Sukta 69
Sukta 7.69
Vasiṣṭha (Maṇḍala 7)
Aśvinau
Triṣṭubh (high probability; hymn-opening invocation style)
આ સૂક્ત વસિષ્ઠનું ઉષઃકાળે અશ્વિનૌને કરેલું આવાહન છે—તેમના સુવર્ણ રથને બોલાવે છે, જે સ્વર્ગ અને પૃથ્વીને જોડે છે એમ કહેવાય છે, કે તે સર્વથી સીધા માર્ગે ઝડપથી આવી પહોંચે. તેમના તેજસ્વી, ઘી જેવો ઉજળો માર્ગ/ગતિનું સ્તવન કરીને, શાંતિ, કલ્યાણ, ધન-સંપત્તિ, તેમજ ઋષિઓ અને યજમાન/દાતાઓને બળ આપનાર આશીર્વાદ લઈને યજ્ઞમાં પ્રવેશ કરવા વિનંતી કરે છે.
Mantras
Mantra 1
आ वां रथो रोदसी बद्बधानो हिरण्ययो वृषभिर्यात्वश्वैः । घृतवर्तनिः पविभी रुचान इषां वोळ्हा नृपतिर्वाजिनीवान् ॥
હે અશ્વિનો, તમારો રથ આવો—દ્યુ અને પૃથ્વીને એકસાથે બાંધતો; સુવર્ણ, બળવાન વૃષભસમાન અશ્વોથી યુક્ત. ઘૃત-વર્તની માર્ગે ગતિ કરતો, પોતાના પવિઓ (શક્તિઓ)થી તેજસ્વી; ઇષા (પ્રેરિત બળ)નો વહનહાર, નૃપતિ સમો માનવ-યાત્રાનો અધિપતિ, વાજિનીવાન્—સમૃદ્ધિથી ભરપૂર.
Mantra 2
स पप्रथानो अभि पञ्च भूमा त्रिवन्धुरो मनसा यातु युक्तः । विशो येन गच्छथो देवयन्तीः कुत्रा चिद्याममश्विना दधाना ॥
એ રથ—પાંચ ભૂમિઓ પર વિસ્તરેલો, ત્રિવંધુર (ત્રિ-આસનવાળો), મનથી યુક્ત—ગતિ કરે. જેના દ્વારા તમે દેવયંતી જનતાઓ પાસે જાઓ; હે અશ્વિનો, જ્યાં ક્યાંય તમે તમારી યામ (યાત્રા) સ્થાપો, ત્યાં જ તમે ઉપસ્થિત થાઓ.
Mantra 3
स्वश्वा यशसा यातमर्वाग्दस्रा निधिं मधुमन्तं पिबाथः । वि वां रथो वध्वा यादमानोऽन्तान्दिवो बाधते वर्तनिभ्याम् ॥
હે દસ્રા અશ્વિનો, સ્વશ્વા અને યશસ્વી બની અહીં આવો; મધુમંત નિધિનું પાન કરો. તમારો રથ—વધૂ (સંયોગ-શક્તિ) સાથે ગતિ કરતો—પોતાની બે વર્તનીઓથી દ્યુના અંતોને ભેદી નાખે છે, ઊર્ધ્વારોહણ માટે માર્ગ ખોલે છે.
Mantra 4
युवोः श्रियं परि योषावृणीत सूरो दुहिता परितक्म्यायाम् । यद्देवयन्तमवथः शचीभिः परि घ्रंसमोमना वां वयो गात् ॥
તમારા તેજસ્વી શ્રીની આસપાસ સૂર્યની પુત્રી એવી કન્યાએ પોતાને પસંદ કરી—પરિભ્રમણ કરતી ગતિમાં. જ્યારે તમે શચીભિઃ (પ્રભાવશક્તિઓથી) દેવયંત (દેવને શોધનાર)ને સહાય કરી, ત્યારે તમારી અનુગ્રહભરી મનોભાવનાથી તમારું વયઃ (જીવનબળ) દહનકારી ઘ્રંસમ્ (તાપ)ને પરિભ્રમણ કરીને તેને પાર કરી ગયું.
Mantra 5
यो ह स्य वां रथिरा वस्त उस्रा रथो युजानः परियाति वर्तिः । तेन नः शं योरुषसो व्युष्टौ न्यश्विना वहतं यज्ञे अस्मिन् ॥
તમારો એ રથ, જોડાયેલો, ઉજ્જ્વલ ઉષાઓના નિવાસસ્થાને પરિભ્રમણ કરે છે. એ જ દ્વારા ઉષસોના વ્યૂષ્ટૌ (પ્રભાત-ઉદઘાટન) સમયે અમને શં (શાંતિ) અને યોઃ (વિસ્તૃત આનંદ) આપો; હે અશ્વિનૌ, આ યજ્ઞમાં નીચે ઉતરીને અમને વહન કરો.
Mantra 6
नरा गौरेव विद्युतं तृषाणास्माकमद्य सवनोप यातम् । पुरुत्रा हि वां मतिभिर्हवन्ते मा वामन्ये नि यमन्देवयन्तः ॥
હે નરા (અશ્વિનૌ), ગૌરના વીજળી-ચમકારાની જેમ તૃષિત થઈ આજે અમારા સવન (સોમ-પિષણ) તરફ આવો. કારણ કે બહુ સ્થળે લોકો તમને મતિભિઃ (વિચારો/સ્તુતિઓથી) બોલાવે છે; અન્ય દેવયંતો (દેવ-શોધકો) તમને અમાથી દૂર રાખી ન દે.
Mantra 7
युवं भुज्युमवविद्धं समुद्र उदूहथुरर्णसो अस्रिधानैः । पतत्रिभिरश्रमैरव्यथिभिर्दंसनाभिरश्विना पारयन्ता ॥
હે અશ્વિનો, તમે બંને ભુજ્યુને—જેને સમુદ્રમાં ફેંકી દેવાયો હતો—ઉઠાવી લીધો; પૂરનાં તરંગોમાંથી તેને તમારી અચૂક આધારશક્તિઓથી બહાર કાઢ્યો. પાંખવાળી, અશ્રમ (અથાક) અને અવ્યથિ (અડગ) શક્તિઓથી, હે અશ્વિનો, તમારી તેજસ્વી કુશળ કરણીઓ વડે તેને પાર ઉતાર્યો.
Mantra 8
नू मे हवमा शृणुतं युवाना यासिष्टं वर्तिरश्विनाविरावत् । धत्तं रत्नानि जरतं च सूरीन्यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
હવે, હે યુવાન અશ્વિનો, મારી હાક સાંભળો; સમૃદ્ધિથી ભરપૂર, સર્વોત્તમ અને સીધા માર્ગે આવો. અમામાં રત્નો સ્થાપો, અને કર્મમાં વૃદ્ધિ પામતા સૂરીઓ (ઋષિ-કવિઓ)ને પોષો; તમે પણ સદા અમને સ્વસ્તિની શક્તિઓથી રક્ષા કરો.
Frequently Asked Questions
The Aśvins are twin youthful gods who arrive swiftly in a radiant chariot. In the Rig Veda they are famous as helpers and healers, especially invoked at dawn.
It asks them to come quickly by the straight path, enter the ongoing sacrifice, give peace and well-being, bestow treasures, and protect the worshippers continually.
Dawn is the Aśvins’ characteristic time of arrival. The hymn places their chariot’s movement near the ‘shining Dawns’ and uses daybreak as the moment for auspicious help and fresh beginnings.
Ask anything about Sukta 69 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.