
अयोध्याकाण्डे अष्टत्रिंशः सर्गः · Sita in Bark Garments; Public Outcry and Dasaratha’s Lament
अयोध्याकाण्ड
Ta sarga ukazuje moment wygnania pod okiem publicznym oraz upadek ojca. Widząc Sītę w odzieniu z kory, choć jest ona „chroniona” przez swego męża, obywatele wołają przeciwko Daśarathie, przekształcając prywatną decyzję pałacową w publiczne oskarżenie moralne. Ten zgiełk wstrząsa wewnętrznym spokojem króla i łamie jego wiarę w życie i prawość. Daśaratha następnie konfrontuje się z Kaikeyī z coraz bardziej stanowczym rozumowaniem etycznym: Sītā, córka Janaki, nikogo nie skrzywdziła i nie powinna być zmuszana do noszenia stroju ascety; jeśli musi udać się z Rāmą, niech zabierze ozdoby i niezbędne rzeczy, gdyż jego pierwotna obietnica nie jest tym samym co obecne okrucieństwo. Pyta, jaki występek popełniła Sītā i potępia dodanie dalszych haniebnych czynów ponad wygnanie Rāmy; przytłoczony żalem pada na ziemię. Gdy Rāma przygotowuje się do odejścia, odwraca się, by udzielić rady ojcu: czcij i opiekuj się Kauśalyā, starą, sławną i nie czyniącą królowi wyrzutów, aby mogła przetrwać rozłąkę i nie została pochłonięta przez smutek po synu. Tak rozdział zestawia sąd społeczny, królewską dharmę między przysięgą a współczuciem oraz synowskie napomnienie, by chronić tych, którzy pozostają.
Verse 1
तस्यां चीरं वसानायां नाथवत्यामनाथवत् ।प्रचुक्रोश जनस्सर्वो धिक्त्वां दशरथं त्विति ॥१॥
Gdy Sītā, choć miała pana, została ujrzana w odzieniu z kory jak ta, która straciła opiekę, cały lud zawołał: 'Hańba tobie, Daśaratho!'
Verse 2
तेन तत्र प्रणादेन दुःखितस्स महीपतिः ।चिच्छेद जीविते श्रद्धां धर्मे यशसि चात्मनः ॥२॥
Uderzony żalem z powodu tego wołania rozbrzmiewającego tam, władca ziemi utracił wszelką nadzieję na życie, a także na swoje dharmy i na swą cześć.
Verse 3
स निःश्वस्योष्णमैक्ष्वाक स्तां भार्यामिदमब्रवीत् ।कैकेयि कुशचीरेण न सीता गन्तुमर्हति ॥३॥
Król z rodu Ikśwaku, wydając gorące westchnienia, przemówił do swojej żony: "O Kaikeji, Sita nie zasługuje na to, by odchodzić odziana w szatę z trawy kuśa."
Verse 4
सुकुमारी च बाला च सततं च सुखोचिता ।नेयं वनस्य योग्येति सत्यमाह गुरुर्मम ॥४॥
Sītā, delikatna i młoda księżniczka, zawsze przyzwyczajona do wygód, nie jest stworzona do życia w lesie, to prawdziwie rzekł mój nauczyciel.
Verse 5
इयं हि कस्यापकरोति किञ्चि त्तपस्विनी राजवरस्य कन्या ।या चीरमासाद्य जनस्य मध्ये स्थिता विसंज्ञाश्रमणीव काचित् ॥५॥
Komu wyrządziła ona kiedykolwiek najmniejszą krzywdę, ta ascetyczna księżniczka, córka najszlachetniejszego z królów, która przywdziewszy szatę z kory, stoi pośród ludzi jak jakaś zmysłowa wędrowna ascetka?
Verse 6
चीराण्यपास्याज्जनकस्य कन्या नेयं प्रतिज्ञा मम दत्तपूर्वा ।यथासुखं गच्छतु राजपुत्री वनं समग्रा सह सर्वरत्नैः ॥६॥
Niech córka Dżanaki odrzuci te szaty z kory; taka nigdy nie była obietnica, którą wcześniej złożyłem. Niech księżniczka udaje się do lasu w wygodzie, w pełni zaopatrzona, ze wszystkimi swymi klejnotami.
Verse 7
अजीवनार्हेण मया नृशंसा कृता प्रतिज्ञा नियमेन तावत् ।तवया हि बाल्यात् प्रतिपन्नमेतत् तन्मां दहेद्वेणुमिवात्मपुष्पम् ॥७॥
Przez ten okrutny ślub, związany przysięgą, uczyniłem siebie niegodnym życia. Podjęty przez ciebie w dziecięcym uporze, ślub ten pali mnie teraz jak bambus strawiony własnym kwieciem.
Verse 8
रामेण यदि ते पापे किञ्चित्कृतमशोभनम् ।अपकारः क इह ते वैदेह्या दर्शितोऽधमे ॥८॥
O grzesznico, jeśli Rama wyrządził ci nawet jakiś niewłaściwy czyn, powiedz mi, nędznico, jaką zniewagę okazała ci tutaj Waidhehi?
Verse 9
मृगीवोत्फुल्लनयना मृदुशीला तपस्वीनी ।अपकारं कमिह ते करोति जनकात्मजा ॥९॥
Jaką krzywdę wyrządziła ci tutaj córka Dżanaki, ta o oczach szerokich jak łania, łagodnego usposobienia i godna współczucia?
Verse 10
ननु पर्याप्त मेतत्ते पापे रामविवासनम् ।किमेभिः कृपणैर्भूयः पातकैरपि ते कृतैः ॥१०॥
'O niegodziwa kobieto, czyż wygnanie Rāmy nie wystarczy ci? Dlaczego wciąż popełniasz te nędzne, grzeszne czyny?'
Verse 11
प्रतिज्ञातं मया तावत् त्वयोक्तं देवि शृण्वता ।रामं यदभिषेकाय त्वमिहागतमब्रवीः ॥११॥
'O królowo, przyrzekłem jedynie tyle, ile usłyszałem, jak mówiłaś do Rāmy, gdy przybył tu na swoją konsekrację.'
Verse 12
तत्त्वेतत्समतिक्रम्य निरयं गन्तुमिच्छसि ।मैथिलीमपि या हि त्वमीक्षसे चीरवासिनीम् ॥१२॥
Przekraczając nawet tę granicę, pragniesz teraz pójść do piekła, skoro pragniesz widzieć nawet Maithilī odzianą w korę.
Verse 13
इतीव राजा विलपन्महात्मा शोकस्य नान्तं स ददर्श किञ्चित् ।भृशातुरत्वाच्च पपात भूमौ तेनैव पुत्रव्यसनेन मग्नः ॥१३॥
Tak narzekając, wielkoduszny król nie znalazł końca swemu smutkowi; przytłoczony i głęboko strapiony nieszczęściem dotykającym syna, runął na ziemię, pogrążony w tej żałobie.
Verse 14
एवं ब्रुवन्तं पितरं रामस्सम्प्रस्थितो वनम् ।अवाक्छिरसमासीनमिदं वचनमब्रवीत् ॥१४॥
Gdy ojciec tak mówił, Rāma, już gotowy do udania się do lasu, zwrócił się do niego, siedzącego z pochyloną głową, tymi słowy.
Verse 15
यं धार्मिक कौशल्या मम माता यशस्विनी ।वृद्धा चाक्षुद्रशीला च न च त्वां देव गर्हते ॥१५॥
'O sprawiedliwy panie, moja matka Kauśalyā jest sławna, sędziwa i wolna od małostkowości; nie czyni ci wyrzutów, o bogo.'
Verse 16
मया विहीनां वरद प्रपन्नां शोकसागरम् ।अदृष्टपूर्वव्यसनां भूयस्सम्मन्तुमर्हसि ॥१६॥
'O dawco błogosławieństw, oddzielona ode mnie i nieprzyzwyczajona do cierpienia, ona wpadnie w bezprecedensowy ocean żalu. Dlatego powinieneś otoczyć ją jeszcze większą troską.'
Verse 17
पुत्रशोकं यथा नर्च्छेत्त्वया पूज्येन पूजिता ।मां हि सञ्चिन्तयन्ती सा त्वयि जीवेत्तपस्विनी ॥१७॥
'Niech nie ogarnie jej żal po synu; jeśli ona, godna litości, będzie czczona przez ciebie, czcigodnego, będzie żyć, podtrzymywana myślami o mnie.'
Verse 18
इमां महेंन्द्रोपम जातगर्धिनीं तथा विधातुं जननीं ममार्हसि ।यथा वनस्थे मयि शोककर्शिता न जीवितं न्यस्य यमक्षयं व्रजेत् ॥१८॥
Ty, który jesteś potężny jak Indra, powinieneś postąpić tak wobec mojej matki, która żywi głęboką miłość do syna, by gdy ja będę przebywać w lesie, ona, wyniszczona przez smutek, nie porzuciła swego życia i nie odeszła do siedziby Yamy.
The dilemma is the extension of a vow-driven exile into unnecessary cruelty: Daśaratha argues that even if Rāma must go, subjecting Sītā to ascetic deprivation (bark/kuśa garments) is ethically indefensible because she has committed no offence, exposing the tension between rigid promise-keeping and compassionate kingship.
The sarga teaches that dharma is not merely procedural fidelity to a pledge; it includes proportionality, protection of the innocent, and responsibility toward dependents. Rāma’s counsel to care for Kauśalyā reframes duty as sustained caregiving amid loss, not only dramatic renunciation.
The cultural markers are Ayodhyā’s public sphere (citizens as moral auditors), the abhiṣeka institution (coronation as a legitimacy rite), and the forest (vana) as the ascetic-political counter-space; material culture appears through cīra/kuśa garments and sarvaratna (royal ornaments) as symbols of status versus renunciation.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.