Rig Veda Sukta 86
Mandala 8Sukta 865 Mantras

Sukta 86

Sukta 8.86

Rishi

Viśvaka

Devata

Aśvinau (Dasrā, Bhiṣajā, Mayobhūvā)

Chandas

Jagatī (12-syllable cadence typical for longer pādas; refrain-like closing)

हे संक्षिप्त जगती स्तोत्र आश्विनांना अद्भुत युग्म वैद्य व आनंददाते म्हणून आवाहन करते. ते “देहधारी जीवाला घडवावे” (तनूकृ-) आणि मैत्रीचा बंध अखंड ठेवावा, अशी विनंती करते. पुनरुक्त प्रार्थनांतून ऋषी विश्वक आश्विनांच्या उपकारांची आठवण करून देतो आणि त्यांच्या सहाय्याला ऋत (विश्वव्यवस्था) अंतर्गत प्राणसमग्रता, समृद्धी, व दृढ सोबत यांचे संरक्षण म्हणून मांडतो.

Mantras

Mantra 1

उभा हि दस्रा भिषजा मयोभुवोभा दक्षस्य वचसो बभूवथुः । ता वां विश्वको हवते तनूकृथे मा नो वि यौष्टं सख्या मुमोचतम् ॥

तुम्ही दोघेही खरोखर अद्भुत; तुम्ही दोघे वैद्य-चिकित्सक; तुम्ही दोघे आनंददाते; आणि तुम्ही दोघे कौशल्याची व प्रेरित वाणीची शक्ती झाला आहात. म्हणून विश्वक तुम्हाला ‘तनूकृथि’—देह-घडणीसाठी—हाक देतो; आम्हाला वेगळे करू नका, सख्याचा बंध सैल करू नका—तो सोडवू नका.

Mantra 2

कथा नूनं वां विमना उप स्तवद्युवं धियं ददथुर्वस्यइष्टये । ता वां विश्वको हवते तनूकृथे मा नो वि यौष्टं सख्या मुमोचतम् ॥

आता व्याकुळ-मनाचा मनुष्य, तुम्ही दोघे उत्तम अवस्थेच्या शोधासाठी प्रकाशमय ‘धी’ (प्रज्ञा) दिली नाहीत तर, कसा तुमच्याजवळ येऊन स्तुती करील? म्हणून विश्वक तुम्हाला ‘तनूकृथि’—देह-घडणीसाठी—हाक देतो; आम्हाला वेगळे करू नका, सख्याचा बंध सोडू नका—तो उकलू नका.

Mantra 3

युवं हि ष्मा पुरुभुजेममेधतुं विष्णाप्वे ददथुर्वस्यइष्टये । ता वां विश्वको हवते तनूकृथे मा नो वि यौष्टं सख्या मुमोचतम् ॥

हे पुरुभुजौ, तुम्ही दोघेही या (यजमानाला) समृद्धीत वाढविण्यासाठी—विष्णापूसाठीही, श्रेष्ठाच्या इच्छेसाठी—दान देता/अनुग्रह करता. म्हणून विश्वक देहधारी जीवाच्या घडणी/रचनेसाठी तुम्हांला हाक देतो; आम्हांला विभक्त करू नका, सख्याचा बंध सोडू नका.

Mantra 4

उत त्यं वीरं धनसामृजीषिणं दूरे चित्सन्तमवसे हवामहे । यस्य स्वादिष्ठा सुमतिः पितुर्यथा मा नो वि यौष्टं सख्या मुमोचतम् ॥

आणि त्या वीराला—धनसमूहांचा स्वामी, ऋजिषिण (सरळ चालविणारा)—जो दूर असला तरी, आम्ही सहाय्यासाठी हाक मारतो. ज्याची अतिशय मधुर सुमती पित्याप्रमाणे आहे—तो आमची संगत शिथिल करू नये, विखुरू नये; आम्हांला सख्यबंधनातून मुक्त करू नये.

Mantra 5

ऋतेन देवः सविता शमायत ऋतस्य शृङ्गमुर्विया वि पप्रथे । ऋतं सासाह महि चित्पृतन्यतो मा नो वि यौष्टं सख्या मुमोचतम् ॥

ऋत (सत्य-व्यवस्था) यामुळे देव सविता शांत होतो व कल्याण करतो; ऋताचे शृंग त्याने विशालतेत सर्वत्र पसरविले आहे. युद्धात झुंजणाऱ्या महाबलांच्या विरुद्धही त्याने आमच्यासाठी ऋत जिंकले आहे—तो आमची संगत शिथिल करू नये; आम्हांला सख्यबंधनातून मुक्त करू नये.

Frequently Asked Questions

The hymn praises the Aśvins (Aśvinau), the divine twin helpers known as wondrous ones (Dasrā), healers (Bhiṣajā), and bringers of well-being (Mayobhūvā).

It asks them to restore and “shape” the embodied person (tanūkṛ-), bring well-being and growth, and not loosen the bond of supportive friendship (sakhyā) that keeps one safe and whole.

It is especially suited to dawn, the Aśvins’ time, as a morning prayer for health, protection, and steady support through the day, often alongside a simple ghee offering or quiet recitation.

Ask anything about Sukta 86 of the Rig Veda

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App