Sukta 22
Sukta 3.22
Viśvāmitra Gāthina
Agni (with Indra as associated actor)
Triṣṭubh (probable; long verse)
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅଗ୍ନି-ସୂକ୍ତରେ ଯଜ୍ଞାଗ୍ନିକୁ ଦିବ୍ୟ ପାତ୍ର ଭାବେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି—ଯେଉଁଥିରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଚାପା ସୋମକୁ ରଖି ଆସ୍ୱାଦନ କରନ୍ତି; ଏହାଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନି ଅର୍ପଣ ଓ ବିଜୟର ସାଧାରଣ କେନ୍ଦ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ସୂକ୍ତଟି ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପ୍ରଭାବକୁ ପୃଥିବୀରୁ ‘ସ୍ୱର୍ଗର ପ୍ରବାହ’ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାର କରେ, ଦେବମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି-ଆସନକୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ ଏବଂ ଆଲୋକର ଗତି ପାଇଁ ସହାୟକ ଆପଃ (ଜଳ)ଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ। ଶେଷରେ ଇଳା-ପ୍ରେରିତ ପ୍ରଜ୍ଞା, ‘ଗାଈ/କିରଣ’ର ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ଲାଭ, ଏବଂ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସଦୟ କୃପାରେ ବଂଶ-ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା ସହ ସୂକ୍ତଟି ସମାପ୍ତ ହୁଏ।
Mantras
Mantra 1
अयं सो अग्निर्यस्मिन्त्सोममिन्द्रः सुतं दधे जठरे वावशानः । सहस्रिणं वाजमत्यं न सप्तिं ससवान्त्सन्त्स्तूयसे जातवेदः ॥
ଏହି ସେଇ ଅଗ୍ନି; ଯାହାର ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସୁତ ସୋମକୁ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ଜଠରରେ ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି। ସହସ୍ରିଣ (ହଜାରଗୁଣ) ବାଜ (ବଳ-ସମୃଦ୍ଧି) ଜିତିଥିବା—ଦ୍ରୁତ ଅଶ୍ୱ ପରି, ଧାଉଥିବା ସପ୍ତି ପରି—ହେ ଜାତବେଦସ, ବିଜୟୀ ବାହକ ଭାବେ ତୁମେ ସ୍ତୁତ ହେଉଛ।
Mantra 2
अग्ने यत्ते दिवि वर्चः पृथिव्यां यदोषधीष्वप्स्वा यजत्र । येनान्तरिक्षमुर्वाततन्थ त्वेषः स भानुरर्णवो नृचक्षाः ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ଦିବି ତୋର ଯେ ଦୀପ୍ତି ଅଛି, ପୃଥିବୀରେ ଯେ ଅଛି, ଔଷଧୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଓ ଜଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେ ଅଛି—ହେ ଯଜତ୍ର (ପୂଜ୍ୟ)—ଯାହାଦ୍ୱାରା ତୁମେ ବିଶାଳ ଅନ୍ତରିକ୍ଷକୁ ପ୍ରସାରିତ କରିଛ; ସେଇ ତୀବ୍ର ଭାନୁ ମନୁଷ୍ୟ-ଦୃଷ୍ଟିଯୁକ୍ତ ସମୁଦ୍ର ସଦୃଶ; ସେ ଆମ ଭିତରେ ମହା ଋତ (କ୍ରମ) ପ୍ରତି ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଖୋଲେ।
Mantra 3
अग्ने दिवो अर्णमच्छा जिगास्यच्छा देवाँ ऊचिषे धिष्ण्या ये । या रोचने परस्तात्सूर्यस्य याश्चावस्तादुपतिष्ठन्त आपः ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଦିବର ଅର୍ଣବ (ପ୍ରବାହ/ପୂର) ପ୍ରତି ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛ; ତୁମେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କର—ଯେମାନେ ଧିଷ୍ଣ୍ୟ, ଶକ୍ତିର ସତ୍ୟ ଆସନ। ସୂର୍ଯ୍ୟର ପରେ ଥିବା ରୋଚନ (ପ୍ରକାଶମୟ ଲୋକ)ରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଜଳମାନେ ଓ ତଳେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଜଳମାନେ—ସେମାନେ ଉଭୟ ଆମ ଭିତରେ ଆଲୋକର ଉଦୟ ଓ ଅବରୋହକୁ ଆଧାର ଦିଅନ୍ତୁ।
Mantra 4
पुरीष्यासो अग्नयः प्रावणेभिः सजोषसः । जुषन्तां यज्ञमद्रुहोऽनमीवा इषो महीः ॥
ପୁରୀଷ୍ୟ ଅଗ୍ନିମାନେ—ଢାଳମାନଙ୍କ ଉପରେ ସହଯୋଗରେ ଗତି କରୁଥିବା, ଏକମତ—ଯଜ୍ଞକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ; ଅଦ୍ରୁହ (ବିରୋଧରହିତ) ଓ ଅନମୀବ (ପୀଡା/ରୋଗରହିତ) ହୋଇ। ମହା ଇଷଃ (ପୋଷକ ଶକ୍ତିମାନେ) ଆମ ଭିତରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉନ୍ତୁ, କର୍ମ ପାଇଁ ବିଶାଳ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟମୟ ଆଧାର ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତୁ।
Mantra 5
इळामग्ने पुरुदंसं सनिं गोः शश्वत्तमं हवमानाय साध । स्यान्नः सूनुस्तनयो विजावाग्ने सा ते सुमतिर्भूत्वस्मे ॥
ହେ ଅଗ୍ନେ, ଯେ ତୁମକୁ ହବନ କରେ ତାହା ପାଇଁ ଇଳା—ପ୍ରକାଶମୟ ପ୍ରଜ୍ଞାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବହୁବିଧ କର୍ମରେ ସମୃଦ୍ଧ—ଗୋ (କିରଣ/ଧେନୁ)ର ସନି, ଶାଶ୍ୱତତମ ଜୟ, ସାଧନ କର। ଆମ ପାଇଁ ପୁତ୍ର—ସୂନୁ, ତନୟ—ଜନ୍ମ ଓ ବୃଦ୍ଧିରେ ବିଜୟୀ ହେଉ। ସେଇ ତୁମ ସୁମତି (ମଙ୍ଗଳକର କୃପା) ଆମ ପାଇଁ ହେଉ।
Frequently Asked Questions
It praises Agni as the central power of the sacrifice—so strong that even Indra places the pressed Soma in him—so Agni can call the gods, sustain illumination, and grant strength and prosperity.
They symbolize cosmic supports for light and life. The hymn asks that these waters uphold the right flow of illumination—both the rising (ascent) and the returning (descent) of divine power into our world and mind.
Iḷā is invoked as inspired insight and fruitful speech connected with the rite. The prayer asks Agni to accomplish that luminous understanding and to make it effective as lasting gain and healthy continuation of the family line.
Ask anything about Sukta 22 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
