
Sukta 8.47
Ādityas (Varuṇa, Mitra, and the Āditya group).
हे सूक्त आदित्यांना—विशेषतः वरुण व मित्र—विशाल, निर्दोष रक्षक म्हणून वारंवार आवाहन करते. ते उपासकाला कपट, वैरभाव आणि पापाचा कोणताही वाटा यांपासून वाचवोत अशी प्रार्थना आहे. यजमानामध्ये शांती, आश्रय, ‘त्रिविध’ संरक्षण यांसह सर्व प्रकारचे कल्याण स्थापन करावे अशी देवांना विनंती करते. शेवटी विजय व शुद्धीच्या भावनेने, उषःकाल उगवत असताना भय आणि दुष्ट स्वप्ने दूर हाकलून देत सूक्त समाप्त होते.
Mantra 1
महि वो महतामवो वरुण मित्र दाशुषे । यमादित्या अभि द्रुहो रक्षथा नेमघं नशदनेहसो व ऊतयः सुतयो व ऊतयः ॥
हे वरुणा, हे मित्रा! दाशुष (दानकर्ता) यासाठी तुमची महती मदत महान आहे. हे आदित्यांनो! त्याला द्रुह् (कुटिल वैर) पासून रক্ষা करा; अघाचा कोणताही अंश त्याच्यापर्यंत पोहोचू नये. हे अनेहस (अच्युत/अविचल) जनांनो! तुमच्या ऊतयः—तुमच्या सु-तयः ऊतयः—आमचे रक्षण आहेत.
Mantra 2
विदा देवा अघानामादित्यासो अपाकृतिम् । पक्षा वयो यथोपरि व्यस्मे शर्म यच्छतानेहसो व ऊतयः सुतयो व ऊतयः ॥
हे देवांनो, हे आदित्यांनो! अघांचे अपाकृति (निवारण) जाणून तुम्ही अशुभ दूर करा. जसे पक्ष्यासाठी पंख वर उडण्यासाठी असतात, तसेच आमच्यासाठी आश्रयरूप शांती पसरवा. हे अनेहस जनांनो! तुमच्या ऊतयः—तुमच्या सु-तयः ऊतयः—आमचे संरक्षण आहेत.
Mantra 3
व्यस्मे अधि शर्म तत्पक्षा वयो न यन्तन । विश्वानि विश्ववेदसो वरूथ्या मनामहेऽनेहसो व ऊतयः सुतयो व ऊतयः ॥
आमच्यावर ते शांतीरूप ‘शर्म’ अधिष्ठापित करा—जसे पंख पक्ष्याला वाहून नेतात. हे विश्ववेदसः (सर्वज्ञ) देवहो, तुमच्या सर्व ‘वरूथ्या’ (संरक्षणां)ना आम्ही दुर्गासारखे कवच मानून मनात धारण करतो. हे अनेहसः (अचूक/अचल) जनहो, तुमच्या ऊतयः—तुमच्या सु-तयः ऊतयः—ह्याच आमच्या रक्षणे आहेत.
Mantra 4
यस्मा अरासत क्षयं जीवातुं च प्रचेतसः । मनोर्विश्वस्य घेदिम आदित्या राय ईशतेऽनेहसो व ऊतयः सुतयो व ऊतयः ॥
ज्यांना प्रचेत्तसः (पूर्वज्ञ) जनांनी निवास व जीवनशक्ती दिली—मनूच्या, सर्वांच्या—त्या ‘रायः’ (समृद्धी)चे स्वामी हे आदित्य आहेत. हे अनेहसः, तुमच्या ऊतयः—तुमच्या सु-तयः ऊतयः—आमचे रक्षण आहेत.
Mantra 5
परि णो वृणजन्नघा दुर्गाणि रथ्यो यथा । स्यामेदिन्द्रस्य शर्मण्यादित्यानामुतावस्यनेहसो व ऊतयः सुतयो व ऊतयः ॥
आम्हाला सर्व बाजूंनी वेढा घाला, अघा (हानी/अनिष्ट) दूर करत—जसा रथी दुर्गम वाटा टाळतो. आम्ही इंद्राच्या ‘शर्म’मध्ये आणि आदित्यांच्या ‘अवस्य’ (सहाय्य) मध्ये राहो. हे अनेहसः, तुमच्या ऊतयः—तुमच्या सु-तयः ऊतयः—आमचे रक्षण आहेत.
Mantra 6
परिह्वृतेदना जनो युष्मादत्तस्य वायति । देवा अदभ्रमाश वो यमादित्या अहेतनानेहसो व ऊतयः सुतयो व ऊतयः ॥
जेव्हा मनुष्य सर्व बाजूंनी घेरला जाऊन दबला जातो व क्षीण होतो, तरीही तो तुमच्याकडून दिलेल्या त्या बळालाच शोधतो. हे देवांनो, तुम्ही आमच्यात स्थापन केलेली अडगळी आशा—हे आदित्यांनो—ती ढळू नये; अनिष्ट-रहित तुमची मदत, तुमची शुभ मदत, आमच्यासोबत असो.
Mantra 7
न तं तिग्मं चन त्यजो न द्रासदभि तं गुरु । यस्मा उ शर्म सप्रथ आदित्यासो अराध्वमनेहसो व ऊतयः सुतयो व ऊतयः ॥
त्याच्यावर कोणताही तीक्ष्ण आघात पडू नये, कोणताही चिरडून टाकणारा भार कोसळू नये. ज्याच्यासाठी तुम्ही विस्तीर्ण आश्रय पसरवता, हे आदित्यांनो, त्याच्यावर प्रसन्न व्हा; अनिष्ट-रहित तुमची मदत, तुमची शुभ मदत, आमच्याकडे येवो.
Mantra 8
युष्मे देवा अपि ष्मसि युध्यन्त इव वर्मसु । यूयं महो न एनसो यूयमर्भादुरुष्यतानेहसो व ऊतयः सुतयो व ऊतयः ॥
हे देवांनो, आम्ही तुमच्यातच आधार घेतो—जणू योद्धे कवचांत उभे असावेत तसे. महान अपराधापासूनही आणि लहान अपराधापासूनही आम्हाला वाचवणारे तुम्हीच; अनिष्ट-रहित तुमची मदत, तुमची शुभ मदत, आमच्यासोबत असो.
Mantra 9
अदितिर्न उरुष्यत्वदितिः शर्म यच्छतु । माता मित्रस्य रेवतोऽर्यम्णो वरुणस्य चानेहसो व ऊतयः सुतयो व ऊतयः ॥
अदिती आम्हांला विस्तार देओ व सुरक्षित राखो; अदिती आम्हांला शांतीचे आश्रयस्थान प्रदान करो—ती, जी प्रकाशसमृद्ध मित्राची, अर्यमन्ची व वरुणाची माता आहे. तुमच्या अहिंसक सहाय्ये, तुमच्या शुभ सहाय्ये, आमच्यासोबत असोत.
Mantra 10
यद्देवाः शर्म शरणं यद्भद्रं यदनातुरम् । त्रिधातु यद्वरूथ्यं तदस्मासु वि यन्तनानेहसो व ऊतयः सुतयो व ऊतयः ॥
हे देवांनो, जे काही शांती व सत्य शरण आहे, जे काही भद्र व अनातुर आहे, जे काही त्रिधातु-प्रतिष्ठित संरक्षण आहे—ते सर्व आमच्यात प्रकट करा, आमच्यासाठी विस्ताराने स्थापन करा. तुमच्या अहिंसक सहाय्ये, तुमच्या शुभ सहाय्ये, आमच्यासोबत असोत.
Mantra 11
आदित्या अव हि ख्यताधि कूलादिव स्पशः । सुतीर्थमर्वतो यथानु नो नेषथा सुगमनेहसो व ऊतयः सुतयो व ऊतयः ॥
हे आदित्यांनो, खाली पाहा—जसे नदीकाठावरून पहारेकरी लक्ष ठेवतात; आणि जसे घोड्यांना मार्गावर नेले जाते, तसे आम्हांला सुतीर्थाकडे, सुगम गमनाकडे नेऊन ठेवा. तुमच्या अहिंसक सहाय्ये, तुमच्या शुभ सहाय्ये, आमच्यासोबत असोत.
Mantra 12
नेह भद्रं रक्षस्विने नावयै नोपया उत । गवे च भद्रं धेनवे वीराय च श्रवस्यतेऽनेहसो व ऊतयः सुतयो व ऊतयः ॥
इथले कल्याण रक्षसमध्ये फिरणाऱ्याला जाऊ नये—न खाली उतरणाऱ्याला, न वैरभावाने जवळ येणाऱ्याला. परंतु कल्याण गवेस (प्रकाश-किरणरूप गायीस), धेनवेस (पोषक दुग्ध-शक्तीस) आणि कीर्तीच्या सत्य-श्रवणाची आकांक्षा करणाऱ्या वीरास लाभो. तुमच्या अहिंसक सहाय्ये, तुमच्या शुभ सहाय्ये (आमच्यासोबत) असोत.
Mantra 13
यदाविर्यदपीच्यं देवासो अस्ति दुष्कृतम् । त्रिते तद्विश्वमाप्त्य आरे अस्मद्दधातनानेहसो व ऊतयः सुतयो व ऊतयः ॥
हे देवांनो, आम्ही केलेले जे काही दुष्कृत—उघड असो वा गुप्त—ते सर्व त्रित आप्त्यकडे आमच्यापासून दूर ठेवून द्या. तुमची अहिंसक सहाय्ये, तुमची शुभ सहाय्ये (आमच्यासोबत) असोत.
Mantra 14
यच्च गोषु दुष्ष्वप्न्यं यच्चास्मे दुहितर्दिवः । त्रिताय तद्विभावर्याप्त्याय परा वहानेहसो व ऊतयः सुतयो व ऊतयः ॥
आणि गोषु (आमच्या प्रकाश-किरणांमध्ये/गवांमध्ये) जे दुष्ष्वप्न्य—दुष्ट स्वप्नांचे अशुभ—आहे, आणि आमच्यात जे काही आहे, हे दिवः दुहितः (द्यौःची कन्या), हे विभावरी, ते त्रित आप्त्यकडे दूर वाहून ने. तुमची अहिंसक सहाय्ये, तुमची शुभ सहाय्ये (आमच्यासोबत) असोत.
Mantra 15
निष्कं वा घा कृणवते स्रजं वा दुहितर्दिवः । त्रिते दुष्ष्वप्न्यं सर्वमाप्त्ये परि दद्मस्यनेहसो व ऊतयः सुतयो व ऊतयः ॥
हे दिवः-दुहितरि (उषस्)! तो निष्क (सुवर्ण कंठाभूषण) घडवो वा स्रज् (माळ) करोत—सर्व दु:स्वप्न्य (दुष्ट स्वप्नजन्य अनिष्ट) त्रित आप्त्याच्या भोवती परितः ठेवून तेथेच आबद्ध कर. तुझ्या अहिंसक सहाय्ये, तुझ्या शुभ सहाय्ये आमच्याबरोबर असोत.
Mantra 16
तदन्नाय तदपसे तं भागमुपसेदुषे । त्रिताय च द्विताय चोषो दुष्ष्वप्न्यं वहानेहसो व ऊतयः सुतयो व ऊतयः ॥
ते अन्नासाठी, ते कर्म-परिश्रमासाठी; आणि तो भाग उपसीदुषासाठी (जो जवळ येऊन आसन घेतो) आहे. हे उषः! दु:स्वप्न्य दूर वाहून ने—आम्हाला तुझे अनथक सहाय्य, तुझे तेजस्वी व शुभ सहाय्य दे.
Mantra 17
यथा कलां यथा शफं यथ ऋणं संनयामसि । एवा दुष्ष्वप्न्यं सर्वमाप्त्ये सं नयामस्यनेहसो व ऊतयः सुतयो व ऊतयः ॥
जसे आम्ही हरवलेली कला (अंश) गोळा करतो, जसे विखुरलेले पुन्हा एकत्र करतो, जसे ऋण फेडतो—तसेच आप्त्याच्या क्षेत्रात सर्व दु:स्वप्न्य आम्ही ‘संनयाम’ (समेटून निष्प्रभ) करू. तुझी अनथक, शुभ सहाय्ये आमच्याबरोबर असोत.
Mantra 18
अजैष्माद्यासनाम चाभूमानागसो वयम् । उषो यस्माद्दुष्ष्वप्न्यादभैष्माप तदुच्छत्वनेहसो व ऊतयः सुतयो व ऊतयः ॥
आज आम्ही जिंकलो; विजय मिळवून आम्ही निष्पाप झालो. हे उषा, ज्या दुष्स्वप्नजन्य भयापासून आम्ही घाबरत होतो—ते दूर कर; ते उठून येथून निघून जावो. तुझ्या अथक, कल्याणकारी सहाय्यांना आमच्याकडे आण; तुमची सहाय्ये—सुत (सोम)ची सहाय्ये—आमच्यावर असोत.
The hymn mainly addresses the Ādityas—especially Varuṇa and Mitra—as protectors of truth and order. In the final verse it also calls on Uṣas (Dawn) to drive away fear and evil dreams.
It is a refrain asking for the gods’ “helps/protections” (ūtayaḥ), described as “anehas” (harmless, unerring) and “su-ūtayaḥ” (good helps). It functions like a protective seal repeated through the hymn.
It asks to be guarded from hostility, deceit, and misfortune, and to receive peace, refuge, goodness, and an untroubled state. It also seeks inner purification—becoming ‘without fault’—and freedom from disturbing dreams as a new day begins.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.