Sukta 147
Sukta 1.147
Agni
આ ટૂંકા અગ્નિ-સૂક્તમાં પૂછવામાં આવે છે કે શુદ્ધ અને તેજસ્વી ઉપાસકો અગ્નિમાં યોગ્ય રીતે આહુતિ કેવી રીતે અર્પે, જેથી દેવોનું ઋત (કોસ્મિક વ્યવસ્થા)નું ગાન ગુંજે. તેમાં અંધકારની ચમકધમક વચ્ચે અગ્નિએ “મામતેય” સહાયકોનું રક્ષણ કર્યું હતું તે સ્મરણ થાય છે અને દુષ્ટતા, શત્રુભાવ, તથા મનુષ્યોમાં રહેલી કપટભરી દ્વિચારીતા અને છેતરપિંડીથી બચાવ માટે પ્રાર્થના થાય છે. સમગ્રરૂપે, આ રક્ષાત્મક અને વ્યવસ્થા-સ્થાપક આહ્વાન છે, જે યજ્ઞ, કુટુંબની પરંપરા-સતતતા અને યોગ્ય આચરણને અગ્નિના રક્ષણ સાથે સુસંગત કરે છે.
Mantras
Mantra 1
कथा ते अग्ने शुचयन्त आयोर्ददाशुर्वाजेभिराशुषाणाः । उभे यत्तोके तनये दधाना ऋतस्य सामन्रणयन्त देवाः ॥
અગ્ને, કહો તો—શુચિ બનતા તેઓ તને કેવી રીતે અર્પણ કરે છે અને બળની સમૃદ્ધિઓ સાથે ઉત્સાહથી આગળ ધસી જાય છે? જ્યારે તેઓ ટોકા (બાળક) અને તનય (સંતાન) બંનેને સ્થાપે છે, ત્યારે દેવો ઋતના સામન (ઋત-સ્તુતિ)ને ગુંજારવે છે.
Mantra 2
बोधा मे अस्य वचसो यविष्ठ मंहिष्ठस्य प्रभृतस्य स्वधावः । पीयति त्वो अनु त्वो गृणाति वन्दारुस्ते तन्वं वन्दे अग्ने ॥
હે યવિષ્ઠ (સૌથી યુવાન) અગ્નિ, હે સ્વધાવાન (સ્વશક્તિસંપન્ન), મહત્તમ સમૃદ્ધિમાંથી પ્રગટ કરાયેલાં આ મારા વચનને જાગૃત થઈ ગ્રહણ કર. ઉપાસક તને પીવે છે, તારા અનુસરે છે, તારા પછી ગાય છે; હે અગ્નિ, હું તારા પોતાના દેહને વંદન કરું છું.
Mantra 3
ये पायवो मामतेयं ते अग्ने पश्यन्तो अन्धं दुरितादरक्षन् । ररक्ष तान्त्सुकृतो विश्ववेदा दिप्सन्त इद्रिपवो नाह देभुः ॥
હે અગ્નિ, તારા તે રક્ષકો—મામતેય—અંધકારમય અંધતાને જોઈ, તેને દુરીત (અપશકુન/પાપ)માંથી બચાવતા રહ્યા. હે વિશ્વવેદા (સર્વજ્ઞ), તેમને રક્ષા કર; તેઓ સુકૃત (સત્કર્મ) કરનાર છે. શત્રુઓ ઇચ્છે તોય, તેઓ કદી હાનિ પામતા નથી.
Mantra 4
यो नो अग्ने अररिवाँ अघायुररातीवा मर्चयति द्वयेन । मन्त्रो गुरुः पुनरस्तु सो अस्मा अनु मृक्षीष्ट तन्वं दुरुक्तैः ॥
હે અગ્નિ, અમામાં જે કોઈ શત્રુભાવવાળો, અઘાયુ (હાનિ કરવાની ઇચ્છાવાળો), અરાતીવ (દ્વેષી) બની, દ્વિધા રીતે—કર્મથી અને વાણીથી—આક્રમણ કરે, તે ગુરુ મંત્ર (ભારે શાપ) ફરી તેના પર જ વળે. અને દુર્વચનોના કલંકથી અમારી તનુ (દેહધારી અસ્તિત્વ)ને તું શુદ્ધ કર.
Mantra 5
उत वा यः सहस्य प्रविद्वान्मर्तो मर्तं मर्चयति द्वयेन । अतः पाहि स्तवमान स्तुवन्तमग्ने माकिर्नो दुरिताय धायीः ॥
અને ફરી, જે કોઈ—જ્ઞાન અને બળનો દાવો કરતો હોવા છતાં—મર્ત્ય મનુષ્ય, દ્વિગુણ ઉપાયથી, બીજા મર્ત્યને પીડે છે; તેમાંથી અમને રક્ષા કર, હે અગ્નિ, જ્યારે અમે તને સ્વીકારી સ્તુતિ કરીએ. કોઈ પણ અમને દુર્ભાગ્ય અને દુર્ગતિના માર્ગે ન મૂકે.
Frequently Asked Questions
It teaches that purified, sincere offering to Agni strengthens ṛta (right order) and asks Agni to protect the household from darkness, harm, and misfortune.
It symbolizes danger, confusion, and evil influences; the hymn remembers Agni as the light that sees through and guards devotees from such threats.
It can be recited when lighting a lamp or performing a fire offering, as a prayer for inner purification, clear judgment, and protection from negative forces and deceit.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.