Opening the text

Sukta 1.147
Agni
हा संक्षिप्त अग्नी-सूक्त विचारतो की शुद्ध व ऊर्जस्वल उपासकांनी अग्नीत यथाविधी आहुती कशी अर्पावी, ज्यामुळे देवांचे ऋत (विश्वव्यवस्था) याचे स्तवन निनादावे. यात दिपवून टाकणाऱ्या अंधारात ‘मामतेय’ सहाय्यकांचे अग्नीने केलेले रक्षण स्मरले आहे आणि दुष्टता, शत्रुत्वपूर्ण हेतू, तसेच मनुष्यांतील कपटी दुहेरी वागणूक यांपासून संरक्षणाची प्रार्थना केली आहे. एकूणच हे संरक्षण व व्यवस्था-स्थापन करणारे आवाहन असून, यज्ञ, कुलपरंपरेची सातत्यता आणि सदाचार यांना अग्नीच्या पालकत्वाशी संलग्न करते.
Mantra 1
कथा ते अग्ने शुचयन्त आयोर्ददाशुर्वाजेभिराशुषाणाः । उभे यत्तोके तनये दधाना ऋतस्य सामन्रणयन्त देवाः ॥
हे अग्ने, शुद्ध होत ते तुला कसे अर्पण करतात आणि बलसमृद्धींनी वेगाने कसे पुढे धावतात? जेव्हा ते बालक व संतती—दोन्ही स्थापन करतात, तेव्हा देव ऋताचे सामन् (स्तोत्रगान) निनादित करतात.
Mantra 2
बोधा मे अस्य वचसो यविष्ठ मंहिष्ठस्य प्रभृतस्य स्वधावः । पीयति त्वो अनु त्वो गृणाति वन्दारुस्ते तन्वं वन्दे अग्ने ॥
हे यविष्ठ (सर्वात तरुण) अग्ने, हे स्वधावन् (स्वशक्तियुक्त), महत्तम समृद्धीतून प्रवर्तित झालेल्या या माझ्या वचनास जाण, जागा हो. उपासक तुला पितो, तुझ्या मागे चालतो, तुझ्यानुसार गातो; हे अग्ने, मी तुझ्या तनू (स्वरूपा)ला वंदन करतो.
Mantra 3
ये पायवो मामतेयं ते अग्ने पश्यन्तो अन्धं दुरितादरक्षन् । ररक्ष तान्त्सुकृतो विश्ववेदा दिप्सन्त इद्रिपवो नाह देभुः ॥
हे अग्ने, तुझे ते पायवः (रक्षक), मामतेय (मामतेय वंशज) जन, अंधार पाहत असतानाही त्याला दुरित (पाप/आपत्ती)पासून वाचवीत होते. हे विश्ववेदा (सर्वज्ञ), त्या सुकृत (सत्कर्म करणाऱ्या) जनांचे रक्षण कर; शत्रू इच्छित असले तरी ते किंचितही हानी करू शकत नाहीत.
Mantra 4
यो नो अग्ने अररिवाँ अघायुररातीवा मर्चयति द्वयेन । मन्त्रो गुरुः पुनरस्तु सो अस्मा अनु मृक्षीष्ट तन्वं दुरुक्तैः ॥
हे अग्ने, आमच्यात जो कोणी अररिवान् (वैरभावी), अघायुः (अहित इच्छिणारा), अरातीव (द्वेषी) होऊन द्वयेन—कर्माने आणि वाणीने—आघात करतो, त्याच्यावर तो गुरु मंत्र (जड शाप) पुन्हा परत जावो. आणि दुरुक्तैः (कुटिल वचने) यांच्या कल्मषापासून आमची तनू (देह-स्वरूप) तू शुद्ध कर.
Mantra 5
उत वा यः सहस्य प्रविद्वान्मर्तो मर्तं मर्चयति द्वयेन । अतः पाहि स्तवमान स्तुवन्तमग्ने माकिर्नो दुरिताय धायीः ॥
आणि पुन्हा जो कोणी—बल व ज्ञानाचा दावा करूनही—मर्त्य असून मर्त्यावर द्विविध उपायांनी आघात करतो, त्यापासून आमचे रक्षण कर. हे अग्ने, आम्ही स्तवन व स्तुती करीत असताना आम्हाला पाळ; कोणीही आम्हाला दुरित व कुपथाकडे ढकलू नये.
It teaches that purified, sincere offering to Agni strengthens ṛta (right order) and asks Agni to protect the household from darkness, harm, and misfortune.
It symbolizes danger, confusion, and evil influences; the hymn remembers Agni as the light that sees through and guards devotees from such threats.
It can be recited when lighting a lamp or performing a fire offering, as a prayer for inner purification, clear judgment, and protection from negative forces and deceit.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.