Opening the text

Sukta 3.4
Viśvāmitra Gāthina (traditional for RV 3.4)
Agni (as Hotṛ and inviter of the gods)
Triṣṭubh
RV 3.4 ଏକ ଅଗ୍ନି-ସୂକ୍ତ, ଯେଉଁଥିରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ହୋତୃ ଭାବେ—ଯଜ୍ଞର ପୁରୋହିତୀୟ ବାଣୀ—ସ୍ଥାପିତ କରାଯାଏ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଇନ୍ଧନ-ଦାନ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ ହେବାକୁ ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଆହୁତି ପାଖକୁ ଆଣିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ। କବି ପ୍ରଭାତ-ଆଲୋକିତ ପରିବେଶ ଓ ଅନେକ ଦେବତାଙ୍କର ସମନ୍ୱିତ ଆହ୍ୱାନକୁ ବୁନିଦେଇଛନ୍ତି, ଯାହାରେ ଯଜ୍ଞ ଆଶୀର୍ବାଦ, ସଠିକ୍ ଚିନ୍ତା ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କର ଏକମାତ୍ର, ସୁସଂଗଠିତ ସମାଗମ ହୋଇଯାଏ।
Mantra 1
समित्समित्सुमना बोध्यस्मे शुचाशुचा सुमतिं रासि वस्वः । आ देव देवान्यजथाय वक्षि सखा सखीन्त्सुमना यक्ष्यग्ने ॥
ପ୍ରତ୍ୟେକ ସମିତ୍ (ଇନ୍ଧନ) ଉପରେ ତୁମେ ନିଜେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେଅ; ପ୍ରସନ୍ନ ମନରେ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଜାଗ୍ରତ ହେଅ। ହେ ଶୁଚି, ଶୁଚିସ୍ୱରୂପ, ଆମକୁ ସୁମତି—ଶୁଭ ଚିନ୍ତା—ଦିଅ; ହେ ବସୁ (ଧନ)ର ନିବାସୀ। ହେ ଦେବ, ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣ; ସଖମାନଙ୍କ ସଖା ହୋଇ, ପ୍ରସନ୍ନ ମନରେ, ହେ ଅଗ୍ନି, ଯଜନ କର।
Mantra 2
यं देवासस्त्रिरहन्नायजन्ते दिवेदिवे वरुणो मित्रो अग्निः । सेमं यज्ञं मधुमन्तं कृधी नस्तनूनपाद्घृतयोनिं विधन्तम् ॥
ଯାହାଙ୍କୁ ଦେବମାନେ ଦିନକୁ ତିନିଥର ଉପାସନା କରନ୍ତି—ଦିବେଦିବେ ବରୁଣ, ମିତ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି—ସେ ଆମର ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ମଧୁମୟ କରୁନ୍ତୁ। ହେ ତନୂନପାତ୍, ଘୃତୟୋନି (ଘିଅ-ଗର୍ଭ) ଥିବା, ବିଧିପୂର୍ବକ ସୁସଂଗଠିତ ଏହି କର୍ମକୁ ସ୍ଥାପିତ କର।
Mantra 3
प्र दीधितिर्विश्ववारा जिगाति होतारमिळः प्रथमं यजध्यै । अच्छा नमोभिर्वृषभं वन्दध्यै स देवान्यक्षदिषितो यजीयान् ॥
ବିଶ୍ୱବାର (ସମସ୍ତ ବରଦାନରେ ସମୃଦ୍ଧ) ଦୀଧିତି—ପ୍ରକାଶମୟ ପ୍ରେରଣା—ଆଗକୁ ଯାଏ, ଯଜନ ପାଇଁ ପ୍ରଥମ ପୁରୋହିତ ‘ହୋତୃ’ଙ୍କ ନିକଟକୁ। ନମସ୍କାର ସହିତ ସେ ବୃଷଭ (ବଳବାନ)ଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କରିବାକୁ ଯାଏ; ପ୍ରେରିତ ଏବଂ ଯଜ୍ଞାର୍ହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଯଜନ ଅର୍ପଣ କରିଛନ୍ତି।
Mantra 4
ऊर्ध्वो वां गातुरध्वरे अकार्यूर्ध्वा शोचींषि प्रस्थिता रजांसि । दिवो वा नाभा न्यसादि होता स्तृणीमहि देवव्यचा वि बर्हिः ॥
ଅଧ୍ୱର (ଯଜ୍ଞ)ରେ ତୁମର ପଥ ଊର୍ଧ୍ୱ; ଉଚ୍ଚକୁ ଉଠିଛି ଶୋଚୀଂଷି (ଜ୍ୱାଳା), ଏବଂ ରଜାଂସି (ଆକାଶୀୟ ବିସ୍ତାର) ନିଜ ନିଜ ପଥରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ଦିବର ନାଭିରୁ ହୋତୃ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି; ଆମେ ଦେବବ୍ୟଚା—ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବତ୍ର ବ୍ୟାପ୍ତ—ବିଶାଳ ବର୍ହି (ପବିତ୍ର କୁଶାସନ) ପସାରୁଛୁ।
Mantra 5
सप्त होत्राणि मनसा वृणाना इन्वन्तो विश्वं प्रति यन्नृतेन । नृपेशसो विदथेषु प्र जाता अभीमं यज्ञं वि चरन्त पूर्वीः ॥
ସପ୍ତ ହୋତ୍ରଶକ୍ତିମାନେ ମନସା ଚୟନ କରି, ଋତ (ସତ୍ୟ-କ୍ରମ) ଅନୁସାରେ ଗତି କରି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସତ୍ୟ ପ୍ରତି ପ୍ରେରିତ କରନ୍ତି। ବିଦଥମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମିତ ନୃପେଶସ (ମାନବ-ନେତା/ରକ୍ଷକ) ହୋଇ, ସେମାନେ ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ଘେରି ପୂର୍ବୀଃ (ବହୁ ପ୍ରକାରେ) ବିଚରଣ କରନ୍ତି।
Mantra 6
आ भन्दमाने उषसा उपाके उत स्मयेते तन्वा विरूपे । यथा नो मित्रो वरुणो जुजोषदिन्द्रो मरुत्वाँ उत वा महोभिः ॥
ଭନ୍ଦମାନ (ପ୍ରକାଶମାନ) ଦୁଇ ଉଷସ ନିକଟକୁ ଆସନ୍ତି; ନିଜ ନିଜ ଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଦେହଦ୍ୱାରା ହସନ୍ତି। ଯେପରି ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ଆମ ପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ, ସେପରି ମହୋଭିଃ (ମହାଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା) ମରୁତ୍ୱାନ୍ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଆମ ପ୍ରତି ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତୁ।
Mantra 7
दैव्या होतारा प्रथमा न्यृञ्जे सप्त पृक्षासः स्वधया मदन्ति । ऋतं शंसन्त ऋतमित्त आहुरनु व्रतं व्रतपा दीध्यानाः ॥
ଦୈବ୍ୟ ହୋତୃମାନେ—ପ୍ରଥମେ—ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି; ସ୍ୱଧା (ନିଜ ସ୍ୱଭାବ-ନିୟମ)ରେ ମଦିତ ସାତ ବଳବାନ (ପୃକ୍ଷାସ) ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି। ସେମାନେ ଋତକୁ ଶଂସନ୍ତି, ଏବଂ ଋତକୁ ହିଁ କହନ୍ତି; ବ୍ରତପାଳକ ହୋଇ ବ୍ରତମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରି, ବ୍ରତକୁ ଅନୁସରି, ଦୀଧ୍ୟମାନ (ତପୋତେଜରେ) ଦୀପ୍ତ ରହନ୍ତି।
Mantra 8
आ भारती भारतीभिः सजोषा इळा देवैर्मनुष्येभिरग्निः । सरस्वती सारस्वतेभिरर्वाक्तिस्रो देवीर्बर्हिरेदं सदन्तु ॥
ଭାରତୀ, ଭାରତୀମାନଙ୍କ ସହ ଏକସ୍ୱରେ ଏଠାକୁ ଆସୁ; ଇଳା, ଅଗ୍ନି ମାଧ୍ୟମରେ ଦେବମାନେ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ଆସୁ। ସରସ୍ୱତୀ, ସାରସ୍ୱତମାନଙ୍କ ସହ ସମୀପକୁ ଆସୁ; ଏହି ତିନି ଦେବୀ ଏହି ବର୍ହିସ୍ (ପବିତ୍ର ଆସନ) ଉପରେ ଏଠାରେ ଉପବେଶନ କରୁନ୍ତୁ।
Mantra 9
तन्नस्तुरीपमध पोषयित्नु देव त्वष्टर्वि रराणः स्यस्व । यतो वीरः कर्मण्यः सुदक्षो युक्तग्रावा जायते देवकामः ॥
ଆମ ପାଇଁ ସେଇ ତୂରୀପ (ଶୀଘ୍ର ପ୍ରେରଣାଦାୟକ) ବୃଦ୍ଧି—ହେ ପୋଷକ—ପୋଷିତ ହେଉ; ହେ ଦେବ ତ୍ୱଷ୍ଟୃ, ବିଶାଳ ଆନନ୍ଦରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇ ଆମ ପାଇଁ ରୁହ। ତୁମଠାରୁ ହିଁ କର୍ମଯୋଗ୍ୟ, ସୁଦକ୍ଷ, ଯୁକ୍ତଗ୍ରାୱା (ପୀଡନ ପାଇଁ ଯୋଡ଼ା ପଥର ସହିତ) ଦେବକାମ (ଦେବମାନଙ୍କୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଥିବା) ବୀର ଜନ୍ମ ନେଉଛି।
Mantra 10
वनस्पतेऽव सृजोप देवानग्निर्हविः शमिता सूदयाति । सेदु होता सत्यतरो यजाति यथा देवानां जनिमानि वेद ॥
ହେ ବନସ୍ପତି (ପବିତ୍ର କାଠ) — ଅବ ସୃଜ; ଦେବମାନଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଆଣ। ହବିଷର ଶମିତା ଅଗ୍ନି ଅର୍ପଣକୁ ସଜାଇ ଦିଏ। ତେବେ ନିଶ୍ଚୟ ସତ୍ୟତର ହୋତୃ ଯଜ୍ଞ କରେ, କାରଣ ସେ ଦେବମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ (ଉଦ୍ଭବ ଓ ଯଥାବିଧି ପ୍ରକାର) ଜାଣେ।
Mantra 11
आ याह्यग्ने समिधानो अर्वाङिन्द्रेण देवैः सरथं तुरेभिः । बर्हिर्न आस्तामदितिः सुपुत्रा स्वाहा देवा अमृता मादयन्ताम् ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ସମିଧାରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହୋଇ, ଏଠାକୁ ଆସ; ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ଓ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ଏକେ ରଥରେ, ତ୍ୱରିତ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ସହ। ଆମ ବର୍ହିଃ (ପବିତ୍ର ଆସନ) ସ୍ଥାପିତ ହେଉ; ସୁପୁତ୍ରା ଅଦିତି ଏଠାରେ ଆସୀନ ହେଉ। ସ୍ୱାହା—ଅମୃତ ଦେବମାନେ (ହବିଷରେ ଓ ଅନ୍ତର୍ବୃଦ୍ଧିରେ) ଆନନ୍ଦିତ ହେଉନ୍ତୁ।
It establishes Agni as the active priest of the sacrifice (Hotṛ), asking him to awaken when kindled, bring the gods to the ritual, and grant clear, auspicious thought and well-being.
Agni is the one who gathers the gods to the offering. The hymn names dawn (Uṣas), cosmic order (Mitra–Varuṇa), and victorious force (Indra with the Maruts) to make the sacrifice complete and balanced.
“Svāhā” is the ritual exclamation that seals an oblation. Here it also expresses the wish that the immortal gods accept the offering and rejoice, confirming the rite’s success.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.