Sukta 86
Sukta 8.86
Viśvaka
Aśvinau (Dasrā, Bhiṣajā, Mayobhūvā)
Jagatī (12-syllable cadence typical for longer pādas; refrain-like closing)
ਇਹ ਸੰਖੇਪ ਜਗਤੀ ਸੂਕਤ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਨੂੰ ਅਦਭੁਤ ਜੁੜਵੇਂ ਚਿਕਿਤਸਕ ਅਤੇ ਆਨੰਦ-ਦਾਤਾ ਵਜੋਂ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ “ਦੇਹਧਾਰੀ ਜੀਵ ਨੂੰ ਘੜਨ” (tanūkṛ-) ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਬੰਧਨ ਅਟੁੱਟ ਰੱਖਣ। ਦੁਹਰਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਅਰਜ਼ਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾ ਵਿਸ਼੍ਵਕ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਦੇ ਉਪਕਾਰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨੂੰ ਤ (ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਕ੍ਰਮ) ਦੇ ਅਧੀਨ ਜੀਵਨ-ਸਮਗ੍ਰਤਾ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਅਤੇ ਅਡੋਲ ਸਾਥ-ਸੰਗਤ ਵਾਲੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
उभा हि दस्रा भिषजा मयोभुवोभा दक्षस्य वचसो बभूवथुः । ता वां विश्वको हवते तनूकृथे मा नो वि यौष्टं सख्या मुमोचतम् ॥
ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਦਸ੍ਰਾ—ਅਦਭੁਤ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਭਿਸ਼ਜਾ—ਵੈਦ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮਯੋਭੁਵಃ—ਆਨੰਦ-ਦਾਤਾ ਹੋ; ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਦਕ੍ਸ਼ (ਕੌਸ਼ਲ) ਅਤੇ ਵਚਸ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਾਣੀ) ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਬਣ ਗਏ ਹੋ। ਇਸ ਲਈ ਵਿਸ਼੍ਵਕ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤਨੂਕ੍ਰਥੇ—ਦੇਹ-ਘੜਤ/ਦੇਹ-ਰਚਨਾ ਲਈ ਸੱਦਦਾ ਹੈ: ਸਾਨੂੰ ਵੱਖ ਨਾ ਕਰੋ; ਸਖ਼ੀ ਦਾ ਬੰਧਨ ਢਿੱਲਾ ਨਾ ਪਾਓ; ਸਾਨੂੰ ਨਾ ਛੱਡੋ।
Mantra 2
कथा नूनं वां विमना उप स्तवद्युवं धियं ददथुर्वस्यइष्टये । ता वां विश्वको हवते तनूकृथे मा नो वि यौष्टं सख्या मुमोचतम् ॥
ਹੁਣ ਵਿਆਕੁਲ-ਮਨ ਵਾਲਾ ਕਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਸਤੁਤੀ ਕਰੇ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਉੱਤਮ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਲਈ ਧੀ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਬੁੱਧੀ) ਨਾ ਦਿਓ? ਇਸ ਲਈ ਵਿਸ਼੍ਵਕ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤਨੂਕ੍ਰਥੇ—ਦੇਹ-ਘੜਤ/ਦੇਹ-ਰਚਨਾ ਲਈ ਸੱਦਦਾ ਹੈ: ਸਾਨੂੰ ਵੱਖ ਨਾ ਕਰੋ; ਸਖ਼ੀ ਦਾ ਬੰਧਨ ਖੋਲ੍ਹ ਨਾ ਦਿਓ।
Mantra 3
युवं हि ष्मा पुरुभुजेममेधतुं विष्णाप्वे ददथुर्वस्यइष्टये । ता वां विश्वको हवते तनूकृथे मा नो वि यौष्टं सख्या मुमोचतम् ॥
ਹੇ ਦੇਵ-ਯੁਗਲੋ! ਤੁਸੀਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਇਸ (ਭਗਤ) ਨੂੰ ਪੁਰੁਭੁਜ—ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਵਧਣ ਲਈ—ਵਿਸ਼్ణਾਪੂ ਨੂੰ ਵੀ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ, ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਵਿਸ਼੍ਵਕ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਹਧਾਰੀ ਜੀਵ ਦੀ ਘੜਤ ਲਈ ਸੱਦਦਾ ਹੈ; ਸਾਨੂੰ ਵੱਖ ਨਾ ਕਰੋ, ਸਖ਼ੀ ਦਾ ਬੰਧਨ ਨਾ ਖੋਲ੍ਹੋ।
Mantra 4
उत त्यं वीरं धनसामृजीषिणं दूरे चित्सन्तमवसे हवामहे । यस्य स्वादिष्ठा सुमतिः पितुर्यथा मा नो वि यौष्टं सख्या मुमोचतम् ॥
ਅਤੇ ਉਸ ਵੀਰ ਨੂੰ—ਧਨ-ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸਿੱਧਾ ਦੌੜਾਉਣ ਵਾਲੇ—ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਦੂਰ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਅਸੀਂ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਸੱਦਦੇ ਹਾਂ। ਜਿਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਿੱਠੀ ਸੁਮਤਿ ਪਿਤਾ ਵਰਗੀ ਹੈ—ਉਹ ਸਾਡੀ ਸਖ਼ੀ ਨੂੰ ਖਿਲਾਰ ਨਾ ਦੇਵੇ; ਸਾਨੂੰ ਸਾਥੀਪਣ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਨਾ ਕਰੇ।
Mantra 5
ऋतेन देवः सविता शमायत ऋतस्य शृङ्गमुर्विया वि पप्रथे । ऋतं सासाह महि चित्पृतन्यतो मा नो वि यौष्टं सख्या मुमोचतम् ॥
ਤ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਦੇਵ ਸਵਿਤ੍ਰ ਸ਼ਾਂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਮ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਨੇ ਤ ਦਾ ਸ਼੍ਰਿੰਗ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਵਿੱਚ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਫੈਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜੂਝਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਬਲਵਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ—ਉਹ ਸਾਡੀ ਸਖ਼ੀ ਨੂੰ ਢਿੱਲਾ ਨਾ ਕਰੇ; ਸਾਨੂੰ ਸਾਥੀਪਣ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਨਾ ਕਰੇ।
Frequently Asked Questions
The hymn praises the Aśvins (Aśvinau), the divine twin helpers known as wondrous ones (Dasrā), healers (Bhiṣajā), and bringers of well-being (Mayobhūvā).
It asks them to restore and “shape” the embodied person (tanūkṛ-), bring well-being and growth, and not loosen the bond of supportive friendship (sakhyā) that keeps one safe and whole.
It is especially suited to dawn, the Aśvins’ time, as a morning prayer for health, protection, and steady support through the day, often alongside a simple ghee offering or quiet recitation.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.