
Sukta 9.111
Soma Pavamāna
Jagati (likely due to longer pādas; needs confirm)
આ ટૂંકું પાવમાન સૂક્ત ગાળણીમાં શુદ્ધ થતો, સુવર્ણ પ્રકાશથી ઝળહળતો સોમ સ્તુતિ કરે છે; યજ્ઞવિધિમાં વહેતો તે સર્વ વૈર/શત્રુતા પર વિજય મેળવે છે. સોમને ગુપ્ત ખજાનો પ્રગટ કરનાર, ત્રિવિધ શક્તિઓ દ્વારા પ્રાણશક્તિ સ્થાપનાર, તેમજ આગળ ધપતી પોતાની તેજસ્વી કાંતિથી યુદ્ધમાં ઇન્દ્રની વિજયી શક્તિને આધાર આપતો દિવ્ય રથ તરીકે વર્ણવવામાં આવ્યો છે.
Mantra 1
अया रुचा हरिण्या पुनानो विश्वा द्वेषांसि तरति स्वयुग्वभिः सूरो न स्वयुग्वभिः । धारा सुतस्य रोचते पुनानो अरुषो हरिः । विश्वा यद्रूपा परियात्यृक्वभिः सप्तास्येभिॠक्वभिः ॥
આ સોનાળી રુચિથી, પોતાને શુદ્ધ કરતો હરિ (સોમ) સર્વ દ્વેષોને પાર કરે છે—પોતાના સ્વયં-યુગ્વ (સ્વયં જોડાયેલા) અશ્વો વડે; જેમ સૂર્ય પોતાના જ યુગ્વ કિરણો વડે. પિષિત (સુત) સોમની ધારા તેજે ઝળહળે—શુદ્ધ થતો, અરુષ-હરિ (લાલાશ-સોનાળી) એક. જ્યારે તે ઋક્વ (ઋષિ-વાણીના ગાયક)ઓ સાથે સર્વ રૂપોને પરિભ્રમે છે—સપ્તાસ્ય (સાત-મુખી) વાણી-શક્તિઓ સાથે, ઋક્વો સાથે.
Mantra 2
त्वं त्यत्पणीनां विदो वसु सं मातृभिर्मर्जयसि स्व आ दम ऋतस्य धीतिभिर्दमे । परावतो न साम तद्यत्रा रणन्ति धीतयः । त्रिधातुभिररुषीभिर्वयो दधे रोचमानो वयो दधे ॥
તું પણી (પણીનામ્)ઓ દ્વારા છુપાવાયેલું તે વસુ (ધન-તેજ) શોધી કાઢે છે; માતૃઓ સાથે તું તેને માર્જયસિ—પોતાના જ ધામમાં, ઋતના દમે, ધીતી (અંતર્દૃષ્ટિ)ના કર્મો દ્વારા. પરાવતથી આવતું સામ જેમ—તે સ્થાન, જ્યાં ધીતયો ગુંજે છે. રોચમાન (પ્રકાશમાન) બની, તું ત્રિધાતુભિઃ અરુષીભિઃ (ત્રિગુણ લાલાશ-તેજસ્વી શક્તિઓ) વડે વયઃ (જીવન-બળ) સ્થાપે છે; તું જીવન-બળ સ્થાપે છે.
Mantra 3
पूर्वामनु प्रदिशं याति चेकितत्सं रश्मिभिर्यतते दर्शतो रथो दैव्यो दर्शतो रथः । अग्मन्नुक्थानि पौंस्येन्द्रं जैत्राय हर्षयन् । वज्रश्च यद्भवथो अनपच्युता समत्स्वनपच्युता ॥
તે પૂર્વ દિશા તરફ આગળ વધે છે, સ્પષ્ટ રીતે વિવેકપૂર્વક ઓળખતો; પોતાના કિરણો વડે એકત્ર ખેંચાય છે—તેનું દૃશ્ય રથ, દૈવી દૃશ્ય રથ. પૌરુષભર્યા ઉક્થો ઇન્દ્ર પાસે આવ્યા, વિજય માટે તેને હર્ષિત કરતાં; અને વજ્ર પણ—જ્યારે તમે યુદ્ધોમાં અચલ બનો, અચલ.
The main deity is Soma Pavamāna—Soma as he is pressed and filtered, praised as a shining purifier who empowers the gods, especially Indra.
It refers to Soma flowing through the ritual filter (pavitra). The hymn also uses it symbolically: purification turns raw energy into clear, radiant strength aligned with ṛta (truth/order).
Filtered Soma is offered to Indra to increase his strength. The hymn links Soma’s radiance and inspired hymns (ukthas) with Indra’s unwavering victory power, symbolized by the vajra (thunderbolt).
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.