Adhyaya 198: Description of the Torments within the Cycle of Rebirth: Hymn to Yama and the Introduction to Citragupta’s Administration

Verse 1

अथ संसारचक्रयातनास्वरूपवर्णनम् ॥ वर्तमानः सभामध्ये राजा प्रेतपुराधिपः ॥ मामेकमृषभं तत्र दर्शनं च ददौ यमः

अथ संसारचक्रयातनास्वरूपवर्णनम्। सभामध्ये वर्तमानः राजा प्रेतपुराधिपः; तत्र मामेकम् ऋषभं यमः दर्शनं ददौ॥

Verse 2

याथातथ्येन मे पूजा कार्येण विधिना अकरोत् ॥ आसनं पाद्यमर्घ्यं च वेददृष्टेन कर्मणा

यथातथ्येन मम पूजां स विधिवत् कर्मणा अकरोत्—आसनं पाद्यं अर्घ्यं च वेददृष्टेन कर्मणा समर्पयामास।

Verse 3

अब्रवीच्च पुनर्हृष्टो ह्यास्यतां च वरासने ॥ काञ्चने कुशसंच्छन्ने दिव्यपुष्पोपशोभिते

पुनश्च हृष्टः स उवाच—“वरासने उपविश्यताम्; काञ्चने कुशसंच्छन्ने दिव्यपुष्पोपशोभिते।”

Verse 4

तस्य वक्त्रं महारौद्रं नित्यमेव भयानकम् ॥ पश्यतस्तस्य मां विप्रास्ततः सौम्यतरं बभौ

तस्य वक्त्रं महारौद्रं नित्यमेव भयानकम्; पश्यतस्तस्य मां, विप्राः, ततः सौम्यतरं बभौ।

Verse 5

लोहिते तस्य वै नेत्रे जल्पतश्च पुनःपुनः ॥ पद्मपत्रनिभे चैव जज्ञाते मम सौहृदात्

लोहिते तस्य वै नेत्रे, जल्पतश्च पुनःपुनः; पद्मपत्रनिभे चैव जज्ञाते मम सौहृदात्।

Verse 6

ततोऽहं तस्य भावेन भावितश्च पुनःपुनः ॥ प्रहृष्टमानसो जातो विश्वासं च परं गतः ॥

ततोऽहं तस्य भावेन भावितः पुनःपुनः; प्रहृष्टमानसो जातो विश्वासं च परं गतः।

Verse 7

तस्य प्रीतिकरं सद्यः सर्वदोषविनाशनम् ॥ कामदं च यशोदं च दैवतैश्चापि पूजितम् ॥

तत् तस्य प्रीतिकरं सद्यः सर्वदोषविनाशनम् । कामदं यशोदं च दैवतैरपि पूजितम् ॥

Verse 8

कालवृद्धिकरं स्तोत्रं क्षिप्रं तत्र उदीरयन् ॥ येन प्रीतो महातेजा यमः परमधार्मिकः ॥

कालवृद्धिकरं स्तोत्रं तत्र क्षिप्रमुदीरयन् । येन प्रीतो महातेजा यमः परमधार्मिकः ॥

Verse 9

ऋषिपुत्र उवाच ॥ त्वं धाता च विधाता च श्राद्धे चैव हि दृश्यसे ॥ पितॄणां परमो देवश्चतुष्पाद नमोऽस्तु ते ॥

ऋषिपुत्र उवाच । त्वं धाता च विधाता च श्राद्धे चैव हि दृश्यसे । पितॄणां परमो देवश्चतुष्पाद नमोऽस्तु ते ॥

Verse 10

कर्म कारयिता चैव भूतभव्य भवत्प्रभो ॥ पावको मोहनश्चैव संक्षेपो विस्तारस्तथा ॥

कर्मकारयिता चैव भूतभव्यभवत्प्रभो । पावको मोहनश्चैव संक्षेपो विस्तारस्तथा ॥

Verse 11

दण्डपाणे विरूपाक्ष पाशहस्त नमोऽस्तु ते ॥ आदित्यसदृशाकार सर्वजीवहर प्रभो ॥

दण्डपाणे विरूपाक्ष पाशहस्त नमोऽस्तु ते । आदित्यसदृशाकार सर्वजीवहर प्रभो ॥

Verse 12

कृष्णवर्ण दुराधर्ष तैलरूप नमोऽस्तु ते ॥ मार्तण्डसदृश श्रीमन्मार्तण्डसदृशद्युतिः ॥

कृष्णवर्ण दुराधर्ष तैलरूप नमोऽस्तु ते । मार्तण्डसदृश श्रीमन् मार्तण्डसदृशद्युतिः ॥

Verse 13

हव्यकव्यवहस्त्वं हि प्रभविष्णो नमोऽस्तु ते ॥ पापहन्ता व्रती श्राद्धा नित्ययुक्तो महातपाः ॥

हव्यकव्यवहस्त्वं हि प्रभविष्णो नमोऽस्तु ते । पापहन्ता व्रती श्राद्धा नित्ययुक्तो महातपाः ॥

Verse 14

एकदृग्बहुदृग्भूत्वा काल मृत्युो नमोऽस्तु ते ॥ क्वचिद्दण्डी क्वचिन्मुण्डी क्वचित्कालो दुरासदः ॥

एकदृग्बहुदृग्भूत्वा काल मृत्यो नमोऽस्तु ते । क्वचिद्दण्डी क्वचिन्मुण्डी क्वचित्कालो दुरासदः ॥

Verse 15

क्वचिद्बालः क्वचिद्वृद्धः क्वचिद्रौद्रो नमोऽस्तु ते ॥ त्वया विराजितो लोकः शासितो धर्महेतुना ॥

क्वचिद्बालः क्वचिद्वृद्धः क्वचिद्रौद्रो नमोऽस्तु ते । त्वया विराजितो लोकः शासितो धर्महेतुना ॥

Verse 16

प्रत्यक्ष्यं दृश्यते देव त्वां विना न च सिध्यति ॥ देवानां परमो देवस्तपसां परमं तपः

प्रत्यक्ष्यं दृश्यते देव त्वां विना न च सिध्यति । देवानां परमो देवस्तपसां परमं तपः ॥

Verse 17

जपानां परमं जप्यं त्वत्तश्चान्यो न दृश्यते ॥ ऋषयो वा तथा क्रुद्धा हतबन्धुसुहृज्जनाः

जपानां परमं जप्यं त्वमेव; त्वत्तोऽन्यो नोपलभ्यते। ऋषयोऽपि क्रुद्धा हतबन्धुसुहृज्जनाः त्वय्येव मनो निवेशयन्ति॥

Verse 18

पतिव्रतास्तु या नार्यो दुःखितास्तपसि स्थिताः ॥ न त्वं शक्त इह स्थानात्पातनाय कदाचन

पतिव्रतास्तु या नार्यो दुःखितास्तपसि स्थिताः, ताः स्थानात् पातयितुं त्वं न कदाचन शक्तः॥

Verse 19

वैशम्पायन उवाच ॥ एवं श्रुत्वा स्तवं दिव्यमृषिपुत्रेण भाषितम् ॥ परितुष्टस्तदा धर्मो ह्यौद्दालकसुतं प्रति

वैशम्पायन उवाच—एवं श्रुत्वा स्तवं दिव्यमृषिपुत्रेण भाषितम्। परितुष्टस्तदा धर्मो ह्यौद्दालकसुतं प्रति॥

Verse 20

यम उवाच ॥ परितुष्टोऽस्मि भद्रं ते माधुर्येण तवानघ ॥ याथातथ्येन वाक्येन ब्रूहि किं करवाणि ते

यम उवाच—परितुष्टोऽस्मि, भद्रं ते, माधुर्येण तवानघ। याथातथ्येन वाक्येन ब्रूहि, किं करवाणि ते॥

Verse 21

वरं वरय भद्रं ते यं वरं काङ्क्षसे द्विज ॥ शुभं वा श्रेयसा युक्तं जीवितं वाप्यनामयम्

वरं वरय भद्रं ते यं वरं काङ्क्षसे द्विज। शुभं वा श्रेयसा युक्तं जीवितं वाप्यनामयम्॥

Verse 22

ऋषिपुत्र उवाच ॥ नेच्छाम्यहं महाभाग मृत्युं वा जीवितं प्रभो ॥ यदि त्वं वरदो राजन्सर्वभूतहिते रतः

ऋषिपुत्र उवाच—नाहं महाभाग प्रभो मृत्युं वा जीवितं वा इच्छामि। यदि त्वं वरदो राजन् सर्वभूतहिते रतः।

Verse 23

द्रष्टुमिच्छाम्यहं देव तव देशं यथातथम् ॥ पापानां च शुभानां च या गतिस्त्विह दृश्यते

देव, अहं तव देशं यथातथं द्रष्टुमिच्छामि; पापानां च शुभानां च या गतिः इह दृश्यते तामपि।

Verse 24

सर्वं दर्शय मे राजन्यदि त्वं वरदो मम ॥ चित्रगुप्तं च तं राजन्कार्यार्थं तव चिन्तकम्

राजन्, यदि त्वं मम वरदः, सर्वं मे दर्शय; तथा च चित्रगुप्तं तं राजन्, तव कार्यार्थं चिन्तकं।

Verse 25

दर्शयस्व महाभाग सर्वलोकस्य चिन्तक ॥ यथा कर्मविशेषाणां दर्शनार्थं करोति सः

महाभाग, दर्शयस्व; सर्वलोकस्य चिन्तक, यथा सः कर्मविशेषाणां दर्शनार्थं प्रदर्शनं करोति।

Verse 26

एवमुक्तो महातेजा द्वारस्थं संदिदेश ह ॥ चित्रगुप्तसकाशं तु नय विप्रं सुयन्त्रितम्

एवमुक्तो महातेजाः द्वारस्थं संदिदेश—चित्रगुप्तसकाशं विप्रं सुयन्त्रितं नय।

Verse 27

वक्तव्यश्च महाबाहुरस्मिन्विप्रे यथातथम् ॥ प्राप्तकालं च युक्तं च तत्सर्वं वक्तुमर्हसि

महाबाहो, अस्मिन् विप्रे यथातथ्यं वक्तव्यं; प्राप्तकाले युक्तं च यत् सर्वं तत् त्वया वक्तुमर्ह्यते।

Verse 28

प्रत्युत्थितश्च मां दृष्ट्वा चिन्तयित्वा तु तत्त्वतः ॥ स्वागतम् मुनिशार्दूल यथेष्टं परिगम्यताम्

मां दृष्ट्वा प्रत्युत्थाय तत्त्वतः विचार्य च स उवाच—“स्वागतम्, मुनिशार्दूल; यथेष्टं परिगम्यताम्।”

Verse 29

एवं सम्भाष्य मां वीरः स्वान्भृत्यान्सन्दिदेश ह ॥ कृताञ्जलिपुटान्सर्वान्घोररूपान्भयानकान्

एवं मां सम्भाष्य स वीरः स्वान् भृत्यान् सन्दिदेश; सर्वे कृताञ्जलिपुटाः, घोररूपा भयङ्कराश्च।

Verse 30

चित्रगुप्त उवाच ॥ भो भो शृणुत मे दूताः मम चित्तानुवर्त्तकाः ॥ भक्तिमन्तो दुराधर्षा नित्यं व्रतपरायणाः

चित्रगुप्त उवाच—भो भो शृणुत मे दूताः, मम चित्तानुवर्तकाः; भक्तिमन्तो दुराधर्षा नित्यं व्रतपरायणाः।

Verse 31

अयं विप्रो मयादिष्टः प्रेतावासं गमिष्यति ॥ अस्य रक्षा च गुप्तिश्च भवद्भिः क्रियतामिति

अयं विप्रो मयादिष्टः प्रेतावासं गमिष्यति; अस्य रक्षा च गुप्तिश्च भवद्भिः क्रियतामिति।

Verse 32

नैव दुःखेन खेदः स्यान्न चोष्णेन च शीतताḥ ॥ भुक्षापि तृषा वा अपि एष आज्ञापयामि वः

नैव दुःखेन खेदः स्यात्, न चोष्णेन न शीततया पीडा; न भुक्षया न तृष्णया च—एषा मम वः आज्ञा।

Verse 33

एवं दत्तवरो विप्रो गुरుచित्तानुचिन्तकः ॥ सर्वभूतदयावांश्च द्रव्यवांश्च स वै द्विजः

एवं दत्तवरो विप्रो गुरोश्चित्तानुचिन्तकः। सर्वभूतदयावांश्च द्रव्यवांश्च स वै द्विजः॥

Verse 34

यथाकाममयं पश्येद्धर्मराजपुरोत्तमम् ॥ एवमुक्त्वा महातेजा गच्छ गच्छेति चाब्रवीत्

यथाकाममयं पश्येद् धर्मराजपुरोत्तमम्। एवमुक्त्वा महातेजा गच्छ गच्छेति चाब्रवीत्॥

Verse 35

ऋषिपुत्र उवाच ॥ सन्दिष्टाश्च ततो दूताश्चित्रगुप्तेन धीमता ॥ धावन्तस्त्वरमाणास्तु गृह्णन्तो घ्नन्त एव च

ऋषिपुत्र उवाच। सन्दिष्टाश्च ततो दूताश्चित्रगुप्तेन धीमता। धावन्तस्त्वरमाणास्तु गृह्णन्तो घ्नन्त एव च॥

Verse 36

बन्धयन्ति महाकाया निर्दहन्ति महाबलाः ॥ पाटयन्ति प्रहारैश्च ताडयन्ति पुनः पुनः

बन्धयन्ति महाकाया निर्दहन्ति महाबलाः। पाटयन्ति प्रहारैश्च ताडयन्ति पुनः पुनः॥

Verse 37

रुदन्ति करुणं घोरं त्रातारं नाप्नुवन्ति ते ॥ नरकेऽपि तथा पूर्णे ह्यगाधे तमसावृते

ते करुणं घोरं च रुदन्ति, त्रातारं नाप्नुवन्ति। नरकेऽपि तथा पूर्णे ह्यगाधे तमसावृते॥

Verse 38

केचिच्च तेषु पच्यन्ते दह्यन्ते पावकेन्धनम् ॥ तैलपाके तथा केचित्केचित्क्षारेण सर्पिषा

केचित् तेषु पच्यन्ते, केचित् पावकेन्धनमिव दह्यन्ते। केचित् तैलपाके, केचित् क्षारेण सर्पिषा च॥

Verse 39

पतन्ति ते दुरात्मानस्तत्र तत्र च कर्मभिः ॥ यातनाभिर्दह्यमाना घोराभिश्च ततस्ततः

ते दुरात्मानः कर्मभिः तत्र तत्र पतन्ति। यातनाभिर्दह्यमानाः घोराभिः च ततस्ततः नीयन्ते॥

Verse 40

केचिद्यन्त्रमुपारोप्य संपीड्यन्ते तिला इव ॥ तेषां संपीड्यमानानां शोणितं स्रवते बहु

केचित् यन्त्रमुपारोप्य तिला इव संपीड्यन्ते। तेषां संपीड्यमानानां शोणितं बहु स्रवते॥

Verse 41

ततो वैतरणी घोरा संभूता निम्नगा तथा ॥ सफेनसलिलावर्त्ता दुस्तरा पापकर्मिणाम्

ततो वैतरणी घोरा संभूता निम्नगा तथा। सफेनसलिलावर्त्ता दुस्तरा पापकर्मिणाम्॥

Verse 42

अथान्ये शूल आरोप्य दूताः पादेषु गृह्य वै ॥ वैतरण्यां सुघोरायां प्रक्षिपन्ति सहस्रशः

अथान्ये शूलैरारोप्य दूताः पादेषु गृह्य वै । वैतरण्यां सुघोरायां प्रक्षिपन्ति सहस्रशः ॥

Verse 43

नानुष्णे रुधिरे तत्र फेनमालासमाकुलाः ॥ दशन्ति सर्पास्तांस्तत्र प्राणिनस्तु सहस्रशः

नानुष्णे रुधिरे तत्र फेनमालासमाकुले । दशन्ति सर्पास्तांस्तत्र प्राणिनस्तु सहस्रशः ॥

Verse 44

अनुत्तार्य तदा तस्या उच्छ्रिता विकृतावशाः ॥ आवर्तादूर्मयश्चैव ह्युत्तिष्ठन्ति सहस्रशः

अनुत्तार्य तदा तस्या उच्छ्रिता विकृतावशाः । आवर्तादूर्मयश्चैव ह्युत्तिष्ठन्ति सहस्रशः ॥

Verse 45

तत्र शुष्यन्ति ते पापाः सर्वदोषसमन्विताः ॥ मज्जन्तश्च वमन्तश्च त्रातारं नाप्नुवन्ति ते

तत्र शुष्यन्ति ते पापाः सर्वदोषसमन्विताः । मज्जन्तश्च वमन्तश्च त्रातारं नाप्नुवन्ति ते ॥

Verse 46

आसिशक्तिप्रहारैश्च ताडयन्ति पुनःपुनः ॥ तत्र शाखासु घोरासु मया दृष्टाः सहस्रशः ॥

आसिशक्तिप्रहारैश्च ताडयन्ति पुनःपुनः । तत्र शाखासु घोरासु मया दृष्टाः सहस्रशः ॥

Verse 47

कूष्माण्डा यातुधानाश्च लम्बमानाः भयानकाः ॥ अतिक्रम्य च ते स्कन्धास्तीक्ष्णकण्टकसङ्कुलाः ॥

कूष्माण्डा यातुधानाश्च लम्बमानाः भयानकाः; अतिक्रम्य च ते स्कन्धाः तीक्ष्णकण्टकसङ्कुलाः।

Verse 48

वेदनार्तास्तु वेगेन शीघ्रं शाखा उपारुहन् ॥ तत्र ते निहता घोरा राक्षसाः पिशिताशनाः ॥

वेदनार्तास्तु वेगेन शीघ्रं शाखा उपारुहन्; तत्र ते निहता घोरा राक्षसाः पिशिताशनाः।

Verse 49

घ्नन्ति चारूढगात्राणि निःशङ्कं तमसा वृतम् ॥ सङ्क्रमाच्चैव खादन्ति शालायां कपिवद्भृशम् ॥

घ्नन्ति चारूढगात्राणि निःशङ्कं तमसा वृतम्; सङ्क्रमाच्चैव खादन्ति शालायां कपिवद्भृशम्।

Verse 50

यथा च कुक्कुटं खादेत कश्चिन्म्लेच्छो निराकृतः ॥ तथा कटकटाशब्दस्तस्मिन्वृक्षे मया श्रुतः ॥

यथा च कुक्कुटं खादेत कश्चिन्म्लेच्छो निराकृतः; तथा कटकटाशब्दस्तस्मिन्वृक्षे मया श्रुतः।

Verse 51

पक्वमाम्रफलं यद्वन्नरः खादेद्यथा वने ॥ एवं ते मुखतः कृत्वा महावक्त्रा दुरासदाः ॥

पक्वमाम्रफलं यद्वन्नरः खादेद्यथा वने; एवं ते मुखतः कृत्वा महावक्त्रा दुरासदाः।

Verse 52

ततो जवेन् संयुक्ता वनस्थाश्चूषिताः पुनः ॥ आविष्टानि च कर्माणि पुनः शीघ्रमकामयन् ॥

ततः जवेन् संयुक्ताः वनस्थाश्च पुनः चूषिताः सन्तः, आविष्टानि कर्माणि पुनः शीघ्रम् अकामयन्।

Verse 53

अधस्तात्तु पुनस्तत्र पश्यन्तः पापकर्मिणः ॥ बहुसंख्येषु पापेषु दारुणेषु सुदुःखिताः ॥

अधस्तात् तु पुनः तत्र पश्यन्तः पापकर्मिणः, बहुसंख्येषु दारुणेषु पापेषु सुदुःखिताः।

Verse 54

पाषाणवर्षैः केचित्तु पांसुवर्षैश्च विद्रुताः ॥ प्रविशन्ति नगच्छायां ततस्ते प्रज्वलन्ति तु ॥

पाषाणवर्षैः केचित् तु पांसुवर्षैश्च विद्रुताः, प्रविशन्ति नगच्छायां ततस्ते प्रज्वलन्ति तु।

Verse 55

द्रवन्ति च पुनस्तत्र दूतैश्चापि दृढं हताः ॥ भुवनेषु च घोरेषु पच्यन्ते ते दृढाग्निना ॥

द्रवन्ति च पुनः तत्र दूतैश्चापि दृढं हताः, भुवनेषु च घोरेषु पच्यन्ते ते दृढाग्निना।

Verse 56

वारिपूर्णं ततः कुम्भं शीतलं च जलं पुनः ॥ दियतां दियतां चेति ब्रुवते नः प्रसीदथ

वारिपूर्णं ततः कुम्भं शीतलं च जलं पुनः— ‘दियतां दियताम्’ इति ब्रुवते, ‘नः प्रसीदथ’ इति च याचन्ते।

Verse 57

ततः पानीयरूपेण जलं तप्तं तु दीयते ॥ तेन दग्धाश्च आर्त्ताश्च क्रोशन्तश्च परस्परम्

ततः पानीयरूपेण तप्तं जलं तु दीयते ॥ तेन ते दग्धा आर्ताश्च परस्परं क्रोशन्ति ॥

Verse 58

आलिङ्ग्यालिङ्ग्य दुःखार्त्ताः केचित्तत्र पतन्ति वै ॥ तथान्ये क्षुधितास्तत्र हाहाभूतमचेतसः

आलिङ्ग्यालिङ्ग्य दुःखार्त्ताः केचित् तत्र पतन्ति वै ॥ तथान्ये क्षुधितास्तत्र हाहाभूताऽचेतसः ॥

Verse 59

अन्नानां च सुमिष्टानां भक्ष्याणां च विशेषतः ॥ पश्यन्ति राशिं तत्रस्थां सुगन्धां पर्वतोपमाम्

अन्नानां च सुमिष्टानां भक्ष्याणां च विशेषतः ॥ पश्यन्ति राशिं तत्रस्थां सुगन्धां पर्वतोपमाम् ॥

Verse 60

दधिक्षीररसांश्चैव कृसरान्पायसं तथा ॥ मधुमाधवपूर्णानि सुरामैरेयकस्य च

दधिक्षीररसांश्चैव कृसरान् पायसं तथा ॥ मधुमाधवपूर्णानि सुरामैरेयकस्य च ॥

Verse 61

माध्वीकस्य च पानस्य सीधोर्जातीरसस्य च ॥ पानानि दिव्यानि सुगन्धीनि वै शीतलानिच

माध्वीकस्य च पानस्य सीधोर्जातीरसस्य च ॥ पानानि दिव्यानि सुगन्धीनि वै शीतलानि च ॥

Verse 62

गोरसस्य च पानानि भाजनानि च नित्यशः ॥ तपोऽर्जितानि दिव्यानि तिष्ठन्ति सुकृतात्मनाम्

गोरसपानानि च भाजनानि च नित्यं, तपसा अर्जितानि दिव्यानि द्रव्याणि सुकृतात्मनाम् उपतिष्ठन्ति।

Verse 63

भोजनेषु च सर्वेषु स्त्रियः कान्ता मनोहराः ॥ गृहीतकुम्भमणिकाः सर्वाभरणभूषिताः

भोजनेषु सर्वेषु कान्ताः मनोहराः स्त्रियः, गृहीतकुम्भमणिकाः, सर्वाभरणभूषिताः तिष्ठन्ति।

Verse 64

फलानि कुण्डहस्ताश्च पात्रहस्तास्तथापराः ॥ सुमनःपाद्यहस्ताश्च अदीना परमाङ्गनाः

केचित् फलानि कुण्डहस्ताः, केचित् पात्रहस्ताः; केचित् सुमनःपाद्यहस्ताः—अदीना परमाङ्गनाः।

Verse 65

अन्नदानरताश्चैव भोजयन्ति सहस्रशः ॥ नूपुरोज्वलपादाश्च तिष्ठन्ति च मनोहराः

अन्नदानरताः सहस्रशः भोजयन्ति; नूपुरोज्वलपादाः मनोहराः च तिष्ठन्ति।

Verse 66

उपस्थाप्य महायोग्यमत्र काले च योषितः ॥ ब्रुवन्ति सर्वास्ताश्चैव तस्यां तस्य च दक्षिणाः

महायोग्यं कालेऽत्र उपस्थाप्य, तत्र सर्वा योषितः ब्रुवन्ति; तस्यां तस्यां च दक्षिणाः यथायोग्यं निर्दिश्यन्ते।

Verse 67

पापाशया निष्कृतिकाः सर्वदानविवर्जिताः ॥ परापवादनिरताः पापैर्बद्धकथानकाः

पापाशयाः निष्कृतिविहीनाः सर्वदा दानविवर्जिताः। परापवादनिरताः पापैर्बद्धकथानकाः॥

Verse 68

निर्लज्जा गृहका देया याचितुं मनसा हिताः ॥ सुलभानि न दत्तानि विभवे सति लौकिके

निर्लज्जाः गृहके देया याचितुं मनसा हिताः। विभवे सति लोकेऽपि सुलभानि न दत्तानि॥

Verse 69

पानीयमथ काष्ठानि यद्यन्नं सुखमागतम् ॥ तेन वध्याः भवन्तो वै यातनाभिरनेकशः

पानीयं काष्ठानि च यदन्नं सुखमागतम्। तेनैव वध्याः भवन्तो वै यातनाभिरनेकशः॥

Verse 70

निघ्नन्तश्च हसन्तश्च दूताः निष्ठुरवादिनः ॥ भोभो कृतघ्ना लुब्धाश्च परदाराभिमर्शकाः

निघ्नन्तो हसन्तश्च दूताः निष्ठुरवादिनः। ‘भो भो कृतघ्ना लुब्धाश्च परदाराभिमर्शकाः’॥

Verse 71

कर्मणां च क्षयो जातः संसारे यदि पच्यते ॥ विमुक्ताश्चेह लोकात्तु जनिष्यथ सुदुर्गताः

कर्मणां च क्षयो जातः संसारे यदि पच्यते। विमुक्ता इह लोकात्तु जनिष्यथ सुदुर्गताः॥

Verse 72

वृत्तस्था भुञ्जते हेमांश्चातुर्वर्ण्यान्विशेषतः ॥ ततः सत्यरता शान्ता दयावन्तः सुधार्मिकाः

वृत्तस्थाः सुसंयताः सन्तो हेमसमृद्धिं भुञ्जते, चातुर्वर्ण्येषु विशेषतः। ततः सत्यरता शान्ता दयावन्तः सुदार्मिकाः भवन्ति।

Verse 73

इह विश्राम्य ते धीराः किञ्चित्कालं सहानुगाः ॥ गच्छन्ति परमं स्थानं पृथिव्यां वा महत्कुले

इह किञ्चित्कालं विश्राम्य ते धीराः सहानुगाः। गच्छन्ति परमं स्थानं, अथवा पृथिव्यां महत्कुले जायन्ते।

Verse 74

बहुसुन्दरनारीके समृद्धे सुसमाहिताः ॥ अजयन्त तथा क्षान्ताः प्राप्स्यन्ति परमां गतिम्

बहुसुन्दरनारीकसमृद्धे स्थाने सुसमाहिताः। अजयन्तः क्षान्ताश्च ते परमां गतिं प्राप्स्यन्ति।

Verse 75

चूषयित्वा तु तान्सर्वांस्ते च तस्मिन्नगोत्तमे ॥ विसृजन्ति क्षितिं यावदास्थिभूतान्नरांस्तथा

तान् सर्वान् चूषयित्वा तु ते तस्मिन्नगोत्तमे। क्षितिं विसृजन्ति यावत् अस्थिभूतान् नरान् तथा।

Verse 76

कालज्ञश्च कृतज्ञश्च सत्यवादी दृढव्रतः ॥ प्रेतनाथ महाभाग धर्मराज नमोऽस्तु ते

कालज्ञश्च कृतज्ञश्च सत्यवादी दृढव्रतः। प्रेतनाथ महाभाग धर्मराज नमोऽस्तु ते।

Verse 77

तस्मात्त्वं सर्वदेवेषु चैको धर्मभृतां वरः ॥ कृतज्ञः सत्यवादी च सर्वभूतहिते रतः

तस्मात् त्वं सर्वदेवेषु त्वमेवैकः धर्मभृतां वरः। कृतज्ञः सत्यवादी च सर्वभूतहिते रतः॥

Verse 78

ततोऽहं त्वरितं नीतस्तेन दूतेन दर्शितः ॥ प्राप्तश्च परया प्रीत्या चित्रगुप्तनिवेशनम्

ततोऽहं त्वरितं नीतस्तेन दूतेन दर्शितः। प्राप्तश्च परया प्रीत्या चित्रगुप्तनिवेशनम्॥

Verse 79

वेणुयष्टिप्रहारैश्च प्रहरन्ति ततोऽधिकैः ॥ भग्ना भिन्ना विभिन्नाश्च तथा भग्नशिरोधराः

वेणुयष्टिप्रहारैश्च प्रहरन्ति ततोऽधिकैः। भग्ना भिन्ना विभिन्नाश्च तथा भग्नशिरोधराः॥

Verse 80

अथान्ये बहवस्तत्र बहुभिश्चापि दूतकैः ॥ कूटशाल्मलिमारोप्य लोहकण्टकसंवृताम्

अथान्ये बहवस्तत्र बहुभिश्चापि दूतकैः। कूटशाल्मलिमारोप्य लोहकण्टकसंवृताम्॥

Verse 81

भो देव पाहि मुञ्चेति वदन्तः पुरुषं वचः ॥ यमदूता निरामर्षाः सूदयन्ति पुनः पुनः

भो देव पाहि मुञ्चेति वदन्तः पुरुषं वचः। यमदूता निरामर्षाः सूदयन्ति पुनः पुनः॥

Verse 82

माल्यानि धूपं गन्धाश्च नानारससमायुताः ॥ मनोहराश्च कान्ताश्च भूयिष्ठाश्च सहस्रशः

माल्यानि धूपो गन्धाश्च नानारससमायुताः। मनोहराः कान्ताश्च भूयिष्ठाः सहस्रशः॥

Verse 83

कुलेषु सुदरिद्रेषु सञ्जाताः पापकर्मिणः ॥ पापैरनुगता घोरैर्मानुषं लोकमाश्रिताः

कुलेषु सुदरिद्रेषु सञ्जाताः पापकर्मिणः। पापैरनुगता घोरैर्मानुषं लोकमाश्रिताः॥