Sukta 12
Rishi: Atharvanic tradition (house-consecration hymn; r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī)
Devata: Gṛha/Śālā and the consecrated house-timbers (with Ṛta/Virāj as sacral power)
Chandas: Triṣṭubh-like cadence (domestic benedictive style; exact metrical classification varies by pada division)
AV 3.12 ଗୃହ-ପ୍ରତିଷ୍ଠାର ଏକ ସୂକ୍ତ, ଯାହା ଶାଳା (ମଣ୍ଡପ/ନିବାସ) କୁ ସ୍ଥିର, ଶୁଭକାରୀ ଓ ସମୃଦ୍ଧିମୟ ବାସସ୍ଥାନ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରେ—ଋତ ଓ ଦୀପ୍ତିମୟ ଶୃଙ୍ଖଳା (ବିରାଜ୍) ଦ୍ୱାରା ରିତୁଆଲ ଭାବେ “ନିର୍ମିତ”। ଏହା ଖୁଣ୍ଟ ଓ ଶିରୋବନ୍ଧ (ରିଜ୍-ବିମ୍) କୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିବାକୁ, ଗୃହକୁ ଉପଦ୍ରବ କରୁଥିବା ଲୋକ ଓ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିହତ କରିବାକୁ, ଏବଂ “ଶତ ଶରତ୍”—ଦୀର୍ଘାୟୁ—ସହିତ ଧନସମ୍ପଦ ଓ ଅହିଂସିତ ସନ୍ତାନ-ସନ୍ତତିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବାକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କରେ।
Mantras
Mantra 1
शालानिर्माणम्। इ॒हैव ध्रु॒वां नि मि॑नोमि॒ शालां॒ क्षेमे॑ तिष्ठाति घृ॒तमु॒क्षमा॑णा । तां त्वा॑ शाले॒ सर्व॑वीराः सु॒वीरा॒ अरि॑ष्टवीरा॒ उप॒ सं च॑रेम
ଶାଳାନିର୍ମାଣ। ଏଠିଏ—ହଁ, ଏଠିଏ—ମୁଁ ଧ୍ରୁବ ଶାଳାକୁ ସ୍ଥାପନ କରୁଛି; କ୍ଷେମରେ ସେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହୁ, ଘୃତରେ ସିଞ୍ଚିତ ହୋଇ। ହେ ଶାଳେ, ତୋ ପାଖକୁ ଆମେ ନିକଟେ ଆସି ଭିତରେ ସଞ୍ଚରଣ କରୁ—ସର୍ବବୀର ପୁତ୍ରସହିତ, ସୁବୀର ପୁତ୍ରସହିତ, ଏବଂ ଅରିଷ୍ଟବୀର (ଅହିତରୁ ଅକ୍ଷତ) ପୁତ୍ରସହିତ।
Mantra 2
इ॒हैव ध्रु॒वा प्रति॑ तिष्ठ शा॒लेऽश्वा॑वती॒ गोम॑ती सू॒नृता॑वती । ऊर्ज॑स्वती घृ॒तव॑ती॒ पय॑स्व॒त्युच्छ्र॑यस्व मह॒ते सौभ॑गाय
ଏଠିଏ—ହଁ, ଏଠିଏ—ହେ ଶାଳେ, ଧ୍ରୁବ ହୋଇ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରୁହ; ଅଶ୍ୱବତୀ, ଗୋମତୀ, ସୂନୃତାବତୀ (ମଧୁର-ସତ୍ୟ ବାଣୀରେ ସମୃଦ୍ଧ)। ଊର୍ଜସ୍ୱତୀ, ଘୃତବତୀ, ପୟସ୍ୱତୀ (ଦୁଧରେ ସମୃଦ୍ଧ): ମହତ୍ ସୌଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ ଉଚ୍ଚକୁ ଉଠ।
Mantra 3
ध॒रु॒ण्य॒ऽसि शाले बृ॒हच्छ॑न्दाः॒ पूति॑धान्या । आ त्वा॑ व॒त्सो ग॑मे॒दा कु॑मा॒र आ धे॒नवः॑ सा॒यमा॒स्पन्द॑मानाः
ହେ ଶାଳେ, ତୁ ଧରୁଣୀ (ଧାରଣକାରିଣୀ) ଅଟୁ; ବୃହଚ୍ଛନ୍ଦା (ବିଶାଳ ମାପର), ପୂତିଧାନ୍ୟା (ଶୁଦ୍ଧିକୃତ ଧାନ୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧ)। ତୋ ପାଖକୁ ବତ୍ସ ଆସୁ, ତୋ ପାଖକୁ କୁମାର (ଯୁବ ପୁତ୍ର) ଆସୁ; ସାୟଂକାଳେ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଧେନୁମାନେ ତୋ ପାଖକୁ ଆସୁନ୍ତୁ—ଘରକୁ ଫେରୁଥିବା, ଅସ୍ପନ୍ଦମାନ (ଅଚଳ), ନିର୍ଭୟ।
Mantra 4
इ॒मां शालां॑ सवि॒ता वा॒युरिन्द्रो॒ बृह॒स्पति॒र्नि मि॑नोतु प्रजा॒नन्। उ॒क्षन्तू॒द्ना म॒रुतो॑ घृ॒तेन॒ भगो॑ नो॒ राजा॒ नि कृ॒षिं त॑नोतु
ଏହି ଶାଳାକୁ ସବିତା, ବାୟୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବୃହସ୍ପତି—ପ୍ରଜାକୁ ଜାଣିଥିବା—ଦୃଢ଼ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କରୁନ୍ତୁ। ମରୁତମାନେ ଏହାକୁ ଜଳ ଓ ଘୃତରେ ଛିଟାଇଦିଅନ୍ତୁ; ଏବଂ ଆମର ରାଜା ଭଗ ଆମ ପାଇଁ କ୍ଷେତ୍ରର କୃଷି ଓ ବୃଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରସାର କରୁନ୍ତୁ।
Mantra 5
मान॑स्य पत्नि शरणा स्योना दे॒वी दे॒वेभि॒र्निमिता॒स्यग्रे॑ । तृणं॒ वसा॑ना सु॒मना॑ अस॒स्त्वमथा॒स्मभ्यं॑ स॒हवी॑रं र॒यिं दाः॑
ହେ ମାନସାର ପତ୍ନୀ, ଶରଣସ୍ୱରୂପା, ସୁଖଦାୟିନୀ ଦେବୀ! ଯାହାକୁ ଦେବମାନେ ଆଦିରେ ମାପି ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ; ତୁମେ ତୃଣ ପରିଧାନ କରି, ସୁମନା ଅଟ। ତେଣୁ ଆମକୁ ସହବୀର (ପୁତ୍ରସହିତ) ଧନ ଦିଅ।
Mantra 6
ऋ॒तेन॑ स्थूणा॒मधि॑ रोह वंशो॒ग्रो वि॒राज॒न्नप॑ वृङ्क्ष्व॒ शत्रू॑न्। मा ते॑ रिषन्नुपस॒त्तारो॑ गृ॒हाणां॑ शाले श॒तं जी॑वेम श॒रदः॒ सर्व॑वीराः
ଋତ (ଧର୍ମ-କ୍ରମ) ଅନୁସାରେ ସ୍ତମ୍ଭମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆରୋହଣ କର; ହେ ବଂଶ (ଛାଦର ମୁଖ୍ୟ କାଠ/ରିଜ୍-ବିମ୍), ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ କାଟି ଦୂରେ ଫିଙ୍ଗିଦେ। ଘରକୁ ଘେରି ରହିଥିବା ଉପସତ୍ତାରମାନେ ତୋତେ କ୍ଷତି କରିନ ପାରୁନ୍ତୁ; ଏହି ଶାଳାରେ ଆମେ ସର୍ବବୀର ହୋଇ ସୋ ଶରଦ (ବର୍ଷ) ଜୀବନ୍ତୁ।
Mantra 7
एमां कु॑मा॒रस्तरु॑ण॒ आ व॒त्सो जग॑ता स॒ह। एमां प॑रि॒स्रुतः॑ कु॒म्भ आ द॒ध्नः क॒लशै॑रगुः
ଏହି (ଘର) ପାଖକୁ ଯୁବ କୁମାର ଆସିଛି; ଜଗତରେ ଯାହା କିଛି ଚଳେ, ସେସବୁ ସହିତ ବଛଡ଼ା ମଧ୍ୟ ଆସିଛି। ଏହି ପାଖକୁ ପରିସ୍ରୁତ (ଛଲକି ଭରିଥିବା) କୁମ୍ଭ ଆସିଛି; ଦଧି (ଦହି) ଆସିଛି; କଳଶମାନେ (ଘଡ଼ା) ତାହାର ସହଚର ହୋଇ ଆସିଛନ୍ତି।
Mantra 8
पू॒र्णं ना॑रि॒ प्र भ॑र कु॒म्भमे॒तं घृ॒तस्य॒ धारा॑म॒मृते॑न॒ संभृ॑ताम्। इ॒मां पा॒तॄन॒मृते॑ना॒ सम॑ङ्ग्धीष्टापू॒र्तम॒भि र॑क्षात्येनाम्
ହେ ନାରୀ, ଏହି ପୂର୍ଣ୍ଣଭରା କୁମ୍ଭକୁ ଆଗକୁ ଆଣ—ଘୃତର ଧାରା, ଅମୃତରେ ସୁସଂଗ୍ରହିତ। ଏହି ପାତୄନ୍ (ରକ୍ଷକମାନଙ୍କୁ) ଅମୃତରେ ଅଭିଷେକ/ଲେପ କର; ଇଷ୍ଟାପୂର୍ତ (ଯଜ୍ଞ ଓ ଦାନର ପୁଣ୍ୟ) ଏହାକୁ ଚାରିଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କରୁ।
Mantra 9
इ॒मा आपः॒ प्र भ॑राम्यय॒क्ष्मा य॑क्ष्म॒नाश॑नीः । गृ॒हानुप॒ प्र सी॑दाम्य॒मृते॑न स॒हाग्निना॑
ଏହି ଜଳମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ଆଗକୁ ଆଣୁଛି—ୟକ୍ଷ୍ମା-ରହିତ, ଯକ୍ଷ୍ମା-ନାଶକ। ଗୃହମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ମୁଁ ନିକଟ ହୋଇ ବସୁଛି, ଅମୃତ ସହ, ଅଗ୍ନି ସହିତ ଏକାତ୍ମ ହୋଇ।
Frequently Asked Questions
It is used to consecrate a newly built or newly occupied house/hall, making it stable, safe, and prosperous, while driving away enemies and harmful ‘besetters’ of the home.
The hymn treats the main timbers as sacral supports: once installed under ṛta (right order) and virāj (radiant power), the structure itself becomes a protector that ‘cuts off’ hostility.
The core rite relies on domestic substances—especially ghee and fresh grass—plus the house-timbers being installed. The ‘amulet’ effect is chiefly the consecrated architecture and the spoken blessing.
Ask anything about Sukta 12 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
