത്തേക്കു ഇറങ്ങി.

Verse 7

अभ्येत्य त्वरमाणश्च रथाभ्याशं मनीषिणः।ततोऽवतारयामास परिगृह्य रथात्स्वयम्।।।।

മുനിവരന്റെ രഥത്തിനരികെ രാമൻ വേഗത്തിൽ ചെന്നെത്തി; സ്വയം കരുതലോടെ പിടിച്ചുകൊണ്ട് അവനെ രഥത്തിൽ നിന്ന് ഇറക്കിച്ചു.

Verse 8

स चैनं प्रश्रितं दृष्ट्वा सम्भाष्याभिप्रसाद्य च।प्रियार्हं हर्षयन्राममित्युवाच पुरोहितः।।।।

വിനയത്തോടെ നിൽക്കുന്ന രാമനെ കണ്ട കുലപുരോഹിതൻ അവനോട് സംസാരിച്ചു; സ്നേഹപൂർണ്ണവും യോജ്യവുമായ വാക്കുകളാൽ അവനെ പ്രസന്നനാക്കി സന്തോഷിപ്പിച്ച ശേഷം ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 9

प्रसन्नस्ते पिता राम यौवराज्यमवाप्स्यसि।उपवासं भवानद्य करोतु सह सीतया।।।।

ഹേ രാമാ, നിന്റെ പിതാവ് നിന്നിൽ പ്രസന്നനാണ്; നീ യുവരാജപദം പ്രാപിക്കും. അതിനാൽ ഇന്ന് സീതയോടുകൂടെ ഉപവാസം അനുഷ്ഠിക്കണം.

Verse 10

प्रातस्त्वामभिषेक्ता हि यौवराज्ये नराधिपः।पिता दशरथः प्रीत्या ययातिं नहुषो यथा।।।।

‘നിശ്ചയമായും നാളെ പ്രഭാതത്തിൽ നിന്റെ പിതാവായ രാജാവ് ദശരഥൻ സ്നേഹത്തോടെ നിന്നെ യുവരാജ്യത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യും—നഹുഷൻ യയാതിയെ അഭിഷേകം ചെയ്തതുപോലെ.’

Verse 11

इत्युक्त्वा स तदा राममुपवासं यतव्रतम्।मन्त्रवत्कारयामास वैदेह्या सहितं मुनिः।।।।

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, മുനി അന്ന് വ്രതനിഷ്ഠനായ രാമനെ വൈദേഹി (സീത) സഹിതം മന്ത്രോച്ചാരണത്തോടെ ഉപവാസം അനുഷ്ഠിപ്പിച്ചു.

Verse 12

ततो यथावद्रामेण स राज्ञो गुरुरर्चितः।अभ्यनुज्ञाप्य काकुत्स्थं ययौ रामनिवेशनात्।।।।

അതിനുശേഷം രാമൻ യഥാവിധി രാജഗുരുവിനെ പൂജിച്ച് ആദരിച്ചു. കാകുത്സ്ഥനായ രാമനോട് അനുവാദം വാങ്ങി ആ ഗുരു രാമനിവാസത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.

Verse 13

सुहृद्भिस्तत्र रामोऽपि सहासीनः प्रियंवदैः।सभाजितो विवेशाऽथ ताननुज्ञाप्य सर्वशः।।।।

അവിടെ രാമനും മധുരവചനങ്ങളായ പ്രിയമിത്രങ്ങളോടൊപ്പം കുറച്ചുനേരം ഇരുന്നു. എല്ലാ വിധത്തിലും ആദരിക്കപ്പെട്ട ശേഷം, എല്ലാവരോടും അനുവാദം വാങ്ങി തന്റെ അന്തഃപുരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.

Verse 14

हृष्टनारीनरयुतं रामवेश्म तदा बभौ।यथा मत्तद्विजगणं प्रफुल्लनलिनं सरः।।।।

അപ്പോൾ ആനന്ദിതരായ സ്ത്രീപുരുഷന്മാരാൽ നിറഞ്ഞ രാമവേശ്മം ദീപ്തമായി തിളങ്ങി—പൂർണ്ണമായി വിരിഞ്ഞ താമരകളാൽ ശോഭിക്കുന്ന ഒരു സരോവരത്തിൽ ഉന്മത്ത പക്ഷിസമൂഹം നിറയുന്നതുപോലെ.

Verse 15

स राजभवनप्रख्यात्तस्माद्रामनिवेशानात्।निर्गत्य ददृशे मार्गं वसिष्ठो जनसंवृतम्।।।।

പിന്നീട് രാജഭവനത്തിനെപ്പോലെ പ്രസിദ്ധമായ രാമനിവാസത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന വസിഷ്ഠൻ, ജനസമൂഹം ചുറ്റിനിറഞ്ഞ വഴിയെ കണ്ടു.

Verse 16

बृन्दबृन्दैरयोध्यायां राजमार्गास्समन्ततः।बभूवुरभिसम्बाधाः कुतूहलजनैर्वृताः।।।।

അയോധ്യയിൽ എല്ലാദിക്കുകളിലുമുള്ള രാജമാർഗങ്ങൾ കൗതുകത്തോടെ കൂടിയ നഗരജനങ്ങളുടെ കൂട്ടംകൂട്ടങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് അത്യന്തം തിരക്കോടെ ഗുഞ്ചിതമായി.

Verse 17

जनबृन्दोर्मिसंघर्षहर्षस्वनवतस्तदा।बभूव राजमार्गस्य सागरस्येव निस्वनः।।।।

അപ്പോൾ രാജമാർഗത്തിൽ ജനസമൂഹത്തിന്റെ തരംഗങ്ങൾ തമ്മിൽ ഇടിച്ചുമുട്ടി ഉയർന്ന ആനന്ദഘോഷം സമുദ്രഗർജനപോലെ മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്നു.

Verse 18

सिक्तसम्मृष्टरथ्या हि तदहर्वनमालिनी।आसीदयोध्यानगरी समुच्छ्रितगृहध्वजा।।।।

ആ ദിവസം അയോധ്യാനഗരത്തിലെ വീഥികൾ വെള്ളം തളിച്ച് നന്നായി തുടച്ച് ശുചീകരിച്ചിരുന്നു; ഉദ്യാനമാലകളാൽ അലങ്കരിച്ചതുപോലെ, വീടുകളിലെ ഉയർന്ന പതാകകൾ ഉയർത്തി നഗരം ഭംഗിയായി നിലകൊണ്ടു.

Verse 19

तदा ह्ययोध्यानिलयः सस्त्रीबालाबलो जनः।रामाभिषेकमाकाङ्क्षन्नाकाङ्क्षदुदयं रवेः।।।।

അപ്പോൾ അയോധ്യയിൽ വസിക്കുന്ന സ്ത്രീകളും കുട്ടികളും വൃദ്ധരുമടങ്ങിയ ജനങ്ങൾ ശ്രീരാമന്റെ അഭിഷേകം ആഗ്രഹിച്ച് സൂര്യോദയം അത്യന്തം ആകാംക്ഷയോടെ കാത്തിരുന്നു.

Verse 20

प्रजालङ्कारभूतं च जनस्यानन्दवर्धनम्।उत्सुकोऽभूज्जनो द्रष्टुं तमयोध्यामहोत्सवम्।।।।

പ്രജകളുടെ അലങ്കാരവും എല്ലാവരുടെയും ആനന്ദം വർധിപ്പിക്കുന്നതുമായ ആ അയോധ്യാമഹോത്സവം കാണുവാൻ ജനങ്ങൾ അത്യന്തം ഉത്സുകരായി.

Verse 21

एवं तज्जनसम्बाधं राजमार्गं पुरोहितः।व्यूहन्निव जनौघं तं शनै राजकुलं ययौ।।।।

ഇങ്ങനെ ജനസമൂഹം നിറഞ്ഞ രാജമാർഗ്ഗം കണ്ട പുരോഹിതൻ, മനുഷ്യപ്രവാഹത്തെ രണ്ടായി പിരിച്ചുപോകുന്നവനെപ്പോലെ, മന്ദഗതിയിൽ രാജകുലത്തേക്കു നീങ്ങി.

Verse 22

सिताभ्रशिखरप्रख्यं प्रासादमधिरुह्य सः।समीयाय नरेन्द्रेण शक्रेणेव बृहस्पतिः।।।।

വെള്ളമേഘശിഖരത്തെപ്പോലെ ദീപ്തമായ പ്രാസാദത്തിൽ കയറി, അവൻ നരേന്ദ്രന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു—ശക്രനോടു ബൃഹസ്പതി സമീപിക്കുന്നതുപോലെ.

Verse 23

तमागतमभिप्रेक्ष्य हित्वा राजासनं नृपः।पप्रच्छ स च तस्मै तत्कृतमित्यभ्यवेदयत्।।।।

അവൻ വന്നെത്തിയതു കണ്ട രാജാവ് രാജാസനം വിട്ട് ചോദിച്ചു; ഋഷി ‘കാര്യവും പൂർത്തിയായി’ എന്നു അറിയിച്ചു.

Verse 24

चैव तदा तुल्यं सहासीनास्सभासदः।आसनेभ्यस्समुत्तस्थुः पूजयन्तः पुरोहितम्।।।।

അപ്പോൾ സഭയിൽ കൂടെയിരുന്ന സഭാസദന്മാരും തങ്ങളുടെ ആസനങ്ങളിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റ്, രാജപുരോഹിതനെ ആദരപൂർവ്വം പൂജിച്ചു.

Verse 25

गुरुणा त्वभ्यनुज्ञातो मनुजौघं विसृज्य तम्।विवेशान्तः पुरं राजा सिंहो गिरिगुहामिव।।।।

ഗുരുവിന്റെ അനുവാദം ലഭിച്ചതോടെ രാജാവ് ആ ജനസമൂഹത്തെ പിരിച്ചുവിട്ട്, സിംഹം പർവതഗുഹയിൽ കടക്കുന്നതുപോലെ അന്തഃപുരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.

Verse 26

तदग्य्रवेषप्रमदाजनाकुलंमहेन्द्रवेश्मप्रतिमं निवेशनम्।विदीपयंश्चारु विवेश पार्थिवश्शशीव तारागणसङ्कुलं नभः।।।।

മഹേന്ദ്രന്റെ പ്രാസാദസദൃശമായ ആ വാസസ്ഥലം മനോഹരവേഷധാരികളായ സ്ത്രീകളാൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു; രാജാവ് അതിൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ, നക്ഷത്രസമൂഹം നിറഞ്ഞ ആകാശത്തെ ചന്ദ്രൻ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, മനോഹരമായി ദീപ്തനായി.