Atharva Veda Sukta 16
Kanda 3Anuvaka 2Sukta 167 Mantras

Sukta 16

Rishi: Traditionally Atharvanic seer(s) associated with Uṣas/Bhaga prosperity hymns (Saunaka anukramaṇī attribution varies by hymn-unit).

Devata: Uṣas (Dawns), Bhaga (Fortune/Distributor), with Dadhikrāvan as simile-power

Chandas: Jagatī-like cadence (mixed; Atharvanic adaptation of RV-style dawn diction)

ଏହି ପୌଷ୍ଟିକ ସୂକ୍ତରେ ପ୍ରଭାତ (ଉଷା)ର ସୀମାନ୍ତ ଶକ୍ତିକୁ ଏକ ଯାଜ୍ଞିକ ବାହକ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି, ଯାହା ଭଗ—ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଭାଗ୍ୟ, ଅଂଶ ଓ ଉପଭୋଗ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧି—କୁ ଯଜମାନଙ୍କ ଜୀବନରେ “ଆଣି” ଦିଏ। ସମୃଦ୍ଧିକୁ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଣ୍ଟିତ ଏକ ଅଂଶ (ଭଗ) ଭାବେ ଗଢ଼ାଯାଇଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଣୀ ପାଇଁ ଉପଲବ୍ଧ; ଏବଂ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ ଯେ ଭଗ ସାଧକଙ୍କ ଆଗରେ ପଥ-ସଫା କରୁଥିବା ନେତା ପରି ଚାଲୁନ୍ତୁ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୁଏ। ଋଗ୍ବେଦୀୟ ପ୍ରଭାତ-ଚିତ୍ରଣ (ରଥ, ପୁରସ୍କାର-ଜୟୀ ଘୋଡ଼ା) ଧାର କରି, ଦିନ ଓ ଯାଗର ଆରମ୍ଭରେ ଶୁଭଭାଗ୍ୟକୁ ଶୀଘ୍ର ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ପହଞ୍ଚାଇବାକୁ ଏହା ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ।

Recitation with translationAtharva Veda 3.16

Mantras

Mantra 1

स्वस्तये प्रार्थना। प्रा॒तर॒ग्निं प्रा॒तरिन्द्रं॑ हवामहे प्रा॒तर्मि॒त्रावरु॑णा प्रा॒तर॒श्विना॑ । प्रा॒तर्भगं॑ पू॒षणं॒ ब्रह्म॑ण॒स्पतिं॑ प्रा॒तः सोम॑मु॒त रु॒द्रं ह॑वामहे

ସ୍ୱସ୍ତି (ଶୁଭ-କ୍ଷେମ) ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା: ପ୍ରାତଃକାଳେ ଆମେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁ; ପ୍ରାତଃ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁ; ପ୍ରାତଃ ମିତ୍ର-ବରୁଣଙ୍କୁ; ପ୍ରାତଃ ଅଶ୍ୱିନଦ୍ୱୟଙ୍କୁ। ପ୍ରାତଃ ଭଗଙ୍କୁ, ପୂଷଣଙ୍କୁ ଓ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତିଙ୍କୁ; ପ୍ରାତଃ ସୋମଙ୍କୁ ଏବଂ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆହ୍ୱାନ କରୁ।

Mantra 2

प्रा॒त॒र्जितं॒ भग॑मु॒ग्रं ह॑वामहे व॒यं पु॒त्रमदि॑ते॒र्यो वि॑ध॒र्ता। आ॒ध्रश्चि॒द् यं मन्य॑मानस्तु॒रश्चि॒द् राजा॑ चि॒द् यं भगं॑ भ॒क्षीत्याह॑

ପ୍ରାତଃକାଳେ ଆମେ ଜିତାଯାଇଥିବା, ଉଗ୍ର ଭଗଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁ—ଅଦିତିଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ, ଯିଏ ବିଧାତା (ବ୍ୟବସ୍ଥାକର୍ତ୍ତା/ନିୟୋଜକ) ଅଟନ୍ତି। ସେଇ ଭଗରେ ଦରିଦ୍ର ଲୋକ ମଧ୍ୟ ‘ଏହା ମୋର’ ବୋଲି ଭାବି ଭାଗ ନେଉଛି; ବଳବାନ ମଧ୍ୟ; ହଁ, ରାଜା ମଧ୍ୟ—ସେଇ ଭଗକୁ ଭୋଗ କରେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Mantra 3

भग॒ प्रणे॑त॒र्भग॒ सत्य॑राधो॒ भगे॒मां धिय॒मुद॑वा॒ दद॑न्नः । भग॒ प्र णो॑ जनय॒ गोभि॒रश्वै॒र्भग॒ प्र नृभि॑र्नृ॒वन्तः॑ स्याम

ହେ ଭଗ, ଆମ ନେତା; ହେ ଭଗ, ଅଚ୍ୟୁତ ଦାନସମ୍ପଦବାନ—ହେ ଭଗ, ଆମ ଏହି ଧି/ପ୍ରାର୍ଥନାକୁ ଉନ୍ନତ କର, ଆମକୁ ଦାନ ଦେଇ। ହେ ଭଗ, ଗୋ ଓ ଅଶ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ଆମ ବୃଦ୍ଧି କର; ହେ ଭଗ, ନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା—ଆମେ ନରସମ୍ପନ୍ନ (ନୃବନ୍ତଃ) ହେବୁ।

Mantra 4

उ॒तेदानीं॒ भग॑वन्तः स्यामो॒त प्र॑पि॒त्व उ॒त मध्ये॒ अह्ना॑म्। उ॒तोदि॑तौ मघव॒न्त्सूर्य॑स्य व॒यं दे॒वानां॑ सुम॒तौ स्या॑म

ଏବେ ମଧ୍ୟ ଆମେ ଭଗବନ୍ତ (ସୌଭାଗ୍ୟବାନ) ହେବୁ; ପୂର୍ବକାଳରେ ମଧ୍ୟ, ଦିନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ମଧ୍ୟ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ସମୟରେ, ହେ ମଘବନ୍ (ଉଦାର ଦାତା), ଆମେ ଦେବମାନଙ୍କ ସୁମତିରେ ରହିବୁ।

Mantra 5

भग॑ ए॒व भग॑वाँ अस्तु दे॒वस्तेना॑ व॒यं भग॑वन्तः स्याम । तं त्वा॑ भग॒ सर्व॒ इज्जो॑हवीमि॒ स नो॑ भग पुरए॒ता भ॑वे॒ह

ଭଗ ନିଶ୍ଚୟ—ଦେବ ଭଗବାନ (ସୌଭାଗ୍ୟଦାତା) ହେଉନ୍ତୁ; ତାହା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ସୌଭାଗ୍ୟବାନ ହେବୁ। ହେ ଭଗ, ସମସ୍ତେ ସତ୍ୟରେ ପୁନଃପୁନଃ ତୁମକୁ ଜୋହବନ୍ତି (ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି); ହେ ଭଗ, ଏଠାରେ ଆମ ପାଇଁ ପୁରଏତା—ଆଗରେ ଚାଲୁଥିବା ନେତା—ହେଉ।

Mantra 6

सम॑ध्व॒रायो॒षसो॑ नमन्त दधि॒क्रावे॑व॒ शुच॑ये प॒दाय॑ । अ॒र्वा॒ची॒नं व॑सु॒विदं॒ भगं॑ मे॒ रथ॑मि॒वाश्वा॑ वा॒जिन॒ आ व॑हन्तु

ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଉଷାମାନେ ଏକାସାଥି ନମ୍ର ହେଉନ୍ତୁ, ଯେପରି ଦଧିକ୍ରାବନ ଦୀପ୍ତିମାନ ପଥକୁ (ନମେ) ସେପରି। ପୁରସ୍କାର-ଜୟୀ ବାଜି ଅଶ୍ୱମାନେ ରଥ ପରି ମୋ ପାଖକୁ ଭଗକୁ—ବସୁବିଦ, ଧନ-ସନ୍ଧାନକାରୀ, ଭାଗ୍ୟର ଅଂଶ—ଆଣିଦିଅନ୍ତୁ।

Mantra 7

अश्वा॑वती॒र्गोम॑तीर्न उ॒षा॑सो॑ वी॒रव॑तीः॒ सद॑मुछन्तु भ॒द्राः । घृ॒तं दुहा॑ना वि॒श्वतः॒ प्रपी॑ता यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभिः॒ सदा॑ नः

ଅଶ୍ୱସମୃଦ୍ଧ, ଗୋସମୃଦ୍ଧ, ବୀରସମୃଦ୍ଧ—ହେ ଉଷାମାନେ—ଶୁଭ ଉଷାମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ଆମ ପାଇଁ ଉଦିତ ହେଉନ୍ତୁ; ଘୃତ ଦୋହୁଥିବା, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ପ୍ରପୀତ (ତୃପ୍ତ) ହୋଇ। କଲ୍ୟାଣମୟ ସ୍ୱସ୍ତି-ଆଶୀର୍ବାଦ ସହିତ ଆପଣମାନେ ସଦା ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।

Frequently Asked Questions

Bhaga is an Āditya who distributes each person’s rightful portion—wealth, food, enjoyment, and success. The hymn treats prosperity as an allotted share that can be invoked at dawn.

Dawn is the threshold that ‘opens the path’ for the day and for the rite. By aligning the recitation with first light, the hymn makes fortune arrive at the beginning, when outcomes are being set in motion.

Recite it facing east at dawn, keep a small portion of food or ghee as the symbolic ‘share,’ offer a little, and then partake of the rest. If starting a venture, ask Bhaga to go before you (puraetā) and then begin the work immediately after recitation.

Ask anything about Sukta 16 of the Atharva Veda

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Atharva Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play