Sukta 13
Sukta 9.13
Unspecified in provided input; requires Anukramaṇī mapping for RV 9.13.1.
Soma Pavamāna (with explicit linkage to Vāyu and Indra as recipients).
Likely Triṣṭubh/Jagatī-class line length; requires syllable count verification.
हे पवमान सोमसूक्त स्वतः शुद्ध होणाऱ्या सोमाचे स्तवन करते—तो लोकरच्या गाळणीतून “हजार धारांनी” वेगाने वाहत देवांस योग्य होतो. विशेषतः, शुद्ध झालेला सोमरस वायू आणि इंद्र यांच्यासाठी सिद्ध केलेल्या हविर्भागाप्रमाणे मांडला आहे; वाहणाऱ्या इंदु-शक्तींनी विपुल धन, वीर्य/पराक्रम, आणि शत्रुबलांचा पराभव द्यावा अशी प्रार्थना आहे. सूक्ताचा शेवट सोम “ऋताच्या गर्भात” स्थिरावतो, आणि त्यामुळे पवित्रता, योग्य व्यवस्था (ऋत), व तेजस्वी दृष्टी प्रस्थापित होते, असा भाव व्यक्त करतो.
Mantras
Mantra 1
सोमः पुनानो अर्षति सहस्रधारो अत्यविः । वायोरिन्द्रस्य निष्कृतम् ॥
सोम, स्वतःला पवित्र करीत, सहस्र धारांनी प्रवाहित होतो; लोकरच्या गाळणीतूनही पुढे जातो. तो वायु व इंद्र यांच्या निष्कृत—सज्ज आसन-यज्ञस्थान—कडे जातो.
Mantra 2
पवमानमवस्यवो विप्रमभि प्र गायत । सुष्वाणं देववीतये ॥
हे वरयाचकांनो, पवमान सोम—त्या विप्र (प्रेरित) सत्तेकडे उंच स्वराने गा; सु-ष्वाण (चांगला पिळलेला) तो देववीतये—देवांच्या आनंदमय आगमन व भागग्रहणासाठी—येऊन पोहोचतो.
Mantra 3
पवन्ते वाजसातये सोमाः सहस्रपाजसः । गृणाना देववीतये ॥
सोमधारा वाजसातये—बलसमृद्धीच्या जयासाठी—स्वतःला पवित्र करीत वाहतात; सहस्रपाजस (हजार शक्तींच्या) त्या, गृणाना—स्तुतीत गायिल्या जात असता—देववीतये प्रवाहित होतात.
Mantra 4
उत नो वाजसातये पवस्व बृहतीरिषः । द्युमदिन्दो सुवीर्यम् ॥
आणि आमच्यासाठीही, वाजसातये—समृद्धीच्या जयासाठी—तू पवित्र हो, बृहतीरिषः—विशाल प्रेरणांमध्ये; हे द्युमद् इन्दो, आम्हांला सुवीर्यम्—दीप्त तेज व श्रेष्ठ वीर्य—दे.
Mantra 5
ते नः सहस्रिणं रयिं पवन्तामा सुवीर्यम् । सुवाना देवास इन्दवः ॥
देवकार्यांत प्रवृत्त, सु-उच्चारित असे हे इन्दु (सोमधारा) आमच्यासाठी सहस्रगुण रयि (समृद्धी) शुद्ध करो; आणि आमच्या अंतःकरणात सु-वीर्य—श्रेष्ठ वीरशक्ती—ही प्रवाहित करो.
Mantra 6
अत्या हियाना न हेतृभिरसृग्रं वाजसातये । वि वारमव्यमाशवः ॥
अत्यंत वेगाने धावणाऱ्या अश्वांसारखे, अंकुशांनी न हाकलेलेही, ते वाजसाति—समृद्धि-विजय—साठी प्रवाहात बाहेर पडले. उत्सुक (आशव) जनांनी लोकरचा गाळ (अव्य) पसरविला—स्वच्छ आनंदासाठी मार्ग उघडीत.
Mantra 7
वाश्रा अर्षन्तीन्दवोऽभि वत्सं न धेनवः । दधन्विरे गभस्त्योः ॥
तेजस्वी इन्दु (सोमबिंदू) प्रवाह वाहतात—जसे हंबरत धेनू वासराकडे धावतात. ते दोन हस्तांत स्थिर होऊन स्वतःला धारण करतात—यज्ञार्पण व साधकाच्या ग्रहणात दृढ आधार मिळवीत.
Mantra 8
जुष्ट इन्द्राय मत्सरः पवमान कनिक्रदत् । विश्वा अप द्विषो जहि ॥
इंद्राला प्रिय, उन्मादक सोम—हे पवमान—उल्लासात गर्जतो. प्रकाशाच्या वाढीस विरोध करणाऱ्या सर्व द्वेष-शक्ती, सर्व शत्रु-चेष्टा दूर कर.
Mantra 9
अपघ्नन्तो अराव्णः पवमानाः स्वर्दृशः । योनावृतस्य सीदत ॥
स्वतःला पवित्र करीत, शत्रु व वक्र शक्तींना घायाळ करीत, सूर्य-लोक पाहणाऱ्या सोम-धारा ऋत (सत्य-व्यवस्था) यांच्या गर्भात आसन घेतात.
Frequently Asked Questions
It praises Soma as he is purified through the ritual strainer, then offered as a refined oblation—especially for Vāyu and Indra—while asking for wealth, strength, and protection.
Because Pavamāna Soma is defined by the act of purification: the juice is strained through wool so it becomes clear, potent, and ritually fit for offering.
It means the purified Soma settles into Ṛta—truth and right order—symbolizing that purification leads to clarity, harmony, and the defeat of crooked or hostile forces.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.