Sukta 3
Sukta 7.3
Vasiṣṭha
Triṣṭubh
अस्य सूक्तस्य वसिष्ठऋषिः अग्निं परमं दूतं यज्ञस्य पुरोहितशक्तिं च आह्वयति—यो मर्त्येषु सुदृढं प्रतिष्ठितोऽपि ऋतं वहति। स तेजसा दीप्त्या सूर्यवत् गर्जितप्रभया च स्तूयते, तथा च गायकानां तेषां समुदायस्य च समृद्धिं सुस्चेतसः/क्रतुम् (शुद्धां प्रज्ञां) दीर्घकालिकं कल्याणं च प्रज्वालयितुं प्रार्थ्यते।
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
अग्निं वो देवमग्निभिः सजोषा यजिष्ठं दूतमध्वरे कृणुध्वम् । यो मर्त्येषु निध्रुविॠतावा तपुर्मूर्धा घृतान्नः पावकः ॥
देवैरग्निभिः सजोषा युष्माभिरध्वरे यजिष्ठो दूतः अग्निर्देवः क्रियताम्। यो मर्त्येषु निध्रुवि प्रतिष्ठितः ऋतावा, तपुर्मूर्धा, घृतान्नः पावकः सः।
Mantra 2
प्रोथदश्वो न यवसेऽविष्यन्यदा महः संवरणाद्व्यस्थात् । आदस्य वातो अनु वाति शोचिरध स्म ते व्रजनं कृष्णमस्ति ॥
यदा स महानः संवरणाद् व्यस्थात्, तदा यवसेऽविष्यन् अश्व इव प्रोथत्। अथास्य शोचिरनु वातो वाति; तस्मात् ते व्रजनं कृष्णं भवति—यत्राग्निर्गतः, तत्र तमो दग्धं पथचिह्नं भवति।
Mantra 3
उद्यस्य ते नवजातस्य वृष्णोऽग्ने चरन्त्यजरा इधानाः । अच्छा द्यामरुषो धूम एति सं दूतो अग्न ईयसे हि देवान् ॥
उद्यस्य ते नवजातस्य वृष्णोऽग्ने, अजराः इधानाः चरन्ति प्रसर्पन्ति। अरुषो धूमो द्याम् अच्छैति; दूतः सन् अग्ने, त्वं हि देवान् प्रति ईयसे, लोकान् सं योजयन्।
Mantra 4
वि यस्य ते पृथिव्यां पाजो अश्रेत्तृषु यदन्ना समवृक्त जम्भैः । सेनेव सृष्टा प्रसितिष्ट एति यवं न दस्म जुह्वा विवेक्षि ॥
पृथिव्यां तव पाजो बलं विस्तीर्णम्; यदा त्वं तृषु स्थलेषु स्थितान्यन्नानि जम्भैः शुद्धीकृत्य समवृक्तवान्। तव प्रसितिः सेनेव सृष्टा अग्रेति। हे दस्म, जुह्वा यवं विवेक्षि—यदाहवनीये ग्राह्यं तद्विविच्य पृथक्करोषि।
Mantra 5
तमिद्दोषा तमुषसि यविष्ठमग्निमत्यं न मर्जयन्त नरः । निशिशाना अतिथिमस्य योनौ दीदाय शोचिराहुतस्य वृष्णः ॥
तमिद् दोषा तमुषसि यविष्ठम् अग्निम्—अत्यं न—नराः मर्जयन्ति। निशिशानाः अतिथिमस्य योनौ, आहुतस्य वृष्णः शोचिः दीदाय।
Mantra 6
सुसंदृक्ते स्वनीक प्रतीकं वि यद्रुक्मो न रोचस उपाके । दिवो न ते तन्यतुरेति शुष्मश्चित्रो न सूरः प्रति चक्षि भानुम् ॥
सुसंदृक्ते स्वनीकं तव प्रतीकम्; उपाके रुक्मो न रोचसः वि भासि। दिवो न ते तन्यतुरेति शुष्मः; चित्रो न सूरः प्रति चक्षि भानुम्।
Mantra 7
यथा वः स्वाहाग्नये दाशेम परीळाभिर्घृतवद्भिश्च हव्यैः । तेभिर्नो अग्ने अमितैर्महोभिः शतं पूर्भिरायसीभिर्नि पाहि ॥
यथा वः स्वाहाग्नये दाशेम परीळाभिर्घृतवद्भिश्च हव्यैः । तेभिर्नो अग्नेऽमितैर्महोभिः शतं पूर्भिरायसीभिर्नि पाहि ॥
Mantra 8
या वा ते सन्ति दाशुषे अधृष्टा गिरो वा याभिर्नृवतीरुरुष्याः । ताभिर्नः सूनो सहसो नि पाहि स्मत्सूरीञ्जरितॄञ्जातवेदः ॥
या वा ते सन्ति दाशुषेऽधृष्टा गिरो वा याभिर्नृवतीरुरुष्याः । ताभिर्नः सूनो सहसो नि पाहि स्मत्सूरीञ्जरितॄञ्जातवेदः ॥
Mantra 9
निर्यत्पूतेव स्वधितिः शुचिर्गात्स्वया कृपा तन्वा रोचमानः । आ यो मात्रोरुशेन्यो जनिष्ट देवयज्याय सुक्रतुः पावकः ॥
निर्यत्पूतेव स्वधितिः शुचिर्गात्स्वया कृपा तन्वा रोचमानः । आ यो मात्रोरुशेन्यो जनिष्ट देवयज्याय सुक्रतुः पावकः ॥
Mantra 10
एता नो अग्ने सौभगा दिदीह्यपि क्रतुं सुचेतसं वतेम । विश्वा स्तोतृभ्यो गृणते च सन्तु यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
हे अग्ने, एतानि नः सौभाग्यानि दिदीह्य्; अपि च सुचेतसं क्रतुं वयं वतेम। विश्वानि स्तोतृभ्यो गृणते च सन्तु; यूयं नः सदा स्वस्तिभिः पात।
Inside Sukta 3
How it unfolds
- Where it opens
Agni is established as the unanimous choice of the rite—most worshipful messenger, firmly set among mortals, bearer of ṛta and purifier.
- Development
Praise expands from Agni’s ritual role to his visible epiphany: golden radiance, near-at-hand brilliance, and a power that moves like thunder while illuminating like the sun.
- Climax
Agni’s luminous manifestation becomes a revelation of divine force that both purifies and makes truth-visible—linking cosmic power with the sacrificer’s right understanding.
- Where it settles
The hymn closes with a direct petition: may Agni blaze forth prosperity and grant clear-minded kratu; may all good accrue to the praisers, and may Agni guard them always with svasti.
The deity: Agni
- Cosmic functionMediator between humans and gods; transformer of offerings into divine share; upholder of ṛta through the ordered rite; energizer of life through heat, light, and sacrificial ascent.
- Inner significanceThe awakened flame of discernment and aspiration—purifying intention, carrying prayer upward, and kindling a clear will (kratu) aligned with truth and harmony (svasti).
The seer
- VasiṣṭhaVasiṣṭha (Vasiṣṭha-gotra); chief seer of the Vasiṣṭhas · Foremost among the Seven Ṛṣis and a principal poet of Maṇḍala 7; celebrated as a brahman-priestly seer whose hymns articulate ṛta, kingship, and the right ordering of sacrifice.
Famous verses
yajiṣṭhaṃ dūtam adhvare
सुसंदृक्ते स्वनीक प्रतीकं वि यद्रुक्मो न रोचस उपाके । दिवो न ते तन्यतुरेति शुष्मश्चित्रो न सूरः प्रति चक्षि भानुम् ॥yūyaṃ pāta svastibhiḥ sadā naḥ
Attributes of the deity
- dūta (messenger)
- pāvaka (purifier)
- ṛtāvā (aligned with ṛta)
- tapuḥ-mūrdhā (burning/ardent-headed)
- ghṛtānna (fed with ghee, luminous essence)
- radiant, golden-faced presence
- thunder-like force and sun-like illumination
Also by this seer
- Large portions of Rig Veda Maṇḍala 7 (many sūktas attributed to the Vasiṣṭha family)
- Vasiṣṭha-associated traditions in later Vedic-Itihāsa lore, including priestly roles and teachings on dharma (as developed in later texts)
The rite, step by step
- Prepare and clean the altar/vedi; establish the sacred space and intention.
- Kindle Agni (ādhāna/āhavana lighting) and seat him as hotṛ/dūta with recitation.
- Offer ghṛta (ghee) and kindling while praising Agni’s ṛta-bearing, purifying nature.
- Invite Agni to carry the offering to the gods and to illumine the sacrificer’s kratu (will/intelligence).
- Conclude with blessings for saubhāgya (felicity), svasti (well-being), and protection of the singers/community.
Offerings
- Ghṛta (ghee)
- Samidh (kindling sticks)
- Havis (simple oblations such as grains/milk, as appropriate to the rite)
Frequently Asked Questions
Agni is praised—the sacred Fire who serves as the messenger between humans and the gods and purifies the sacrifice.
The hymn asks Agni to blaze forth prosperity (saubhāgya), grant a clear and luminous will/intelligence (kratu), and protect the community with lasting well-being (svasti).
These images describe Agni’s visible and cosmic power: golden radiance (beauty and purity), thunder-like force (divine energy), and sun-like illumination (making truth and right action seen).
Ask anything about Sukta 3 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
