Sukta 111
Sukta 9.111
Soma Pavamāna
Jagati (likely due to longer pādas; needs confirm)
ఈ చిన్న పావమాన స్తోత్రం, వడపోతలో శుద్ధి చేయబడుతూ స్వర్ణకాంతితో ప్రకాశించే సోముని స్తుతిస్తుంది; యజ్ఞక్రియలో ప్రవహిస్తూ అతడు సమస్త వైరం/శత్రుత్వాన్ని జయిస్తాడు. సోముడు గుప్త నిధిని వెలికి తెచ్చేవాడిగా, త్రివిధ శక్తుల ద్వారా ప్రాణశక్తిని స్థాపించేవాడిగా, అలాగే ముందుకు సాగు తన కాంతి ఇంద్రుని యుద్ధవిజయ పరాక్రమాన్ని ఆధారపెట్టే దివ్య రథముగా వర్ణించబడుతున్నాడు.
Mantras
Mantra 1
अया रुचा हरिण्या पुनानो विश्वा द्वेषांसि तरति स्वयुग्वभिः सूरो न स्वयुग्वभिः । धारा सुतस्य रोचते पुनानो अरुषो हरिः । विश्वा यद्रूपा परियात्यृक्वभिः सप्तास्येभिॠक्वभिः ॥
ఈ స్వర్ణిమ రుచితో—తన్ను తానే పవిత్రం చేసుకుంటూ—అతడు తన స్వయుగ్వ (తానే జతచేసుకున్న) అశ్వాలు/కిరణాలతో సమస్త ద్వేషాలను దాటిపోతాడు; తన స్వయుగ్వ కిరణాలతో సూర్యుడు ఎలా ఉంటాడో అలా. పిష్ట సోమ ధార ప్రకాశిస్తుంది—పవిత్రం చేస్తూ, అరుష-హరి (ఎర్రటి-బంగారు) తేజస్సుతో. అతడు ఋక్వ (ఋషి/స్తుతికర్త) శక్తులతో, సప్తాస్య (ఏడు-ముఖ) వాక్-శక్తులతో, సమస్త రూపాల చుట్టూ పరియాతి చేసే వేళ.
Mantra 2
त्वं त्यत्पणीनां विदो वसु सं मातृभिर्मर्जयसि स्व आ दम ऋतस्य धीतिभिर्दमे । परावतो न साम तद्यत्रा रणन्ति धीतयः । त्रिधातुभिररुषीभिर्वयो दधे रोचमानो वयो दधे ॥
పణులు దాచిన ఆ వసు (నిధి)ని నీవు కనుగొంటావు; మాతృభిః (మాతృ-శక్తులు)తో కలిసి దానిని నీ స్వధామంలో మర్జయ (శుద్ధి) చేస్తావు—ఋతస్య దమే (ఋత గృహంలో), ధీతిభిః (అంతర్దృష్టి-క్రియలతో). పరావత నుండి వచ్చే సామంలా, ధీతయః (ఆలోచన-ధ్వనులు) రణంతి (ప్రతిధ్వనించే) స్థలం అది. రోచమాన (దీప్త)ంగా, త్రిధాతుభిః అరుషీభిః (త్రివిధ అరుణ శక్తులు) ద్వారా నీవు వయః (జీవన-బలం)ను స్థాపిస్తావు—నీవు వయఃను స్థాపిస్తావు.
Mantra 3
पूर्वामनु प्रदिशं याति चेकितत्सं रश्मिभिर्यतते दर्शतो रथो दैव्यो दर्शतो रथः । अग्मन्नुक्थानि पौंस्येन्द्रं जैत्राय हर्षयन् । वज्रश्च यद्भवथो अनपच्युता समत्स्वनपच्युता ॥
అతడు ముందరి దిశను అనుసరించి, స్పష్టమైన విచక్షణతో సాగుతాడు; తన రశ్ములతో అతడు సమీకృతమవుతాడు—అతని దర్శనీయ రథం, ఆ దైవ దర్శనీయ రథం. పౌరుషమయ స్తోత్రాలు ఇంద్రుని చేరి, విజయార్థం అతనిని హర్షింపజేశాయి; అలాగే వజ్రమూ—మీరు సమరాలలో అచలులై, అనపచ్యుతులై (విపతించని వారై) ఉన్నప్పుడు, అనపచ్యుతులై.
Inside Sukta 111
How it unfolds
- Where it opens
Soma’s golden light and self-purification, crossing beyond all hatreds like the sun with its own yoked rays.
- Development
He is the revealer of hidden wealth and is cleansed ‘with the Mothers’ in the home of ṛta; inspired thoughts and chants resound as he establishes vitality through threefold ruddy powers.
- Climax
Soma appears as the divine, visible chariot drawn together with rays—poetry (uktha) surges to Indra, arousing him for victory.
- Where it settles
The hymn settles on steadfastness and irresistible power in conflict: Indra’s thunderbolt and Soma’s support become ‘unwavering’ in battles.
The deity: Soma Pavamāna
- In the VedaSoma is the pressed and filtered sacred drink, praised as a radiant, tawny-golden purifier whose streaming ‘dhārā’ shines and moves among all forms; he is linked with the inspired Word (ṛk/uktha) and with Indra’s invigorating strength.
- Cosmic functionHe mediates between earth and heaven as a luminous, purifying current—strengthening gods (especially Indra), sustaining ṛta (cosmic order), and turning inspired speech into effective power in ritual and warlike victory.
- Inner significanceSoma Pavamāna symbolizes the clarified mind and purified life-force: when inner energies are ‘filtered’ through discipline and insight, they become luminous, overcome aversion/hostility, and empower decisive action aligned with truth (ṛta).
The seer
- Anukramanī-attributed: Unknown (Anirukta/Anonymous seer)This hymn belongs to the Soma Pavamāna corpus where many verses are preserved without a clearly named rishi; its voice is characteristic of the ‘ritual-poetic’ seer who identifies Soma’s physical purification with cosmic illumination and victory-power.
Famous verses
अया रुचा हरिण्या पुनानो विश्वा द्वेषांसि तरति स्वयुग्वभिः सूरो न स्वयुग्वभिः । धारा सुतस्य रोचते पुनानो अरुषो हरिः । विश्वा यद्रूपा परियात्यृक्वभिः सप्तास्येभिॠक्वभिः ॥त्वं त्यत्पणीनां विदो वसु सं मातृभिर्मर्जयसि स्व आ दम ऋतस्य धीतिभिर्दमे । परावतो न साम तद्यत्रा रणन्ति धीतयः । त्रिधातुभिररुषीभिर्वयो दधे रोचमानो वयो दधे ॥पूर्वामनु प्रदिशं याति चेकितत्सं रश्मिभिर्यतते दर्शतो रथो दैव्यो दर्शतो रथः । अग्मन्नुक्थानि पौंस्येन्द्रं जैत्राय हर्षयन् । वज्रश्च यद्भवथो अनपच्युता समत्स्वनपच्युता ॥Attributes of the deity
- Purifier (pavamāna) flowing through the filter
- Golden/ruddy radiance (hari/aruṣa)
- Overcomer of hatred and obstruction
- Finder/revealer of hidden treasure (vasu) from the Paṇis motif
- Life-force giver and energizer of Indra
- Linked to inspired speech: ṛk/uktha, resonant dhītis
Also by this seer
- Part of the Mandala 9 Pavamāna collection.
The rite, step by step
- Press Soma (savana) and mix/prepare according to the rite.
- Filter the pressed Soma through the strainer (pavitra), watching the shining stream (dhārā).
- Recite/chant Pavamāna verses as Soma ‘purifies himself’ and is ‘cleansed with the Mothers’ (often interpreted as waters/streams and/or ritual agencies).
- Offer the clarified Soma to the gods—chiefly Indra—accompanied by ukthas for strength and triumph.
- Conclude with distribution/consumption per ritual rule, affirming ṛta and communal well-being.
Offerings
- Pressed and filtered Soma juice
- Associated libations (waters used in purification; ancillary offerings as per Soma rite)
Frequently Asked Questions
The main deity is Soma Pavamāna—Soma as he is pressed and filtered, praised as a shining purifier who empowers the gods, especially Indra.
It refers to Soma flowing through the ritual filter (pavitra). The hymn also uses it symbolically: purification turns raw energy into clear, radiant strength aligned with ṛta (truth/order).
Filtered Soma is offered to Indra to increase his strength. The hymn links Soma’s radiance and inspired hymns (ukthas) with Indra’s unwavering victory power, symbolized by the vajra (thunderbolt).
Ask anything about Sukta 111 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
