
Sukta 7.3
Vasiṣṭha
Agni
Triṣṭubh
వసిష్ఠుని ఈ స్తోత్రం అగ్నిని అత్యంత యోగ్యుడైన దూతగా (దూత) మరియు యాజ్ఞిక శక్తిగా ఆహ్వానిస్తుంది—మర్త్యుల మధ్య దృఢంగా స్థాపితుడై ఉండి కూడా ఋతం (సత్య-వ్యవస్థ)ను ధరించువాడిగా. అగ్ని తన ప్రకాశమయమైన, సూర్యసదృశ-గర్జనాత్మక వైభవంలో స్తుతింపబడుతూ, గాయకులకూ వారి సమాజానికీ సంపదను ప్రదీప్తం చేయమని, శుద్ధమైన బుద్ధి/సుస్పష్ట సంకల్పశక్తి (సు-చేతస్/క్రతు)ను, దీర్ఘకాల క్షేమాన్ని ప్రసాదించమని ప్రార్థించబడుతున్నాడు.
Mantra 1
अग्निं वो देवमग्निभिः सजोषा यजिष्ठं दूतमध्वरे कृणुध्वम् । यो मर्त्येषु निध्रुविॠतावा तपुर्मूर्धा घृतान्नः पावकः ॥
దైవ అగ్నులతో ఏకమనస్సుతో, యజ్ఞంలో అత్యంత పూజ్య దూత అయిన దేవుడు అగ్నిని మీరు మీకోసం స్థాపించండి. ఆయన మానవుల మధ్య దృఢంగా స్థితిచెందినవాడు; ఋత (సత్య-నియమం) ను ధరించేవాడు; తప్త తేజస్సుతో మండే శిరస్సు కలవాడు; ఘృతంతో పోషింపబడే పావకుడు (శుద్ధికర్త).
Mantra 2
प्रोथदश्वो न यवसेऽविष्यन्यदा महः संवरणाद्व्यस्थात् । आदस्य वातो अनु वाति शोचिरध स्म ते व्रजनं कृष्णमस्ति ॥
అతడు మేతను వెదకే అశ్వంలా ఉప్పొంగి ముందుకు దూసుకుపోతాడు; మహత్తర ఆవరణం (సంవరణ) నుండి బయట నిలిచినప్పుడు. అప్పుడు వాయువు అతని జ్వాలను అనుసరిస్తూ వీస్తుంది; అప్పుడు నీ సంచార మార్గం నల్లబడుతుంది—అగ్ని వెళ్లిన చోట చీకటి దగ్ధమై మార్గచిహ్నంగా మిగులుతుంది.
Mantra 3
उद्यस्य ते नवजातस्य वृष्णोऽग्ने चरन्त्यजरा इधानाः । अच्छा द्यामरुषो धूम एति सं दूतो अग्न ईयसे हि देवान् ॥
హే అగ్నీ, నవజాత బలవంతుడైన వృషభా! నీవు మళ్లీ మళ్లీ జన్మించినప్పుడు, నీ అజర (అవినాశి) ప్రజ్వలనాలు సంచరిస్తూ విస్తరిస్తాయి. నీ అరుణ ధూమం ఆకాశం వైపు ఎగసిపోతుంది; దూతగా నీవు నిజంగా దేవుల వైపు ప్రయాణిస్తావు—లోకాలను సంయోగంలో కలుపుతూ.
Mantra 4
वि यस्य ते पृथिव्यां पाजो अश्रेत्तृषु यदन्ना समवृक्त जम्भैः । सेनेव सृष्टा प्रसितिष्ट एति यवं न दस्म जुह्वा विवेक्षि ॥
హే (అగ్ని)! నీ తేజస్సు భూమ్యంతటా వ్యాపించింది—ఎండిన ప్రదేశాల్లో ఉన్న అన్నాలను నీవు నీ దవడలతో శుద్ధి చేసినప్పుడు. నీ ముందుకు నడిపించే ప్రేరణ విడిచిపెట్టిన సేనలా దూసుకుపోతుంది; హే అద్భుతుడా! నీవు ఆహుతి-జిహ్వతో యవం (జవ) ధాన్యాన్ని వేరుచేసి ఎంచుకుంటావు—అగ్నిలో గ్రహించదగినదాన్ని వివేకంతో గుర్తిస్తావు.
Mantra 5
तमिद्दोषा तमुषसि यविष्ठमग्निमत्यं न मर्जयन्त नरः । निशिशाना अतिथिमस्य योनौ दीदाय शोचिराहुतस्य वृष्णः ॥
అతనినే రాత్రిలో, అతనినే ఉషస్సులో—ఆ యవిష్ఠ అగ్నిని—మనుష్యులు గుర్రాన్ని మెరిపించునట్లు మెరిపిస్తారు. తన యోనిలోనే ఆ అతిథిని పదును పెట్టుతూ, ఆహుతి ఉంచబడగానే ఆ వృష్ణుడు (బలవంతుడు) యొక్క జ్వాల దగ్ధమై ప్రకాశిస్తుంది.
Mantra 6
सुसंदृक्ते स्वनीक प्रतीकं वि यद्रुक्मो न रोचस उपाके । दिवो न ते तन्यतुरेति शुष्मश्चित्रो न सूरः प्रति चक्षि भानुम् ॥
చూడటానికి సుందరమైనది నీ స్వప్రకాశ ముఖం; సమీపంలోనే నీవు బంగారు ఆభరణంలా మెరుస్తావు. నీ శక్తి దివ్య గర్జన (ఇడిమోగు) వలె బయలుదేరుతుంది; చిత్రమైన సూర్యునిలా నీవు నీ కాంతితో తిరిగి చూసి—చూడవలసినదాన్ని ప్రకాశింపజేస్తావు.
Mantra 7
यथा वः स्वाहाग्नये दाशेम परीळाभिर्घृतवद्भिश्च हव्यैः । तेभिर्नो अग्ने अमितैर्महोभिः शतं पूर्भिरायसीभिर्नि पाहि ॥
మేము ‘స్వాహా’ అని అగ్నికి—చుట్టుముట్టే (పరీళాభి) ప్రార్థనలతోను, ఘృతసమృద్ధమైన హవ్యాలతోను—ఆహుతి అర్పించునట్లు; ఆ అపరిమితమైన నీ మహిమలచేత, ఓ అగ్నీ, మమ్మల్ని కాపాడు; ఇనుమువలె దృఢమైన వంద పురీలు/దుర్గాలతో మమ్మల్ని రక్షించు।
Mantra 8
या वा ते सन्ति दाशुषे अधृष्टा गिरो वा याभिर्नृवतीरुरुष्याः । ताभिर्नः सूनो सहसो नि पाहि स्मत्सूरीञ्जरितॄञ्जातवेदः ॥
దాశు (దానం చేసే వాడు) కొరకు నీ వద్ద ఉన్న అజేయమైన ‘గిరః’ (ఉచ్చారణాలు/వాక్యాలు)—వాటిచేత నీవు ‘నృవతీ’ (పౌరుషవంతమైన) శక్తులను విస్తరింపజేసి కాపాడుతావు—ఆ వాక్శక్తులచేత, ఓ ‘సహసః సూనో’ (బలపు కుమారుడా), మమ్మల్ని కాపాడు; ఓ ‘జాతవేదస్’, మా ‘సూరీ’ (ప్రకాశిత నాయకులు) మరియు ‘జరితృ’ (స్తుతికర్తలు/గాయకులు)లను కూడా రక్షించు।
Mantra 9
निर्यत्पूतेव स्वधितिः शुचिर्गात्स्वया कृपा तन्वा रोचमानः । आ यो मात्रोरुशेन्यो जनिष्ट देवयज्याय सुक्रतुः पावकः ॥
అతడు బయలుదేరునప్పుడు—శుద్ధి చేసిన గొడ్డలిలా పవిత్రుడై—తానే నిర్మించుకున్న ‘తన్వా’ (దేహం) వెలుగుతో ప్రకాశిస్తూ; రెండు తల్లుల నుండి జన్మించిన, అత్యంత వాంఛనీయుడు (ఉరుశేన్య), ‘దేవయజ్యా’ (దేవ-యజ్ఞ) కొరకు వచ్చుచున్నాడు—సద్సంకల్పమూ సమ్యక్కర్మమూ గల ‘సుక్రతు’, పవిత్రజ్వలితుడైన ‘పావక’ అగ్ని।
Mantra 10
एता नो अग्ने सौभगा दिदीह्यपि क्रतुं सुचेतसं वतेम । विश्वा स्तोतृभ्यो गृणते च सन्तु यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
హే అగ్నీ, ఈ సౌభాగ్యాలు మా కొరకు ప్రకాశించుగాక; మరియు సుచేతసమైన, ప్రకాశమయమైన ‘క్రతు’ (సంకల్పం/ప్రజ్ఞ) ను మేము పొందుదుము. స్తోత్రకారులకును గాయకులకును సమస్త శుభములు కలుగుగాక; మీరు ఎల్లప్పుడూ స్వస్తి-రూప క్షేమసమన్వయాలతో మమ్మల్ని కాపాడండి.
Agni is praised—the sacred Fire who serves as the messenger between humans and the gods and purifies the sacrifice.
The hymn asks Agni to blaze forth prosperity (saubhāgya), grant a clear and luminous will/intelligence (kratu), and protect the community with lasting well-being (svasti).
These images describe Agni’s visible and cosmic power: golden radiance (beauty and purity), thunder-like force (divine energy), and sun-like illumination (making truth and right action seen).
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.