Adhyaya 198: Description of the Torments within the Cycle of Rebirth: Hymn to Yama and the Introduction to Citragupta’s Administration

Verse 1

अथ संसारचक्रयातनास्वरूपवर्णनम् ॥ वर्तमानः सभामध्ये राजा प्रेतपुराधिपः ॥ मामेकमृषभं तत्र दर्शनं च ददौ यमः

ഇപ്പോൾ സംസാരചക്രത്തിലെ യാതനകളുടെ സ്വരൂപവർണ്ണനം. സഭാമദ്ധ്യേ പ്രേതപുരാധിപനായ രാജാവ് സന്നിഹിതനായിരിക്കെ, യമൻ അവിടെ എനിക്ക്—ഋഷഭൻ (ശ്രേഷ്ഠ ഋഷി)—ദർശനം നൽകി॥

Verse 2

याथातथ्येन मे पूजा कार्येण विधिना अकरोत् ॥ आसनं पाद्यमर्घ्यं च वेददृष्टेन कर्मणा

അവൻ യഥാവിധി എന്നെ പൂജിച്ചു—വേദസമ്മതമായ കർമപ്രകാരം ആസനം, പാദ്യം, അർഘ്യം എന്നിവ സമർപ്പിച്ചു।

Verse 3

अब्रवीच्च पुनर्हृष्टो ह्यास्यतां च वरासने ॥ काञ्चने कुशसंच्छन्ने दिव्यपुष्पोपशोभिते

വീണ്ടും ആനന്ദത്തോടെ അവൻ പറഞ്ഞു—“ദയവായി ശ്രേഷ്ഠാസനത്തിൽ ഇരിക്കണമേ; അത് സ്വർണമയം, കുശപുല്ലാൽ മൂടപ്പെട്ടതും ദിവ്യപുഷ്പങ്ങളാൽ അലങ്കൃതവുമാണ്।”

Verse 4

तस्य वक्त्रं महारौद्रं नित्यमेव भयानकम् ॥ पश्यतस्तस्य मां विप्रास्ततः सौम्यतरं बभौ

അവന്റെ മുഖം അത്യന്തം രൗദ്രവും നിത്യവും ഭയങ്കരവുമായിരുന്നു; എന്നാൽ, ഹേ വിപ്രന്മാരേ, അവൻ എന്നെ നോക്കിയപ്പോൾ അത് കൂടുതൽ സൗമ്യമായി തോന്നി।

Verse 5

लोहिते तस्य वै नेत्रे जल्पतश्च पुनःपुनः ॥ पद्मपत्रनिभे चैव जज्ञाते मम सौहृदात्

അവന്റെ കണ്ണുകൾ വാസ്തവത്തിൽ ചുവന്നതായിരുന്നു, അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും സംസാരിച്ചു; എങ്കിലും എന്നോടുള്ള സൗഹൃദം മൂലം അവ കമലപത്രസദൃശമായി മൃദുവായി।

Verse 6

ततोऽहं तस्य भावेन भावितश्च पुनःपुनः ॥ प्रहृष्टमानसो जातो विश्वासं च परं गतः ॥

അപ്പോൾ ഞാൻ കൂടി അവന്റെ ഭാവത്താൽ വീണ്ടും വീണ്ടും ഭാവിതനായി; എന്റെ മനസ് ആനന്ദിതമായി, പരമ വിശ്വാസം പ്രാപിച്ചു।

Verse 7

तस्य प्रीतिकरं सद्यः सर्वदोषविनाशनम् ॥ कामदं च यशोदं च दैवतैश्चापि पूजितम् ॥

ആ സ്തോത്രം/കർമ്മം അവനെ ഉടൻ പ്രസന്നനാക്കുന്നു, എല്ലാ ദോഷങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നു, അഭിലഷിതഫലവും യശസ്സും നൽകുന്നു; ദേവന്മാരാലും പൂജിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 8

कालवृद्धिकरं स्तोत्रं क्षिप्रं तत्र उदीरयन् ॥ येन प्रीतो महातेजा यमः परमधार्मिकः ॥

അവിടെ ആയുസ്സ് വർധിപ്പിക്കുന്ന സ്തോത്രം വേഗത്തിൽ ഉച്ചരിക്കുമ്പോൾ, അതിനാൽ മഹാതേജസ്സും പരമധാർമ്മികനുമായ യമൻ പ്രസന്നനാകുന്നു.

Verse 9

ऋषिपुत्र उवाच ॥ त्वं धाता च विधाता च श्राद्धे चैव हि दृश्यसे ॥ पितॄणां परमो देवश्चतुष्पाद नमोऽस्तु ते ॥

ഋഷിപുത്രൻ പറഞ്ഞു—നീ ധാതാവും വിധാതാവും ആകുന്നു; ശ്രാദ്ധകർമ്മത്തിലും നീ നിശ്ചയമായി ദൃശ്യമാകുന്നു. പിതൃകളുടെ പരമദേവനേ, ഹേ ചതുഷ്പാദനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 10

कर्म कारयिता चैव भूतभव्य भवत्प्रभो ॥ पावको मोहनश्चैव संक्षेपो विस्तारस्तथा ॥

ഹേ ഭൂത-ഭവ്യങ്ങളുടെ പ്രഭോ! കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യിപ്പിക്കുന്നവൻ നീ തന്നേ. നീ പാവകനും (ശുദ്ധികർത്താവും) മോഹകനും; സംക്ഷേപവും വിപുലതയും നീ തന്നേ.

Verse 11

दण्डपाणे विरूपाक्ष पाशहस्त नमोऽस्तु ते ॥ आदित्यसदृशाकार सर्वजीवहर प्रभो ॥

ഹേ ദണ്ഡപാണേ, ഹേ വിരൂപാക്ഷേ, ഹേ പാശഹസ്താ—നിനക്കു നമസ്കാരം. ഹേ ആദിത്യസദൃശാകാരനായ പ്രഭോ, ഹേ സർവ്വജീവഹരാ!

Verse 12

कृष्णवर्ण दुराधर्ष तैलरूप नमोऽस्तु ते ॥ मार्तण्डसदृश श्रीमन्मार्तण्डसदृशद्युतिः ॥

ഹേ കൃഷ്ണവർണ്ണാ, ദുരാധർഷാ, തൈലസദൃശ ദീപ്തരൂപധാരീ! നിനക്കു നമസ്കാരം. ഹേ ശ്രീമാൻ, നീ രൂപത്തിൽ സൂര്യസദൃശനും ദ്യുതിയിൽ സൂര്യസമാനനും ആകുന്നു.

Verse 13

हव्यकव्यवहस्त्वं हि प्रभविष्णो नमोऽस्तु ते ॥ पापहन्ता व्रती श्राद्धा नित्ययुक्तो महातपाः ॥

ഹേ പ്രഭവിഷ്ണോ, ദേവന്മാർക്കും പിതൃകൾക്കും അർപ്പിക്കുന്ന ഹവ്യ-കവ്യങ്ങൾ വഹിക്കുന്നവൻ നീ തന്നേ; നിനക്കു നമസ്കാരം. നീ പാപഹന്താ, വ്രതധാരി, ശ്രാദ്ധനിഷ്ഠ, നിത്യസംയമി, മഹാതപസ്വി.

Verse 14

एकदृग्बहुदृग्भूत्वा काल मृत्युो नमोऽस्तु ते ॥ क्वचिद्दण्डी क्वचिन्मुण्डी क्वचित्कालो दुरासदः ॥

ഒറ്റക്കണ്ണനായും പലക്കണ്ണനായും ആയി, ഹേ കാലാ, ഹേ മൃത്യുവേ, നിനക്കു നമസ്കാരം. ചിലപ്പോൾ ദണ്ഡധാരി, ചിലപ്പോൾ മുണ്ഡിതൻ; ചിലപ്പോൾ സ്വയം കാലരൂപം, ദുർജയം.

Verse 15

क्वचिद्बालः क्वचिद्वृद्धः क्वचिद्रौद्रो नमोऽस्तु ते ॥ त्वया विराजितो लोकः शासितो धर्महेतुना ॥

ചിലപ്പോൾ ബാലൻ, ചിലപ്പോൾ വൃദ്ധൻ, ചിലപ്പോൾ രൗദ്രൻ—നിനക്കു നമസ്കാരം. നിനക്കാൽ ലോകം വിരാജിക്കുന്നു; ധർമ്മഹേതുവാൽ അത് ശാസിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 16

प्रत्यक्ष्यं दृश्यते देव त्वां विना न च सिध्यति ॥ देवानां परमो देवस्तपसां परमं तपः

ഹേ ദേവാ, നീ പ്രത്യക്ഷമായി ദർശനീയൻ; നിന്നില്ലാതെ ഒന്നും സിദ്ധിക്കുകയില്ല. ദേവന്മാരിൽ നീ പരമദേവൻ; തപസ്സുകളിൽ നീ പരമതപസ്.

Verse 17

जपानां परमं जप्यं त्वत्तश्चान्यो न दृश्यते ॥ ऋषयो वा तथा क्रुद्धा हतबन्धुसुहृज्जनाः

ജപങ്ങളിൽ പരമ ജപ്യം നീ തന്നേ; നിന്നൊഴികെ മറ്റൊന്നും ദൃശ്യമല്ല. ഋഷിമാരും ക്രുദ്ധരായി ബന്ധു‑സുഹൃത്തുകളെ നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ മനസ്സിനെ നിനക്കിലേക്കേ നിക്ഷേപിക്കുന്നു।

Verse 18

पतिव्रतास्तु या नार्यो दुःखितास्तपसि स्थिताः ॥ न त्वं शक्त इह स्थानात्पातनाय कदाचन

പതിവ്രതകളായ സ്ത്രീകൾ ദുഃഖിതരായിട്ടും തപസ്സിൽ നിലകൊള്ളുന്നുവെങ്കിൽ—അവരെ അവരുടെ സ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന് ഇവിടെ ഒരിക്കലും വീഴ്ത്താൻ നിനക്കു കഴിയില്ല।

Verse 19

वैशम्पायन उवाच ॥ एवं श्रुत्वा स्तवं दिव्यमृषिपुत्रेण भाषितम् ॥ परितुष्टस्तदा धर्मो ह्यौद्दालकसुतं प्रति

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ഋഷിപുത്രൻ ഉച്ചരിച്ച ദിവ്യസ്തവം ഇങ്ങനെ ശ്രവിച്ചപ്പോൾ, ധർമ്മരാജൻ യമൻ അപ്പോൾ ഔദ്ദാലകപുത്രനോടു പ്രസന്നനായി।

Verse 20

यम उवाच ॥ परितुष्टोऽस्मि भद्रं ते माधुर्येण तवानघ ॥ याथातथ्येन वाक्येन ब्रूहि किं करवाणि ते

യമൻ പറഞ്ഞു—ഞാൻ പ്രസന്നനാണ്; ഹേ നിർമലനേ, നിന്റെ വാക്കുകളുടെ മാധുര്യത്താൽ നിനക്കു മംഗളം വരട്ടെ. സത്യാനുസൃതമായ വചനത്തോടെ പറയുക—ഞാൻ നിനക്കായി എന്തു ചെയ്യണം?

Verse 21

वरं वरय भद्रं ते यं वरं काङ्क्षसे द्विज ॥ शुभं वा श्रेयसा युक्तं जीवितं वाप्यनामयम्

വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുക—നിനക്കു മംഗളം വരട്ടെ—ഹേ ദ്വിജ, നീ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഏതു വരവും. (അത്) ശുഭസമ്പത്ത് ആയിരിക്കാം, അല്ലെങ്കിൽ പരമശ്രേയസ്സോടു ചേർന്ന വരം, അല്ലെങ്കിൽ രോഗരഹിതമായ ജീവിതവും।

Verse 22

ऋषिपुत्र उवाच ॥ नेच्छाम्यहं महाभाग मृत्युं वा जीवितं प्रभो ॥ यदि त्वं वरदो राजन्सर्वभूतहिते रतः

ഋഷിപുത്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാഭാഗ പ്രഭോ, എനിക്ക് മരണമോ ജീവതമോ വേണ്ട. ഹേ രാജൻ, നീ വരദാതാവായി സർവ്വഭൂതഹിതത്തിൽ രതനായിരിക്കുകയാണെങ്കിൽ—

Verse 23

द्रष्टुमिच्छाम्यहं देव तव देशं यथातथम् ॥ पापानां च शुभानां च या गतिस्त्विह दृश्यते

ഹേ ദേവാ, നിന്റെ ദേശം/ലോകം യഥാതഥമായി കാണാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ഇവിടെ പാപികൾക്കും ശുഭർക്കും കാണപ്പെടുന്ന ഗതിയും.

Verse 24

सर्वं दर्शय मे राजन्यदि त्वं वरदो मम ॥ चित्रगुप्तं च तं राजन्कार्यार्थं तव चिन्तकम्

ഹേ രാജൻ, നീ എന്റെ വരദാതാവാണെങ്കിൽ എല്ലാം എനിക്ക് കാണിച്ചുതരുക; കൂടാതെ ഹേ രാജൻ, നിന്റെ ഭരണകാര്യാർത്ഥം ചിന്തിക്കുന്ന ആ ചിത്രഗുപ്തനെയും കാണിക്കണം.

Verse 25

दर्शयस्व महाभाग सर्वलोकस्य चिन्तक ॥ यथा कर्मविशेषाणां दर्शनार्थं करोति सः

ഹേ മഹാഭാഗ, ദയചെയ്ത് കാണിക്കണമേ; ഹേ സർവ്വലോകചിന്തക, കർമ്മവിശേഷങ്ങളുടെ ഭേദങ്ങൾ കാണിക്കാനായി അവൻ എങ്ങനെ പ്രദർശനം നടത്തുന്നു അതുപോലെ.

Verse 26

एवमुक्तो महातेजा द्वारस्थं संदिदेश ह ॥ चित्रगुप्तसकाशं तु नय विप्रं सुयन्त्रितम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ മഹാതേജസ്വി ദ്വാരസ്ഥനോട് കല്പിച്ചു—“ഈ ബ്രാഹ്മണനെ യഥാവിധി കാവലോടെ ചിത്രഗുപ്തന്റെ സന്നിധിയിലേക്കു കൊണ്ടുപോകുക.”

Verse 27

वक्तव्यश्च महाबाहुरस्मिन्विप्रे यथातथम् ॥ प्राप्तकालं च युक्तं च तत्सर्वं वक्तुमर्हसि

ഹേ മഹാബാഹോ! ഈ ബ്രാഹ്മണനോട് യഥാതഥമായി—കാലോചിതവും യുക്തവുമായ—എല്ലാം നീ പറയേണ്ടതാണ്; അതെല്ലാം പറയാൻ നീ അർഹനാകുന്നു.

Verse 28

प्रत्युत्थितश्च मां दृष्ट्वा चिन्तयित्वा तु तत्त्वतः ॥ स्वागतम् मुनिशार्दूल यथेष्टं परिगम्यताम्

എന്നെ കണ്ടപ്പോൾ അവൻ എഴുന്നേറ്റ്, തത്ത്വമായി ആലോചിച്ച് പറഞ്ഞു—“സ്വാഗതം, മുനിശാർദൂലാ! നിനക്കിഷ്ടമുള്ളപോലെ മുന്നോട്ട് പോകുക.”

Verse 29

एवं सम्भाष्य मां वीरः स्वान्भृत्यान्सन्दिदेश ह ॥ कृताञ्जलिपुटान्सर्वान्घोररूपान्भयानकान्

ഇങ്ങനെ എന്നോട് സംസാരിച്ച ശേഷം ആ വീരൻ തന്റെ ഭൃത്യന്മാരെ ആജ്ഞാപിച്ചു; അവർ എല്ലാവരും കൃതാഞ്ജലി ചേർത്ത് നിന്നു, രൂപത്തിൽ ഘോരവും ഭയങ്കരവും ആയിരുന്നാലും.

Verse 30

चित्रगुप्त उवाच ॥ भो भो शृणुत मे दूताः मम चित्तानुवर्त्तकाः ॥ भक्तिमन्तो दुराधर्षा नित्यं व्रतपरायणाः

ചിത്രഗുപ്തൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ ഹേ, എന്റെ ദൂതന്മാരേ, എന്റെ ചിത്താനുസരിക്കുന്നവരേ, കേൾക്കുവിൻ; നിങ്ങൾ ഭക്തിമാന്മാർ, ദുർധർഷർ, നിത്യം വ്രതപരായണർ.”

Verse 31

अयं विप्रो मयादिष्टः प्रेतावासं गमिष्यति ॥ अस्य रक्षा च गुप्तिश्च भवद्भिः क्रियतामिति

“ഈ ബ്രാഹ്മണൻ എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം പ്രേതാവാസത്തിലേക്ക് പോകും; അവന്റെ രക്ഷയും ഗുപ്തസംരക്ഷണവും നിങ്ങളാൽ നടത്തപ്പെടട്ടെ.”

Verse 32

नैव दुःखेन खेदः स्यान्न चोष्णेन च शीतताḥ ॥ भुक्षापि तृषा वा अपि एष आज्ञापयामि वः

ദുഃഖംകൊണ്ട് ഖേദിക്കരുത്; ചൂടിനാലോ തണുപ്പിനാലോ പീഡിതനാകരുത്; വിശപ്പോ ദാഹമോ കൊണ്ടും അല്ല—ഇതാണ് എന്റെ ആജ്ഞ.

Verse 33

एवं दत्तवरो विप्रो गुरుచित्तानुचिन्तकः ॥ सर्वभूतदयावांश्च द्रव्यवांश्च स वै द्विजः

ഇങ്ങനെ വരം ലഭിച്ച ആ ബ്രാഹ്മണൻ ഗുരുവിന്റെ മനസ്സിലെ ഉദ്ദേശം അനുസ്മരിച്ച് ചിന്തിക്കുന്നവൻ; സർവ്വഭൂതങ്ങളോടും കരുണയുള്ളവൻ, സമ്പത്തുള്ളവൻ—ആ ദ്വിജൻ തന്നെയായിരുന്നു.

Verse 34

यथाकाममयं पश्येद्धर्मराजपुरोत्तमम् ॥ एवमुक्त्वा महातेजा गच्छ गच्छेति चाब्रवीत्

“അവൻ ഇഷ്ടമുള്ളപോലെ ധർമ്മരാജന്റെ ഉത്തമപുരി ദർശിക്കട്ടെ.” ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് മഹാതേജസ്വി വീണ്ടും—“പോ, പോ” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 35

ऋषिपुत्र उवाच ॥ सन्दिष्टाश्च ततो दूताश्चित्रगुप्तेन धीमता ॥ धावन्तस्त्वरमाणास्तु गृह्णन्तो घ्नन्त एव च

ഋഷിപുത്രൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ധീമാനായ ചിത്രഗുപ്തന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ദൂതന്മാർ അതിവേഗം ഓടി പുറപ്പെട്ടു; പോകുമ്പോൾ പിടിക്കുകയും അടിക്കുകയും ചെയ്തു.

Verse 36

बन्धयन्ति महाकाया निर्दहन्ति महाबलाः ॥ पाटयन्ति प्रहारैश्च ताडयन्ति पुनः पुनः

അവർ മഹാകായരായി ബന്ധിക്കുന്നു; മഹാബലവാന്മാർ ദഹിപ്പിക്കുന്നു; പ്രഹാരങ്ങളാൽ കീറി പിളർക്കുന്നു; വീണ്ടും വീണ്ടും അടിക്കുന്നു.

Verse 37

रुदन्ति करुणं घोरं त्रातारं नाप्नुवन्ति ते ॥ नरकेऽपि तथा पूर्णे ह्यगाधे तमसावृते

അവർ കരുണകരമായി ഭീതിയോടെ കരയുന്നു; എങ്കിലും അവർക്കൊരു രക്ഷകനെയും ലഭിക്കില്ല. അങ്ങനെ തന്നെയാണ് ആ നരകം—ദുഃഖം നിറഞ്ഞത്, അഗാധം, അന്ധകാരാവൃതം.

Verse 38

केचिच्च तेषु पच्यन्ते दह्यन्ते पावकेन्धनम् ॥ तैलपाके तथा केचित्केचित्क्षारेण सर्पिषा

അവരിൽ ചിലർ വേവിക്കപ്പെടുന്നു; ചിലർ അഗ്നിക്കുള്ള ഇന്ധനത്തെപ്പോലെ ദഹിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ചിലർ എണ്ണയിൽ വേവിക്കപ്പെടുന്നു; ചിലർ ക്ഷാരവും നെയ്യും കൊണ്ട് പീഡിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 39

पतन्ति ते दुरात्मानस्तत्र तत्र च कर्मभिः ॥ यातनाभिर्दह्यमाना घोराभिश्च ततस्ततः

ആ ദുഷ്ടമനസ്സുള്ളവർ തങ്ങളുടെ കർമ്മഫലത്താൽ അവിടെയും ഇവിടെയും വീഴുന്നു; ഭീകരമായ യാതനകളാൽ ദഹിപ്പിക്കപ്പെട്ട് അവർ സ്ഥലത്തുനിന്ന് സ്ഥലത്തേക്ക് തള്ളപ്പെടുന്നു.

Verse 40

केचिद्यन्त्रमुपारोप्य संपीड्यन्ते तिला इव ॥ तेषां संपीड्यमानानां शोणितं स्रवते बहु

ചിലരെ യന്ത്രത്തിന്മേൽ കയറ്റി എള്ളുപോലെ ഞെരിച്ച് ചതയ്ക്കുന്നു; ഞെരിക്കപ്പെടുമ്പോൾ അവരിൽ നിന്ന് ധാരാളം രക്തം ഒഴുകുന്നു.

Verse 41

ततो वैतरणी घोरा संभूता निम्नगा तथा ॥ सफेनसलिलावर्त्ता दुस्तरा पापकर्मिणाम्

അതിനുശേഷം ഭയങ്കരമായ വൈതരണി ഉദ്ഭവിച്ചു—ഒരു നദി; അതിലെ ജലത്തിൽ നുരയോടുകൂടിയ ചുഴികൾ കറങ്ങുന്നു; പാപകർമ്മികൾക്ക് അതു കടക്കുക അത്യന്തം ദുഷ്കരം.

Verse 42

अथान्ये शूल आरोप्य दूताः पादेषु गृह्य वै ॥ वैतरण्यां सुघोरायां प्रक्षिपन्ति सहस्रशः

അപ്പോൾ മറ്റു ദൂതന്മാർ അവരെ ശൂലങ്ങളിൽ കുത്തി ഉയർത്തി, പാദങ്ങൾ പിടിച്ച്, അത്യന്തം ഭീകരമായ വൈതരണിയിൽ ആയിരങ്ങളായി എറിഞ്ഞിടുന്നു.

Verse 43

नानुष्णे रुधिरे तत्र फेनमालासमाकुलाः ॥ दशन्ति सर्पास्तांस्तत्र प्राणिनस्तु सहस्रशः

അവിടെ ചൂടില്ലാത്ത രക്തത്തിൽ, നുരമാലകളാൽ നിറഞ്ഞിടത്ത്, സർപ്പങ്ങൾ ആ ജീവികളെ ആയിരങ്ങളായി കടിക്കുന്നു.

Verse 44

अनुत्तार्य तदा तस्या उच्छ्रिता विकृतावशाः ॥ आवर्तादूर्मयश्चैव ह्युत्तिष्ठन्ति सहस्रशः

അപ്പോൾ അതിനെ കടക്കാൻ കഴിയാതെ അവർ അസഹായരായി വികൃതരൂപത്തോടെ മേലേക്ക് ഉയരുന്നു; ചുഴികളിൽ നിന്ന് തിരമാലകളും ആയിരങ്ങളായി ഉയിർത്തെഴുന്നേൽക്കുന്നു.

Verse 45

तत्र शुष्यन्ति ते पापाः सर्वदोषसमन्विताः ॥ मज्जन्तश्च वमन्तश्च त्रातारं नाप्नुवन्ति ते

അവിടെ എല്ലാ ദോഷങ്ങളാലും നിറഞ്ഞ ആ പാപികൾ വാടിപ്പോകുന്നു; മുങ്ങിയും ഛർദ്ദിച്ചും കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴും അവർക്കൊരു രക്ഷകനെയും ലഭിക്കില്ല.

Verse 46

आसिशक्तिप्रहारैश्च ताडयन्ति पुनःपुनः ॥ तत्र शाखासु घोरासु मया दृष्टाः सहस्रशः ॥

അവർ വാളിന്റെയും ശക്തിയുടെയും പ്രഹാരങ്ങളാൽ വീണ്ടും വീണ്ടും അടിക്കുന്നു. അവിടെ ഭീകരമായ ശാഖകളിൽ ഞാൻ അവരെ ആയിരങ്ങളായി കണ്ടു.

Verse 47

कूष्माण्डा यातुधानाश्च लम्बमानाः भयानकाः ॥ अतिक्रम्य च ते स्कन्धास्तीक्ष्णकण्टकसङ्कुलाः ॥

കൂഷ്മാണ്ഡരും യാതുധാനരും തൂങ്ങി ഭയാനകരായി നിന്നു; കടന്നുപോയപ്പോൾ അവരുടെ തോളുകൾ മൂർച്ചയുള്ള മുള്ളുകളാൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു।

Verse 48

वेदनार्तास्तु वेगेन शीघ्रं शाखा उपारुहन् ॥ तत्र ते निहता घोरा राक्षसाः पिशिताशनाः ॥

വേദനകൊണ്ട് പീഡിതരായി അവർ വേഗത്തിൽ ശാഖകളിൽ കയറി; അവിടെ ആ ഭീകരമായ മാംസഭോജി രാക്ഷസർ നിഹതരായി।

Verse 49

घ्नन्ति चारूढगात्राणि निःशङ्कं तमसा वृतम् ॥ सङ्क्रमाच्चैव खादन्ति शालायां कपिवद्भृशम् ॥

തമസ്സാൽ മൂടപ്പെട്ട ആ പ്രദേശത്ത് അവർ സംശയമില്ലാതെ കയറിയ ദേഹങ്ങളെ അടിക്കുന്നു; പിന്നെ സമീപിച്ച് ശാലയിൽ കുരങ്ങുകളെപ്പോലെ ക്രൂരമായി അവരെ തിന്നുന്നു।

Verse 50

यथा च कुक्कुटं खादेत कश्चिन्म्लेच्छो निराकृतः ॥ तथा कटकटाशब्दस्तस्मिन्वृक्षे मया श्रुतः ॥

ഒരുവൻ ബഹിഷ്കൃത മ്ലേച്ഛൻ കോഴിയെ തിന്നുന്നതുപോലെ, അതുപോലെ ആ വൃക്ഷത്തിൽ ‘കടകട’ എന്ന കറകറ ശബ്ദം ഞാൻ കേട്ടു।

Verse 51

पक्वमाम्रफलं यद्वन्नरः खादेद्यथा वने ॥ एवं ते मुखतः कृत्वा महावक्त्रा दुरासदाः ॥

വനത്തിൽ മനുഷ്യൻ പാകമായ മാമ്പഴം തിന്നുന്നതുപോലെ, അവർ—വലിയ വായുള്ളവരും സമീപിക്കാൻ ദുഷ്കരരുമായവർ—വായാൽ പിടിച്ച് അതുപോലെ ഭക്ഷിക്കുന്നു।

Verse 52

ततो जवेन् संयुक्ता वनस्थाश्चूषिताः पुनः ॥ आविष्टानि च कर्माणि पुनः शीघ्रमकामयन् ॥

അപ്പോൾ വേഗം പ്രേരിപ്പിച്ചതാൽ, വനത്തിൽ തന്നെയിരുന്നിട്ടും വീണ്ടും ക്ഷീണിച്ച് വറ്റിയവർ, തങ്ങളെ അധീനമാക്കിയ കർമ്മങ്ങളിലേക്കു വീണ്ടും വേഗത്തിൽ പോകാൻ ആഗ്രഹിച്ചു।

Verse 53

अधस्तात्तु पुनस्तत्र पश्यन्तः पापकर्मिणः ॥ बहुसंख्येषु पापेषु दारुणेषु सुदुःखिताः ॥

എന്നാൽ താഴെ അവിടെ വീണ്ടും പാപകർമ്മം ചെയ്തവർ കാണപ്പെട്ടു; അനവധി ഭീകര പാപങ്ങളുടെ നടുവിൽ അവർ അത്യന്തം ദുഃഖിതരായിരുന്നു।

Verse 54

पाषाणवर्षैः केचित्तु पांसुवर्षैश्च विद्रुताः ॥ प्रविशन्ति नगच्छायां ततस्ते प्रज्वलन्ति तु ॥

ചിലർ കല്ലുമഴയും പൊടിമഴയും കൊണ്ട് ഓടിക്കളയപ്പെട്ട് വൃക്ഷത്തിന്റെ നിഴലിൽ കയറുന്നു; പിന്നെ അവർ ജ്വലിച്ച് കത്തുന്നു।

Verse 55

द्रवन्ति च पुनस्तत्र दूतैश्चापि दृढं हताः ॥ भुवनेषु च घोरेषु पच्यन्ते ते दृढाग्निना ॥

അവിടെ അവർ വീണ്ടും ഓടുന്നു; ദൂതന്മാർ കഠിനമായി അടിക്കുന്നു; ഭീകര ലോകങ്ങളിൽ അവർ ശക്തമായ അഗ്നിയിൽ വെന്തുപോകുന്നു।

Verse 56

वारिपूर्णं ततः कुम्भं शीतलं च जलं पुनः ॥ दियतां दियतां चेति ब्रुवते नः प्रसीदथ

അപ്പോൾ വെള്ളം നിറഞ്ഞ കുടവും, വീണ്ടും തണുത്ത വെള്ളവും (ആവശ്യപ്പെടുന്നു); അവർ “നൽകുക, നൽകുക” എന്നു പറയുന്നു; “ഞങ്ങളോടു പ്രസാദിക്കണമേ” എന്നു അപേക്ഷിക്കുന്നു।

Verse 57

ततः पानीयरूपेण जलं तप्तं तु दीयते ॥ तेन दग्धाश्च आर्त्ताश्च क्रोशन्तश्च परस्परम्

അതിനുശേഷം കുടിവെള്ളത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ ചൂടുവെള്ളം നൽകപ്പെടുന്നു; അതുകൊണ്ട് അവർ ദഗ്ധരായി പീഡിതരായി പരസ്പരം വിളിച്ചുകൂവുന്നു.

Verse 58

आलिङ्ग्यालिङ्ग्य दुःखार्त्ताः केचित्तत्र पतन्ति वै ॥ तथान्ये क्षुधितास्तत्र हाहाभूतमचेतसः

ദുഃഖത്തിൽ കാതരരായ ചിലർ വീണ്ടും വീണ്ടും പരസ്പരം ആലിംഗനം ചെയ്ത് അവിടെ തന്നെ വീഴുന്നു; മറ്റുള്ളവർ വിശപ്പാൽ പീഡിതരായി ‘ഹാ ഹാ’ എന്ന് കരഞ്ഞ് ബോധം നഷ്ടപ്പെടുന്നു.

Verse 59

अन्नानां च सुमिष्टानां भक्ष्याणां च विशेषतः ॥ पश्यन्ति राशिं तत्रस्थां सुगन्धां पर्वतोपमाम्

അവർ അവിടെ ആഹാരങ്ങളുടെ—പ്രത്യേകിച്ച് അത്യന്തം മധുരമുള്ള ഭക്ഷ്യങ്ങളുടെ—സുഗന്ധമുള്ള, പർവ്വതസദൃശമായ വലിയ കൂമ്പാരം കാണുന്നു.

Verse 60

दधिक्षीररसांश्चैव कृसरान्पायसं तथा ॥ मधुमाधवपूर्णानि सुरामैरेयकस्य च

അവർ തൈരും പാലും ഉള്ള രസങ്ങൾ, കൃസരയും പായസവും; മധുവും മാധവവും നിറഞ്ഞ പാത്രങ്ങൾ, കൂടാതെ സുരയും മൈരേയകവും (നിറഞ്ഞവയും) കാണുന്നു.

Verse 61

माध्वीकस्य च पानस्य सीधोर्जातीरसस्य च ॥ पानानि दिव्यानि सुगन्धीनि वै शीतलानिच

മാധ്വീക പാനം, സീധു, ജാതീരസം എന്നിവയും ഉണ്ട്; ആ പാനീയങ്ങൾ ദിവ്യവും സുഗന്ധമുള്ളതും ശീതളവുമാകുന്നു.

Verse 62

गोरसस्य च पानानि भाजनानि च नित्यशः ॥ तपोऽर्जितानि दिव्यानि तिष्ठन्ति सुकृतात्मनाम्

ഗോരസപാനീയങ്ങളും പാത്രങ്ങളും നിത്യമായി നിലനിൽക്കും; തപസ്സാൽ സമ്പാദിച്ച ദിവ്യവസ്തുക്കൾ പുണ്യാത്മാക്കൾക്കായി സദാ സന്നദ്ധമായി നില്ക്കുന്നു।

Verse 63

भोजनेषु च सर्वेषु स्त्रियः कान्ता मनोहराः ॥ गृहीतकुम्भमणिकाः सर्वाभरणभूषिताः

എല്ലാ ഭോജനങ്ങളിലും മനോഹരവും പ്രിയവുമായ സ്ത്രീകൾ—കുംഭവും മണികളും കൈയിൽ പിടിച്ച്—സകലാഭരണങ്ങളാലും അലങ്കരിച്ച് നില്ക്കുന്നു।

Verse 64

फलानि कुण्डहस्ताश्च पात्रहस्तास्तथापराः ॥ सुमनःपाद्यहस्ताश्च अदीना परमाङ्गनाः

ചിലരുടെ കൈയിൽ ഫലങ്ങളും കിണ്ണങ്ങളും, ചിലരുടെ കൈയിൽ പാത്രങ്ങളും; ചിലരുടെ കൈയിൽ പുഷ്പങ്ങളും പാദ്യജലവും—ആ ഉത്തമസ്ത്രീകൾ ദൈന്യരഹിതരാണ്।

Verse 65

अन्नदानरताश्चैव भोजयन्ति सहस्रशः ॥ नूपुरोज्वलपादाश्च तिष्ठन्ति च मनोहराः

അന്നദാനത്തിൽ നിരതരായവർ ആയിരങ്ങൾക്കു ഭോജനം നൽകുന്നു; കാൽക്കൽ നൂപുരങ്ങൾ തിളങ്ങെ അവർ മനോഹരമായി നില്ക്കുന്നു।

Verse 66

उपस्थाप्य महायोग्यमत्र काले च योषितः ॥ ब्रुवन्ति सर्वास्ताश्चैव तस्यां तस्य च दक्षिणाः

നിയത സമയത്ത് മഹായോഗ്യനെ അവിടെ ഉപസ്ഥാപിച്ച്, അവിടെയുള്ള സ്ത്രീകൾ എല്ലാവരും സംസാരിക്കുന്നു; അതേ സന്ദർഭത്തിൽ ഓരോരുത്തർക്കും യോജ്യമായ ദക്ഷിണകളും സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 67

पापाशया निष्कृतिकाः सर्वदानविवर्जिताः ॥ परापवादनिरताः पापैर्बद्धकथानकाः

അവർ പാപാശയമുള്ളവർ, പ്രായശ്ചിത്തമില്ലാത്തവർ, എപ്പോഴും ദാനരഹിതർ. പരനിന്ദയിൽ നിരതർ; അവരുടെ വർത്തമാനം പാപത്തിൽ ബന്ധിതമാണ്.

Verse 68

निर्लज्जा गृहका देया याचितुं मनसा हिताः ॥ सुलभानि न दत्तानि विभवे सति लौकिके

അവർ വീട്ടിൽ ലജ്ജയില്ലാത്തവർ; മനസ്സിൽ യാചിക്കാൻ തയ്യാറായവർ. ലൗകിക സമ്പത്ത് ഉണ്ടായിട്ടും എളുപ്പം നൽകാവുന്നതും അവർ നൽകിയില്ല.

Verse 69

पानीयमथ काष्ठानि यद्यन्नं सुखमागतम् ॥ तेन वध्याः भवन्तो वै यातनाभिरनेकशः

വെള്ളമോ, വിറകുകളോ, അന്നമോ നിനക്കു പ്രയാസമില്ലാതെ ലഭിച്ചാൽ, അതിനാൽ (കർത്തവ്യലംഘനത്താൽ) നീ തീർച്ചയായും അനേകം യാതനകളാൽ ശിക്ഷാർഹനാകുന്നു.

Verse 70

निघ्नन्तश्च हसन्तश्च दूताः निष्ठुरवादिनः ॥ भोभो कृतघ्ना लुब्धाश्च परदाराभिमर्शकाः

അടിക്കുകയും ചിരിക്കുകയും ചെയ്ത്, ആ ദൂതന്മാർ ക്രൂരവചനങ്ങൾ പറയുന്നു—“ഹോ ഹോ! കൃതഘ്നരേ, ലുബ്ധരേ, പരസ്ത്രീകളെ അപമാനിക്കുന്നവരേ!”

Verse 71

कर्मणां च क्षयो जातः संसारे यदि पच्यते ॥ विमुक्ताश्चेह लोकात्तु जनिष्यथ सुदुर्गताः

കർമ്മങ്ങളുടെ ക്ഷയം സംഭവിച്ച് അത് സംസാരത്തിൽ തന്നേ ‘പാകം’ (ഭോഗം) ആയി തീരുമ്പോൾ, ഈ ലോകത്തിൽ നിന്ന് വിടുതൽ നേടി നിങ്ങൾ അത്യന്തം ദുർഗതിയിൽ ജനിക്കും.

Verse 72

वृत्तस्था भुञ्जते हेमांश्चातुर्वर्ण्यान्विशेषतः ॥ ततः सत्यरता शान्ता दयावन्तः सुधार्मिकाः

സദാചാരത്തിൽ സ്ഥിരരായി അവർ സമൃദ്ധി അനുഭവിക്കുന്നു, പ്രത്യേകിച്ച് ചാതുർവർണ്യത്തിൽ. അതിൽ നിന്ന് സത്യനിഷ്ഠരും ശാന്തരും കരുണാവന്തരും ധർമ്മത്തിൽ ദൃഢരുമാകുന്നു.

Verse 73

इह विश्राम्य ते धीराः किञ्चित्कालं सहानुगाः ॥ गच्छन्ति परमं स्थानं पृथिव्यां वा महत्कुले

ഇവിടെ കുറച്ചുകാലം വിശ്രമിച്ച ശേഷം ആ ധീരർ അനുചരന്മാരോടുകൂടെ പരമസ്ഥാനത്തിലേക്ക് പോകുന്നു; അല്ലെങ്കിൽ ഭൂമിയിൽ മഹത്തായ കുലത്തിൽ ജനിക്കുന്നു.

Verse 74

बहुसुन्दरनारीके समृद्धे सुसमाहिताः ॥ अजयन्त तथा क्षान्ताः प्राप्स्यन्ति परमां गतिम्

അനേകം സുന്ദരസ്ത്രീകളാൽ സമൃദ്ധമായ സാഹചര്യത്തിലും സുസമാഹിതരായി—വികാരങ്ങളാൽ അജേയരായി, ക്ഷമാശീലരായി—അവർ പരമഗതി പ്രാപിക്കും.

Verse 75

चूषयित्वा तु तान्सर्वांस्ते च तस्मिन्नगोत्तमे ॥ विसृजन्ति क्षितिं यावदास्थिभूतान्नरांस्तथा

അവരെ എല്ലാവരെയും ചൂഷണം ചെയ്ത് വറ്റിച്ച ശേഷം, ആ ശ്രേഷ്ഠ പർവതത്തിൽ, അസ്ഥിമാത്രമായി ശേഷിച്ച മനുഷ്യരെയും അവസാനം വരെ ഭൂമിയിലേക്കു തള്ളിവിടുന്നു.

Verse 76

कालज्ञश्च कृतज्ञश्च सत्यवादी दृढव्रतः ॥ प्रेतनाथ महाभाग धर्मराज नमोऽस्तु ते

നീ കാലജ്ഞനും കൃതജ്ഞനും; സത്യവാദിയും ദൃഢവ്രതനും ആകുന്നു. ഹേ പ്രേതനാഥാ, ഹേ മഹാഭാഗാ, ഹേ ധർമ്മരാജാ—നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 77

तस्मात्त्वं सर्वदेवेषु चैको धर्मभृतां वरः ॥ कृतज्ञः सत्यवादी च सर्वभूतहिते रतः

അതുകൊണ്ട് സർവ്വദേവന്മാരിലും നീയേ ഏകമായി ധർമ്മധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ—കൃതജ്ഞൻ, സത്യവാദി, സർവ്വഭൂതഹിതത്തിൽ നിരതൻ।

Verse 78

ततोऽहं त्वरितं नीतस्तेन दूतेन दर्शितः ॥ प्राप्तश्च परया प्रीत्या चित्रगुप्तनिवेशनम्

പിന്നീട് ആ ദൂതൻ വഴി കാണിച്ച് എന്നെ വേഗത്തിൽ കൊണ്ടുപോയി; മഹാ ആദരത്തോടെ സ്വീകരിക്കപ്പെട്ട് ഞാൻ ചിത്രഗുപ്തന്റെ നിവാസത്തിലെത്തി।

Verse 79

वेणुयष्टिप्रहारैश्च प्रहरन्ति ततोऽधिकैः ॥ भग्ना भिन्ना विभिन्नाश्च तथा भग्नशिरोधराः

അതിനുശേഷം അവർ വേണുദണ്ഡങ്ങളുടെ അടികളാൽ അത്യധികം ബലത്തോടെ പ്രഹരിക്കുന്നു; (പീഡിതർ) ഒടിഞ്ഞും ചിതറിയും കീറിപ്പിരിഞ്ഞും, കഴുത്തും ഒടിഞ്ഞവരായി മാറുന്നു।

Verse 80

अथान्ये बहवस्तत्र बहुभिश्चापि दूतकैः ॥ कूटशाल्मलिमारोप्य लोहकण्टकसंवृताम्

പിന്നീട് അവിടെ മറ്റും അനേകരെ, അനേകം ദൂതന്മാർ, വഞ്ചനാപൂർണ്ണമായ ശാല്മലി വൃക്ഷത്തിൽ കയറ്റുന്നു; അത് ഇരുമ്പുമുള്ളുകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു।

Verse 81

भो देव पाहि मुञ्चेति वदन्तः पुरुषं वचः ॥ यमदूता निरामर्षाः सूदयन्ति पुनः पुनः

‘ഹേ ദേവാ, രക്ഷിക്കേണമേ, വിട്ടയക്കേണമേ’ എന്നു പറഞ്ഞ് മനുഷ്യൻ അപേക്ഷിക്കുന്നു; എന്നാൽ യമദൂതന്മാർ കരുണയില്ലാതെ അവനെ വീണ്ടും വീണ്ടും പീഡിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 82

माल्यानि धूपं गन्धाश्च नानारससमायुताः ॥ मनोहराश्च कान्ताश्च भूयिष्ठाश्च सहस्रशः

മാലകൾ, ധൂപം, സുഗന്ധങ്ങൾ—നാനാവിധ മധുരരസസാരങ്ങളാൽ യുക്തമായ—മനോഹരവും കാന്തിമയവും ആയി, ആയിരങ്ങളായി അത്യധികം ഉണ്ടായിരുന്നു।

Verse 83

कुलेषु सुदरिद्रेषु सञ्जाताः पापकर्मिणः ॥ पापैरनुगता घोरैर्मानुषं लोकमाश्रिताः

പാപകർമ്മികൾ അത്യന്തം ദരിദ്രകുലങ്ങളിൽ ജനിക്കുന്നു; ഭയങ്കര പാപങ്ങളാൽ അനുഗതരായി അവർ മനുഷ്യലോകത്തിൽ ആശ്രയിക്കുന്നു (അഥവാ പ്രവേശിക്കുന്നു)।