
Sukta 3.4
Viśvāmitra Gāthina (traditional for RV 3.4)
Agni (as Hotṛ and inviter of the gods)
Triṣṭubh
RV 3.4 এটা অগ্নি-সূক্ত, য’ত অগ্নিক হোতৃ ৰূপে—যজ্ঞৰ পুৰোহিতীয় কণ্ঠস্বৰ—প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে; প্ৰতিটো ইন্ধন জ্বলোৱাৰ সৈতে তেওঁ জাগ্ৰত হওক আৰু দেৱতাসকলক আহুতিৰ ওচৰলৈ আনক বুলি প্ৰাৰ্থনা কৰা হয়। কবিয়ে প্ৰভাত-আলোকিত পৰিৱেশ আৰু বহু দেৱতাৰ সুৰ মিলোৱা আহ্বান বুনি দিছে, যাতে যজ্ঞ আশীৰ্বাদ, সঠিক চিন্তা আৰু সমৃদ্ধিৰ বাবে দিৱ্য শক্তিসকলৰ একেটা, সু-শৃঙ্খলিত সমাৱেশ হৈ উঠে।
Mantra 1
समित्समित्सुमना बोध्यस्मे शुचाशुचा सुमतिं रासि वस्वः । आ देव देवान्यजथाय वक्षि सखा सखीन्त्सुमना यक्ष्यग्ने ॥
প্ৰতি সমিধাতেই তুমি নিজে জ্বলি উঠা; আমাৰ ভিতৰত প্ৰসন্নচিত্তে জাগ্ৰত হোৱা। হে শুচি, শুচিৰূপ, ধন-নিবাসী (ৱসু), আমাক সুমতি—শুভ বুদ্ধি—দান কৰা। হে দেৱ, যজ্ঞৰ বাবে দেৱতাসকলক আনি দিয়া; বন্ধুসমূহৰ বন্ধু হৈ, প্ৰসন্নচিত্তে, হে অগ্নি, যজন কৰা।
Mantra 2
यं देवासस्त्रिरहन्नायजन्ते दिवेदिवे वरुणो मित्रो अग्निः । सेमं यज्ञं मधुमन्तं कृधी नस्तनूनपाद्घृतयोनिं विधन्तम् ॥
যাক দেৱতাসকলে দিনে দিনে ত্ৰিবাৰ আৰাধনা কৰে—বৰুণ, মিত্ৰ আৰু অগ্নি—সেইজনাই আমাৰ এই যজ্ঞক মধুময় কৰি দিওক। হে তনূনপাৎ, ঘৃত-যোনি (ঘৃত-আধাৰ) এই বিধিবদ্ধ কৰ্মক সুসংগঠিত কৰি স্থাপন কৰা।
Mantra 3
प्र दीधितिर्विश्ववारा जिगाति होतारमिळः प्रथमं यजध्यै । अच्छा नमोभिर्वृषभं वन्दध्यै स देवान्यक्षदिषितो यजीयान् ॥
সৰ্ব-বৰদানী দীপ্ত প্ৰেৰণা আগবাঢ়ে—যজ্ঞ কৰিবলৈ প্ৰথম ঋত্বিজ, হোতাক উদ্দেশি। নমস্কাৰে ই বৃষভক স্তৱন কৰিবলৈ আগুৱাই যায়; প্ৰেৰিত আৰু যজ্ঞ-অৰ্হতম সেইজনাই দেৱতাসকলক যজন কৰিলে।
Mantra 4
ऊर्ध्वो वां गातुरध्वरे अकार्यूर्ध्वा शोचींषि प्रस्थिता रजांसि । दिवो वा नाभा न्यसादि होता स्तृणीमहि देवव्यचा वि बर्हिः ॥
যজ্ঞত তোমালোকৰ পথ ঊৰ্ধ্বমুখী কৰি স্থাপিত হৈছে; শিখাসমূহ ঊৰ্ধ্বলৈ উঠিছে, আৰু ৰজাংসি (আকাশীয় বিস্তাৰসমূহ) নিজ নিজ গতিত স্থিৰ কৰা হৈছে। দ্যৌৰ নাভিৰ পৰা হোতা আসন গ্ৰহণ কৰিছে; আমি দেবসকলৰ বাবে সৰ্বব্যাপী আসনস্বৰূপ পবিত্ৰ বৰ্হি (কুশাসন) বিস্তাৰ কৰোঁ।
Mantra 5
सप्त होत्राणि मनसा वृणाना इन्वन्तो विश्वं प्रति यन्नृतेन । नृपेशसो विदथेषु प्र जाता अभीमं यज्ञं वि चरन्त पूर्वीः ॥
মনৰে বাছি লোৱা সাতটা হোত্ৰশক্তিয়ে ঋত (সত্য-নিয়ম) অনুসৰি গতি কৰি সকলোকে সত্যৰ দিশে প্ৰেৰণা দিয়ে। নৃপেশস—মানৱৰ গঠনকাৰী—বিদথ (সভা/সমাবেশ)সমূহত জন্ম লৈ, এই যজ্ঞৰ চাৰিওফালে বহু ৰূপে বিচৰণ কৰে।
Mantra 6
आ भन्दमाने उषसा उपाके उत स्मयेते तन्वा विरूपे । यथा नो मित्रो वरुणो जुजोषदिन्द्रो मरुत्वाँ उत वा महोभिः ॥
দুটা উষা ওচৰ চাপি আহোঁতে, ভিন্ন ভিন্ন ৰূপে দেহেৰে হাঁহে। যেন মিত্ৰ-বৰুণে আমাক প্ৰীতিসহ গ্ৰহণ কৰে, আৰু ইন্দ্ৰো মৰুতসহ, মহাশক্তিসমূহেৰে, তেনেকৈ অনুগ্ৰহ কৰে।
Mantra 7
दैव्या होतारा प्रथमा न्यृञ्जे सप्त पृक्षासः स्वधया मदन्ति । ऋतं शंसन्त ऋतमित्त आहुरनु व्रतं व्रतपा दीध्यानाः ॥
দৈৱী হোতা-ঋত্বিজসকল, প্ৰথমে, আসন গ্ৰহণ কৰে; সাতজন বলৱান (ঋত্বিজ) স্বধাৰ দ্বাৰাই আনন্দিত হয়। ঋত ঘোষণা কৰি, ঋতকেই সঁচাকৈ ক’য়; ব্ৰত ৰক্ষা কৰা ব্ৰতপালকসকল ব্ৰতৰ অনুগামী হৈ ধ্যান-আকাঙ্ক্ষাত দীপ্ত হয়।
Mantra 8
आ भारती भारतीभिः सजोषा इळा देवैर्मनुष्येभिरग्निः । सरस्वती सारस्वतेभिरर्वाक्तिस्रो देवीर्बर्हिरेदं सदन्तु ॥
ভাৰতী, ভাৰতীসকলৰ সৈতে একসুৰে ইয়ালৈ আহক; ইলা, অগ্নিৰ দ্বাৰা, দেৱ আৰু মানুহৰ সৈতে আহক। সৰস্বতী, সাৰস্বতসকলৰ সৈতে ওচৰলৈ আহক; এই তিনিগৰাকী দেৱী আমাৰ ভিতৰত এই পবিত্ৰ বৰ্হিষ-আসনত বহক।
Mantra 9
तन्नस्तुरीपमध पोषयित्नु देव त्वष्टर्वि रराणः स्यस्व । यतो वीरः कर्मण्यः सुदक्षो युक्तग्रावा जायते देवकामः ॥
সেই তুৰীপ—দ্ৰুত প্ৰেৰণা দিয়া বৃদ্ধি—আমালৈ পোষণকাৰী হ’ক; হে দেৱ ত্বষ্টৃ, বিস্তৃত আনন্দ দান কৰি আমাৰ বাবে তেনে হ’বা। তোমাৰ পৰা কৰ্মত যোগ্য, সু-বিবেচক বীৰ জন্মে—যুগ্মিত গ্ৰাৱা (পেষণ-শিলা) সহ, দেৱকাম (দেৱ-আকাঙ্ক্ষী) হৈ।
Mantra 10
वनस्पतेऽव सृजोप देवानग्निर्हविः शमिता सूदयाति । सेदु होता सत्यतरो यजाति यथा देवानां जनिमानि वेद ॥
হে বনস্পতী (পবিত্ৰ কাঠ), তুমি ছেৰি দিয়া—দেৱতাসকলক ওচৰলৈ আন। অগ্নি, হৱিঃ-সজ্জাকাৰী দক্ষ শমিতা, আহুতি সাজি তোলে। তেতিয়াই সঁচাতকৈ অধিক সত্য হোতা যজ্ঞ সম্পাদন কৰে, কিয়নো তেওঁ দেৱতাসকলৰ জন্ম-উৎপত্তি আৰু বিধি-প্ৰকাৰ জানে।
Mantra 11
आ याह्यग्ने समिधानो अर्वाङिन्द्रेण देवैः सरथं तुरेभिः । बर्हिर्न आस्तामदितिः सुपुत्रा स्वाहा देवा अमृता मादयन्ताम् ॥
হে অগ্নি, সমিধাৰে প্ৰজ্বলিত হৈ, ইন্দ্ৰ আৰু দেৱতাসকলৰ সৈতে একে ৰথত, তীব্ৰ শক্তিসকলৰ সৈতে, এইফালে আহা। আমাৰ বৰ্হি (পবিত্ৰ আসন) স্থাপিত হওক; সুপুত্ৰা অদিতি ইয়াত থাকক। স্বাহা—অমৃত দেৱতাসকল আনন্দিত হওক।
It establishes Agni as the active priest of the sacrifice (Hotṛ), asking him to awaken when kindled, bring the gods to the ritual, and grant clear, auspicious thought and well-being.
Agni is the one who gathers the gods to the offering. The hymn names dawn (Uṣas), cosmic order (Mitra–Varuṇa), and victorious force (Indra with the Maruts) to make the sacrifice complete and balanced.
“Svāhā” is the ritual exclamation that seals an oblation. Here it also expresses the wish that the immortal gods accept the offering and rejoice, confirming the rite’s success.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.