Sukta 41
Sukta 3.41
Viśvāmitra Gāthina
Indra
Gayatri (probable for RV 3.41.1; verify per critical edition)
ଋଗ୍ବେଦ ୩.୪୧ ଏକ ଆହ୍ୱାନ-ସୂକ୍ତ; ଯଜ୍ଞକାରୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ଆନନ୍ଦ ଫେରାଇ ଦୁଇଟି ଖଇରା ଘୋଡ଼ା ସହ ଶୀଘ୍ର ଆସି ସୋମ ପାନ କରନ୍ତୁ ବୋଲି ଡାକେ। ଏଠାରେ ତାଙ୍କୁ “ବଳର ଅଧିପତି” ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯିଏ ସ୍ୱଭାବତଃ ହବି ଓ ସୁସଜ୍ଜିତ ବର୍ହିଷ୍ (ଆସନ) ପ୍ରତି ଆକୃଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି; ଏବଂ ଉପାସକଙ୍କ ଚିନ୍ତା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଚାରିପାଖେ ବଛା ପାଖରେ ମାଆମାନଙ୍କ ପରି ଏକତ୍ରିତ ହେବାର ଚିତ୍ର ଦିଆଯାଇଛି। ସୂକ୍ତର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି, ସୋମଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ଉତ୍ସାହ, ଏବଂ ତାହାର ଫଳରେ ବଳ, ରକ୍ଷା ଓ ବିଜୟର ଦାନ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା।
Mantras
Mantra 1
आ तू न इन्द्र मद्र्यग्घुवानः सोमपीतये । हरिभ्यां याह्यद्रिवः ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଏବେ ଆମ ପାଖକୁ ଆସ; ଆମ ଆହ୍ୱାନରେ ତୁମ ମଦ/ଆନନ୍ଦକୁ ଏଠାକୁ ଫେରା—ସୋମପାନ ପାଇଁ। ହେ ଅଦ୍ରିବଃ (ପଥରଧାରୀ), ତୁମ ଦୁଇ ହରି (ପ୍ରକାଶମୟ ଅଶ୍ୱ) ସହ ଆସ; ଆନନ୍ଦକୁ ସତ୍ତାରେ ବହନ କରୁଥିବା ଶୀଘ୍ର ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ସହ ନେଇ ଆସ।
Mantra 2
सत्तो होता न ऋत्वियस्तिस्तिरे बर्हिरानुषक् । अयुज्रन्प्रातरद्रयः ॥
ଆମର ଋତୁପ୍ରିୟ ଯଜ୍ଞପୁରୋହିତ ଆସୀନ—ଯଥାକାଳର ହୋତୃ। ପବିତ୍ର ବର୍ହିସ୍ (ଯଜ୍ଞତୃଣ) କ୍ରମକ୍ରମେ ପସାରାଯାଇଛି। ପ୍ରାତଃକାଳେ ଅଦ୍ରୟଃ (ପିଷଣପଥର) ଯୋଡ଼ାଗଲା—ଦିବ୍ୟ କର୍ମ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦକୁ ନିଷ୍କାଷଣ କରୁଥିବା ଉପକରଣମାନଙ୍କୁ ଶିଷ୍ଟାଚାର/ଶାସନ ବନ୍ଧିଦେଲା।
Mantra 3
इमा ब्रह्म ब्रह्मवाहः क्रियन्त आ बर्हिः सीद । वीहि शूर पुरोळाशम् ॥
ହେ ବ୍ରହ୍ମବାହ (ମନ୍ତ୍ରବାହକ), ଏହି ବ୍ରହ୍ମ-ମନ୍ତ୍ରରଚନାଗୁଡ଼ିକ ଗଢ଼ାଯାଉଛି; ବିସ୍ତୃତ ପବିତ୍ର ଆସନ—ବର୍ହିଷ୍—ଉପରେ ବସ। ହେ ଶୂର, ଆସ; ପୁରୋଳାଶ (ଅର୍ପିତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆହୁତି) ଗ୍ରହଣ କର।
Mantra 4
रारन्धि सवनेषु ण एषु स्तोमेषु वृत्रहन् । उक्थेष्विन्द्र गिर्वणः ॥
ହେ ବୃତ୍ରହନ, ଏହି ସବନଗୁଡ଼ିକରେ, ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ଆମକୁ ତୁମ ଆନନ୍ଦ ଓ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣତା ଦିଅ। ହେ ଗିର୍ବଣ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମ ଉକ୍ଥଗୁଡ଼ିକରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକଟ ହୋଇ କାର୍ଯ୍ୟକର ହେଅ।
Mantra 5
मतयः सोमपामुरुं रिहन्ति शवसस्पतिम् । इन्द्रं वत्सं न मातरः ॥
ବିସ୍ତୃତ ଓ ଅନ୍ୱେଷୀ ମତିଗୁଡ଼ିକ ସୋମପା, ବଳର ସ୍ୱାମୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ—ମାଆମାନେ ବଛାକୁ ଯେପରି—ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଘେରି ରହେ; ପୋଷିତ ହୋଇ ଆମ ଭିତରେ ବଢ଼ିପାରୁଥିବା ଶକ୍ତିର ଚାରିପାଖରେ ସେମାନେ ଏକତ୍ର ହୁଅନ୍ତି।
Mantra 6
स मन्दस्वा ह्यन्धसो राधसे तन्वा महे । न स्तोतारं निदे करः ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଏହି ଅନ୍ଧସ୍ (ସୋମରସ)ରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେ; ମହାଦାନ ଓ ଆମ ଅସ୍ତିତ୍ୱରେ ବିଶାଳ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ପାଇଁ। ସ୍ତୋତାକୁ ନିନ୍ଦାର ପାତ୍ର କରନି; ଯେ ତୁମକୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ ତାହାର ପଥକୁ ଦୃଢ଼ କର।
Mantra 7
वयमिन्द्र त्वायवो हविष्मन्तो जरामहे । उत त्वमस्मयुर्वसो ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମେ ତୁମକୁ ଖୋଜୁଥିବା, ହବିଷ୍ରେ ସମୃଦ୍ଧ, ଆମ ଆହ୍ୱାନଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ଜାଗ୍ରତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛୁ; ଏବଂ ହେ ବସୁ-ଦାତା, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଆମକୁ ଖୋଜୁଥିବା—ଆମ ଆକାଂକ୍ଷାକୁ ତୁମ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଆଗମନରେ ସାକାର କର।
Mantra 8
मारे अस्मद्वि मुमुचो हरिप्रियार्वाङ्याहि । इन्द्र स्वधावो मत्स्वेह ॥
ହେ ହରିପ୍ରିୟ, ଆମଠାରୁ ବିମୁଖ ହୋଇ ଛୁଟିଯାଅନି; ଆମ ପ୍ରତି ମୁଖ କରି ଏଠାକୁ ଆସ। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ସ୍ୱଧାବାନ, ଏଠାରେ ମଦିତ ହେଇ ଆନନ୍ଦ କର; ହବିଷ୍ରେ ପ୍ରବେଶ କର, ଜାଗୃତ ଚେତନାର କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିହର।
Mantra 9
अर्वाञ्चं त्वा सुखे रथे वहतामिन्द्र केशिना । घृतस्नू बर्हिरासदे ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, କେଶିନ (କିରଣମୟ) ତେଜସ୍ବୀ ଦେବମାନେ ତୁମକୁ ସୁଖରେ ଚାଲୁଥିବା ରଥରେ ଏଠାକୁ ଆଣୁନ୍ତୁ। ଘୃତରେ ସିଞ୍ଚିତ, ଘୃତସ୍ନୂ ବର୍ହିସ୍ ଉପରେ ତୁମେ ଆସି ଆସନ ଗ୍ରହଣ କର।
Frequently Asked Questions
It is an invitation to Indra to come quickly to the sacrifice, drink Soma, take his seat on the prepared barhis, and then empower the worshippers with strength and victory.
The Haris are Indra’s swift divine horses; mentioning them emphasizes his rapid arrival and readiness to respond when he is called to the Soma offering.
It means the worshipper’s prayers and inspired intentions naturally gather around Indra’s power, seeking nourishment and growth—just as mothers gather protectively around a young calf.
Ask anything about Sukta 41 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.