Sukta 41
Sukta 3.41
Viśvāmitra Gāthina
Indra
Gayatri (probable for RV 3.41.1; verify per critical edition)
ਗਵੇਦ 3.41 ਇੱਕ ਆਹਵਾਨ-ਸੂਕਤ (ਆਹਵਾਨ) ਹੈ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਯਜਮਾਨਾਂ ਵੱਲ ਆਪਣਾ ਆਨੰਦ ਮੋੜੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੋ ਭੂਰੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਆ ਕੇ ਸੋਮ ਪੀਵੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ “ਬਲ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ” ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਅਰਪਣ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਬਰ੍ਹਿਸ (ਆਸਨ) ਵੱਲ ਸੁਭਾਵਕ ਹੀ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਪਾਸਕ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਇੰਦਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇਉਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਮਾਵਾਂ ਬੱਛੜੇ ਦੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ। ਇਸ ਸੂਕਤ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਇੰਦਰ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਯਕੀਨੀ ਕਰਨਾ, ਸੋਮ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਧਾਉਣਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਸ਼ਕਤੀ, ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਦੀ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
आ तू न इन्द्र मद्र्यग्घुवानः सोमपीतये । हरिभ्यां याह्यद्रिवः ॥
ਹੇ ਇੰਦਰ, ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆ; ਸਾਡੇ ਸੱਦੇ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਮਦ/ਆਨੰਦ ਇੱਥੇ ਵੱਲ ਮੋੜ—ਸੋਮ ਪਾਨ ਲਈ। ਹੇ ਅਦ੍ਰਿਵਃ (ਪੱਥਰ-ਧਾਰੀ), ਆਪਣੇ ਦੋ ਹਰਿ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਯ ਘੋੜਿਆਂ) ਨਾਲ ਆ; ਜੋ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਢੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲਿਆ।
Mantra 2
सत्तो होता न ऋत्वियस्तिस्तिरे बर्हिरानुषक् । अयुज्रन्प्रातरद्रयः ॥
ਸਾਡਾ ਰਿਤੁ-ਪ੍ਰਿਯ ਯਜਨ-ਪੁਰੋਹਿਤ ਬੈਠਾ ਹੈ—ਯੋਗ ਸਮਿਆਂ ਦਾ ਹੋਤ੍ਰ। ਪਵਿੱਤਰ ਬਰ੍ਹਿਸ (ਯਜ्ञ-ਘਾਹ) ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਛਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ ਅਦ੍ਰਯਃ (ਪਿਸਣ-ਪੱਥਰ) ਜੋਤੇ ਗਏ—ਦਿਵ੍ਯ ਕਰਮ ਲਈ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਨਿਚੋੜਨ ਵਾਲੇ ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਜੁੜਿਆ।
Mantra 3
इमा ब्रह्म ब्रह्मवाहः क्रियन्त आ बर्हिः सीद । वीहि शूर पुरोळाशम् ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਹ (ਮੰਤ੍ਰ-ਵਾਹਕ), ਇਹ ਬ੍ਰਹ੍ਮ-ਮੰਤ੍ਰ-ਰਚਨਾਵਾਂ ਰਚੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ; ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸਨ—ਬਰ੍ਹਿਸ਼—ਉੱਤੇ ਬੈਠ। ਹੇ ਸ਼ੂਰ, ਆ; ਪੁਰੋਲ਼ਾਸ਼ (ਅਰਪਿਤ ਪੂਰਨ ਆਹੁਤੀ) ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ।
Mantra 4
रारन्धि सवनेषु ण एषु स्तोमेषु वृत्रहन् । उक्थेष्विन्द्र गिर्वणः ॥
ਹੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਵਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਤੋਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਪਰਿਪੂਰਨਤਾ ਬਖ਼ਸ਼। ਹੇ ਗਿਰਵਣ ਇੰਦਰ, ਸਾਡੇ ਉਕਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣ।
Mantra 5
मतयः सोमपामुरुं रिहन्ति शवसस्पतिम् । इन्द्रं वत्सं न मातरः ॥
ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਖੋਜੀ ਮਤੀਆਂ ਸੋਮਪਾ, ਬਲ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਇੰਦਰ ਨੂੰ—ਜਿਵੇਂ ਮਾਵਾਂ ਵੱਛੇ ਨੂੰ—ਚੰਬੜਦੀਆਂ ਹਨ; ਪਾਲੀ ਜਾ ਕੇ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਵਧ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਉਹ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
Mantra 6
स मन्दस्वा ह्यन्धसो राधसे तन्वा महे । न स्तोतारं निदे करः ॥
ਹੇ ਇੰਦਰ, ਇਸ ਅੰਧਸ (ਸੋਮ-ਰਸ) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ; ਮਹਾਨ ਦਾਨ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਅਸਤਿਤਵ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੂਰਨਤਾ ਲਈ। ਸਤੋਤਾਰ ਨੂੰ ਨਿੰਦਾ ਦਾ ਪਾਤਰ ਨਾ ਬਣਾ; ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਬੁਲਾਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਦੇ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰ।
Mantra 7
वयमिन्द्र त्वायवो हविष्मन्तो जरामहे । उत त्वमस्मयुर्वसो ॥
ਹੇ ਇੰਦਰ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਖੋਜੀ, ਹਵਿਸ਼ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ, ਆਪਣੇ ਆਹਵਾਨ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਹੇ ਵਸੁ-ਦਾਤਾ, ਤੂੰ ਵੀ ਸਾਡਾ ਖੋਜੀ ਹੈਂ—ਸਾਡੀ ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉੱਤਰ-ਰੂਪ ਆਗਮਨ ਨਾਲ ਮਿਲਾਂਦਾ ਹੈਂ।
Mantra 8
मारे अस्मद्वि मुमुचो हरिप्रियार्वाङ्याहि । इन्द्र स्वधावो मत्स्वेह ॥
ਹੇ ਹਰਿਪ੍ਰਿਯ, ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜ ਕੇ ਦੂਰ ਨਾ ਹੋ; ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਮੁਖ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਆ। ਹੇ ਇੰਦਰ, ਸ੍ਵਧਾਵਾਨ, ਇੱਥੇ ਮੱਤ ਹੋ ਕੇ ਆਨੰਦ ਕਰ; ਹਵਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ, ਜਾਗ੍ਰਤ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਹਰ।
Mantra 9
अर्वाञ्चं त्वा सुखे रथे वहतामिन्द्र केशिना । घृतस्नू बर्हिरासदे ॥
ਹੇ ਇੰਦਰ, ਕੇਸ਼ਿਨ (ਕਿਰਣਮਯ) ਤੇਜਸਵੀ ਦੇਵ ਤੈਨੂੰ ਸੁਖ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਰਥ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਲਿਆਉਣ। ਘ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਸਿੰਚਿਆ ਹੋਇਆ, ਘ੍ਰਿਤਸਨੂ ਬਰ੍ਹਿਸ ਉੱਤੇ ਤੂੰ ਆ ਕੇ ਆਸਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ।
Frequently Asked Questions
It is an invitation to Indra to come quickly to the sacrifice, drink Soma, take his seat on the prepared barhis, and then empower the worshippers with strength and victory.
The Haris are Indra’s swift divine horses; mentioning them emphasizes his rapid arrival and readiness to respond when he is called to the Soma offering.
It means the worshipper’s prayers and inspired intentions naturally gather around Indra’s power, seeking nourishment and growth—just as mothers gather protectively around a young calf.
Ask anything about Sukta 41 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.