
Sukta 7.69
Vasiṣṭha (Maṇḍala 7)
Aśvinau
Triṣṭubh (high probability; hymn-opening invocation style)
ଏହି ସୂକ୍ତଟି ବସିଷ୍ଠଙ୍କର ପ୍ରଭାତ-ଆହ୍ୱାନ, ଯେଉଁଥିରେ ସେ ଅଶ୍ୱିନୌଙ୍କୁ ଡାକି ତାଙ୍କ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଥ—ଯାହାକୁ ଦ୍ୟାଉ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଯୋଡ଼େ ବୋଲି କୁହାଯାଏ—ସର୍ବାଧିକ ସିଧା ପଥରେ ଶୀଘ୍ର ଆସିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କର ଦୀପ୍ତିମାନ, ଘୃତ-ଦୀପ୍ତ ଗତିପଥକୁ ସ୍ତୁତି କରି, ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଶାନ୍ତି, କୁଶଳ, ଧନ-ସମ୍ପଦ, ଏବଂ ଋଷି ଓ ଯଜମାନମାନଙ୍କର ବଳବର୍ଦ୍ଧନ ଆଣିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ।
Mantra 1
आ वां रथो रोदसी बद्बधानो हिरण्ययो वृषभिर्यात्वश्वैः । घृतवर्तनिः पविभी रुचान इषां वोळ्हा नृपतिर्वाजिनीवान् ॥
ହେ ଅଶ୍ୱିନୌ, ତୁମ ରଥ ଆସୁ—ଦ୍ୟାଵାପୃଥିବୀକୁ ଏକତ୍ର ବାନ୍ଧିଥିବା; ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ, ବଳବାନ ବୃଷଭସଦୃଶ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁକ୍ତ। ଘୃତ-ବର୍ତ୍ତନି ପଥରେ ଗତି କରୁଥିବା, ନିଜ ପବିଭିଃ (ଶକ୍ତି)ରେ ଦୀପ୍ତ; ଇଷା (ପ୍ରେରିତ ବଳ)ର ବାହକ, ନୃପତିସମ ମାନବ-ଯାତ୍ରାର ଅଧିପତି, ବାଜିନୀବାନ୍—ସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
Mantra 2
स पप्रथानो अभि पञ्च भूमा त्रिवन्धुरो मनसा यातु युक्तः । विशो येन गच्छथो देवयन्तीः कुत्रा चिद्याममश्विना दधाना ॥
ସେ ରଥ—ପଞ୍ଚ ଭୂମିରେ ବିସ୍ତୃତ, ତ୍ରିବନ୍ଧୁର (ତ୍ରି-ଆସନଯୁକ୍ତ), ମନସା ଯୁକ୍ତ—ଗତି କରୁ। ଏହାଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଦେବୟନ୍ତୀ ଜନମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଉଛ; ହେ ଅଶ୍ୱିନୌ, ଯେଉଁଠି କେଉଁଠି ତୁମେ ନିଜ ଯାମ (ଯାତ୍ରା) ସ୍ଥାପନ କର, ସେଠି ତୁମେ ସନ୍ନିହିତ ହୁଅ।
Mantra 3
स्वश्वा यशसा यातमर्वाग्दस्रा निधिं मधुमन्तं पिबाथः । वि वां रथो वध्वा यादमानोऽन्तान्दिवो बाधते वर्तनिभ्याम् ॥
ହେ ଦସ୍ରା ଅଶ୍ୱିନୌ, ସ୍ୱଶ୍ୱା (ଶୁଭ ଅଶ୍ୱସହ) ଯଶସ୍ୱୀ ହୋଇ ଏଠାକୁ ଆସ; ମଧୁମନ୍ତ ନିଧିକୁ ପାନ କର। ତୁମ ରଥ—ବଧୂ (ସଂଯୋଗ-ଶକ୍ତି) ସହ ଗତି କରି—ନିଜ ଦୁଇ ବର୍ତ୍ତନି ଦ୍ୱାରା ଦିବର ଅନ୍ତମାନଙ୍କୁ ଭେଦିଦିଏ, ଊର୍ଧ୍ୱାରୋହଣ ପାଇଁ ପଥ ଖୋଲେ।
Mantra 4
युवोः श्रियं परि योषावृणीत सूरो दुहिता परितक्म्यायाम् । यद्देवयन्तमवथः शचीभिः परि घ्रंसमोमना वां वयो गात् ॥
ତୁମମାନଙ୍କ ଶ୍ରୀ-ତେଜସକୁ ଘେରି ସୂର୍ଯ୍ୟର କନ୍ୟା ସେଇ କୁମାରୀ ନିଜକୁ ନିଜେ ବାଛିଲା—ପରିଭ୍ରମଣ ଗତିରେ। ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଶଚୀଭିଃ (ପ୍ରଭାବଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା) ଦେବୟନ୍ତ (ଦେବ-ଅନ୍ୱେଷୀ)କୁ ସହାୟତା କଲ, ସେତେବେଳେ ତୁମର ଅନୁଗ୍ରହମୟ ମନୋଭାବରେ ତୁମର ବୟଃ (ଜୀବନବଳ) ଦହନକାରୀ ଘ୍ରଂସ (ତାପ)କୁ ପରିଭ୍ରମଣ କରି ତାହାକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲା।
Mantra 5
यो ह स्य वां रथिरा वस्त उस्रा रथो युजानः परियाति वर्तिः । तेन नः शं योरुषसो व्युष्टौ न्यश्विना वहतं यज्ञे अस्मिन् ॥
ତୁମମାନଙ୍କ ସେଇ ରଥ, ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଉଷାମାନଙ୍କ ନିବାସରେ ପରିୟାତି (ଚାରିପାଖେ ଚଳେ)। ତାହା ଦ୍ୱାରା ଉଷସର ବ୍ୟୁଷ୍ଟୌ (ପ୍ରଭାତ-ଉଦ୍ଘାଟନ) ସମୟରେ ଆମକୁ ଶଂ (ଶାନ୍ତି) ଓ ଯୋଃ (ବିସ୍ତୃତ ଆନନ୍ଦ) ଦିଅ; ହେ ଅଶ୍ୱିନୌ, ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ନିମ୍ନକୁ ଅବତରି ଆମକୁ ବହନ କର।
Mantra 6
नरा गौरेव विद्युतं तृषाणास्माकमद्य सवनोप यातम् । पुरुत्रा हि वां मतिभिर्हवन्ते मा वामन्ये नि यमन्देवयन्तः ॥
ହେ ନରା (ଅଶ୍ୱିନୌ), ଗୌର (ବଳଦ)ର ବିଦ୍ୟୁତ୍-ଚମକ ପରି ତୃଷିତ ହୋଇ ଆଜି ଆମ ସବନ (ସୋମ-ପୀଡନ)କୁ ଆସ। କାରଣ ବହୁ ସ୍ଥାନରେ ଲୋକେ ମତିଭିଃ (ଚିନ୍ତା/ସ୍ତୁତିଦ୍ୱାରା) ତୁମକୁ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି; ଅନ୍ୟ ଦେବୟନ୍ତ (ଦେବ-ଅନ୍ୱେଷୀ)ମାନେ ତୁମକୁ ଆମଠାରୁ ରୋକି ନ ରଖନ୍ତୁ।
Mantra 7
युवं भुज्युमवविद्धं समुद्र उदूहथुरर्णसो अस्रिधानैः । पतत्रिभिरश्रमैरव्यथिभिर्दंसनाभिरश्विना पारयन्ता ॥
ହେ ଅଶ୍ୱିନୌ, ସମୁଦ୍ରେ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ଭୁଜ୍ୟୁକୁ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଉଦ୍ଧାର କଲ; ପ୍ରବାହରୁ ତାକୁ ତୁମ ଅଚ୍ୟୁତ ଆଧାରଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବାହାରକୁ ଉଠାଇଲ। ପତତ୍ରି (ପକ୍ଷଯୁକ୍ତ), ଅଶ୍ରମ (ଅଥକ) ଓ ଅବ୍ୟଥି (ଅଚଳ) ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ସହ, ହେ ଅଶ୍ୱିନୌ, ତୁମ ଦଂସନ (ଦୀପ୍ତ କୌଶଳକର୍ମ) ଦ୍ୱାରା ତାକୁ ପାର କରାଇଲ।
Mantra 8
नू मे हवमा शृणुतं युवाना यासिष्टं वर्तिरश्विनाविरावत् । धत्तं रत्नानि जरतं च सूरीन्यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ଏବେ, ହେ ଯୁବ ଅଶ୍ୱିନୌ, ମୋ ହବ (ଆହ୍ୱାନ) ଶୁଣ; ସମୃଦ୍ଧିମୟ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସିଧା ପଥରେ ଆସ। ଆମ ଭିତରେ ରତ୍ନମାନଙ୍କୁ ଧାରଣ କରାଅ, ଏବଂ କର୍ମରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ସୂରି (ଋଷି-କବି)ମାନଙ୍କୁ ପୋଷଣ କର; ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସଦା ଆମକୁ ସ୍ୱସ୍ତି (କ୍ଷେମ) ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା କର।
The Aśvins are twin youthful gods who arrive swiftly in a radiant chariot. In the Rig Veda they are famous as helpers and healers, especially invoked at dawn.
It asks them to come quickly by the straight path, enter the ongoing sacrifice, give peace and well-being, bestow treasures, and protect the worshippers continually.
Dawn is the Aśvins’ characteristic time of arrival. The hymn places their chariot’s movement near the ‘shining Dawns’ and uses daybreak as the moment for auspicious help and fresh beginnings.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.