Adhyaya 198: Description of the Torments within the Cycle of Rebirth: Hymn to Yama and the Introduction to Citragupta’s Administration

Verse 1

अथ संसारचक्रयातनास्वरूपवर्णनम् ॥ वर्तमानः सभामध्ये राजा प्रेतपुराधिपः ॥ मामेकमृषभं तत्र दर्शनं च ददौ यमः

এতিয়া সংসাৰ-চক্ৰৰ ভিতৰত থকা যাতনাৰ স্বৰূপ-বৰ্ণনা আৰম্ভ হয়। সভাৰ মাজত প্ৰেতপুৰৰ অধিপতি ৰজা যম উপস্থিত আছিল; তাত তেওঁ মোক—উত্তম ঋষভ মুনিক—দৰ্শন দান কৰিলে।

Verse 2

याथातथ्येन मे पूजा कार्येण विधिना अकरोत् ॥ आसनं पाद्यमर्घ्यं च वेददृष्टेन कर्मणा

তেওঁ মোৰ পূজা যথোচিত কাৰ্য আৰু বিধি অনুসাৰে কৰিলে—আসন, পাদ্য (পা ধোৱাৰ জল) আৰু অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰি—বেদদৃষ্ট কৰ্মৰ আধাৰত।

Verse 3

अब्रवीच्च पुनर्हृष्टो ह्यास्यतां च वरासने ॥ काञ्चने कुशसंच्छन्ने दिव्यपुष्पोपशोभिते

পুনৰ তেওঁ আনন্দিত হৈ ক’লে: “অনুগ্ৰহ কৰি শ্ৰেষ্ঠ আসনত বহক—সোনালী, কুশাঘাঁহেৰে আচ্ছাদিত, আৰু দিব্য পুষ্পেৰে সুশোভিত।”

Verse 4

तस्य वक्त्रं महारौद्रं नित्यमेव भयानकम् ॥ पश्यतस्तस्य मां विप्रास्ततः सौम्यतरं बभौ

তেওঁৰ মুখ অতি ভয়ংকৰ, মহাৰৌদ্ৰ আৰু সদায় ভীতিজনক আছিল। কিন্তু তেওঁ যেতিয়া মোক চালে, হে ব্ৰাহ্মণসকল, তেতিয়া তেওঁ অধিক সৌম্য ৰূপে প্ৰকাশ পালে।

Verse 5

लोहिते तस्य वै नेत्रे जल्पतश्च पुनःपुनः ॥ पद्मपत्रनिभे चैव जज्ञाते मम सौहृदात्

তেওঁৰ চকু নিশ্চয় লাল আছিল আৰু তেওঁ বাৰে বাৰে কথা কৈ আছিল; তথাপি মোৰ প্ৰতি সৌহাৰ্দ্যৰ বাবে সেয়া পদ্মপাতৰ দৰে হৈ উঠিল।

Verse 6

ततोऽहं तस्य भावेन भावितश्च पुनःपुनः ॥ प्रहृष्टमानसो जातो विश्वासं च परं गतः ॥

তেতিয়া মই তেওঁৰ ভাবনাৰে বাৰে বাৰে ভাবিত হ’লোঁ; মোৰ মন আনন্দিত হ’ল আৰু পৰম বিশ্বাস লাভ কৰিলোঁ।

Verse 7

तस्य प्रीतिकरं सद्यः सर्वदोषविनाशनम् ॥ कामदं च यशोदं च दैवतैश्चापि पूजितम् ॥

সেই (স্তোত্ৰ/কৰ্ম) তৎক্ষণাৎ তেওঁক সন্তুষ্ট কৰে, সকলো দোষ বিনাশ কৰে, ইচ্ছিত ফল আৰু যশ প্ৰদান কৰে, আৰু দেৱতাসকলেও তাক পূজা কৰে।

Verse 8

कालवृद्धिकरं स्तोत्रं क्षिप्रं तत्र उदीरयन् ॥ येन प्रीतो महातेजा यमः परमधार्मिकः ॥

তাত তৎক্ষণাৎ আয়ু-বৃদ্ধিকৰ স্তোত্ৰ উচ্চাৰণ কৰিলে, যাৰ দ্বাৰা মহাতেজস্বী আৰু পৰমধাৰ্মিক যম সন্তুষ্ট হয়।

Verse 9

ऋषिपुत्र उवाच ॥ त्वं धाता च विधाता च श्राद्धे चैव हि दृश्यसे ॥ पितॄणां परमो देवश्चतुष्पाद नमोऽस्तु ते ॥

ঋষিৰ পুত্ৰ ক’লে: “তুমি ধাতা আৰু বিধাতা, আৰু শ্ৰাদ্ধ কৰ্মতো নিশ্চয় তোমাকেই দেখা যায়। পিতৃসকলৰ পৰম দেৱ, হে চতুষ্পাদ! তোমাক নমস্কাৰ।”

Verse 10

कर्म कारयिता चैव भूतभव्य भवत्प्रभो ॥ पावको मोहनश्चैव संक्षेपो विस्तारस्तथा ॥

হে প্ৰভো! তুমি কৰ্ম কৰোৱাইতা, অতীত আৰু ভবিষ্যতৰ অধিপতি। তুমি পাৱক (পবিত্ৰকাৰী) আৰু মোহন; তুমিয়েই সংকোচ আৰু বিস্তাৰো।

Verse 11

दण्डपाणे विरूपाक्ष पाशहस्त नमोऽस्तु ते ॥ आदित्यसदृशाकार सर्वजीवहर प्रभो ॥

হে দণ্ডপাণে, হে বিরূপাক্ষ, হে পাশহস্ত—তোমাক নমস্কাৰ। হে প্ৰভু, সূৰ্য সদৃশ আকাৰধাৰী; হে মৃত্যুত সকলো জীৱ হৰণ কৰোঁতা।

Verse 12

कृष्णवर्ण दुराधर्ष तैलरूप नमोऽस्तु ते ॥ मार्तण्डसदृश श्रीमन्मार्तण्डसदृशद्युतिः ॥

হে কৃষ্ণবৰ্ণ, হে দুঃসাধ্যজয়, হে তেলসদৃশ দীপ্তিময় ৰূপধাৰী—তোমাক নমস্কাৰ। হে শ্ৰীমন্ত, আকাৰত সূৰ্য সদৃশ, দ্যুতিতো সূৰ্য সদৃশ।

Verse 13

हव्यकव्यवहस्त्वं हि प्रभविष्णो नमोऽस्तु ते ॥ पापहन्ता व्रती श्राद्धा नित्ययुक्तो महातपाः ॥

তুমিয়েই দেৱতাৰ হব্য আৰু পিতৃলোকৰ কব্য বহন কৰোঁতা; হে প্ৰভাৱশালী, তোমাক নমস্কাৰ। পাপহন্তা, ব্ৰতধাৰী, শ্রাদ্ধত নিষ্ঠাবান, সদা সংযমী, মহাতপস্বী।

Verse 14

एकदृग्बहुदृग्भूत्वा काल मृत्युो नमोऽस्तु ते ॥ क्वचिद्दण्डी क्वचिन्मुण्डी क्वचित्कालो दुरासदः ॥

এবাৰ একচক্ষু, এবাৰ বহুচক্ষু হৈ, হে কাল, হে মৃত্যু—তোমাক নমস্কাৰ। কেতিয়াবা দণ্ডধাৰী, কেতিয়াবা মুণ্ডিত; কেতিয়াবা স্বয়ং কালৰূপ, দুঃসাধ্য।

Verse 15

क्वचिद्बालः क्वचिद्वृद्धः क्वचिद्रौद्रो नमोऽस्तु ते ॥ त्वया विराजितो लोकः शासितो धर्महेतुना ॥

কেতিয়াবা বালক, কেতিয়াবা বৃদ্ধ, কেতিয়াবা ৰৌদ্ৰ—তোমাক নমস্কাৰ। তোমাৰ দ্বাৰাই জগত উজ্জ্বল হয় আৰু ধৰ্মৰ হেতুত শাসিত হয়।

Verse 16

प्रत्यक्ष्यं दृश्यते देव त्वां विना न च सिध्यति ॥ देवानां परमो देवस्तपसां परमं तपः

হে দেৱ! তুমি প্ৰত্যক্ষভাৱে দৃষ্টিগোচৰ; তোমাক বাদ দি একোৱেই সিদ্ধ নহয়। দেৱসকলৰ মাজত তুমি পৰম দেৱ; তপস্যাসকলৰ মাজত তুমি পৰম তপ।

Verse 17

जपानां परमं जप्यं त्वत्तश्चान्यो न दृश्यते ॥ ऋषयो वा तथा क्रुद्धा हतबन्धुसुहृज्जनाः

জপসমূহৰ মাজত তুমি পৰম জপ্য; তোমাৰ বাহিৰে আন কাকো দৃষ্টিগোচৰ নহয়। ঋষিসকলেও ক্ৰুদ্ধ হ’লে—বন্ধু-স্বজন হেৰুৱাই—মন তোমাৰ দিশে ধাৱিত কৰে।

Verse 18

पतिव्रतास्तु या नार्यो दुःखितास्तपसि स्थिताः ॥ न त्वं शक्त इह स्थानात्पातनाय कदाचन

যিসকল নাৰী পতিব্ৰতা, দুখিত হ’লেও তপস্যাত স্থিত—হে প্ৰভু, তুমি কেতিয়াও ইয়াত তেওঁলোকক নিজৰ অৱস্থানৰ পৰা পতিত কৰাব নোৱাৰে।

Verse 19

वैशम्पायन उवाच ॥ एवं श्रुत्वा स्तवं दिव्यमृषिपुत्रेण भाषितम् ॥ परितुष्टस्तदा धर्मो ह्यौद्दालकसुतं प्रति

বৈশম্পায়নে ক’লে: ঋষিপুত্ৰে উচ্চাৰিত সেই দিব্য স্তৱ এইদৰে শুনি, ধৰ্ম (যম) তেতিয়া উদ্দালকৰ পুত্ৰৰ প্ৰতি সন্তুষ্ট হ’ল।

Verse 20

यम उवाच ॥ परितुष्टोऽस्मि भद्रं ते माधुर्येण तवानघ ॥ याथातथ्येन वाक्येन ब्रूहि किं करवाणि ते

যমে ক’লে: মই সন্তুষ্ট; হে নিৰ্দোষ, তোমাৰ বাক্যৰ মাধুৰ্য্যৰ দ্বাৰা তোমাৰ মঙ্গল হওক। সত্যৰ অনুকূলে কথা কোৱা—মই তোমাৰ বাবে কি কৰিম?

Verse 21

वरं वरय भद्रं ते यं वरं काङ्क्षसे द्विज ॥ शुभं वा श्रेयसा युक्तं जीवितं वाप्यनामयम्

হে দ্বিজ, তোমাৰ মঙ্গল হওক—যি বৰ তুমি কামনা কৰা, সেই বৰ বাছি লোৱা। সেয়া শুভ সমৃদ্ধি হ’ব পাৰে, বা পৰম শ্ৰেয়ৰ সৈতে যুক্ত কল্যাণ, অথবা ৰোগমুক্ত জীৱনো হ’ব পাৰে।

Verse 22

ऋषिपुत्र उवाच ॥ नेच्छाम्यहं महाभाग मृत्युं वा जीवितं प्रभो ॥ यदि त्वं वरदो राजन्सर्वभूतहिते रतः

ঋষিৰ পুত্ৰে ক’লে: হে মহাভাগ, হে প্ৰভু, মই মৃত্যু বা জীৱন—একোটাই কামনা নকৰোঁ। হে ৰাজন, যদি তুমি বৰদাতা আৰু সকলো ভূতৰ হিতত ৰত হওঁ—

Verse 23

द्रष्टुमिच्छाम्यहं देव तव देशं यथातथम् ॥ पापानां च शुभानां च या गतिस्त्विह दृश्यते

হে দেৱ, মই তোমাৰ দেশ/লোক যেথা-তেথা যি ৰূপে আছে তেনেদৰে চাব বিচাৰোঁ; আৰু ইয়াত পাপী আৰু শুভজনৰ বাবে যি গতি দেখা যায়, সেয়াও।

Verse 24

सर्वं दर्शय मे राजन्यदि त्वं वरदो मम ॥ चित्रगुप्तं च तं राजन्कार्यार्थं तव चिन्तकम्

হে ৰাজন, যদি তুমি মোৰ বৰদাতা হওঁ তেন্তে মোক সকলো দেখুৱাই দিয়া। আৰু হে ৰাজন, সেই চিত্ৰগুপ্তকো দেখুৱাই দিয়া—যি তোমাৰ কাৰ্যসাধনৰ বাবে চিন্তা কৰে, শাসনৰ উদ্দেশ্য ৰক্ষা কৰে।

Verse 25

दर्शयस्व महाभाग सर्वलोकस्य चिन्तक ॥ यथा कर्मविशेषाणां दर्शनार्थं करोति सः

হে মহাভাগ, হে সৰ্বলোক-চিন্তক, অনুগ্ৰহ কৰি (সেয়া) দেখুৱাই দিয়া—সেইজন কেনেকৈ কৰ্মৰ বিশেষ ভেদসমূহ দেখুৱাবলৈ প্ৰমাণ/দৰ্শন কৰায়।

Verse 26

एवमुक्तो महातेजा द्वारस्थं संदिदेश ह ॥ चित्रगुप्तसकाशं तु नय विप्रं सुयन्त्रितम्

এইদৰে কোৱা হোৱাত মহাতেজস্বীয়ে দ্বাৰস্থক আদেশ দিলে: “এই ব্ৰাহ্মণক সু-নিয়ন্ত্ৰিত ৰক্ষাসহ চিত্ৰগুপ্তৰ সন্মুখলৈ লৈ যা।”

Verse 27

वक्तव्यश्च महाबाहुरस्मिन्विप्रे यथातथम् ॥ प्राप्तकालं च युक्तं च तत्सर्वं वक्तुमर्हसि

“হে মহাবাহু! এই ব্ৰাহ্মণক যি দৰে সত্য তি দৰে ক’বি; সময়োচিত আৰু উপযুক্ত যি সকলো, সেয়া সম্পূৰ্ণকৈ ক’বলৈ তোৰ উচিত।”

Verse 28

प्रत्युत्थितश्च मां दृष्ट्वा चिन्तयित्वा तु तत्त्वतः ॥ स्वागतम् मुनिशार्दूल यथेष्टं परिगम्यताम्

মোক দেখি তেওঁ উঠি আদৰণি জনালে, আৰু তত্ত্বতঃ চিন্তা কৰি ক’লে: “স্বাগতম, হে মুনিশাৰ্দূল! যিদৰে ইচ্ছা তেনেদৰে আগবাঢ়া।”

Verse 29

एवं सम्भाष्य मां वीरः स्वान्भृत्यान्सन्दिदेश ह ॥ कृताञ्जलिपुटान्सर्वान्घोररूपान्भयानकान्

এইদৰে মোৰ সৈতে কথা পাতি সেই বীৰে নিজৰ ভৃত্যসকলক আদেশ দিলে—সকলোয়ে অঞ্জলি জোৰা কৰি আছিল, যদিও তেওঁলোকৰ ৰূপ ঘোৰ আৰু ভয়ংকৰ আছিল।

Verse 30

चित्रगुप्त उवाच ॥ भो भो शृणुत मे दूताः मम चित्तानुवर्त्तकाः ॥ भक्तिमन्तो दुराधर्षा नित्यं व्रतपरायणाः

চিত্ৰগুপ্তে ক’লে: “শুনা, শুনা, হে মোৰ দূতসকল—মোৰ চিত্তৰ অনুসৰণকাৰীসকল—ভক্তিমন্ত, অদম্য, আৰু সদায় ব্ৰত-নিয়মত পৰায়ণ।”

Verse 31

अयं विप्रो मयादिष्टः प्रेतावासं गमिष्यति ॥ अस्य रक्षा च गुप्तिश्च भवद्भिः क्रियतामिति

এই ব্ৰাহ্মণজন মোৰ আদেশ অনুসৰি প্ৰেতলোকৰ নিবাসলৈ যাব; তোমালোকেই তাৰ ৰক্ষা আৰু গোপন সুৰক্ষা সম্পন্ন কৰা।

Verse 32

नैव दुःखेन खेदः स्यान्न चोष्णेन च शीतताḥ ॥ भुक्षापि तृषा वा अपि एष आज्ञापयामि वः

দুখে যেন তেওঁ খেদ নাপায়; গৰমে বা ঠাণ্ডাত যেন কষ্ট নাপায়; ভোক বা তৃষ্ণাতো নহয়—এইয়াই মই তোমালোকক আদেশ দিছোঁ।

Verse 33

एवं दत्तवरो विप्रो गुरుచित्तानुचिन्तकः ॥ सर्वभूतदयावांश्च द्रव्यवांश्च स वै द्विजः

এইদৰে বৰ লাভ কৰি সেই ব্ৰাহ্মণজনে গুৰুৰ মনোভাৱ মনত ধৰি চিন্তা কৰিছিল; সকলো প্ৰাণীৰ প্ৰতি দয়ালু আৰু সম্পদশালী—সেই দ্বিজই আছিল।

Verse 34

यथाकाममयं पश्येद्धर्मराजपुरोत्तमम् ॥ एवमुक्त्वा महातेजा गच्छ गच्छेति चाब्रवीत्

তেওঁ যেন নিজৰ ইচ্ছামতে ধৰ্মৰাজৰ উত্তম নগৰী দৰ্শন কৰে। এইদৰে কৈ সেই মহাতেজস্বীয়ে পুনৰ ক’লে, “যা, যা।”

Verse 35

ऋषिपुत्र उवाच ॥ सन्दिष्टाश्च ततो दूताश्चित्रगुप्तेन धीमता ॥ धावन्तस्त्वरमाणास्तु गृह्णन्तो घ्नन्त एव च

ঋষিপুত্ৰ ক’লে: তাৰ পিছত বুদ্ধিমান চিত্ৰগুপ্তৰ আদেশ পাই দूतসকলে তড়িঘড়ি দৌৰি ওলাই গ’ল; দৌৰতে দৌৰতে কাকো ধৰি লৈছিল আৰু আঘাতো কৰিছিল।

Verse 36

बन्धयन्ति महाकाया निर्दहन्ति महाबलाः ॥ पाटयन्ति प्रहारैश्च ताडयन्ति पुनः पुनः

মহাকায়া ভয়ংকৰ দণ্ডদূতসকলে তেওঁলোকক বান্ধে; মহাবলীয়ে জ্বলাই দিয়ে; আঘাতৰ প্ৰহাৰে ফালি পুনঃ পুনঃ প্ৰহাৰ কৰে।

Verse 37

रुदन्ति करुणं घोरं त्रातारं नाप्नुवन्ति ते ॥ नरकेऽपि तथा पूर्णे ह्यगाधे तमसावृते

তেওঁলোকে কৰুণভাবে আৰু ভয়ংকৰ আতংকত কান্দে, তথাপি কোনো ত্ৰাতা নাপায়। সেই নৰকো তেনেকুৱাই—দুখে পূৰ্ণ, অগাধ, আৰু অন্ধকাৰত আৱৃত।

Verse 38

केचिच्च तेषु पच्यन्ते दह्यन्ते पावकेन्धनम् ॥ तैलपाके तथा केचित्केचित्क्षारेण सर्पिषा

তেওঁলোকৰ কিছুমানক সিজোৱা হয়; কিছুমানক অগ্নিৰ ইন্ধনৰ দৰে দহাই দিয়া হয়। কিছুমানক তেলত সিজোৱা হয়, আৰু কিছুমানক ক্ষাৰ আৰু ঘিউৰ দ্বাৰা যাতনা দিয়া হয়।

Verse 39

पतन्ति ते दुरात्मानस्तत्र तत्र च कर्मभिः ॥ यातनाभिर्दह्यमाना घोराभिश्च ततस्ततः

সেই দুষ্টচিত্তসকলে নিজৰ কৰ্মৰ ফলত তাত-ইয়াত পতিত হয়। ভয়ংকৰ যাতনাৰে দহি উঠি, তেওঁলোকক তেতিয়া-তেতিয়া ঠাইৰ পৰা ঠাইলৈ ঠেলি নিয়া হয়।

Verse 40

केचिद्यन्त्रमुपारोप्य संपीड्यन्ते तिला इव ॥ तेषां संपीड्यमानानां शोणितं स्रवते बहु

কিছুমানক যন্ত্ৰৰ ওপৰত উঠাই তিলৰ দৰে চেপি গুৰি কৰা হয়। তেওঁলোক চেপা খাই থাকোঁতে বহুত তেজ সৰি পৰে।

Verse 41

ततो वैतरणी घोरा संभूता निम्नगा तथा ॥ सफेनसलिलावर्त्ता दुस्तरा पापकर्मिणाम्

তেতিয়া ভয়ংকৰ বৈতৰণী উদ্ভৱ হ’ল—এখন নিম্নগা নদী; ফেনযুক্ত জলৰ ঘূৰ্ণি-আৱৰ্তে ভৰা, পাপকর্মীসকলৰ বাবে পাৰ হ’বলৈ অতি দুস্তৰ।

Verse 42

अथान्ये शूल आरोप्य दूताः पादेषु गृह्य वै ॥ वैतरण्यां सुघोरायां प्रक्षिपन्ति सहस्रशः

তাৰ পাছত আন কিছুমান দূতে শূলত আৰোপ কৰি, পাদত ধৰি, অতি ভয়ংকৰ বৈতৰণীত সহস্ৰে সহস্ৰে নিক্ষেপ কৰে।

Verse 43

नानुष्णे रुधिरे तत्र फेनमालासमाकुलाः ॥ दशन्ति सर्पास्तांस्तत्र प्राणिनस्तु सहस्रशः

তাত গৰম নহোৱা ৰুধিৰত, ফেন-মালাৰে আৱৃত হৈ, সৰ্পসকলে তাত সেই প্ৰাণীসকলক সহস্ৰে সহস্ৰে দংশন কৰে।

Verse 44

अनुत्तार्य तदा तस्या उच्छ्रिता विकृतावशाः ॥ आवर्तादूर्मयश्चैव ह्युत्तिष्ठन्ति सहस्रशः

তেতিয়া তাক পাৰ কৰিব নোৱাৰি, অসহায় আৰু বিকৃত অৱস্থাত তেওঁলোকে ওপৰলৈ উঠি আহে; আৰু আৱৰ্তৰ পৰা ঢৌসমূহো সহস্ৰে সহস্ৰে উঠি উঠে।

Verse 45

तत्र शुष्यन्ति ते पापाः सर्वदोषसमन्विताः ॥ मज्जन्तश्च वमन्तश्च त्रातारं नाप्नुवन्ति ते

তাত সেই পাপীসকল, সকলো দোষেৰে যুক্ত, শুকাই যায়; ডুবি আৰু বমি কৰি থাকিলেও, তেওঁলোকে কোনো ত্ৰাতাক নাপায়।

Verse 46

आसिशक्तिप्रहारैश्च ताडयन्ति पुनःपुनः ॥ तत्र शाखासु घोरासु मया दृष्टाः सहस्रशः ॥

তেওঁলোকে তৰোৱাল আৰু বৰ্ষাৰ আঘাতে পুনঃপুনঃ প্ৰহাৰ কৰে। তাত ভয়ংকৰ ডাল-শাখাত মই তেওঁলোকক সহস্ৰে সহস্ৰে দেখিলোঁ।

Verse 47

कूष्माण्डा यातुधानाश्च लम्बमानाः भयानकाः ॥ अतिक्रम्य च ते स्कन्धास्तीक्ष्णकण्टकसङ्कुलाः ॥

কূষ্মাণ্ড আৰু যাতুধানাসকল ভয়ংকৰ ৰূপে ওলমি আছিল। আগবাঢ়ি যোৱাৰ পাছত তেওঁলোকৰ স্কন্ধ তীক্ষ্ণ কাঁইটাৰে ঘনভাৱে ভৰ্তি আছিল।

Verse 48

वेदनार्तास्तु वेगेन शीघ्रं शाखा उपारुहन् ॥ तत्र ते निहता घोरा राक्षसाः पिशिताशनाः ॥

বেদনাৰে পীড়িত হৈ তেওঁলোকে বেগেৰে শাখালৈ উঠিল। তাত সেই ভয়ংকৰ ৰাক্ষসসকল—মাংসভোজী—নিহত হ’ল।

Verse 49

घ्नन्ति चारूढगात्राणि निःशङ्कं तमसा वृतम् ॥ सङ्क्रमाच्चैव खादन्ति शालायां कपिवद्भृशम् ॥

অন্ধকাৰৰে আৱৃত সেই স্থানত তেওঁলোকে নিঃশঙ্কে ওপৰলৈ উঠা দেহসমূহক আঘাত কৰে। আৰু সঙ্ক্ৰমৰ পৰা শালাত তেওঁলোকে বান্দৰৰ দৰে অতি হিংস্ৰভাৱে খাই পেলায়।

Verse 50

यथा च कुक्कुटं खादेत कश्चिन्म्लेच्छो निराकृतः ॥ तथा कटकटाशब्दस्तस्मिन्वृक्षे मया श्रुतः ॥

যেনেকৈ কোনো তিৰস্কৃত ম্লেচ্ছই কুক্কুট খায়, তেনেকৈ সেই গছত ‘কটকটা’ ধৰণৰ কটকট শব্দ মই শুনিলোঁ।

Verse 51

पक्वमाम्रफलं यद्वन्नरः खादेद्यथा वने ॥ एवं ते मुखतः कृत्वा महावक्त्रा दुरासदाः ॥

যেনে বনত কোনো মানুহে পকা আমফল খায়, তেনেদৰে সেই মহামুখ, দুষ্প্ৰাপ্য সত্তাসকলে মুখেৰে ধৰি সেইভাৱে গিলি খায়।

Verse 52

ततो जवेन् संयुक्ता वनस्थाश्चूषिताः पुनः ॥ आविष्टानि च कर्माणि पुनः शीघ्रमकामयन् ॥

তাৰ পাছত বেগেৰে প্ৰেৰিত হৈ, বনত থাকিয়েই পুনৰ শোষিত/ক্লান্ত হৈ, যি কৰ্মসমূহে তেওঁলোকক আৱিষ্ট কৰিছিল, সেইবোৰলৈ পুনৰ শীঘ্ৰে ধাবলৈ ইচ্ছা কৰিলে।

Verse 53

अधस्तात्तु पुनस्तत्र पश्यन्तः पापकर्मिणः ॥ बहुसंख्येषु पापेषु दारुणेषु सुदुःखिताः ॥

কিন্তু তলত, তাত পুনৰ পাপকর্মীসকলক দেখা গ’ল; অসংখ্য ভয়ংকৰ পাপৰ মাজত তেওঁলোক অতিশয় দুঃখিত আৰু পীড়িত আছিল।

Verse 54

पाषाणवर्षैः केचित्तु पांसुवर्षैश्च विद्रुताः ॥ प्रविशन्ति नगच्छायां ततस्ते प्रज्वलन्ति तु ॥

কিছুমান পাথৰৰ বৰষুণ আৰু ধূলিৰ বৰষুণে তাড়িত হৈ দৌৰে; তেওঁলোকে গছৰ ছাঁত প্ৰৱেশ কৰে, তাৰ পাছত তেওঁলোক জ্বলি উঠে।

Verse 55

द्रवन्ति च पुनस्तत्र दूतैश्चापि दृढं हताः ॥ भुवनेषु च घोरेषु पच्यन्ते ते दृढाग्निना ॥

আৰু তেওঁলোকে তাত পুনৰ দৌৰে, দূতসকলে কঠোৰভাৱে আঘাত কৰে; ভয়ংকৰ লোকসমূহত তেওঁলোক দৃঢ় অগ্নিৰে দগ্ধ/পকোৱা হয়।

Verse 56

वारिपूर्णं ततः कुम्भं शीतलं च जलं पुनः ॥ दियतां दियतां चेति ब्रुवते नः प्रसीदथ

তাৰ পাছত পানীৰে পূৰ্ণ কুম্ভ আৰু পুনৰ শীতল জল (বিচৰা হয়); তেওঁলোকে কয়, “দিয়া, দিয়া,” আৰু মিনতি কৰে, “আমালৈ কৃপা কৰা।”

Verse 57

ततः पानीयरूपेण जलं तप्तं तु दीयते ॥ तेन दग्धाश्च आर्त्ताश्च क्रोशन्तश्च परस्परम्

তাৰ পাছত পানীয় জলৰ ৰূপ ধৰি তপ্ত জল দিয়া হয়; তাতে তেওঁলোকে দগ্ধ আৰু কষ্টাক্ৰান্ত হৈ, পৰস্পৰে পৰস্পৰক ক্ৰন্দন কৰি চিঞৰি উঠে।

Verse 58

आलिङ्ग्यालिङ्ग्य दुःखार्त्ताः केचित्तत्र पतन्ति वै ॥ तथान्ये क्षुधितास्तत्र हाहाभूतमचेतसः

দুখে পীড়িত হৈ কিছুমানে তাত পৰস্পৰক বাৰে বাৰে আলিঙ্গন কৰি পৰি যায়; আৰু আন কিছুমানে তাত ক্ষুধাত কাতৰ হৈ “হাহা!” বুলি চিঞৰি অচেতন সদৃশ হয়।

Verse 59

अन्नानां च सुमिष्टानां भक्ष्याणां च विशेषतः ॥ पश्यन्ति राशिं तत्रस्थां सुगन्धां पर्वतोपमाम्

তেওঁলোকে তাত অন্নৰ এক ঢিপি দেখে—বিশেষকৈ অতি মিঠা ভক্ষ্য—সুগন্ধময় আৰু পৰ্বতৰ সদৃশ।

Verse 60

दधिक्षीररसांश्चैव कृसरान्पायसं तथा ॥ मधुमाधवपूर्णानि सुरामैरेयकस्य च

আৰু (তেওঁলোকে দেখে) দধি আৰু ক্ষীৰৰ ৰস, কৃসৰ, আৰু পায়স; মধু আৰু মাধৱেৰে পূৰ্ণ পাত্ৰ, আৰু সুৰা আৰু মৈৰেয়কেও।

Verse 61

माध्वीकस्य च पानस्य सीधोर्जातीरसस्य च ॥ पानानि दिव्यानि सुगन्धीनि वै शीतलानिच

আৰু মাধ্বীক, সীধু আৰু জাতী-ৰসৰ পানীয়ো আছে; সেই পানীয়সমূহ দিৱ্য, সুগন্ধিময় আৰু শীতল।

Verse 62

गोरसस्य च पानानि भाजनानि च नित्यशः ॥ तपोऽर्जितानि दिव्यानि तिष्ठन्ति सुकृतात्मनाम्

আৰু গোৰস (দুধ)ৰ পানীয় আৰু পাত্ৰসমূহো সদায় থাকে; তপস্যাৰে অৰ্জিত দিৱ্য বস্তুসমূহ পুণ্যচিত্ত লোকসকলৰ বাবে সাজু হৈ থাকে।

Verse 63

भोजनेषु च सर्वेषु स्त्रियः कान्ता मनोहराः ॥ गृहीतकुम्भमणिकाः सर्वाभरणभूषिताः

আৰু সকলো ভোজনোৎসৱত মনোহৰ, প্ৰিয় কান্তা স্ত্ৰীসকল—জলকুম্ভ আৰু মণি ধৰি—সকলো ধৰণৰ অলংকাৰৰে সুশোভিত হৈ থাকে।

Verse 64

फलानि कुण्डहस्ताश्च पात्रहस्तास्तथापराः ॥ सुमनःपाद्यहस्ताश्च अदीना परमाङ्गनाः

কিছুমানে হাতে ফল আৰু বাটি ধৰে; আন কিছুমানে পাত্ৰ ধৰে; আৰু কিছুমানে ফুল আৰু পাদ্য (পা ধোৱাবলৈ জল) ধৰি থাকে—উৎকৃষ্টা নাৰীসকল, বিষণ্ণতাহীন।

Verse 65

अन्नदानरताश्चैव भोजयन्ति सहस्रशः ॥ नूपुरोज्वलपादाश्च तिष्ठन्ति च मनोहराः

আৰু অন্নদানত ৰত লোকসকলে সহস্ৰ সহস্ৰজনক ভোজন কৰায়; পায়ে নূপুৰ জ্বলি উঠা, তেওঁলোক মনোহৰ ৰূপে থিয় হৈ থাকে।

Verse 66

उपस्थाप्य महायोग्यमत्र काले च योषितः ॥ ब्रुवन्ति सर्वास्ताश्चैव तस्यां तस्य च दक्षिणाः

নিয়ত সময়ত তাত মহাযোগ্য সাধকক উপস্থিত কৰাই, তাত থকা সকলো নাৰী কথা কয়; আৰু সেই প্ৰসঙ্গতে প্ৰতিজনৰ সৈতে সংশ্লিষ্ট দক্ষিণা (যজ্ঞ-দক্ষিণা)ৰ উল্লেখো কৰা হয়।

Verse 67

पापाशया निष्कृतिकाः सर्वदानविवर्जिताः ॥ परापवादनिरताः पापैर्बद्धकथानकाः

সিহঁতৰ মনত পাপাশয়, প্ৰায়শ্চিত্তহীন, সদায় দান-ধৰ্মবিহীন; পৰনিন্দাত আসক্ত, আৰু সিহঁতৰ কাহিনীসমূহ পাপৰ সৈতে আবদ্ধ।

Verse 68

निर्लज्जा गृहका देया याचितुं मनसा हिताः ॥ सुलभानि न दत्तानि विभवे सति लौकिके

গৃহস্থালীত নিৰ্লজ্জ হৈ, মনে মনে ভিক্ষা মাগিবলৈ আগ্ৰহী আছিল; লৌকিক সম্পদ থাকিলেও, সহজে দিব পৰা বস্তুসমূহো সিহঁতে দান নকৰিলে।

Verse 69

पानीयमथ काष्ठानि यद्यन्नं सुखमागतम् ॥ तेन वध्याः भवन्तो वै यातनाभिरनेकशः

যদি পানী, কাঠ বা অন্ন তোমালৈ কষ্ট নোহোৱাকৈ আহে, তেন্তে তাৰ প্ৰতি কৰ্তব্য নকৰাৰ ফলত তোমালোক নিশ্চয় বহু প্ৰকাৰ যাতনাৰে দণ্ডনীয় হওঁ।

Verse 70

निघ्नन्तश्च हसन्तश्च दूताः निष्ठुरवादिनः ॥ भोभो कृतघ्ना लुब्धाश्च परदाराभिमर्शकाः

মাৰি আৰু হাঁহি, নিষ্ঠুৰ বাক্য কোৱা দূতসকলে কয়: “হে হে! কৃতঘ্ন, লোভী, আৰু পৰস্ত্ৰী স্পৰ্শকাৰীসকল!”

Verse 71

कर्मणां च क्षयो जातः संसारे यदि पच्यते ॥ विमुक्ताश्चेह लोकात्तु जनिष्यथ सुदुर्गताः

যেতিয়া কৰ্মৰ ক্ষয় উৎপন্ন হৈ সংসাৰতেই ‘পকে’ (ভোগ হয়), তেতিয়া এই লোকৰ পৰা মুক্ত হৈ তোমালোক অতি দুৰ্গতিত জন্ম ল’ব।

Verse 72

वृत्तस्था भुञ्जते हेमांश्चातुर्वर्ण्यान्विशेषतः ॥ ततः सत्यरता शान्ता दयावन्तः सुधार्मिकाः

সদাচাৰত স্থিত হৈ তেওঁলোকে সমৃদ্ধি ভোগ কৰে, বিশেষকৈ চাৰ বৰ্ণৰ মাজত। তাৰ পৰা সত্যনিষ্ঠ, শান্ত, দয়ালু আৰু ধৰ্মত দৃঢ় লোক জন্মে।

Verse 73

इह विश्राम्य ते धीराः किञ्चित्कालं सहानुगाः ॥ गच्छन्ति परमं स्थानं पृथिव्यां वा महत्कुले

ইয়াত কিছু সময় বিশ্ৰাম কৰি সেই ধীৰ লোকসকল অনুচৰসহ পৰম স্থানলৈ যায়; নতুবা পৃথিৱীত মহৎ কুলত জন্ম লয়।

Verse 74

बहुसुन्दरनारीके समृद्धे सुसमाहिताः ॥ अजयन्त तथा क्षान्ताः प्राप्स्यन्ति परमां गतिम्

বহু সুন্দৰ নাৰীৰে সমৃদ্ধ পৰিৱেশতো যিসকল সুসংযত—বিকাৰদ্বাৰা অজেয় আৰু ক্ষমাশীল—তেওঁলোকে পৰম গতি লাভ কৰিব।

Verse 75

चूषयित्वा तु तान्सर्वांस्ते च तस्मिन्नगोत्तमे ॥ विसृजन्ति क्षितिं यावदास्थिभूतान्नरांस्तथा

তেওঁলোকে সকলোকে শুষি লৈ সেই শ্ৰেষ্ঠ পৰ্বতত, অস্থিমাত্ৰ হৈ পৰা মানুহবোৰকো, শেষলৈকে, মাটিত নিক্ষেপ কৰে।

Verse 76

कालज्ञश्च कृतज्ञश्च सत्यवादी दृढव्रतः ॥ प्रेतनाथ महाभाग धर्मराज नमोऽस्तु ते

তুমি সময়জ্ঞ আৰু উপকাৰ স্মৰণকাৰী; তুমি সত্যবাদী আৰু দৃঢ়ব্ৰত। হে প্ৰেতনাথ, হে মহাভাগ, হে ধৰ্মৰাজ—তোমালৈ নমস্কাৰ।

Verse 77

तस्मात्त्वं सर्वदेवेषु चैको धर्मभृतां वरः ॥ कृतज्ञः सत्यवादी च सर्वभूतहिते रतः

সেইহেতু সকলো দেৱতাৰ মাজত তুমি একাই ধৰ্মধাৰকসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ; কৃতজ্ঞ, সত্যবাদী আৰু সকলো ভূতৰ হিতত ৰত।

Verse 78

ततोऽहं त्वरितं नीतस्तेन दूतेन दर्शितः ॥ प्राप्तश्च परया प्रीत्या चित्रगुप्तनिवेशनम्

তাৰ পাছত সেই দূতে মোক তৎক্ষণাৎ লৈ গ’ল, পথ দেখুৱালে; আৰু মই পৰম প্ৰীতিসহ আদৰ পাই চিত্ৰগুপ্তৰ নিবাসত উপস্থিত হ’লোঁ।

Verse 79

वेणुयष्टिप्रहारैश्च प्रहरन्ति ततोऽधिकैः ॥ भग्ना भिन्ना विभिन्नाश्च तथा भग्नशिरोधराः

তাৰ পাছত তেওঁলোকে অধিক বলৰে বাঁহৰ লাঠিৰে প্ৰহাৰ কৰে; (ভুক্তভোগী) ভাঙি, চূৰ্ণ-বিচূৰ্ণ, ছিন্নভিন্ন হয়, আৰু তেনেদৰে গৰ্দনো ভাঙে।

Verse 80

अथान्ये बहवस्तत्र बहुभिश्चापि दूतकैः ॥ कूटशाल्मलिमारोप्य लोहकण्टकसंवृताम्

তাৰ পাছত তাত বহুতো আন লোককো বহু দূতে কূট-শাল্মলি নামৰ প্ৰতাৰক গছত উঠাবলৈ বাধ্য কৰে, যি লোহাৰ কাঁইটৰে আৱৃত।

Verse 81

भो देव पाहि मुञ्चेति वदन्तः पुरुषं वचः ॥ यमदूता निरामर्षाः सूदयन्ति पुनः पुनः

সেই মানুহে কান্দি কান্দি কয়, ‘হে প্ৰভু, মোক ৰক্ষা কৰা; মোক মুক্ত কৰা!’ তথাপি যমদূতসকল নিৰ্দয় হৈ তাক বাৰে বাৰে প্ৰহাৰ কৰি দমন কৰে।

Verse 82

माल्यानि धूपं गन्धाश्च नानारससमायुताः ॥ मनोहराश्च कान्ताश्च भूयिष्ठाश्च सहस्रशः

মালা, ধূপ আৰু সুগন্ধি—বহু প্ৰকাৰ মনোহৰ ৰসেৰে সমৃদ্ধ—আকৰ্ষণীয় আৰু কান্তিময়, হাজাৰ হাজাৰকৈ অতি প্ৰচুৰ।

Verse 83

कुलेषु सुदरिद्रेषु सञ्जाताः पापकर्मिणः ॥ पापैरनुगता घोरैर्मानुषं लोकमाश्रिताः

অতি দৰিদ্ৰ কুলত পাপকর্মীসকল জন্ম লয়; ভয়ংকৰ পাপৰ সৈতে অনুগত হৈ, তেওঁলোকে মানৱ লোকত আশ্ৰয় লয় (অর্থাৎ তাত প্ৰৱেশ কৰে)।