Sukta 110

Mantra 1

पर्यू षु प्र धन्व वाजसातये परि वृत्राणि सक्षणिः । द्विषस्तरध्या ऋणया न ईयसे ॥

हे (सोम), सर्वत्र परिक्रमा करून आणि पुढे झेपावत, ‘वाजसाति’—समृद्धि-जय—साठी प्रवृत्त हो. ‘वृत्र’—अवरोध—चारही बाजूंनी वेढून, त्यांना वश करण्याची शक्ति तुझ्यात आहे. तू आमच्यासाठी द्वेष्यांच्या पलीकडे जातोस, ऋण आणि क्षय पार करून निघून जातोस.

Mantra 2

अनु हि त्वा सुतं सोम मदामसि महे समर्यराज्ये । वाजाँ अभि पवमान प्र गाहसे ॥

हे सोम, तू ‘सुत’—पिळून काढलेला—असताना, आम्ही तुझ्या मागोमाग महान ‘समर्य-राज्य’—युद्ध-राज्याचे महाधिपत्य—यासाठी मद (परवश-आनंद) मध्ये प्रवेश करतो. हे पवमान, तू ‘वाज’—बळ-समृद्धी—कडे पुढे झेपावत प्रवाहित होतोस.

Mantra 3

अजीजनो हि पवमान सूर्यं विधारे शक्मना पयः । गोजीरया रंहमाणः पुरंध्या ॥

हे पवमान! तूच सूर्याला उत्पन्न केलेस; विशाल धारणेसाठी तू आपल्या सामर्थ्याने पोषक पयः (दुग्धरस) स्थापन केलेस. गो-प्रेरणेने वेगाने धावणारा तू, सर्वकर्म सिद्ध करणारी परिपूर्णता—पुरंधी—घेऊन येतोस.

Mantra 4

अजीजनो अमृत मर्त्येष्वाँ ऋतस्य धर्मन्नमृतस्य चारुणः । सदासरो वाजमच्छा सनिष्यदत् ॥

मर्त्यांमध्ये तू अमृताला जन्म दिलास; ऋताच्या धर्मात अमृताची रम्य गती स्थापन केलीस. सदैव प्रवाही राहून तू वाज (समृद्धी/वीर्य) याकडे धाव घेतोस, त्याची निश्चित प्राप्ती शोधीत.

Mantra 5

अभ्यभि हि श्रवसा ततर्दिथोत्सं न कं चिज्जनपानमक्षितम् । शर्याभिर्न भरमाणो गभस्त्योः ॥

तुझ्या श्रवस्—प्रेरित श्रवण-बलाने—तू पुन्हा पुन्हा भेदून प्रकट होतोस; जनांच्या पानासाठी अक्षय, असीम झऱ्यासारखा. शर्या (बाणां)नी तू वहन केला जात नाहीस; तू गभस्ती—किरणधारक—हातांत धारण केला जातोस.

Mantra 6

आदीं के चित्पश्यमानास आप्यं वसुरुचो दिव्या अभ्यनूषत । वारं न देवः सविता व्यूर्णुते ॥

मग काही जण, अंतर्मुख संपत्ती पाहून—दीप्तिमान दिव्य धनाचे स्वामी—त्याची स्तुती करू लागले. जसा देव सविता पडदा उघडतो, तसा तो देव आवरण दूर करून लपलेला प्रकाश प्रकट करतो.

Mantra 7

त्वे सोम प्रथमा वृक्तबर्हिषो महे वाजाय श्रवसे धियं दधुः । स त्वं नो वीर वीर्याय चोदय ॥

हे सोम! प्रथम यजमानांनी, पसरलेल्या बर्हिस् (कुश) सह, महान वाज (समृद्धी) आणि श्रवस् (यश/प्रेरित श्रवण) यांसाठी आपली धिया (प्रज्ञा) तुझ्यात ठेवली. म्हणून, हे वीरा! आम्हाला वीर्याच्या दिशेने प्रवृत्त कर.

Mantra 8

दिवः पीयूषं पूर्व्यं यदुक्थ्यं महो गाहाद्दिव आ निरधुक्षत । इन्द्रमभि जायमानं समस्वरन् ॥

दिवातून त्यांनी प्राचीन पीयूष (अमृत) दुहून काढले—जे उक्थ्य (स्तुतीयोग्य) आहे—दिवाच्या महान गहिराईतून. आणि इंद्र आमच्यात जन्म घेत असताना, शक्ती एकत्र येऊन समस्वराने निनाद करतात.

Mantra 9

अध यदिमे पवमान रोदसी इमा च विश्वा भुवनाभि मज्मना । यूथे न निष्ठा वृषभो वि तिष्ठसे ॥

मग, हे पवमान! जेव्हा तू आपल्या महिमेने हे दोन लोक—द्यावा‑पृथिवी—आणि सर्व भुवने व्यापून घेतोस, तेव्हा तू यूथाच्या अग्रभागी असलेल्या वृषभाप्रमाणे दृढ प्रतिष्ठित होऊन, आपले सामर्थ्य प्रकट करीत समोर उभा राहतोस.

Mantra 10

सोमः पुनानो अव्यये वारे शिशुर्न क्रीळन्पवमानो अक्षाः । सहस्रधारः शतवाज इन्दुः ॥

सोम, अव्यय छन्नी (वारे) मध्ये स्वतःला शुद्ध करीत, खेळणाऱ्या शिशूप्रमाणे वाहतो, आपल्या मार्गांतून गतिमान राहतो; तो इन्दु सहस्रधारा होतो, शतवाज—शतगुण सामर्थ्य—धारण करणारा.

Mantra 11

एष पुनानो मधुमाँ ऋतावेन्द्रायेन्दुः पवते स्वादुरूर्मिः । वाजसनिर्वरिवोविद्वयोधाः ॥

हा इन्दु, शुद्ध होत, मधुसमृद्ध व ऋताचा जाणकार, इन्द्रासाठी मधुर ऊर्मींसह प्रवाहित होतो; तो वाज‑समृद्धी जिंकतो, अस्तित्वासाठी विस्तीर्ण अवकाश शोधून देतो, आणि प्राणशक्तींना धारण‑पोषण करतो.

Mantra 12

स पवस्व सहमानः पृतन्यून्त्सेधन्रक्षांस्यप दुर्गहाणि । स्वायुधः सासह्वान्त्सोम शत्रून् ॥

हे सोम! तू प्रवाहित हो—हल्लेखोरांना जिंकत; रक्षांसि (विघ्नकारी शक्ती) आणि दुर्ग्रह (हाताळणे कठीण) अडथळे दूर कर. आपल्या स्वाभाविक आयुध-बलाने, हे सोम, अंतःस्थ शत्रूंनाही दाबून टाक.