
Sukta 8.86
Viśvaka
Aśvinau (Dasrā, Bhiṣajā, Mayobhūvā)
Jagatī (12-syllable cadence typical for longer pādas; refrain-like closing)
આ સંક્ષિપ્ત જગતી સ્તોત્ર આશ્વિનોને અદ્ભુત યુગલ વૈદ્યો અને આનંદદાતા તરીકે આહ્વાન કરે છે; તેઓ “દેહધારી જીવને ઘડી આપે” (તનૂકૃ-) અને મિત્રતાનો બંધ અખંડ રાખે એવી પ્રાર્થના કરે છે. પુનરાવર્તિત વિનંતિઓમાં ઋષિ વિશ્વક આશ્વિનોના ઉપકારો સ્મરે છે અને તેમના સહાયને ઋત (કોસ્મિક વ્યવસ્થા) હેઠળ જીવનશક્તિની સમગ્રતા, સમૃદ્ધિ અને અડગ સાથ-સંગાથના રક્ષણ તરીકે રજૂ કરે છે.
Mantra 1
उभा हि दस्रा भिषजा मयोभुवोभा दक्षस्य वचसो बभूवथुः । ता वां विश्वको हवते तनूकृथे मा नो वि यौष्टं सख्या मुमोचतम् ॥
તમે બંને જ દસ્રા—અદ્ભુત; તમે બંને ભિષજ—વૈદ્ય; તમે બંને મયોભુ—આનંદદાતા; અને તમે બંને દક્ષ (કૌશલ્ય) તથા વચસ (પ્રેરિત વાણી)ના બળ બની ગયા છો. તેથી વિશ્વક તમને તનુકૃથેઃ—દેહધારણ/દેહ-ઘડતર માટે બોલાવે છે: અમને વિચ્છેદ ન કરો; મિત્રતાનું બંધન ઢીલું ન પાડો; અમને છોડશો નહીં.
Mantra 2
कथा नूनं वां विमना उप स्तवद्युवं धियं ददथुर्वस्यइष्टये । ता वां विश्वको हवते तनूकृथे मा नो वि यौष्टं सख्या मुमोचतम् ॥
હવે કેવી રીતે તે વ્યાકુલ-મનવાળો તમારી પાસે આવીને સ્તુતિ કરે, જો તમે બંને ઉત્તમ અવસ્થાની ઇચ્છા માટે ધી (પ્રકાશમય બુદ્ધિ) ન આપો? તેથી વિશ્વક તમને તનુકૃથેઃ—દેહધારણ/દેહ-ઘડતર માટે બોલાવે છે: અમને વિચ્છેદ ન કરો; મિત્રતાનું બંધન મુક્ત ન કરો.
Mantra 3
युवं हि ष्मा पुरुभुजेममेधतुं विष्णाप्वे ददथुर्वस्यइष्टये । ता वां विश्वको हवते तनूकृथे मा नो वि यौष्टं सख्या मुमोचतम् ॥
હે (દેવ) યુગલ! તમે તો ખરેખર આ (ભક્તને) પુરુભુજ—સમૃદ્ધિમાં વધવા માટે—વિષ્ણાપૂ માટે પણ, શ્રેષ્ઠની ઇચ્છા રાખનારને, દાન આપ્યું છે. તેથી વિશ્વક તમને દેહધારી જીવના ઘડતર માટે બોલાવે છે; અમને વિખેરશો નહિ, સખ્યનું બંધન છૂટું ન કરો.
Mantra 4
उत त्यं वीरं धनसामृजीषिणं दूरे चित्सन्तमवसे हवामहे । यस्य स्वादिष्ठा सुमतिः पितुर्यथा मा नो वि यौष्टं सख्या मुमोचतम् ॥
અને તે વીરને—ધનસમૂહોના સ્વામી, સીધા માર્ગે દોડાવનાર—દૂર ઊભો હોવા છતાં પણ, અમે સહાય માટે બોલાવીએ છીએ. જેના અતિમધુર સુમતિ પિતાની જેમ છે—તે અમારું સખ્ય વિખેર ન દે; અમને સાથીપણાના બંધનથી મુક્ત ન કરે.
Mantra 5
ऋतेन देवः सविता शमायत ऋतस्य शृङ्गमुर्विया वि पप्रथे । ऋतं सासाह महि चित्पृतन्यतो मा नो वि यौष्टं सख्या मुमोचतम् ॥
ઋતેન દેવ સવિતા શાંત થાય છે અને શમ લાવે છે; ઋતનું શૃંગ તેણે વિશાળતામાં વ્યાપક રીતે ફેલાવ્યું છે. યુદ્ધમાં પ્રયત્નશીલ મહાબળવાન સામે પણ તેણે અમારે માટે ઋતને જીત્યું છે—તે અમારું સખ્ય ઢીલું ન કરે; અમને સાથીપણાના બંધનથી મુક્ત ન કરે.
The hymn praises the Aśvins (Aśvinau), the divine twin helpers known as wondrous ones (Dasrā), healers (Bhiṣajā), and bringers of well-being (Mayobhūvā).
It asks them to restore and “shape” the embodied person (tanūkṛ-), bring well-being and growth, and not loosen the bond of supportive friendship (sakhyā) that keeps one safe and whole.
It is especially suited to dawn, the Aśvins’ time, as a morning prayer for health, protection, and steady support through the day, often alongside a simple ghee offering or quiet recitation.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.