
Sukta 7.3
Vasiṣṭha
Agni
Triṣṭubh
ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସର୍ବାଧିକ ଯୋଗ୍ୟ ଦୂତ ଓ ଯାଜ୍ଞିକ ପୁରୋହିତ-ଶକ୍ତି ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି—ଯିଏ ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ତଥାପି ଋତ (ସତ୍ୟ-ନିୟମ) କୁ ବହନ କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଦୀପ୍ତିମାନ, ସୂର୍ଯ୍ୟ-ଗର୍ଜନମୟ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟରେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି ଏବଂ ଗାୟକମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ସମୁଦାୟ ପାଇଁ ସମୃଦ୍ଧି, ସ୍ପଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧି (ସୁଚେତସ/କ୍ରତୁ) ଓ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ କୁଶଳ ଜୀବନ ଜ୍ୱାଳାଇବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି।
Mantra 1
अग्निं वो देवमग्निभिः सजोषा यजिष्ठं दूतमध्वरे कृणुध्वम् । यो मर्त्येषु निध्रुविॠतावा तपुर्मूर्धा घृतान्नः पावकः ॥
ଦେବ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ—ଦିବ୍ୟ ଅଗ୍ନିମାନଙ୍କ ସହ ଏକସୁରେ—ଯଜ୍ଞରେ ସର୍ବାଧିକ ପୂଜ୍ୟ ଦୂତ ଭାବେ ନିଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ଥାପନ କର। ଯେ ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ନିହିତ, ଋତାବାନ (ଋତ-ଧର୍ମର ଧାରକ), ତପ୍ତ ତେଜମୟ ମସ୍ତକବାନ, ଘୃତରେ ପୋଷିତ—ସେଇ ପାବକ (ଶୁଦ୍ଧିକର୍ତ୍ତା) ଅଟେ।
Mantra 2
प्रोथदश्वो न यवसेऽविष्यन्यदा महः संवरणाद्व्यस्थात् । आदस्य वातो अनु वाति शोचिरध स्म ते व्रजनं कृष्णमस्ति ॥
ଚାରା ଖୋଜୁଥିବା ଅଶ୍ୱ ପରି ସେ ଉଛଳି ଆଗକୁ ଧାଉଛି, ଯେତେବେଳେ ସେ ମହା ଆବରଣରୁ ବାହାରି ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଏ। ତାପରେ ପବନ ତାହାର ଶିଖାକୁ ଅନୁସରି ବହେ; ଏହିପରି ତୁମ ଗତିପଥ କଳା ହୋଇଯାଏ—ଯେଉଁଠି ଅଗ୍ନି ଯାଏ, ସେଠି ଅନ୍ଧକାର ଦହି ଯାତ୍ରାର ଚିହ୍ନ ହୋଇ ରହେ।
Mantra 3
उद्यस्य ते नवजातस्य वृष्णोऽग्ने चरन्त्यजरा इधानाः । अच्छा द्यामरुषो धूम एति सं दूतो अग्न ईयसे हि देवान् ॥
ହେ ଅଗ୍ନେ, ନବଜାତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୃଷଭ-ଅଗ୍ନି! ତୁମ ଅଜର (ଅବିନାଶୀ) ପ୍ରଜ୍ୱଳନଗୁଡ଼ିକ ଚଳି ଓ ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ। ତୁମ ଅରୁଣ ଧୂମ ଦ୍ୟାଉ (ଆକାଶ) ଦିଗକୁ ଉଠେ; ଦୂତ ଭାବେ ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାତ୍ରା କର, ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସଂଯୋଜିତ କର।
Mantra 4
वि यस्य ते पृथिव्यां पाजो अश्रेत्तृषु यदन्ना समवृक्त जम्भैः । सेनेव सृष्टा प्रसितिष्ट एति यवं न दस्म जुह्वा विवेक्षि ॥
ହେ (ଅଗ୍ନି), ତୋର ପ୍ରଭାବ/ବଳ ପୃଥିବୀରେ ବିସ୍ତାରିତ; ଯେତେବେଳେ ତୁ ତୋର ଜମ୍ଭ (ଜହ୍ନା) ଦ୍ୱାରା ଶୁଷ୍କ ସ୍ଥାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଅନ୍ନକୁ ସଫା କରି ସମେଟୁଛୁ। ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ସେନା ପରି ତୋର ଅଗ୍ରଗତି ଆଗକୁ ଧାଉଛି; ହେ ଅଦ୍ଭୁତ ଦସ୍ମ, ଯଜ୍ଞ-ଜିହ୍ୱାରେ ତୁ ଯବ (ଧାନ୍ୟ)କୁ ପୃଥକ କରୁଛୁ—ଯାହା ଅଗ୍ନିରେ ଗ୍ରହଣୀୟ, ତାହାକୁ ବିବେକରେ ଚିହ୍ନି।
Mantra 5
तमिद्दोषा तमुषसि यविष्ठमग्निमत्यं न मर्जयन्त नरः । निशिशाना अतिथिमस्य योनौ दीदाय शोचिराहुतस्य वृष्णः ॥
ତାହାକୁ ହିଁ ରାତିରେ, ତାହାକୁ ହିଁ ଉଷାରେ—ସବୁଠାରୁ ଯୁବ ଅଗ୍ନିକୁ—ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଘୋଡ଼ାକୁ ମର୍ଜନ କରି ଚମକାଇବା ପରି ମର୍ଜନ କରନ୍ତି। ନିଜ ଯୋନି (ଆସନ)ରେ ଅତିଥି ଥିବା ତାହାକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କରୁଥିବାବେଳେ, ଆହୁତି ରଖାଯାଇଲେ ଶକ୍ତିଶାଳୀର ଶୋଚି (ଜ୍ୱାଳା) ଦୀପ୍ତ ହୋଇ ଜ୍ୱଲିଉଠେ।
Mantra 6
सुसंदृक्ते स्वनीक प्रतीकं वि यद्रुक्मो न रोचस उपाके । दिवो न ते तन्यतुरेति शुष्मश्चित्रो न सूरः प्रति चक्षि भानुम् ॥
ଦେଖିବାକୁ ସୁନ୍ଦର ତୋର ସ୍ୱନୀକ (ପ୍ରକାଶମୟ) ମୁଖ; ନିକଟେ ତୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆଭୂଷଣ ପରି ଝଲମଲ କରୁଛୁ। ତୋର ଶୁଷ୍ମ (ବଳ) ଦ୍ୟୌର ତନ୍ୟତୁ (ଗର୍ଜନ) ପରି ଆଗକୁ ନିଷ୍କ୍ରମଣ କରେ; ଚିତ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତୁ ତୋର ଭାନୁ (କିରଣ)ଦ୍ୱାରା ପଛକୁ ଚାହିଁ ପ୍ରକାଶ କରୁଛୁ—ଦୃଶ୍ୟମାନ କରିବାକୁ ଯାହା ଉଚିତ, ତାହାକୁ ଉଜାଗର କରୁଛୁ।
Mantra 7
यथा वः स्वाहाग्नये दाशेम परीळाभिर्घृतवद्भिश्च हव्यैः । तेभिर्नो अग्ने अमितैर्महोभिः शतं पूर्भिरायसीभिर्नि पाहि ॥
ଯେପରି ଆମେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ‘ସ୍ୱାହା’ ଅର୍ପଣ କରିପାରିବୁ—ସବୁଦିଗକୁ ଆବରଣ କରୁଥିବା ପ୍ରାର୍ଥନାମାନେ ଓ ଘୃତସମୃଦ୍ଧ ହବିଷ୍ୟମାନେ ସହ। ସେଇ ଅମିତ ମହିମାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ହେ ଅଗ୍ନେ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର; ଲୋହା ପରି ଦୃଢ଼ ଶତ ପୁରଦ୍ୱାରା ଆମ ସତ୍ତାକୁ ଆବୃତ କରି ସୁରକ୍ଷିତ କର।
Mantra 8
या वा ते सन्ति दाशुषे अधृष्टा गिरो वा याभिर्नृवतीरुरुष्याः । ताभिर्नः सूनो सहसो नि पाहि स्मत्सूरीञ्जरितॄञ्जातवेदः ॥
ଦାଶୁଷ (ଦାତା) ପାଇଁ ତୋର ଯେ ଅଧୃଷ୍ଟ (ଅଜେୟ) ବାଣୀମାନେ ଅଛି—ଯାହାଦ୍ୱାରା ତୁମେ ନୃବତୀ (ପୁରୁଷବଳ) ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ବିସ୍ତାର କର ଓ ରକ୍ଷା କର—ସେହି ବାଣୀମାନେ ଦ୍ୱାରା, ହେ ସହସର ସୂନୁ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର। ହେ ଜାତବେଦସ, ଆମ ସୂରିମାନଙ୍କୁ (ପ୍ରକାଶିତ ନେତାମାନେ) ଓ ଜରିତୃମାନଙ୍କୁ (ସ୍ତୁତିକାର/ଗାୟକମାନେ) ରକ୍ଷା କର।
Mantra 9
निर्यत्पूतेव स्वधितिः शुचिर्गात्स्वया कृपा तन्वा रोचमानः । आ यो मात्रोरुशेन्यो जनिष्ट देवयज्याय सुक्रतुः पावकः ॥
ଯେତେବେଳେ ସେ ବାହାରୁଛି—ଶୁଦ୍ଧ, ଶୋଧିତ ସ୍ୱଧିତି (କୁହାଡ଼ି) ପରି—ନିଜେ ଗଢ଼ା ଦେହଦ୍ୱାରା ଦୀପ୍ତ, ରୋଚମାନ। ଯେ ଦୁଇ ମାତୃରୁ ଜନ୍ମିଛି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଇଷ୍ଟ, ସେ ଦେବୟଜ୍ଞ ପାଇଁ ଆସେ—ସୁକ୍ରତୁ, ପାବକ, ନିର୍ମଳ ଜ୍ୱାଲାମୟ।
Mantra 10
एता नो अग्ने सौभगा दिदीह्यपि क्रतुं सुचेतसं वतेम । विश्वा स्तोतृभ्यो गृणते च सन्तु यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ଏହି ସୌଭାଗ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଆମ ପାଇଁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେଉ; ଏବଂ ସୁଚେତସ (ପ୍ରକାଶମୟ ବୁଦ୍ଧିଯୁକ୍ତ) କ୍ରତୁ—ଦିବ୍ୟ ସଙ୍କଳ୍ପ-ଶକ୍ତି—କୁ ଆମେ ପ୍ରାପ୍ତ କରୁ। ସ୍ତୋତୃମାନେ ଓ ଗାୟକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ କଲ୍ୟାଣ ହେଉ; ଆପଣମାନେ ସ୍ୱସ୍ତିଭିଃ—ମଙ୍ଗଳମୟ ଆଶୀର୍ବାଦରେ—ଆମକୁ ସଦା ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
Agni is praised—the sacred Fire who serves as the messenger between humans and the gods and purifies the sacrifice.
The hymn asks Agni to blaze forth prosperity (saubhāgya), grant a clear and luminous will/intelligence (kratu), and protect the community with lasting well-being (svasti).
These images describe Agni’s visible and cosmic power: golden radiance (beauty and purity), thunder-like force (divine energy), and sun-like illumination (making truth and right action seen).
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.