Sukta 14

Mantra 1

परि प्रासिष्यदत्कविः सिन्धोरूर्मावधि श्रितः । कारं बिभ्रत्पुरुस्पृहम् ॥

कवि-शक्ती सर्वत्र परिभ्रमण करीत पुढे ढकलत जाते; सिंधू-प्रवाहाच्या लाटेवर प्रतिष्ठित होऊन ती सर्जन-उच्चार धारण करते—अनेक आकांक्षांनी समृद्ध, सिद्ध शोधाच्या शक्तींनी युक्त.

Mantra 2

गिरा यदी सबन्धवः पञ्च व्राता अपस्यवः । परिष्कृण्वन्ति धर्णसिम् ॥

जेव्हा दिव्य वाणी (गिरा) यांच्या द्वारा कर्मनिष्ठ पाच संबद्ध गण (पञ्च व्राता) धारण-शक्ती (धर्णसि) घडवून परिष्कृत करतात, तेव्हा ते सोम-शक्तीला योग्य धारणेसाठी सिद्ध करतात.

Mantra 3

आदस्य शुष्मिणो रसे विश्वे देवा अमत्सत । यदी गोभिर्वसायते ॥

मग या पराक्रमी (शुष्मिन्) यांच्या रसात सर्व देव आनंदित होतात, जेव्हा तो गो-रश्मींनी (गोभिः)—प्रकाशमान किरण-गवांनी—आवृत होऊन आपले दीप्त वस्त्र धारण करतो.

Mantra 4

निरिणानो वि धावति जहच्छर्याणि तान्वा । अत्रा सं जिघ्नते युजा ॥

अशुद्धता बाहेर टाकून तो अनेक प्रकारे वेगाने धावतो, देहाची जीर्ण आवरणे मागे टाकीत; येथे युजित शक्ती एकत्र प्रहार करतात, अडथळा चुरडून मार्ग जिंकतात.

Mantra 5

नप्तीभिर्यो विवस्वतः शुभ्रो न मामृजे युवा । गाः कृण्वानो न निर्णिजम् ॥

विवस्वताच्या नप्ती-शक्तींनी (आप्त-संबंधी शक्तींनी) युक्त—उजळ, तरुण—जो वारंवार शुद्ध होतो, तो किरण-गायींना (प्रकाशाच्या धेनूंना) आपले करतो; जणू त्या तेजस्वी वस्त्राप्रमाणे परिधान करतो.

Mantra 6

अति श्रिती तिरश्चता गव्या जिगात्यण्व्या । वग्नुमियर्ति यं विदे ॥

तो दोन आधारांपलीकडे जातो, तिर्यक् गतीने चालत; किरणाच्या सूक्ष्म पथाने तो गमन करतो—आणि जो जाणतो त्याच्यासाठी तो गुप्त अग्नी (अंतःप्रज्वलन) जागृत करतो.

Mantra 7

अभि क्षिपः समग्मत मर्जयन्तीरिषस्पतिम् । पृष्ठा गृभ्णत वाजिनः ॥

वेगवान शक्ती त्याच्याकडे एकवटल्या, इषस्पती—समृद्धीच्या स्वामी—यास शुद्ध करत; बलवान जन त्याची पाठ धरतात—आधार देऊन त्याला पुढे वाहून नेतात.

Mantra 8

परि दिव्यानि मर्मृशद्विश्वानि सोम पार्थिवा । वसूनि याह्यस्मयुः ॥

हे सोम! दिव्य आणि पार्थिव—सर्व वस्तूंना स्पर्श करून जागृत करणाऱ्या—आमच्याकडे ये, आमची अभिलाषा धरून; वसू घेऊन ये—प्रकाश व बल यांच्या परिपूर्ण समृद्धी.