
Sukta 9.111
Soma Pavamāna
Jagati (likely due to longer pādas; needs confirm)
हे लघु पावमान सूक्त गाळणीत शुद्ध होत असताना सुवर्ण तेजाने झळकणाऱ्या सोमाची स्तुती करते; यज्ञविधीत प्रवाहित होत तो सर्व वैर/शत्रुत्वावर मात करतो. सोमाला गुप्त धन उघड करणारा, त्रिविध शक्तींनी प्राणशक्ती स्थापन करणारा, तसेच पुढे धावणाऱ्या आपल्या प्रभेने रणांगणात इंद्राच्या विजयशाली पराक्रमाला आधार देणारा दिव्य रथ म्हणून वर्णिले आहे.
Mantra 1
अया रुचा हरिण्या पुनानो विश्वा द्वेषांसि तरति स्वयुग्वभिः सूरो न स्वयुग्वभिः । धारा सुतस्य रोचते पुनानो अरुषो हरिः । विश्वा यद्रूपा परियात्यृक्वभिः सप्तास्येभिॠक्वभिः ॥
या सुवर्णिम रुचीने—स्वतःला पवित्र करत—तो आपल्या स्वयुग्व (स्वतः-जुते) अश्व/रश्मींनी सर्व द्वेष ओलांडतो; जसा सूर्य आपल्या स्वयुग्व किरणांनी. पिष्ट सोमाची धारा तेजाने उजळते—पवित्र करणारा, अरुष-हरि (लालसर-सुवर्ण) तेजस्वी. तो ऋक्व (ऋषि/स्तोत्रकर्ता) शक्तींनी, सप्तास्य (सात-मुखी) वाक्-शक्तींनी, सर्व रूपांभोवती परियत करतो तेव्हा.
Mantra 2
त्वं त्यत्पणीनां विदो वसु सं मातृभिर्मर्जयसि स्व आ दम ऋतस्य धीतिभिर्दमे । परावतो न साम तद्यत्रा रणन्ति धीतयः । त्रिधातुभिररुषीभिर्वयो दधे रोचमानो वयो दधे ॥
पणींनी लपवलेला तो वसु (निधी) तू शोधून काढतोस; मातृभिः (मातृ-शक्ती) यांच्यासह त्याला आपल्या धामात मर्जय (शुद्ध) करतोस—ऋताच्या दमे (गृहात), धीतिभिः (अंतर्दृष्टी-कर्मांनी). परावताहून आलेल्या सामासारखे ते स्थान आहे, जिथे धीतयः (विचार-ध्वनी) रणन्ति (घुमतात). रोचमान (दीप्त) होऊन, त्रिधातुभिः अरुषीभिः (त्रिविध अरुण शक्तींनी) तू वयः (जीवन-बल) स्थापन करतोस—तू वयः स्थापन करतोस.
Mantra 3
पूर्वामनु प्रदिशं याति चेकितत्सं रश्मिभिर्यतते दर्शतो रथो दैव्यो दर्शतो रथः । अग्मन्नुक्थानि पौंस्येन्द्रं जैत्राय हर्षयन् । वज्रश्च यद्भवथो अनपच्युता समत्स्वनपच्युता ॥
तो पूर्व दिशेकडे, स्पष्ट जाणिवेने, पुढे जातो; आपल्या रश्मींनी तो एकवटला/जुळवला जातो—त्याचा दृश्य रथ, तो दिव्य दृश्य रथ. पौरुषयुक्त स्तुतिगीते इंद्राकडे आली, विजयासाठी त्याला हर्षित करीत; आणि वज्रही—जेव्हा तुम्ही संग्रामांत अचल, अनपच्युत (अविचल) होता, अनपच्युत.
The main deity is Soma Pavamāna—Soma as he is pressed and filtered, praised as a shining purifier who empowers the gods, especially Indra.
It refers to Soma flowing through the ritual filter (pavitra). The hymn also uses it symbolically: purification turns raw energy into clear, radiant strength aligned with ṛta (truth/order).
Filtered Soma is offered to Indra to increase his strength. The hymn links Soma’s radiance and inspired hymns (ukthas) with Indra’s unwavering victory power, symbolized by the vajra (thunderbolt).
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.