Sukta 69
Sukta 7.69
Vasiṣṭha (Maṇḍala 7)
Aśvinau
Triṣṭubh (high probability; hymn-opening invocation style)
ਇਹ ਸੂਕਤ ਵਸਿਸ਼ਠ ਦੀ ਪ੍ਰਾਤਕਾਲੀ ਅਰਦਾਸ ਹੈ, ਜੋ ਅਸ਼ਵਿਨੌ ਨੂੰ ਸੱਦਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸੁਨਹਿਰਾ ਰਥ—ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ—ਸਭ ਤੋਂ ਸਿੱਧੇ ਰਾਹੀਂ ਤੁਰੰਤ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਿਰਣਮਈ, ਘਿਉ-ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਗਤੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸੁਖ-ਕੁਸ਼ਲ, ਧਨ-ਖਜ਼ਾਨੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਯਜਮਾਨਾਂ ਦੀ ਬਲਵੱਧੀ ਲਿਆਉਣ।
Mantras
Mantra 1
आ वां रथो रोदसी बद्बधानो हिरण्ययो वृषभिर्यात्वश्वैः । घृतवर्तनिः पविभी रुचान इषां वोळ्हा नृपतिर्वाजिनीवान् ॥
ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਰਥ ਆਵੇ—ਦਿਆਉਂ ਅਤੇ ਪૃਥਵੀ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਹੋਇਆ; ਸੁਵਰਨਮਈ, ਬਲਵਾਨ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ-ਸਮਾਨ ਅਸ਼ਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ। ਘ੍ਰਿਤ-ਵਰਤਨੀ ਰਾਹਾਂ ਉੱਤੇ ਚਲਦਾ, ਆਪਣੇ ਪਵਿਭਿਃ (ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ; ਇਸ਼ਾ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬਲ) ਦਾ ਵਾਹਕ, ਨ੍ਰਿਪਤੀ ਵਾਂਗ ਮਨੁੱਖੀ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ, ਵਾਜਿਨੀਵਾਨ—ਪੂਰਨਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।
Mantra 2
स पप्रथानो अभि पञ्च भूमा त्रिवन्धुरो मनसा यातु युक्तः । विशो येन गच्छथो देवयन्तीः कुत्रा चिद्याममश्विना दधाना ॥
ਉਹ ਰਥ—ਪੰਜ ਭੂਮੀਆਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸਤਾਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤ੍ਰਿਵੰਧੁਰ (ਤਿੰਨ ਆਸਨਾਂ ਵਾਲਾ), ਮਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ—ਚਲੇ। ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਤੁਸੀਂ ਦੇਵਯੰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹੋ; ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਜਿੱਥੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਯਾਮ (ਯਾਤਰਾ) ਟਿਕਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਓਥੇ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੋ।
Mantra 3
स्वश्वा यशसा यातमर्वाग्दस्रा निधिं मधुमन्तं पिबाथः । वि वां रथो वध्वा यादमानोऽन्तान्दिवो बाधते वर्तनिभ्याम् ॥
ਹੇ ਦਸ੍ਰਾ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਚੰਗੇ ਅਸ਼ਵਾਂ ਨਾਲ, ਯਸ਼ਸਵੀ ਹੋ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆਓ; ਮਧੁਮੰਤ ਨਿਧਿ ਦਾ ਪਾਨ ਕਰੋ। ਤੁਹਾਡਾ ਰਥ—ਵਧੂ (ਸੰਯੋਗ-ਸ਼ਕਤੀ) ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੋਇਆ—ਆਪਣੀਆਂ ਦੋ ਵਰਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਦਿਵ ਦੇ ਅੰਤਾਂ ਨੂੰ ਭੇਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਚੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਰਾਹ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ।
Mantra 4
युवोः श्रियं परि योषावृणीत सूरो दुहिता परितक्म्यायाम् । यद्देवयन्तमवथः शचीभिः परि घ्रंसमोमना वां वयो गात् ॥
ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼੍ਰੀ-ਤੇਜਸ ਦੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਧੀ ਉਹ ਕੁਆਰੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਚੁਣ ਲੈਂਦੀ ਹੈ—ਘੇਰਦਾਰ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦੀ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਚੀਭਿਃ (ਪ੍ਰਭਾਵ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ) ਦੇਵਯੰਤ (ਦੇਵ-ਖੋਜੀ) ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ, ਤਦ ਤੁਹਾਡੇ ਕਿਰਪਾਲੂ ਮਨ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡਾ ਵਯਃ (ਜੀਵਨ-ਬਲ) ਦਹਕਦੇ ਘ੍ਰੰਸ (ਤਾਪ) ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਗਿਆ।
Mantra 5
यो ह स्य वां रथिरा वस्त उस्रा रथो युजानः परियाति वर्तिः । तेन नः शं योरुषसो व्युष्टौ न्यश्विना वहतं यज्ञे अस्मिन् ॥
ਤੁਹਾਡਾ ਉਹ ਰਥ, ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਚਮਕਦੀਆਂ ਉਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਵਾਸ-ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਪਰਿਯਾਤਿ (ਚੱਕਰ ਲਾਂਦਾ) ਹੈ। ਉਸੇ ਨਾਲ ਉਸ਼ਸ ਦੀ ਵ੍ਯੁਸ਼ਟੌ (ਪ੍ਰਭਾਤ-ਉਦਘਾਟਨ) ਵੇਲੇ ਸਾਨੂੰ ਸ਼ੰ (ਸ਼ਾਂਤੀ) ਅਤੇ ਯੋਃ (ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਖੁਸ਼ੀ) ਬਖ਼ਸ਼ੋ; ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੌ, ਇਸ ਯਜ્ઞ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਲੈ ਆਓ।
Mantra 6
नरा गौरेव विद्युतं तृषाणास्माकमद्य सवनोप यातम् । पुरुत्रा हि वां मतिभिर्हवन्ते मा वामन्ये नि यमन्देवयन्तः ॥
ਹੇ ਨਰਾ (ਅਸ਼ਵਿਨੌ), ਬਲਦ ਦੇ ਬਿਜਲੀ-ਚਮਕ ਵਾਂਗ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਤ ਹੋ ਕੇ ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਸਵਨ (ਸੋਮ-ਪੀੜਨ) ਵੱਲ ਆਓ। ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਲੋਕ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਤਿਭਿਃ (ਵਿਚਾਰਾਂ/ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ) ਸੱਦਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਦੇਵਯੰਤ (ਦੇਵ-ਖੋਜੀ) ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਰੋਕ ਨਾ ਲੈਣ।
Mantra 7
युवं भुज्युमवविद्धं समुद्र उदूहथुरर्णसो अस्रिधानैः । पतत्रिभिरश्रमैरव्यथिभिर्दंसनाभिरश्विना पारयन्ता ॥
ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਭੁਜ੍ਯੁ ਨੂੰ—ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ—ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ; ਬਾਢ਼ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਚੂਕ ਆਸਰਿਆਂ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ। ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਅਸ਼੍ਰਮ (ਅਥੱਕ) ਅਤੇ ਅਵ੍ਯਥਿ (ਅਡੋਲ) ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਆਪਣੇ ਦੰਸਨ (ਤੇਜਸਵੀ ਕੁਸ਼ਲ ਕਰਤੂਤਾਂ) ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾਇਆ।
Mantra 8
नू मे हवमा शृणुतं युवाना यासिष्टं वर्तिरश्विनाविरावत् । धत्तं रत्नानि जरतं च सूरीन्यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ਹੁਣ, ਹੇ ਨੌਜਵਾਨ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਮੇਰੀ ਹਵ (ਪੁਕਾਰ) ਸੁਣੋ; ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਭ ਤੋਂ ਸਿੱਧੇ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਹੀਂ ਆਓ। ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਰਤਨ ਧਰੋ, ਅਤੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਵਧਦੇ ਸੂਰੀ (ਸ਼ਿ-ਕਵੀ)ਆਂ ਨੂੰ ਪਾਲੋ; ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਸਦਾ ਸਾਨੂੰ ਸਵਸਤੀ (ਖੈਰ) ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਦਿਓ।
Frequently Asked Questions
The Aśvins are twin youthful gods who arrive swiftly in a radiant chariot. In the Rig Veda they are famous as helpers and healers, especially invoked at dawn.
It asks them to come quickly by the straight path, enter the ongoing sacrifice, give peace and well-being, bestow treasures, and protect the worshippers continually.
Dawn is the Aśvins’ characteristic time of arrival. The hymn places their chariot’s movement near the ‘shining Dawns’ and uses daybreak as the moment for auspicious help and fresh beginnings.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.