Adhyaya 24

Verse 1

सूत उवाच श्रुत्वैवमखिलं ब्रह्मा रुद्रेण परिभाषितम् पुनः प्रणम्य देवेशं रुद्रमाह प्रजापतिः

ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਰੁਦ੍ਰ ਵੱਲੋਂ ਕਹੀ ਸਮੂਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਫਿਰ ਦੇਵੇਸ਼ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

Verse 2

भगवन्देवदेवेश विश्वरूपं महेश्वर उमाधव महादेव नमो लोकाभिवन्दित

ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵੇਸ਼! ਹੇ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪ ਮਹੇਸ਼ਵਰ! ਹੇ ਉਮਾ-ਪ੍ਰਿਯ ਮਹਾਦੇਵ! ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੰਦਿਤ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 3

विश्वरूप महाभाग कस्मिन्काले महेश्वर या इमास्ते महादेव तनवो लोकवन्दिताः

ਹੇ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ ਮਹੇਸ਼ਵਰ! ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਕਿਹੜੇ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਇਹ ਲੋਕ-ਵੰਦਿਤ ਤਨੂ (ਪ੍ਰਕਟ ਰੂਪ) ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ?

Verse 4

कस्यां वा युगसंभूत्यां द्रक्ष्यन्तीह द्विजातयः केन वा तपसा देव ध्यानयोगेन केन वा

ਅਤੇ ਕਿਹੜੀ ਯੁਗ-ਸੰਭੂਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਦ੍ਵਿਜ ਤੁਹਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਗੇ? ਹੇ ਦੇਵ, ਕਿਹੜੇ ਤਪ ਨਾਲ—ਕਿਹੜੇ ਧਿਆਨ-ਯੋਗ ਨਾਲ—ਉਹ ਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ?

Verse 5

नमस्ते वै महादेव शक्यो द्रष्टुं द्विजातिभिः तस्य तद्वचनं श्रुत्वा शर्वः सम्प्रेक्ष्य तं पुरः

ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਤੁਸੀਂ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਰਸ਼ਨਯੋਗ ਹੋ। ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ਰਵ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਤੱਕਿਆ।

Verse 6

स्मयन्प्राह महादेव ऋग्यजुःसामसंभवः श्रीभगवानुवाच तपसा नैव वृत्तेन दानधर्मफलेन च

ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਮਹਾਦੇਵ—ਰਿਗ, ਯਜੁ ਅਤੇ ਸਾਮ ਦੇ ਮੂਲ—ਭਗਵਾਨ ਬੋਲੇ: ਕੇਵਲ ਤਪ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਹਰੀ ਆਚਰਨ ਨਾਲ, ਨਾ ਦਾਨ‑ਧਰਮ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਪਰਮ ਤੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 7

न तीर्थफलयोगेन क्रतुभिर् वाप्तदक्षिणैः न वेदाध्ययनैर्वापि न वित्तेन न वेदनैः

ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਫਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਦੱਖਿਣਾ‑ਸਹਿਤ ਯੱਗਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ; ਨਾ ਵੇਦ ਪਾਠ ਨਾਲ, ਨਾ ਧਨ ਨਾਲ, ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਵਾਦ‑ਵਿਵਾਦ ਦੀ ਵਿਦਵਤਾ ਨਾਲ—ਪਰਮ ਪਦ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਇਹ ਤਾਂ ਪਤੀ‑ਸਰੂਪ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਉਹੀ ਪਸ਼ੂ ਦਾ ਪਾਸ਼ ਕੱਟਦਾ ਹੈ।

Verse 8

न शक्यं मानवैर्द्रष्टुम् ऋते ध्यानादहं त्विह सप्तमे चैव वाराहे ततस्तस्मिन्पितामह

ਧਿਆਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਮੈਨੂੰ ਆਮ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ! ਸੱਤਵੇਂ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ, ਵਾਰਾਹ ਕਲਪ ਵਿੱਚ, ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਸੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।

Verse 9

कल्पेश्वरो ऽथ भगवान् सर्वलोकप्रकाशनः मनुर्वैवस्वतश्चैव तव पौत्रो भविष्यति

ਫਿਰ ਕਲਪੇਸ਼ਵਰ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੂ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇਗਾ—ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਤੇਰਾ ਪੌਤ੍ਰ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 10

तदा चतुर्युगावस्थे तस्मिन्कल्पे युगान्तिके अनुग्रहार्थं लोकानां ब्राह्मणानां हिताय च

ਉਸ ਕਲਪ ਦੇ ਯੁਗਾਂਤ ਸੰਧਿ ਵੇਲੇ, ਚਤੁਰਯੁਗ ਚੱਕਰ ਦੇ ਮੋੜ ‘ਤੇ, ਭਗਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਪ੍ਰਵਿਰਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 11

उत्पत्स्यामि तदा ब्रह्मन् पुनर् अस्मिन् युगान्तिके युगप्रवृत्त्या च तदा तस्मिंश् च प्रथमे युगे

ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਸੰਧੀ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਮੁੜ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਯੁਗ-ਚੱਕਰ ਫਿਰ ਚਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਉਸ ਪਹਿਲੇ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੈਂ ਉਦਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 12

द्वापरे प्रथमे ब्रह्मन् यदा व्यासः स्वयं प्रभुः तदाहं ब्राह्मणार्थाय कलौ तस्मिन् युगान्तिके

ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਪਹਿਲੇ ਦ੍ਵਾਪਰ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ-ਸਮ ਵਿਆਸ ਜੀ ਆਪ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਤਦ ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ—ਉਸ ਕਲਿਯੁਗ ਦੀ ਯੁਗਾਂਤ ਸੰਧੀ ਵਿੱਚ—ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ; ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ-ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪਤੀ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਵੱਲ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ।

Verse 13

भविष्यामि शिखायुक्तः श्वेतो नाम महामुनिः हिमवच्छिखरे रम्ये छागले पर्वतोत्तमे

ਮੈਂ ਸ਼ਿਖਾ-ਧਾਰੀ ‘ਸ਼ਵੇਤ’ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਮੁਨੀ ਬਣ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵਾਂਗਾ। ਹਿਮਵਤ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਿਖਰ ਉੱਤੇ, ‘ਛਾਗਲ’ ਨਾਮਕ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਹਾੜ ਤੇ ਮੈਂ ਵਸਾਂਗਾ—ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਲਈ।

Verse 14

तत्र शिष्याः शिखायुक्ता भविष्यन्ति तदा मम श्वेतः श्वेतशिखश्चैव श्वेतास्यः श्वेतलोहितः

ਉੱਥੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੇਰੇ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਸ਼ਿਖਾ-ਧਾਰੀ ਹੋਣਗੇ। ਉਹ ‘ਸ਼ਵੇਤ’, ‘ਸ਼ਵੇਤਸ਼ਿਖ’, ‘ਸ਼ਵੇਤਾਸ੍ਯ’ ਅਤੇ ‘ਸ਼ਵੇਤਲੋਹਿਤ’ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਣਗੇ—ਸ਼ੈਵ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਆਚਾਰ੍ਯ, ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਤੇ ਵਰਤ-ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਪਸ਼ੂ-ਜੀਵ ਨੂੰ ਪਤੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੇ।

Verse 15

चत्वारस्तु महात्मानो ब्राह्मणा वेदपारगाः ततस्ते ब्रह्मभूयिष्ठा दृष्ट्वा ब्रह्मगतिं पराम्

ਤਦ ਚਾਰ ਮਹਾਤਮਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ—ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰੰਗਤ—ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਪਰਮ ਗਤੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਉੱਚਤਮ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 16

मत्समीपं गमिष्यन्ति ध्यानयोगपरायणाः ततः पुनर्यदा ब्रह्मन् द्वितीये द्वापरे प्रभुः

ਧਿਆਨ-ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ ਭਗਤ ਮੇਰੇ ਨੇੜੇ ਆਉਣਗੇ। ਫਿਰ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਦੋਂ ਦੂਜਾ ਦ੍ਵਾਪਰ ਯੁਗ ਆਵੇਗਾ, ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਯਥਾ-ਉਚਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਕਰਮ ਕਰੇਗਾ।

Verse 17

प्रजापतिर्यदा व्यासः सद्यो नाम भविष्यति तदा लोकहितार्थाय सुतारो नाम नामतः

ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਵਿਆਸ ਬਣੇਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਸਦ੍ਯੋ’ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਦ ਲੋਕ-ਹਿਤ ਲਈ ‘ਸੁਤਾਰ’ ਨਾਮ ਦਾ ਰਿਸ਼ੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 18

भविष्यामि कलौ तस्मिन् शिष्यानुग्रहकाम्यया तत्रापि मम ते शिष्या नामतः परिकीर्तिताः

ਉਸ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵਾਂਗਾ; ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਉਹ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਨਾਮਾਂ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 19

दुन्दुभिः शतरूपश् च ऋचीकः केतुमांस्तदा प्राप्य योगं तथा ध्यानं स्थाप्य ब्रह्म च भूतले

ਤਦ ਦੁੰਦੁਭਿ, ਸ਼ਤਰੂਪ, ਰਿਚੀਕ ਅਤੇ ਕੇਤੁਮਾਨ—ਯੋਗ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ—ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਤੱਤਵ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 20

रुद्रलोकं गमिष्यन्ति सहचारित्वमेव च तृतीये द्वापरे चैव यदा व्यासस्तु भार्गवः

ਉਹ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਸਹਚਰਤਾ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਗੇ। ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਦ੍ਵਾਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਭਾਰਗਵ ਵਿਆਸ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਦ ਇਹ ਤੱਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 21

तदाप्यहं भविष्यामि दमनस्तु युगान्तिके तत्रापि च भविष्यन्ति चत्वारो मम पुत्रकाः

ਉਦੋਂ ਵੀ ਮੈਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵਾਂਗਾ; ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ‘ਦਮਨ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵਾਂਗਾ। ਉੱਥੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲੈਣਗੇ।

Verse 22

विकोशश् च विकेशश् च विपाशः शापनाशनः ते ऽपि तेनैव मार्गेण योगोक्तेन महौजसः

ਉਹ ਵਿਕੋਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਕੇਸ਼ ਹੈ; ਉਹ ਵਿਪਾਸ—ਪਾਸ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ—ਅਤੇ ਸ਼ਾਪਨਾਸ਼ਨ—ਸ਼ਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਵੀ ਯੋਗ ਦੁਆਰਾ ਉਪਦੇਸ਼ਿਤ ਉਸੇ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪਥ ਤੇ ਚਲੇ।

Verse 23

रुद्रलोकं गमिष्यन्ति पुनरावृत्तिदुर्लभम् चतुर्थे द्वापरे चैव यदा व्यासो ऽङ्गिराः स्मृतः

ਉਹ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਣਗੇ, ਜਿੱਥੋਂ ਮੁੜ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ ਦੁਸ਼ਕਰ ਹੈ; ਚੌਥੇ ਦ੍ਵਾਪਰ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਵਿਆਸ ‘ਅੰਗਿਰਾ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ।

Verse 24

तदाप्यहं भविष्यामि सुहोत्रो नाम नामतः तत्रापि मम ते पुत्राश् चत्वारो ऽपि तपोधनाः

ਉਦੋਂ ਵੀ ਮੈਂ ‘ਸੁਹੋਤ੍ਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲਵਾਂਗਾ। ਉੱਥੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਚਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਤਪ-ਧਨ ਵਾਲੇ ਹੋਣਗੇ—ਵੇਦ ਮਾਰਗ ਦੇ ਧਾਰਕ ਅਤੇ ਪਤੀ (ਪ੍ਰਭੂ) ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਪਾਲਕ।

Verse 25

द्विजश्रेष्ठा भविष्यन्ति योगात्मानो दृढव्रताः सुमुखो दुर्मुखश्चैव दुर्दरो दुरतिक्रमः

ਉਹ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੋਣਗੇ—ਯੋਗ-ਨਿਸ਼ਠ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵਰਤ ਵਾਲੇ: ਸੁਮੁਖ, ਦੁਰਮੁਖ, ਦੁਰਦਰ, ਦੁਰਤਿਕ੍ਰਮ।

Verse 26

प्राप्य योगगतिं सूक्ष्मां विमला दग्धकिल्बिषाः ते ऽपि तेनैव मार्गेण योगयुक्ता महौजसः

ਸੂਖਮ ਯੋਗ-ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਗਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ-ਦੋਸ਼ ਸੜ ਕੇ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਵੀ ਉਸੇ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ, ਯੋਗ-ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਹੋ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।

Verse 27

रुद्रलोकं गमिष्यन्ति पुनरावृत्तिदुर्लभम् पञ्चमे द्वापरे चैव व्यासस्तु सविता यदा

ਉਹ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਣਗੇ—ਜਿਥੋਂ ਮੁੜ ਜਨਮ-ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ ਦੁਲਭ ਹੈ। ਅਤੇ ਪੰਜਵੇਂ ਦ੍ਵਾਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਵਿਆਸ (ਸਵਿਤਾ ਸਮ ਪ੍ਰੇਰਕ) ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਗੇ, ਤਦ ਇਹ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰਚਾਰਿਤ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 28

तदा चापि भविष्यामि कङ्को नाम महातपाः अनुग्रहार्थं लोकानां योगात्मैककलागतिः

ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਵੀ ‘ਕੰਕ’ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਬਣ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵਾਂਗਾ, ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਕਰਨ ਲਈ। ਯੋਗ-ਸਰੂਪ ਹੋ ਕੇ, ਇਕ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਂਗ ਵਿਚਰਦਾ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕਮਾਤ੍ਰ ਪਤੀ—ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ।

Verse 29

चत्वारस्तु महाभागा विमलाः शुद्धयोनयः शिष्या मम भविष्यन्ति योगात्मानो दृढव्रताः

ਚਾਰ ਮਹਾਭਾਗ—ਨਿਰਮਲ, ਸ਼ੁੱਧ ਯੋਨੀ ਵਾਲੇ—ਮੇਰੇ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਹੋਣਗੇ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਉ ਹੀ ਯੋਗ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਰਹਿਣਗੇ।

Verse 30

सनकः सनन्दनश् चैव प्रभुर्यश् च सनातनः विभुः सनत्कुमारश् च निर्ममा निरहंकृताः

ਸਨਕ, ਸਨੰਦਨ, ਪ੍ਰਭੂ ਅਤੇ ਸਨਾਤਨ; ਅਤੇ ਵਿਭੂ ਤੇ ਸਨਤਕੁਮਾਰ—ਇਹ ਸਭ ਮਮਤਾ-ਰਹਿਤ, ਅਹੰਕਾਰ-ਰਹਿਤ ਮਹਰਿਸ਼ੀ ਸਨ। ਵੈਰਾਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ, ਪਸ਼ੂ (ਬੱਧ ਜੀਵ) ਨੂੰ ਪਤੀ—ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਸਨ।

Verse 31

मत्समीपमुपेष्यन्ति पुनरावृत्तिदुर्लभम् परीवर्ते पुनः षष्ठे मृत्युर्व्यासो यदा विभुः

ਉਹ ਮੇਰੇ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਜਨਮ ਵੱਲ ਪਰਤਣਾ ਦੁਲਭ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਛੇਵੇਂ ਪਰਿਵਰਤ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਆਸ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੂ ਹੀ ਵਿਆਸ ਬਣਦੀ ਹੈ।

Verse 32

तदाप्यहं भविष्यामि लोगाक्षीर् नाम नामतः तत्रापि मम ते शिष्या योगात्मानो दृढव्रताः

ਉਸ ਵੇਲੇ ਵੀ ਮੈਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵਾਂਗਾ—ਨਾਮ ‘ਲੋਗਾਕ੍ਸ਼ੀਰ’ ਨਾਲ। ਉੱਥੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਉਹ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵਰਤ ਵਾਲੇ ਹੋਣਗੇ, ਅੰਦਰੋਂ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ।

Verse 33

भविष्यन्ति महाभागाश् चत्वारो लोकसंमताः सुधामा विरजाश्चैव शङ्खपाद्रज एव च

ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮੰਨੇ ਹੋਏ ਚਾਰ ਮਹਾਭਾਗੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣਗੇ—ਸੁਧਾਮਾ, ਵਿਰਜਾ, ਅਤੇ ਸ਼ੰਖਪਾਦ੍ਰਜ ਵੀ।

Verse 34

योगात्मानो महात्मानः सर्वे वै दग्धकिल्बिषाः ते ऽपि तेनैव मार्गेण ध्यानयोगसमन्विताः

ਯੋਗ ਹੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਸਭ ਦੇ ਸਭ ਕਲਮਸ਼ ਸਾੜ ਚੁੱਕੇ ਹਨ; ਉਹ ਵੀ ਉਸੇ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਧਿਆਨ-ਯੋਗ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ (ਪਸ਼ੂ ਦੇ ਪਾਸ਼ ਕੱਟ ਕੇ) ਪਤੀ-ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ।

Verse 35

मत्समीपं गमिष्यन्ति पुनरावृत्तिदुर्लभम् सप्तमे परिवर्ते तु यदा व्यासः शतक्रतुः

ਉਹ ਮੇਰੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚਣਗੇ ਅਤੇ ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਪਾਉਣਗੇ ਜਿੱਥੇ ਮੁੜ ਆਵਰਤੀ ਦੁਲਭ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪਰਿਵਰਤ ਵਿੱਚ, ਤਦ ਵਿਆਸ ‘ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ’ (ਸੌ ਯੱਗਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ) ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 36

विभुनामा महातेजाः प्रथितः पूर्वजन्मनि तदाप्यहं भविष्यामि कलौ तस्मिन् युगान्तिके

ਪੂਰਵ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ‘ਵਿਭੁਨਾਮਾ’ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ; ਉਸੇ ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਯੁਗਾਂਤ-ਸੰਧਿ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਵੀ ਮੁੜ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵਾਂਗਾ।

Verse 37

जैगीषव्यो विभुः ख्यातः सर्वेषां योगिनां वरः तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति युगे तथा

ਜੈਗੀਸ਼ਵ੍ਯ ‘ਵਿਭੁ’ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਸਭ ਯੋਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ; ਉਸੇ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਮੇਰੇ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣਗੇ।

Verse 38

सारस्वतश् च मेघश् च मेघवाहः सुवाहनः ते ऽपि तेनैव मार्गेण ध्यानयोगपरायणाः

ਸਾਰਸਵਤ, ਮੇਘ, ਮੇਘਵਾਹ ਅਤੇ ਸੁਵਾਹਨ—ਇਹ ਵੀ ਉਸੇ ਹੀ ਮਾਰਗ ਤੇ ਚਲੇ; ਧਿਆਨ-ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ ਹੋ ਕੇ ਪਰਮ ਪਤੀ ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤ ਟਿਕਾਇਆ।

Verse 39

गमिष्यन्ति महात्मानो रुद्रलोकं निरामयम् वसिष्ठश्चाष्टमे व्यासः परीवर्ते भविष्यति

ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ—ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਨਿਰਾਮਯ ਧਾਮ—ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣਗੇ। ਅਤੇ ਵਿਆਸ-ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਵਿੱਚ ਵਸਿਸ਼ਠ ਵਿਆਸ ਬਣੇਗਾ।

Verse 40

यदा तदा भविष्यामि नाम्नाहं दधिवाहनः तत्रापि मम ते पुत्रा योगात्मानो दृढव्रताः

ਜਦੋਂ-ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੌਕਾ ਆਵੇਗਾ, ਮੈਂ ‘ਦਧਿਵਾਹਨ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵਾਂਗਾ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਯੋਗਾਤਮਾ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵਰਤ ਵਾਲੇ ਹੋ ਕੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣਗੇ।

Verse 41

भविष्यन्ति महायोगा येषां नास्ति समो भुवि कपिलश्चासुरिश्चैव तथा पञ्चशिखो मुनिः

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਐਸੇ ਮਹਾਯੋਗੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਗੇ—ਕਪਿਲ, ਆਸੁਰੀ ਅਤੇ ਮੁਨੀ ਪੰਚਸ਼ਿਖ।

Verse 42

बाष्कलश् च महायोगी धर्मात्मानो महौजसः प्राप्य माहेश्वरं योगं ज्ञानिनो दग्धकिल्बिषाः

ਅਤੇ ਬਾਸ਼ਕਲ ਵੀ ਮਹਾਯੋਗੀ; ਧਰਮਾਤਮਾ ਮਹੌਜਸਵੀ ਜਨਾਂ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਗਿਆਨੀ ਹੋਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ-ਕਲੰਕ ਸੜ ਗਏ।

Verse 43

मत्समीपं गमिष्यन्ति पुनरावृत्तिदुर्लभम् परिवर्ते तु नवमे व्यासः सारस्वतो यदा

ਉਹ ਮੇਰੇ ਸਾਨਿਧ੍ਯ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣਗੇ—ਜੋ ਮੁੜ ਮੁੜ ਆਵਾਗਮਨ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਮਿਲਣਾ ਦੁਰਲਭ ਹੈ। ਅਤੇ ਨੌਵੇਂ ਪਰਿਵਰਤ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਸਾਰਸਵਤ ਵਿਆਸ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਦ ਇਹ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 44

तदाप्यहं भविष्यामि ऋषभो नाम नामतः तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति महौजसः

ਉਸ ਵੇਲੇ ਵੀ ਮੈਂ ‘ਰਿਸ਼ਭ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵਾਂਗਾ; ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਮਹੌਜਸਵੀ ਹੋ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਣਗੇ।

Verse 45

पराशरश् च गर्गश् च भार्गवाङ्गिरसौ तदा भविष्यन्ति महात्मानो ब्राह्मणा वेदपारगाः

ਤਦ ਪਰਾਸ਼ਰ ਅਤੇ ਗਰਗ, ਅਤੇ ਭਾਰਗਵ ਤੇ ਆੰਗਿਰਸ ਰਿਸ਼ੀ—ਇਹ ਮਹਾਤਮਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੇਦ-ਪਾਰੰਗਤ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਗੇ।

Verse 46

ध्यानमार्गं समासाद्य गमिष्यन्ति तथैव ते सर्वे तपोबलोत्कृष्टाः शापानुग्रहकोविदाः

ਧਿਆਨ-ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ਵੀ ਅੱਗੇ ਵਧਣਗੇ—ਤਪੋਬਲ ਨਾਲ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਉਹ ਸਭ ਤਪਸਵੀ, ਸ਼ਾਪ ਅਤੇ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ, ਪਤੀ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਹੇਠ ਫਲ ਪੱਕਣ ਤੇ ਗਤੀ ਕਰਨਗੇ।

Verse 47

ते ऽपि तेनैव मार्गेण योगोक्तेन तपस्विनः रुद्रलोकं गमिष्यन्ति पुनरावृत्तिदुर्लभम्

ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਵੀ ਯੋਗ ਦੁਆਰਾ ਉਪਦੇਸ਼ਿਤ ਉਸੇ ਮਾਰਗ ਨਾਲ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਣਗੇ, ਜਿੱਥੇ ਪੁਨਰਾਵ੍ਰਿੱਤੀ (ਪੁਨਰਜਨਮ) ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਲਭ ਹੈ।

Verse 48

दशमे द्वापरे व्यासः त्रिपाद्वै नाम नामतः यदा भविष्यते विप्रस् तदाहं भविता मुनिः

ਦਸਵੇਂ ਦੁਆਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵਿਆਸ ‘ਤ੍ਰਿਪਾਦ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਿਪ੍ਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਦ ਮੈਂ ਮੁਨੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਦੁਰਭਾਵ ਹੋਵਾਂਗਾ।

Verse 49

हिमवच्छिखरे रम्ये भृगुतुङ्गे नगोत्तमे नाम्ना भृगोस्तु शिखरं प्रथितं देवपूजितम्

ਹਿਮਵਤ ਦੇ ਸੁਹਾਵਣੇ ਸ਼ਿਖਰ ਉੱਤੇ, ‘ਭ੍ਰਿਗੁਤੁੰਗ’ ਨਾਮਕ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਹਾੜੀ ਧਾਰ ਵਿੱਚ, ‘ਭ੍ਰਿਗੁ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇੱਕ ਚੋਟੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ ਹੈ।

Verse 50

तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति दृढव्रताः बलबन्धुर्निरामित्रः केतुशृङ्गस्तपोधनः

ਉੱਥੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ-ਵ੍ਰਤੀ ਹੋਣਗੇ—ਬਲਬੰਧੁ, ਨਿਰਾਮਿਤ੍ਰ, ਕੇਤੁਸ਼੍ਰਿੰਗ ਅਤੇ ਤਪੋਧਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਨ ਤਪੱਸਿਆ ਹੈ।

Verse 51

योगात्मानो महात्मानस् तपोयोगसमन्विताः रुद्रलोकं गमिष्यन्ति तपसा दग्धकिल्बिषाः

ਜੋ ਮਹਾਤਮਾ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹਨ, ਤਪ ਅਤੇ ਯੋਗ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਪਾਪ-ਕਲਮਸ਼ ਸਾੜ ਕੇ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣਗੇ।

Verse 52

एकादशे द्वापरे तु व्यासस्तु त्रिव्रतो यदा तदाप्यहं भविष्यामि गङ्गाद्वारे कलौ तथा

ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਦ੍ਵਾਪਰ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਵਿਆਸ ‘ਤ੍ਰਿਵ੍ਰਤ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਣਗੇ, ਤਦ ਮੈਂ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵਾਂਗਾ; ਅਤੇ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾਦ੍ਵਾਰ (ਹਰਿਦੁਆਰ) ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰकट ਹੋਵਾਂਗਾ।

Verse 53

उग्रो नाम महातेजाः सर्वलोकेषु विश्रुतः तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति महौजसः

‘ਉਗ੍ਰ’ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ; ਉੱਥੇ ਵੀ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਹੌਜਸਵੀ ਹੋ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਣਗੇ।

Verse 54

लम्बोदरश् च लम्बाक्षो लम्बकेशः प्रलम्बकः प्राप्य माहेश्वरं योगं रुद्रलोकं गता हि ते

ਲੰਬੋਦਰ, ਲੰਬਾਖ਼ਸ਼, ਲੰਬਕੇਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਲੰਬਕ—ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ ਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਨੂੰ ਗਏ।

Verse 55

द्वादशे परिवर्ते तु शततेजा यदा मुनिः भविष्यति महातेजा व्यासस्तु कविसत्तमः

ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਪਰਿਵਰਤਨ-ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ‘ਸ਼ਤਤੇਜਾ’ ਮੁਨੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਦ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਿਆਸ ਵੀ ਪ੍ਰਾਦੁਰਭੂਤ ਹੋਣਗੇ।

Verse 56

तदाप्यहं भविष्यामि कलाविह युगान्तिके हैतुकं वनमासाद्य अत्रिर्नाम्ना परिश्रुतः

ਤਦ ਵੀ—ਇੱਥੇ ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਯੁਗਾਂਤ ਵਿੱਚ—ਮੈਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵਾਂਗਾ। ‘ਹੈਤੁਕ’ ਨਾਮ ਦੇ ਵਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ‘ਅਤ੍ਰਿ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵਾਂਗਾ।

Verse 57

तत्रापि मम ते पुत्रा भस्मस्नानानुलेपनाः भविष्यन्ति महायोगा रुद्रलोकपरायणाः

ਉੱਥੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਉਹ ਪੁੱਤਰ—ਭਸਮ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਭਸਮ ਦਾ ਲੇਪ ਕਰਨ ਵਾਲੇ—ਮਹਾਂਯੋਗੀ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਾਇਣ ਰਹਿਣਗੇ।

Verse 58

सर्वज्ञः समबुद्धिश् च साध्यः सर्वस्तथैव च प्राप्य माहेश्वरं योगं रुद्रलोकं गता हि ते

ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ ਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਨੂੰ ਗਏ—ਸਰਬਜ੍ਞ, ਸਮਬੁੱਧੀ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰਨ ਹੋ ਗਏ।

Verse 59

त्रयोदशे पुनः प्राप्ते परिवर्ते क्रमेण तु धर्मो नारायणो नाम व्यासस्तु भविता यदा

ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ ਪਰਿਵਰਤ (ਚੱਕਰ) ਮੁੜ ਆਵੇਗਾ, ਤਦ ‘ਨਾਰਾਇਣ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਧਰਮ ਹੀ ਵਿਆਸ ਬਣੇਗਾ।

Verse 60

तदाप्यहं भविष्यामि वालिर्नाम महामुनिः वालखिल्याश्रमे पुण्ये पर्वते गन्धमादने

ਤਦ ਵੀ ਮੈਂ ‘ਵਾਲੀ’ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਮੁਨੀ ਬਣਾਂਗਾ—ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵਾਲਖਿਲ੍ਯ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੋਇਆ।

Verse 61

तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति तपोधनाः सुधामा काश्यपश्चैव वासिष्ठो विरजास्तथा

ਉੱਥੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਧਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਣਗੇ—ਸੁਧਾਮਾ, ਕਾਸ਼੍ਯਪ, ਵਸਿਸ਼੍ਠ ਅਤੇ ਵਿਰਜਾ।

Verse 62

महायोगबलोपेता विमला ऊर्ध्वरेतसः प्राप्य माहेश्वरं योगं रुद्रलोकं गता हि ते

ਮਹਾਯੋਗ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਨਿਰਮਲ ਅਤੇ ਊਰਧ੍ਵਰੇਤਸ ਹੋ ਕੇ, ਮਾਹੇਸ਼੍ਵਰ ਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਉਹ ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਨੂੰ ਗਏ।

Verse 63

यदा व्यासस्तरक्षुस्तु पर्याये तु चतुर्दशे तत्रापि पुनरेवाहं भविष्यामि युगान्तिके

ਜਦੋਂ ਚੌਦਵੀਂ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਵਿਆਸ ਤਰਕ੍ਸ਼ੁ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਦ ਯੁਗਾਂਤ ਦੀ ਸੰਧੀ ਵੇਲੇ ਉੱਥੇ ਵੀ ਮੈਂ ਮੁੜ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵਾਂਗਾ।

Verse 64

वंशे त्वङ्गिरसां श्रेष्ठे गौतमो नाम नामतः भविष्यति महापुण्यं गौतमं नाम तद्वनम्

ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵੰਸ਼-ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ‘ਗੌਤਮ’ ਨਾਮ ਦਾ ਰਿਸ਼ੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇਗਾ; ਅਤੇ ਉਹ ਵਨ ‘ਗੌਤਮ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਹਾਪੁੰਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 65

तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति कलौ तदा अत्रिर्देवसदश्चैव श्रवणो ऽथ श्रविष्ठकः

ਉੱਥੇ ਵੀ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਤਦ ਮੇਰੇ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਗੇ—ਅਤ੍ਰਿ, ਦੇਵਸਦ, ਸ਼੍ਰਵਣ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਵਿਸ਼੍ਠਕ।

Verse 66

योगात्मानो महात्मानः सर्वे योगसमन्विताः प्राप्य माहेश्वरं योगं रुद्रलोकाय ते गताः

ਯੋਗ-ਸਰੂਪ ਮਹਾਤਮਾ ਸਭੇ ਯੋਗ-ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸਨ। ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ-ਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 67

ततः पञ्चदशे प्राप्ते परिवर्ते क्रमागते त्रैय्यारुणिर्यदा व्यासो द्वापरे समपद्यत

ਫਿਰ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਦਰਵਾਂ ਪਰਿਵਰਤ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਦ੍ਵਾਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰੈਯ੍ਯਾਰੁਣੀ ਵਿਆਸ ਬਣੇ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਪੁਰਾਣੀ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ।

Verse 68

तदाप्यहं भविष्यामि नाम्ना वेदशिरा द्विजः तत्र वेदशिरो नाम अस्त्रं तत्पारमेश्वरम्

“ਉਸ ਵੇਲੇ ਵੀ ਮੈਂ ‘ਵੇਦਸ਼ਿਰਾ’ ਨਾਮ ਦਾ ਦ੍ਵਿਜ ਰੂਪ ਧਾਰਾਂਗਾ। ਉੱਥੇ ‘ਵੇਦਸ਼ਿਰ’ ਨਾਮ ਦਾ ਅਜੇਯ ਅਸਤ੍ਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਹੀ ਹੈ।”

Verse 69

भविष्यति महावीर्यं वेदशीर्षश् च पर्वतः हिमवत्पृष्ठमासाद्य सरस्वत्यां नगोत्तमे

ਮਹਾਵੀਰਯ ਵਾਲਾ ‘ਵੇਦਸ਼ੀਰਸ਼’ ਨਾਮ ਦਾ ਪਹਾੜ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਹਿਮਵਤ ਦੇ ਪਿੱਛਲੇ ਢਲਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇਗਾ, ਹੇ ਨਗੋਤਮ।

Verse 70

तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति तपोधनाः कुणिश् च कुणिबाहुश् च कुशरीरः कुनेत्रकः

“ਉੱਥੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਤਪ-ਧਨ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਹੋ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਣਗੇ—ਕੁਣਿ, ਕੁਣਿਬਾਹੁ, ਕੁਸ਼ਰੀਰ ਅਤੇ ਕੁਨੇਤ੍ਰਕ।”

Verse 71

योगात्मानो महात्मानः सर्वे ते ह्यूर्ध्वरेतसः प्राप्य माहेश्वरं योगं रुद्रलोकाय ते गताः

ਯੋਗ-ਆਤਮਾ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਸਭੇ ਹੀ ਊਰਧ੍ਵਰੇਤਸ ਸਨ। ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ-ਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਨੂੰ ਗਏ।

Verse 72

व्यासो युगे षोडशे तु यदा देवो भविष्यति तत्र योगप्रदानाय भक्तानां च यतात्मनाम्

ਜਦੋਂ ਸੋਲ੍ਹਵੇਂ ਯੁਗ-ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਦੇਵ ਵਿਯਾਸ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਗੇ, ਤਦ ਉਹ ਭਗਤਾਂ ਅਤੇ ਯਤਾਤਮਾ ਸੰਯਮੀਆਂ ਨੂੰ ਯੋਗ ਬਖ਼ਸ਼ਣ ਲਈ ਹੋਣਗੇ।

Verse 73

तदाप्यहं भविष्यामि गोकर्णो नाम नामतः भविष्यति सुपुण्यं च गोकर्णं नाम तद्वनम्

ਉਸ ਵੇਲੇ ਵੀ ਮੈਂ ‘ਗੋਕਰਣ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵਾਂਗਾ; ਅਤੇ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵੀ ‘ਗੋਕਰਣ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਅਤਿ ਪੁੰਨਮਈ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇਗਾ।

Verse 74

तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति च योगिनः काश्यपो ह्युशनाश्चैव च्यवनो ऽथ बृहस्पतिः

ਉੱਥੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਯੋਗੀ ਬਣ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਗੇ—ਕਾਸ਼੍ਯਪ, ਉਸ਼ਨਾ, ਚ੍ਯਵਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ।

Verse 75

ते ऽपि तेनैव मार्गेण ध्यानयोगसमन्विताः प्राप्य माहेश्वरं योगं गन्तारो रुद्रमेव हि

ਉਹ ਵੀ ਉਸੇ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ, ਧਿਆਨ-ਯੋਗ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ-ਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਗੇ; ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਰੁਦ੍ਰ—ਪਰਮ ਪਤੀ—ਦੇ ਕੋਲ ਹੀ ਜਾਣਗੇ।

Verse 76

ततः सप्तदशे चैव परिवर्ते क्रमागते यदा भविष्यति व्यासो नाम्ना देवकृतञ्जयः

ਫਿਰ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਤਾਰ੍ਹਵੇਂ ਪਰਿਵਰਤ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ‘ਦੇਵਕ੍ਰਿਤੰਜਯ’ ਨਾਮ ਦਾ ਵਿਆਸ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸ਼ੈਵ ਆਗਮ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲੇਗਾ।

Verse 77

तदाप्यहं भविष्यामि गुहावासीति नामतः हिमवच्छिखरे रम्ये महोत्तुङ्गे महालये

“ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਵੀ ‘ਗੁਹਾਵਾਸੀ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵਾਂਗਾ—ਹਿਮਵਤ ਦੇ ਸੁਹਾਵਣੇ ਸ਼ਿਖਰ ਉੱਤੇ, ਉਸ ਅਤਿ ਉੱਚੇ ਮਹਾਲਯ ਵਿੱਚ; ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਪਤੀ (ਸ਼ਿਵ) ਹੋ ਕੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਨ ਦਿੰਦਾ ਅਤੇ ਪਾਸ਼ ਦੇ ਬੰਧਨ ਢਿੱਲੇ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।”

Verse 78

सिद्धक्षेत्रं महापुण्यं भविष्यति महालयम् तत्रापि मम ते पुत्रा योगज्ञा ब्रह्मवादिनः

“ਇਹ ਸਿੱਧ-ਖੇਤਰ ਮਹਾ ਪੁੰਨ ਵਾਲਾ ਮਹਾਲਯ ਬਣੇਗਾ। ਉੱਥੇ ਵੀ ਤੇਰੇ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਗੇ—ਯੋਗ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਵਕਤਾ—ਪਤੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਪਾਸ਼ ਤੋਂ ਪਰੇ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ।”

Verse 79

भविष्यन्ति महात्मानो निर्ममा निरहंकृताः उतथ्यो वामदेवश् च महायोगो महाबलः

ਮਹਾਤਮਾ ਉੱਭਰਨਗੇ—ਨਿਰਮਮ, ਨਿਰਅਹੰਕਾਰੀ—ਉਤਥ੍ਯ ਅਤੇ ਵਾਮਦੇਵ, ਅਤੇ ਮਹਾਯੋਗੀ, ਮਹਾਬਲਵਾਨ ਵੀ।

Verse 80

तेषां शतसहस्रं तु शिष्याणां ध्यानयोगिनाम् भविष्यन्ति तदा काले सर्वे ते ध्यानयुञ्जकाः

ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਿਆਨ-ਯੋਗੀ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਇੱਕ ਲੱਖ ਹੋਣਗੇ; ਉਹ ਸਭ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਹੋਏ, ਸਾਧਨਾ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਰਤ ਰਹਿਣਗੇ।

Verse 81

योगाभ्यासरताश्चैव हृदि कृत्वा महेश्वरम् महालये पदं न्यस्तं दृष्ट्वा यान्ति शिवं पदम्

ਜੋ ਯੋਗ-ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹਨ, ਉਹ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਲਯ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਦਚਿੰਨ੍ਹ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਸ਼ਿਵ-ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 82

ये चान्ये ऽपि महात्मानः कलौ तस्मिन् युगान्तिके ध्याने मनः समाधाय विमलाः शुद्धबुद्धयः

ਹੋਰ ਮਹਾਤਮਾ ਵੀ, ਉਸ ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਯੁਗਾਂਤ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮਨ ਨੂੰ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਹੋ ਕੇ ਅੰਤਰਮੁਖੀ ਪਤੀ-ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 83

मम प्रसादाद्यास्यन्ति रुद्रलोकं गतज्वराः गत्वा महालयं पुण्यं दृष्ट्वा माहेश्वरं पदम्

ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਹ ਜ਼ਵਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਣਗੇ। ਪਵਿੱਤਰ ਮਹਾਲਯ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਹ ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ-ਪਦ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਗੇ।

Verse 84

तीर्णस्तारयते जन्तुर् दश पूर्वान्दशोत्तरान् आत्मानमेकविंशं तु तारयित्वा महालये

ਜੋ ਆਪ ਪਾਰ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਉਹੀ ਜੀਵ ਤਾਰਕ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਦਸ ਪੂਰਵਜਾਂ ਅਤੇ ਦਸ ਉੱਤਰਜਾਂ ਦਾ ਉੱਧਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਕੀਵਾਂ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਲਯ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਰ ਲੰਘਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 85

मम प्रसादाद्यास्यन्ति रुद्रलोकं गतज्वराः ततो ऽष्टादशमे चैव परिवर्ते यदा विभो

ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਹ ਜ਼ਵਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਣਗੇ; ਫਿਰ, ਹੇ ਵਿਭੋ, ਜਦੋਂ ਅਠਾਰਵਾਂ ਪਰਿਵਰਤ (ਚੱਕਰ) ਆਵੇਗਾ…

Verse 86

तदा ऋतञ्जयो नाम व्यासस्तु भविता मुनिः तदाप्यहं भविष्यामि शिखण्डी नाम नामतः

ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਿਆਸ ਮੁਨੀ ‘਋ਤੰਜਯ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਹੋਵੇਗਾ; ਅਤੇ ਉਸੇ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵੀ ‘ਸ਼ਿਖੰਡੀ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵਾਂਗਾ।

Verse 87

सिद्धक्षेत्रे महापुण्ये देवदानवपूजिते हिमवच्छिखरे रम्ये शिखण्डी नाम पर्वतः

ਉਸ ਮਹਾਂਪੁੰਨ ਸਿੱਧ-ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ—ਜਿੱਥੇ ਦੇਵ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਹਿਮਵਤ ਦੇ ਸੁਹਾਵਣੇ ਸ਼ਿਖਰਾਂ ਉੱਤੇ ‘ਸ਼ਿਖੰਡੀ’ ਨਾਮ ਦਾ ਪਹਾੜ ਹੈ।

Verse 88

शिखण्डिनो वनं चापि यत्र सिद्धनिषेवितम् तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति तपोधनाः

ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਦੇ ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੀ—ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਧ ਜਨ ਸਦਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਹੇ ਪ੍ਰਿਯ, ਉੱਥੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਤਪ-ਧਨ ਵਾਲੇ ਹੋ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਣਗੇ।

Verse 89

वाचश्रवा ऋचीकश् च श्यावाश्वश् च यतीश्वरः योगात्मानो महात्मानः सर्वे ते वेदपारगाः

ਵਾਚਸ਼੍ਰਵਾ, ਰੁਚੀਕ, ਸ਼ਿਆਵਾਸ਼ਵ ਅਤੇ ਯਤੀਸ਼ਵਰ—ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਇਹ ਮਹਾਤਮਾ—ਸਾਰੇ ਵੇਦ-ਪਾਰਗਾਮੀ ਸਨ।

Verse 90

प्राप्य माहेश्वरं योगं रुद्रलोकाय संवृताः अथ एकोनविंशे तु परिवर्ते क्रमागते

ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ ਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਏ; ਫਿਰ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜਦੋਂ ਉੱਨੀਵਾਂ ਪਰਿਵਰਤ (ਚੱਕਰ) ਆਇਆ,

Verse 91

व्यासस्तु भविता नाम्ना भरद्वाजो महामुनिः तदाप्यहं भविष्यामि जटामाली च नामतः

ਉਸ ਵੇਲੇ ਭਰਦਵਾਜ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਮੁਨੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਵਿਆਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵਾਂਗਾ—ਜਟਾਮਾਲੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵਿਖਿਆਤ।

Verse 92

हिमवच्छिखरे रम्ये जटायुर्यत्र पर्वतः तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति महौजसः

ਹਿਮਵਤ ਦੇ ਸੁਹਾਵਣੇ ਸ਼ਿਖਰ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਜਟਾਯੂ ਨਾਮ ਦਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲੈਣਗੇ—ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲਵਾਨ।

Verse 93

हिरण्यनाभः कौशल्यो लोकाक्षी कुथुमिस् तथा ईश्वरा योगधर्माणः सर्वे ते ह्यूर्ध्वरेतसः

ਹਿਰਣ੍ਯਨਾਭ, ਕੌਸ਼ਲ੍ਯ, ਲੋਕਾਖ਼ਸ਼ੀ ਅਤੇ ਕੁਥੁਮੀ—ਅਤੇ ਜੋਗ-ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਈਸ਼ਵਰ—ਉਹ ਸਭ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਊਰਧ੍ਵਰੇਤਸ ਹਨ; ਆਪਣੀ ਜਨਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਉੱਪਰ (ਪਤੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵੱਲ) ਮੋੜਦੇ ਹਨ।

Verse 94

प्राप्य माहेश्वरं योगं रुद्रलोकाय संस्थिताः ततो विंशतिमश्चैव परिवर्तो यदा तदा

ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ-ਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਵੀਹਵਾਂ ਪਰਿਵਰਤਨ-ਚੱਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਨਿਯਤ ਕਾਲ-ਪਰਿਵਰਤਨ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।

Verse 95

गौतमस्तु तदा व्यासो भविष्यति महामुनिः तदाप्यहं भविष्यामि अट्टहासस्तु नामतः

ਉਸ ਵੇਲੇ ਗੌਤਮ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਮੁਨੀ ਵਿਆਸ ਬਣੇਗਾ। ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵਾਂਗਾ—ਅੱਟਹਾਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ।

Verse 96

अट्टहासप्रियाश्चैव भविष्यन्ति तदा नराः तत्रैव हिमवत्पृष्ठे अट्टहासो महागिरिः

ਤਦੋਂ ਉੱਥੇ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅੱਟਹਾਸ ਨਾਲ ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਕਰਨਗੇ। ਉਸੇ ਹਿਮਵਾਨ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ‘ਅੱਟਹਾਸ’ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਖੜਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਭੈ-ਹਰਨ ਵਾਲੇ ਹਾਸੇ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਧਾਰਦਾ ਹੈ।

Verse 97

देवदानवयक्षेन्द्रसिद्धचारणसेवितः तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति महौजसः

ਉਹ ਲੋਕ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦਾਨਵਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰਾਂ, ਸਿੱਧਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਤ ਤੇ ਪੂਜਿਤ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਉੱਥੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਮਹੌਜਸਵੀ ਹੋਣਗੇ—ਪਤੀ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਪਾਸ਼-ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣ ਯੋਗ।

Verse 98

योगात्मानो महात्मानो ध्यायिनो नियतव्रताः सुमन्तुर्बर्बरी विद्वान् कबन्धः कुशिकंधरः

ਉਹ ਯੋਗਾਤਮਾ, ਮਹਾਤਮਾ, ਧਿਆਨ-ਨਿਸ਼ਠ ਅਤੇ ਨਿਯਤ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੇ ਸਨ—ਸੁਮੰਤੂ, ਵਿਦਵਾਨ ਬਰਬਰੀ, ਕਬੰਧ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਿਕੰਧਰ।

Verse 99

प्राप्य माहेश्वरं योगं रुद्रलोकाय ते गताः एकविंशे पुनः प्राप्ते परिवर्ते क्रमागते

ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ ਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਨੂੰ ਗਏ। ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਇਕੀਵਾਂ ਪਰਿਵਰਤ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁੜ ਆਇਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਿਯਤ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਫੇਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 100

वाचश्रवाः स्मृतो व्यासो यदा स ऋषिसत्तमः तदाप्यहं भविष्यामि दारुको नाम नामतः

ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਾਚਸ਼੍ਰਵਾ ‘ਵਿਆਸ’ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਤਦੋਂ ਮੈਂ ਵੀ ‘ਦਾਰੁਕ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵਾਂਗਾ।

Verse 101

तस्माद्भविष्यते पुण्यं देवदारुवनं शुभम् तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति महौजसः

ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਦੇਵਦਾਰੂ-ਵਨ ਪੁੰਨ ਤੀਰਥ ਬਣੇਗਾ। ਉੱਥੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਨ ਓਜ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਣਗੇ।

Verse 102

प्लक्षो दार्भायणिश्चैव केतुमान् गौतमस् तथा योगात्मानो महात्मानो नियता ऊर्ध्वरेतसः

ਪਲਕ੍ਸ਼, ਦਾਰਭਾਯਣੀ, ਕੇਤੁਮਾਨ ਅਤੇ ਗੌਤਮ—ਇਹ ਮਹਾਤਮਾ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ, ਨਿਯਮ-ਸੰਯਮ ਵਾਲੇ, ਊਰਧ੍ਵਰੇਤਸ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਤਪਸਵੀ ਸਨ; ਪਾਸ਼-ਬੱਧ ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿਵ-ਪਤੀ ਦੇ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸਨ।

Verse 103

नैष्ठिकं व्रतमास्थाय रुद्रलोकाय ते गताः द्वाविंशे परिवर्ते तु व्यासः शुष्मायणो यदा

ਨੈਸ਼ਠਿਕ ਵ੍ਰਤ ਧਾਰ ਕੇ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਅਤੇ ਬਾਈਂਵੇਂ ਪਰਿਵਰਤ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਵਿਆਸ ਸ਼ੁਸ਼ਮਾਯਣ ਸਨ, ਤਦ (ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਗਈ)।

Verse 104

तदाप्यहं भविष्यामि वाराणस्यां महामुनिः नाम्ना वै लाङ्गली भीमो यत्र देवाः सवासवाः

ਉਸ ਵੇਲੇ ਵੀ ਮੈਂ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਮਹਾਮੁਨੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵਾਂਗਾ—ਲਾਂਗਲੀ ਭੀਮ ਨਾਮ ਨਾਲ—ਜਿੱਥੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਗਣ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

Verse 105

द्रक्ष्यन्ति मां कलौ तस्मिन् भवं चैव हलायुधम् तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति सुधार्मिकाः

ਉਸ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਗੇ, ਅਤੇ ਹਲਾਯੁਧ ਸਮੇਤ ਭਵ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਵੀ। ਉੱਥੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਸੁਧਰਮ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੋ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਣਗੇ।

Verse 106

भल्लवी मधुपिङ्गश् च श्वेतकेतुः कुशस् तथा प्राप्य माहेश्वरं योगं ते ऽपि ध्यानपरायणाः

ਭੱਲਵੀ, ਮਧੁਪਿੰਗ, ਸ਼ਵੇਤਕੇਤੁ ਅਤੇ ਕੁਸ਼—ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ ਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਾਇਣ ਹੋ ਗਏ, ਪਾਸ਼-ਬੱਧ ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਤੀ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਲਈ।

Verse 107

विमला ब्रह्मभूयिष्ठा रुद्रलोकाय संस्थिताः परिवर्ते त्रयोविंशे तृणबिन्दुर्यदा मुनिः

ਵਿਮਲਾ—ਬ੍ਰਹਮ-ਭਾਵ ਲਈ ਅਤਿ ਯੋਗ੍ਯ—ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੋਈ। ਇਹ ਤੇਈਵੇਂ ਪਰਿਵਰਤ (ਮਨਵੰਤਰ-ਚੱਕਰ) ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਮੁਨੀ ਤ੍ਰਿਣਬਿੰਦੁ ਪ੍ਰਗਟ ਸਨ, ਤਦ ਹੋਇਆ।

Verse 108

व्यासो हि भविता ब्रह्मंस् तदाहं भविता पुनः श्वेतो नाम महाकायो मुनिपुत्रस्तु धार्मिकः

ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਵਿਆਸ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗਾ; ਅਤੇ ਤਦ ਮੈਂ ਵੀ ਮੁੜ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵਾਂਗਾ। ਅਤੇ ਧਰਮ-ਆਚਰਨ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਕਾਇ, ਮੁਨੀ-ਪੁੱਤਰ ‘ਸ਼ਵੇਤ’ ਨਾਮ ਦਾ ਵੀ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 109

तत्र कालं जरिष्यामि तदा गिरिवरोत्तमे तेन कालञ्जरो नाम भविष्यति स पर्वतः

ਉੱਥੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਸ ਗਿਰਿਵਰ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਕਾਲ ਨੂੰ ਵੀ ਜਰਾ-ਗ੍ਰਸਤ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਪਹਾੜ ‘ਕਾਲੰਜਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 110

तत्रापि मम ते शिष्या भविष्यन्ति तपस्विनः उशिको बृहदश्वश् च देवलः कविरेव च

ਉੱਥੇ ਵੀ ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਮੇਰੇ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਹੋਣਗੇ—ਉਸ਼ਿਕ, ਬ੍ਰਿਹਦਸ਼ਵ, ਦੇਵਲ ਅਤੇ ਕਵੀ ਵੀ।

Verse 111

प्राप्य माहेश्वरं योगं रुद्रलोकाय ते गतः परिवर्ते चतुर्विंशे व्यास ऋक्षो यदा विभो

ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ-ਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਨੂੰ ਗਿਆ। ਹੇ ਵਿਭੋ, ਚੌਵੀਹਵੇਂ ਪਰਿਵਰਤ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਋ਕ੍ਸ਼ ਵਿਆਸ ਬਣਿਆ, ਤਦੋਂ…

Verse 112

तदाप्यहं भविष्यामि कलौ तस्मिन् युगान्तिके शूली नाम महायोगी नैमिषे देववन्दिते

ਉਸ ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਧਿਕਾਲ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵਾਂਗਾ—‘ਸ਼ੂਲੀ’ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਯੋਗੀ—ਦੇਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੰਦਿਤ ਪਵਿੱਤਰ ਨੈਮਿਸ਼ ਵਿੱਚ।

Verse 113

तत्रापि मम ते शिष्या भविष्यन्ति तपोधनाः शालिहोत्रो ऽग्निवेशश् च युवनाश्वः शरद्वसुः

ਉੱਥੇ ਵੀ ਤਪੋਧਨ ਉਹ ਮੇਰੇ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਹੋਣਗੇ—ਸ਼ਾਲਿਹੋਤ੍ਰ, ਅਗਨਿਵੇਸ਼, ਯੁਵਨਾਸ਼ਵ ਅਤੇ ਸ਼ਰਦਵਸੁ।

Verse 114

ते ऽपि तेनैव मार्गेण रुद्रलोकाय संस्थिताः पञ्चविंशे पुनः प्राप्ते परिवर्ते क्रमागते

ਉਹ ਵੀ ਉਸੇ ਹੀ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੱਚੀਹਵਾਂ ਪਰਿਵਰਤ ਆਉਣ ਤੇ, ਕਾਲਚੱਕਰ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ ਉਹ ਮੁੜ ਪਰਤੇ।

Verse 115

वासिष्ठस्तु यदा व्यासः शक्तिर्नाम्ना भविष्यति तदाप्यहं भविष्यामि दण्डी मुण्डीश्वरः प्रभुः

ਜਦੋਂ ਵਾਸਿਸ਼ਠ ‘ਸ਼ਕਤੀ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵਿਆਸ ਬਣੇਗਾ, ਤਦੋਂ ਮੈਂ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵਾਂਗਾ—ਦੰਡਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਮੁੰਡੀਂਸ਼ਵਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ।

Verse 116

तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति तपोधनाः छगलः कुण्डकर्णश् च कुभाण्डश् च प्रवाहकः

ਉੱਥੇ ਵੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਮੇਰੇ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਧਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਣਗੇ—ਛਗਲ, ਕੁੰਡਕਰਨ, ਕੁਭਾਂਡ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਹਕ।

Verse 117

प्राप्य माहेश्वरं योगम् अमृतत्वाय ते गताः षड्विंशे परिवर्ते तु यदा व्यासः पराशरः

ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ ਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ਅਮਰਤਾ (ਮੋਖ਼ਸ਼) ਵੱਲ ਚਲੇ; ਅਤੇ ਛੱਬੀਵੇਂ ਪਰਿਵਰਤ ਵਿੱਚ ਤਦ ਪਰਾਸ਼ਰ ਵਿਆਸ ਬਣੇ।

Verse 118

तदाप्यहं भविष्यामि सहिष्णुर्नाम नामतः पुरं भद्रवटं प्राप्य कलौ तस्मिन् युगान्तिके

ਤਦ ਵੀ ਮੈਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵਾਂਗਾ—‘ਸਹਿਸ਼ਨੂ’ ਨਾਮ ਨਾਲ; ਅਤੇ ਯੁਗਾਂਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਉਸ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਭਦ੍ਰਵਟ ਨਗਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ (ਪਸ਼ੂ ਜੀਵਾਂ ਲਈ) ਪਤੀ (ਸ਼ਿਵ) ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 119

तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति सुधार्मिकाः उलूको विद्युतश्चैव शंबूको ह्याश्वलायनः

ਉੱਥੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਸੁਧਾਰਮਿਕ ਹੋਣਗੇ—ਉਲੂਕ, ਵਿਦਯੁਤ, ਸ਼ੰਬੂਕ ਅਤੇ ਆਸ਼ਵਲਾਯਨ।

Verse 120

प्राप्य माहेश्वरं योगं रुद्रलोकाय ते गताः सप्तविंशे पुनः प्राप्ते परिवर्ते क्रमागते

ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ ਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਨੂੰ ਗਏ; ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਤਾਈਸਵਾਂ ਪਰਿਵਰਤ ਮੁੜ ਆਇਆ, ਤਦ ਅਗਲਾ ਚਰਨ ਖੁਲ੍ਹਿਆ।

Verse 121

जातूकर्ण्यो यदा व्यासो भविष्यति तपोधनः तदाप्यहं भविष्यामि सोमशर्मा द्विजोत्तमः

ਜਦੋਂ ਜਾਤੂਕਰਣ੍ਯ ਤਪੋਧਨ ਹੋ ਕੇ ਵਿਆਸ ਬਣੇਗਾ, ਤਦੋਂ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਵੀ ਸੋਮਸ਼ਰਮਾ ਨਾਮ ਦਾ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ ਰੂਪ ਧਾਰਾਂਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਸ਼ੂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਉੱਧਾਰ ਲਈ ਪਤੀ-ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਪਰੰਪਰਾ ਅਟੁੱਟ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 122

प्रभासतीर्थमासाद्य योगात्मा योगविश्रुतः तत्रापि मम ते शिष्या भविष्यन्ति तपोधनाः

ਪ੍ਰਭਾਸ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਯੋਗਾਤਮਾ ਅਤੇ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਹ ਯੋਗੀ ਆਖਦਾ ਹੈ—‘ਹੇ ਪ੍ਰਿਯ! ਉੱਥੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਤਪੋਧਨ ਬਣ ਕੇ ਉੱਠਣਗੇ, ਤਪ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ।’

Verse 123

अक्षपादः कुमारश् च उलूको वत्स एव च योगात्मानो महात्मानो विमलाः शुद्धबुद्धयः

ਅਕ੍ਸ਼ਪਾਦ, ਕੁਮਾਰ, ਉਲੂਕ ਅਤੇ ਵਤ੍ਸ—ਇਹ ਸਭ ਯੋਗਾਤਮਾ, ਮਹਾਤਮਾ, ਨਿਰਮਲ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਸਨ; ਸ਼ੈਵ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ ਪਤੀ-ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪਸ਼ੂ ਜੀਵ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।

Verse 124

प्राप्य माहेश्वरं योगं रुद्रलोकं ततो गताः अष्टाविंशे पुनः प्राप्ते परिवर्ते क्रमागते

ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ ਯੋਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਫਿਰ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਨੂੰ ਗਏ; ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਅਠਾਈਂਵਾਂ ਪਰਿਵਰਤ (ਕਲਪ-ਚੱਕਰ) ਮੁੜ ਆਇਆ, ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

Verse 125

पराशरसुतः श्रीमान् विष्णुर्लोकपितामहः यदा भविष्यति व्यासो नाम्ना द्वैपायनः प्रभुः

ਜਦੋਂ ਪਰਾਸ਼ਰ ਦਾ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਪੁੱਤਰ—ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਵਾਂਗ ਪੂਜਣਯ ਹੈ—ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਆਸ ਬਣੇਗਾ, ਤਦ ਪਵਿੱਤਰ ਪਰੰਪਰਾ ਸੁਚੱਜੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 126

तदा षष्ठेन चांशेन कृष्णः पुरुषसत्तमः वसुदेवाद्यदुश्रेष्ठो वासुदेवो भविष्यति

ਤਦ ਛੇਵੇਂ ਅੰਸ਼ ਨਾਲ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਵਸੁਦੇਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਯਾਦਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ‘ਵਾਸੁਦੇਵ’ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 127

तदाप्यहं भविष्यामि योगात्मा योगमायया लोकविस्मयनार्थाय ब्रह्मचारिशरीरकः

ਉਸ ਵੇਲੇ ਵੀ ਮੈਂ ਯੋਗ-ਸਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਯੋਗਮਾਇਆ ਨਾਲ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸਮਿਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਦੇਹ ਧਾਰ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵਾਂਗਾ।

Verse 128

श्मशाने मृतम् उत्सृष्टं दृष्ट्वा कायम् अनाथकम् ब्राह्मणानां हितार्थाय प्रविष्टो योगमायया

ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਛੱਡੀ ਹੋਈ, ਬੇਸਹਾਰਾ ਪਈ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਉਹ ਯੋਗਮਾਇਆ ਨਾਲ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।

Verse 129

दिव्यां मेरुगुहां पुण्यां त्वया सार्धं च विष्णुना भविष्यामि तदा ब्रह्मंल् लकुली नाम नामतः

ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ! ਮੇਰੂ ਦੀ ਉਸ ਦਿਵ੍ਯ ਪਵਿੱਤਰ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤਦ ‘ਲਕੁਲੀ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵਾਂਗਾ।

Verse 130

कायावतार इत्येवं सिद्धक्षेत्रं च वै तदा भविष्यति सुविख्यातं यावद् भूमिर् धरिष्यति

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ‘ਕਾਯਾਵਤਾਰ’ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇਗਾ; ਅਤੇ ਉਹ ਸਿੱਧ-ਖੇਤਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਹੇਗਾ।

Verse 131

तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति तपस्विनः कुशिकश् चैव गर्गश् च मित्रः कौरुष्य एव च

ਉੱਥੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਤਪਸਵੀ ਰਿਸ਼ੀ ਹੋ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਣਗੇ—ਕੁਸ਼ਿਕ, ਗਰਗ, ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਕੌਰੁਸ਼੍ਯ।

Verse 132

योगात्मानो महात्मानो ब्राह्मणा वेदपारगाः प्राप्य माहेश्वरं योगं विमला ह्यूर्ध्वरेतसः

ਯੋਗ-ਆਤਮਾ, ਮਹਾਤਮਾ ਅਤੇ ਵੇਦ-ਪਾਰੰਗਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ—ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ ਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਊਰਧ੍ਵਰੇਤਸ ਬ੍ਰਹਮਚਰਜ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 133

रुद्रलोकं गमिष्यन्ति पुनरावृत्तिदुर्लभम् एते पाशुपताः सिद्धा भस्मोद्धूलितविग्रहाः

ਭਸਮ ਨਾਲ ਧੂੜ-ਧੂਸਰ ਦੇਹ ਵਾਲੇ ਇਹ ਸਿੱਧ ਪਾਸ਼ੁਪਤ—ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਣਗੇ, ਜਿੱਥੋਂ ਮੁੜ ਜਨਮ ਵੱਲ ਆਉਣਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਲਭ ਹੈ।

Verse 134

लिङ्गार्चनरता नित्यं बाह्याभ्यन्तरतः स्थिताः भक्त्या मयि च योगेन ध्याननिष्ठा जितेन्द्रियाः

ਉਹ ਸਦਾ ਲਿੰਗ-ਅਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਰਤ, ਬਾਹਰੋਂ ਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ; ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਧਿਆਨ-ਨਿਸ਼ਠ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।

Verse 135

संसारबन्धच्छेदार्थं ज्ञानमार्गप्रकाशकम् स्वरूपज्ञानसिद्ध्यर्थं योगं पाशुपतं महत्

ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੰਧਨ (ਪਾਸ਼) ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਲਈ, ਗਿਆਨ-ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਅਤੇ ਸਵਰੂਪ-ਗਿਆਨ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਇਹ ਮਹਾਨ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਯੋਗ ਉਪਦੇਸ਼ਿਤ ਹੈ।

Verse 136

योगमार्गा अनेकाश् च ज्ञानमार्गास् त्व् अनेकशः न निवृत्तिमुपायान्ति विना पञ्चाक्षरीं क्वचित्

ਯੋਗ ਦੇ ਰਾਹ ਅਨੇਕ ਹਨ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਰਾਹ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹਨ; ਪਰ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੰਚਾਕਸ਼ਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਦੇ ਵੀ ਨਿਵ੍ਰਿੱਤੀ—ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁੜਨਾ—ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

Verse 137

यदाचरेत्तपश्चायं सर्वद्वन्द्वविवर्जितम् तदा स मुक्तो मन्तव्यः पक्वं फलमिव स्थितः

ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਇਹ ਤਪੱਸਿਆ ਸਭ ਦਵੰਦਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ—ਸੁਖ-ਦੁੱਖ, ਮਾਨ-ਅਪਮਾਨ ਤੋਂ ਉਪਰ—ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਉਹ ਮੁਕਤ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇ; ਪੱਕੇ ਫਲ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ।

Verse 138

एकाहं यः पुमान्सम्यक् चरेत्पाशुपतव्रतम् न सांख्ये पञ्चरात्रे वा न प्राप्नोति गतिं कदा

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਕ ਦਿਨ ਵੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਵਰਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਗਤੀ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੰਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸਾਂਖ੍ਯ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੰਚਰਾਤ੍ਰ, ਉਸ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਵਿਫਲ ਨਹੀਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਆਪ ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ।

Verse 139

इत्येतद्वै मया प्रोक्तम् अवतारेषु लक्षणम् मन्वादिकृष्णपर्यन्तम् अष्टाविंशद् युगक्रमात्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ-ਅਵਤਾਰਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਕਹੇ—ਯੁਗ-ਕ੍ਰਮ ਦੀ ਅਠਾਈ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ—ਮਨੂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੱਕ।

Verse 140

तत्र श्रुतिसमूहानां विभागो धर्मलक्षणः भविष्यति तदा कल्पे कृष्णद्वैपायनो यदा

ਉਸ ਕਲਪ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਦ੍ਵੈਪਾਯਨ (ਵਿਆਸ) ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਗੇ, ਤਦ ਸ਼੍ਰੁਤੀ-ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਧਰਮ-ਲੱਛਣਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।

Verse 141

सूत उवाच निशम्यैवं महातेजा महादेवेन कीर्तितम् रुद्रावतारं भगवान् प्रणिपत्य महेश्वरम्

ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਮਹਾਦੇਵ ਵੱਲੋਂ ਕੀਰਤਿਤ ਰੁਦ੍ਰ ਅਵਤਾਰ ਦੀ ਕਥਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਭਗਤ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ ਕੇ ਪਰਮ ਪਤੀ-ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।

Verse 142

तुष्टाव वाग्भिर् इष्टाभिः पुनः प्राह च शङ्करम् पितामह उवाच सर्वे विष्णुमया देवाः सर्वे विष्णुमया गणाः

ਪਿਆਰੇ ਤੇ ਯੋਗ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ। ਪਿਤਾਮਹ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੇ ਆਖਿਆ—“ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਵਿਸ਼ਨੁਮਯ ਹਨ; ਸਾਰੇ ਗਣ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੁਮਯ ਹਨ।”

Verse 143

न हि विष्णुसमा काचिद् गतिरन्या विधीयते इत्येवं सततं वेदा गायन्ति नात्र संशयः

ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋਰ ਕੋਈ ਗਤੀ ਜਾਂ ਸ਼ਰਨ ਵਿਧਿਤ ਨਹੀਂ—ਇਉਂ ਵੇਦ ਸਦਾ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 144

स देवदेवो भगवांस् तव लिङ्गार्चने रतः तव प्रणामपरमः कथं देवो ह्यभूत्प्रभुः

ਜੇ ਉਹ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਭਗਵਾਨ ਤੁਹਾਡੇ ਲਿੰਗ-ਅਰਚਨ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਨੂੰ ਹੀ ਪਰਮ ਮੰਨੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭੂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

Verse 145

सूत उवाच निशम्य वचनं तस्य ब्रह्मणः परमेष्ठिनः प्रपिबन्निव चक्षुर्भ्यां प्रीतस्तत्प्रश्नगौरवात्

ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਉਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਮਹੱਤਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਪੀ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਤਿਵੇਂ ਤੱਕਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 146

पूजाप्रकरणं तस्मै तमालोक्याह शङ्करः भवान्नारायणश्चैव शक्रः साक्षात्सुरोत्तमः

ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪੂਜਾ-ਵਿਧੀ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ੰਕਰ ਬੋਲੇ— “ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਨਾਰਾਇਣ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ)—ਦੇਵਾਂ ਵਿਚ ਉੱਤਮ ਹੈਂ।”

Verse 147

मुनयश् च सदा लिङ्गं सम्पूज्य विधिपूर्वकम् स्वंस्वं पदं विभो प्राप्तास् तस्मात् सम्पूजयन्ति ते

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਸਦਾ ਵਿਧੀ-ਪੂਰਵਕ ਲਿੰਗ ਦੀ ਸਮ੍ਯਕ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ-ਆਪਣਾ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਉਸਦੀ ਹੀ ਨਿਰੰਤਰ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 148

लिङ्गार्चनं विना निष्ठा नास्ति तस्माज्जनार्दनः आत्मनो यजते नित्यं श्रद्धया भगवान्प्रभुः

ਲਿੰਗ-ਅਰਚਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨਿਸ਼ਠਾ ਸਿੱਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਇਸ ਲਈ ਜਨਾਰਦਨ—ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਭੂ—ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਨਿੱਤ ਆਪਣੇ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 149

इत्येवमुक्त्वा ब्रह्माणम् अनुगृह्य महेश्वरः पुनः सम्प्रेक्ष्य देवेशं तत्रैवान्तरधीयत

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕੀਤੀ; ਫਿਰ ਦੇਵੇਸ਼ ਵੱਲ ਮੁੜ ਤੱਕ ਕੇ ਉਹ ਓਥੇ ਹੀ ਅੰਤਧਾਨ ਹੋ ਗਏ।

Verse 150

तमुद्दिश्य तदा ब्रह्मा नमस्कृत्य कृताञ्जलिः स्रष्टुं त्वशेषं भगवांल् लब्धसंज्ञस्तु शङ्करात्

ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸੇ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਸ਼ੰਕਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਨਾਲ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਬਾਕੀ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਚਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਪਏ।