Anuvaka 2
ଜୀବନ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ରିତୁଆଲ ପ୍ରଯୁକ୍ତି—ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଘର, ଜୀବିକା, ଜନନଶକ୍ତି ଓ ସାମାଜିକ ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ଦୃଢ଼ କରିବା; ଘର, ଜଳ, ଗୋଶାଳା/ଗୋଷ୍ଠ, କ୍ଷେତ୍ର ଭଳି ମୁଖ୍ୟ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ଅଭିଷେକ/ପବିତ୍ର କରି ଏବଂ ବ୍ୟାପାର, ପ୍ରେମ, ଯୁଦ୍ଧ ଭଳି କ୍ଷେତ୍ରରେ ମାନବ କ୍ରିୟାଶକ୍ତିକୁ ସଶକ୍ତ କରି। ଉପବିଷୟ: ଯକ୍ଷ୍ମା/ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୋଚନ; ପବିତ୍ର ଆପଃ (ଜଳ) ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧି ଓ ଚିକିତ୍ସା; ଘର ଓ ଦ୍ୱାରଦେହଳିର ଅଭିଷେକ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥିରତା ଓ ସମୃଦ୍ଧି; ଗୋଷ୍ଠ/ଗୋଶାଳାରେ ଗୋଧନର ଏକତା ଓ ସୁରକ୍ଷା; ବ୍ୟାପାର ଓ ଯାତ୍ରାର ଲାଭ।
Suktas in Anuvaka 2
Sukta 11
AV 3.11 ଏକ ଭୈଷଜ୍ୟ ‘ମୋଚନ’ ସୂକ୍ତ, ଯାହା ରୋଗୀକୁ ଯକ୍ଷ୍ମା (କ୍ଷୟରୋଗ/ଶୋଷ), ଗ୍ରାହି-ଆକ୍ରମଣ (ଧରା/ଖିଚୁଣି), ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁର ବହୁ ରୂପ (ପ୍ରାଣାନ୍ତକ ଶେଷ) ଠାରୁ ଢିଲା କରି ମୁକ୍ତ କରେ; ଶ୍ୱାସ, ଜୀବନଶକ୍ତି ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁ ପୁନଃ ସ୍ଥାପନ କରେ। ଏହା ଶତ୍ରୁ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ନାମେ ଚିହ୍ନଟ କରି, ସେମାନଙ୍କ ‘ଧରଣ/ପାଶ’ କୁ ଉଦ୍ଘାଟନ କରେ, ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର-ଅଗ୍ନି ଓ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପରମ ଦିବ୍ୟ ଅଧିକାରକୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ବନ୍ଧନ ଭାଙ୍ଗେ ଏବଂ ଶରୀରରେ ପ୍ରାଣ–ଅପାନକୁ ପୁନଃ ସ୍ଥାପିତ କରେ।
Sukta 12
AV 3.12 ଗୃହ-ପ୍ରତିଷ୍ଠାର ଏକ ସୂକ୍ତ, ଯାହା ଶାଳା (ମଣ୍ଡପ/ନିବାସ) କୁ ସ୍ଥିର, ଶୁଭକାରୀ ଓ ସମୃଦ୍ଧିମୟ ବାସସ୍ଥାନ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରେ—ଋତ ଓ ଦୀପ୍ତିମୟ ଶୃଙ୍ଖଳା (ବିରାଜ୍) ଦ୍ୱାରା ରିତୁଆଲ ଭାବେ “ନିର୍ମିତ”। ଏହା ଖୁଣ୍ଟ ଓ ଶିରୋବନ୍ଧ (ରିଜ୍-ବିମ୍) କୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିବାକୁ, ଗୃହକୁ ଉପଦ୍ରବ କରୁଥିବା ଲୋକ ଓ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିହତ କରିବାକୁ, ଏବଂ “ଶତ ଶରତ୍”—ଦୀର୍ଘାୟୁ—ସହିତ ଧନସମ୍ପଦ ଓ ଅହିଂସିତ ସନ୍ତାନ-ସନ୍ତତିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବାକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କରେ।
Sukta 13
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅଥର୍ବବେଦୀୟ ସୂକ୍ତ ଆପଃ/ନଦୀମାନଙ୍କୁ ଆଦିକାଳୀନ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଜିତ, ପବିତ୍ରକାରୀ ଶକ୍ତି ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରେ; ତାଙ୍କର ସତ୍ୟ ନାମ ଓ ଉତ୍ପତ୍ତି-କଥା ସ୍ମରଣ କଲେ ତାଙ୍କର ଚିକିତ୍ସାଶକ୍ତି ସକ୍ରିୟ ହୁଏ। ବରୁଣଙ୍କ ପ୍ରେରଣା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜଳ ‘ଜିତା’ ହେବାର ସ୍ମୃତି ମାଧ୍ୟମରେ, ସାଧାରଣ ଜଳକୁ ପ୍ରାଣ ଓ ବର୍ଚସ୍ (ଜୀବନ୍ତ ତେଜ) ବହନକାରୀ କରି, ଶୁଦ୍ଧି, ରକ୍ଷା ଓ ପୁନରୁଦ୍ଧାର ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।
Sukta 14
ଏହି ପୌଷ୍ଟିକ ସୂକ୍ତ ଗୋଷ୍ଠ (ଗୋଆଳ/ଗୋଶାଳା)କୁ ଏକ ରିତୁଆଲ-ଶକ୍ତିସମ୍ପନ୍ନ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କରେ—ଯେଉଁଠାରେ ଗୋଧନ ସଂଗ୍ରହିତ ହୁଏ, ନିବାସ କରେ ଏବଂ ମାଲିକଙ୍କ ରକ୍ଷାଧୀନତାରେ ସ୍ଥିର ସମ୍ମତିରେ ବନ୍ଧା ରହେ। ଏହାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ଛିଟିଯିବାକୁ ରୋକିବା, ବୃଦ୍ଧି ଓ ପ୍ରଜନନ-ଶକ୍ତିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବା, ଏବଂ ବିଶେଷକରି ନୂତନ ଜନ୍ମ ଓ ଝୁଣ୍ଡର ପୁନଃ-ଏକତ୍ରିକରଣର ସଂବେଦନଶୀଳ ସମୟରେ ଗୋଶାଳାକୁ ରୟି (ଦ୍ରବ୍ୟ-ଧନ) ଓ ସୁଭୂତି (କୁଶଳ-ମଙ୍ଗଳ)ର ଅବିରତ ସ୍ରୋତରେ ପରିଣତ କରିବା।
Sukta 15
ଏହି ସୂକ୍ତଟି ବ୍ୟାପାରୀଙ୍କ ଯାତ୍ରା-ଆରମ୍ଭ ମନ୍ତ୍ର: ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ବ୍ୟାପାର ଓ ଯାତ୍ରାକୁ ରିତିମତ ଭାବେ “ଚଳାଇ” ଦିଏ, ଏବଂ ପଥରୁ ଶତ୍ରୁଶକ୍ତି ଓ ଅକସ୍ମାତ ଦୁଷ୍ଟ ଉପଦ୍ରବ ଦୂର ହେଉ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ। ଏହା ପୁଞ୍ଜିକୁ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର କରେ—ବଜାରକୁ ଯାହା ନେଇଯାଏ, ତାହା ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ଫେରୁ ବୋଲି ଆଶୀର୍ବାଦ ମାଗେ; ଅଗ୍ନି ଆହୁତି ଦ୍ୱାରା ଦିବ୍ୟ କୃପାକୁ ଦୃଢ଼ କରନ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା, ପଡ଼ୋଶୀୟ କ୍ଷତି ଓ ରିବାଲିରୁ ସୁରକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତି।
Sukta 16
ଏହି ପୌଷ୍ଟିକ ସୂକ୍ତରେ ପ୍ରଭାତ (ଉଷା)ର ସୀମାନ୍ତ ଶକ୍ତିକୁ ଏକ ଯାଜ୍ଞିକ ବାହକ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି, ଯାହା ଭଗ—ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଭାଗ୍ୟ, ଅଂଶ ଓ ଉପଭୋଗ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧି—କୁ ଯଜମାନଙ୍କ ଜୀବନରେ “ଆଣି” ଦିଏ। ସମୃଦ୍ଧିକୁ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଣ୍ଟିତ ଏକ ଅଂଶ (ଭଗ) ଭାବେ ଗଢ଼ାଯାଇଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଣୀ ପାଇଁ ଉପଲବ୍ଧ; ଏବଂ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ ଯେ ଭଗ ସାଧକଙ୍କ ଆଗରେ ପଥ-ସଫା କରୁଥିବା ନେତା ପରି ଚାଲୁନ୍ତୁ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୁଏ। ଋଗ୍ବେଦୀୟ ପ୍ରଭାତ-ଚିତ୍ରଣ (ରଥ, ପୁରସ୍କାର-ଜୟୀ ଘୋଡ଼ା) ଧାର କରି, ଦିନ ଓ ଯାଗର ଆରମ୍ଭରେ ଶୁଭଭାଗ୍ୟକୁ ଶୀଘ୍ର ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ପହଞ୍ଚାଇବାକୁ ଏହା ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ।
Sukta 17
ଏହି କ୍ଷେତ୍ର-ସୂକ୍ତ ହଳଚାଷ ଓ ସୀତା (ହଳର ନାଳି/ଫାଳ)କୁ ପବିତ୍ର କରି, କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପୋଷଣ, ବର୍ଷା-ଆର୍ଦ୍ରତା ଓ ନିରନ୍ତର ବୃଦ୍ଧିର ପାତ୍ର କରେ। ଅଭିଷେକ ଓ ‘ଅନୁମୋଦନ’ର ଚିତ୍ରକଳ୍ପନା (ବିଶ୍ୱେ ଦେବାଃ, ମରୁତ୍) ଦ୍ୱାରା କୃଷିକାର୍ଯ୍ୟକୁ ଦିବ୍ୟ-ସ୍ୱୀକୃତ ଯଜ୍ଞରୂପ ରୀତି କରାଯାଏ, ଯାହା ଦୁଧ-ସଦୃଶ ପ୍ରଚୁରତା (ପୟସ୍), ଘୃତ-ସମୃଦ୍ଧ ଶକ୍ତି (ଘୃତ) ଓ ସମୃଦ୍ଧ ଫସଲ ଦାନ କରେ।
Sukta 18
AV 3.18 ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଆଥର୍ବଣିକ ମନ୍ତ୍ର-ଚର୍ମ, ଯେଉଁଥିରେ ଓଷଧି/ବନସ୍ପତିର ଶକ୍ତି ଓ ବଶୀକରଣମୟ ମନ୍ତ୍ରବଳକୁ ଚାଲୁ କରି ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ସହଧର୍ମିଣୀକୁ ଦୂର କରାଯାଏ ଏବଂ ଏକାଧିକାରୀ ଦାମ୍ପତ୍ୟ-ଆସକ୍ତି ସୁନିଶ୍ଚିତ କରାଯାଏ। ଏଥିରେ ଏକ ପ୍ରାୟୋଗିକ କ୍ରିୟା (ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଔଷଧିକୁ ଖୋଦି ଆଣି ବ୍ୟବହାର କରିବା) ସହ ସାମାଜିକ-ସ୍ଥାନିକ ପ୍ରଭୁତ୍ୱର ସୂତ୍ର (“ମୁଁ ଉପରେ; ସେ ତଳେ”) ଏବଂ ମନ-ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଉପମା ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି—ଯାହାରେ ପତିଙ୍କ ସ୍ନେହ ଜଳ ନିଜ ପଥରେ ବହିବା ପରି କର୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଦିଗକୁ ଧାଏ।
Sukta 19
ଅଥର୍ବବେଦ ୩.୧୯ ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଯୁଦ୍ଧମନ୍ତ୍ର, ଯାହା ଅଥର୍ବଣିକ ବ୍ରହ୍ମବଳ ଦ୍ୱାରା ରାଜାଙ୍କ ସେନା ଓ ତାହାର ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରକୁ ଅଭିଷିକ୍ତ/ପବିତ୍ର କରେ, ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦିବ୍ୟ ଆଦର୍ଶ (ଅଗ୍ନିଙ୍କ କୁହାଡ଼ି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର) ଠାରୁ ମଧ୍ୟ “ଅଧିକ ଧାରାଳ” କରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପରାଜେୟ କରେ। ଏହା ସହିତ ଶତ୍ରୁସେନାକୁ ଅପମାନିତ କରି ତାଙ୍କର ବଳ ଶୋଷଣ କରେ, ଏବଂ ପୁରୋହିତଙ୍କ ଅଧିକାର ତଳେ ନିଜ ପକ୍ଷକୁ ଉନ୍ନତ କରେ। ଶେଷରେ ଏକ ସିଧାସଳଖ ମିସାଇଲ-ମନ୍ତ୍ର ରୂପେ, ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଧାର ହୋଇଥିବା ବାଣକୁ ପଠାଇ ଶତ୍ରୁର ବୀରମାନଙ୍କୁ ପଳାଇବାର ଅବକାଶ ନ ଦେଇ ନିହତ କରାଯାଏ।
Sukta 20
AV 3.20 ଏକ ପୌଷ୍ଟିକ ସୂକ୍ତ, ଯେଉଁଥିରେ ସମୃଦ୍ଧି (ରୟି) କୁ ସାମାଜିକ ସମନ୍ୱୟ ସହ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି: ଧର୍ମସମ୍ମତ ଭାବେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଯଜ୍ଞଶକ୍ତିରୁ ଧନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉ, ଏବଂ ସଭାରେ ସ୍ୱଇଚ୍ଛିକ ଦାନଶୀଳତା ଭାବେ ପରିଚଳିତ ହେଉ। ଏହା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ (ଯଜ୍ଞାସନ ଓ ବୃଦ୍ଧିକର୍ତ୍ତା ଭାବେ) ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର–ବାୟୁଙ୍କୁ (ବଳ ଓ ପ୍ରାଣବାୟୁର ସଂଯୁକ୍ତ ଶକ୍ତି ଭାବେ) ଆହ୍ୱାନ କରେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଅଂଶଗ୍ରାହୀ ଏକମନ ହୋଇ, ଦଳବାଜିରୁ ମୁକ୍ତ ରହି, ଦାନକୁ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହୁଅନ୍ତୁ।
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.