Rig Veda 3.41.2: Mandala 3, Sukta 41, Mantra 2

Sukta 3.41

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Indra (contextual), with ritual apparatus foregrounded

Chandas: Gayatri (probable; verify per critical edition)

Samhita Patha (Devanagari)

सत्तो होता न ऋत्वियस्तिस्तिरे बर्हिरानुषक् । अयुज्रन्प्रातरद्रयः ॥

Transliteration

sattó hótā na ṛtvíyas tistiré bárhir ānuṣák | áyujran prā́tar ádrayaḥ ||

Translation

ଆମର ଋତୁପ୍ରିୟ ଯଜ୍ଞପୁରୋହିତ ଆସୀନ—ଯଥାକାଳର ହୋତୃ। ପବିତ୍ର ବର୍ହିସ୍ (ଯଜ୍ଞତୃଣ) କ୍ରମକ୍ରମେ ପସାରାଯାଇଛି। ପ୍ରାତଃକାଳେ ଅଦ୍ରୟଃ (ପିଷଣପଥର) ଯୋଡ଼ାଗଲା—ଦିବ୍ୟ କର୍ମ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦକୁ ନିଷ୍କାଷଣ କରୁଥିବା ଉପକରଣମାନଙ୍କୁ ଶିଷ୍ଟାଚାର/ଶାସନ ବନ୍ଧିଦେଲା।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सत्तः: seated, duly stationed
• सत्तः: Kartā (होता-सम्बन्धी विशेषण)
• Type: Adjective/Participle
• Root: सद् (धातु) → सत्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• होता: the Hotṛ-priest (invoker)
• होता: Kartā
• Type: Noun
• Root: हु (धातु) → होतृ (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• ऋत्वियः: the officiating priest (ṛtvij)
• ऋत्वियः: Kartā (उपमान-रूपेण)
• Type: Noun
• Root: ऋत्विय (प्रातिपदिक) < ऋतु

• तिस्तिरे: has spread, has strewn
• तिस्तिरे: Kriyā (मुख्य क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्तॄ (धातु) ‘to spread/strew’

• बर्हिः: the sacred grass (barhis)
• बर्हिः: Karma
• Type: Noun
• Root: बर्हिस् (प्रातिपदिक)

• अनुषक्: in due order; successively/along
• अनुषक्: —
• Type: Indeclinable
• Root: अनुषक्

• अयुज्रन्: they yoked; they harnessed
• अयुज्रन्: Kriyā (द्वितीय क्रिया)
• Type: Verb
• Root: युज् (धातु) ‘to yoke/join’

• प्रातर्: in the morning
• प्रातर्: Adhikaraṇa (कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रातर्

• अद्रयः: the pressing-stones (for Soma)
• अद्रयः: Kartā (अयुज्रन् इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: अद्रि (प्रातिपदिक)