Adhyaya 197: The Division of the Gates of Yama’s City and the Description of the Tribunal Hall

Verse 1

ऋषिपुत्र उवाच ॥ दशयोजनविस्तारं ततो द्विगुणमायतम् ॥ प्राकारेण परिक्षिप्तं प्रासादशतशोभितम् ॥

ഋഷിപുത്രൻ പറഞ്ഞു—അത് പത്ത് യോജന വീതിയും അതിന്റെ ഇരട്ടിയോളം നീളവും ഉള്ളത്; പ്രാകാരത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, നൂറു പ്രാസാദങ്ങളാൽ ശോഭിതം.

Verse 2

समालिखदिवाकाशं प्रदीप्तमिव तेजसा ॥ गोपुरं तूत्तमं तत्र प्रासादशतशोभितम् ॥

പകൽ അത് ആകാശത്തെ രേഖപ്പെടുത്തുന്നതുപോലെ തോന്നി, തേജസ്സാൽ ജ്വലിക്കുന്നതുപോലെ; അവിടെ ഉത്തമമായ ഗോപുരം ഉണ്ടായിരുന്നു, നൂറു പ്രാസാദങ്ങളാൽ ശോഭിതം.

Verse 3

नानायन्त्रैः समाकीर्णं ज्वालामालासमायुतम् ॥ देवतानामृषीणां च ये चान्ये शुभकारिणः ॥

അത് വിവിധ യന്ത്രങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതും ജ്വാലാമാലകളാൽ സമായുക്തവുമായിരുന്നു; അത് ദേവന്മാരുടെയും ഋഷിമാരുടെയും, മറ്റ് ശുഭകർമ്മകാരികളുടെയും (അധീനമായിരുന്നു).

Verse 4

प्रवेशस्तत्र तेषां हि विहितो धर्मदर्शिनाम् ॥ राजते गोपुरं सर्वं शारदाभ्रचयप्रभम् ॥

അവിടെ പ്രവേശനം ധർമ്മദർശികൾക്കായി തന്നെ വിധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; മുഴുവൻ ഗോപുരവും ശരദ്കാല മേഘസമൂഹത്തിന്റെ പ്രഭപോലെ ദീപ്തമാകുന്നു.

Verse 5

मानुषाणां सुकृतिनां प्रवेशस्तत्र निर्मितः ॥ अग्निघर्मसमाकीर्णं सर्वदोषसमन्वितम् ॥

സുകൃതിയുള്ള മനുഷ്യർക്കായി അവിടെ പ്രവേശനം നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നു; (മറ്റൊരു ഭാഗം) അഗ്നിയും ഘർമവും നിറഞ്ഞത്, എല്ലാ ദോഷങ്ങളോടും കൂടിയത്.

Verse 6

आयसಂ गोपुरं तत्र दक्षिणं भीमदर्शनम् ॥ रौद्रं प्रतिभयाकारं सुतप्तं दुर्निरीक्षणम् ॥

അവിടെ തെക്കേ ഗോപുരം ഇരുമ്പുകൊണ്ടുള്ളതായിരുന്നു; ദർശനത്തിൽ ഭീകരം—രൗദ്രം, ഭയാകൃതിസ്വരൂപം, അത്യന്തം തപ്തം, നോക്കാൻ ദുർനിരീക്ഷ്യം.

Verse 7

प्रवेशो हि ततस्तेन विहितो रविसूनुना ॥ पापिष्ठानां नृशंसानां क्रव्यादानां दुरात्मनाम् ॥

ആ വഴിയിലൂടെ പ്രവേശനം രവിസുതൻ (യമൻ) അത്യന്തം പാപികളായ—നൃശംസർ, മാംസഭോജികൾ, ദുരാത്മാക്കൾ—എന്നിവർക്കായി മാത്രം നിശ്ചയിച്ചു.

Verse 8

पापानां चैव सर्वेषां ये चान्ये घातकारकाः ॥ औदुम्बरमवीचीकमुच्चावचमनःकृतम् ॥

സകല പാപികൾക്കും, കൂടാതെ ഹിംസാകൃത്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന മറ്റുള്ളവർക്കും—ഔദുംബരവും അവീചിയും ഉണ്ട്; അത് പലവിധത്തിൽ മനസ്സിനെ കലക്കി ഭ്രമിപ്പിക്കുവാൻ നിർമ്മിതമാണ്.

Verse 9

गोपुरं पश्चिमं तच्च दुर्निरीक्षं समन्ततः ॥ महता वह्निजालेन समालिप्तं भयानकम् ॥

ആ പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരം എല്ലാദിക്കിലും നോക്കാൻ ദുർനിരീക്ഷ്യമായിരുന്നു; മഹത്തായ അഗ്നിജാലം പുരട്ടപ്പെട്ടതിനാൽ അതി ഭയാനകമായി തോന്നി.

Verse 10

सर्वरत्नमयी दिव्या वैवस्वतनियोजिता ॥ सभा परमसंपन्ना धार्मिकैः सत्यवादिभिः ॥

വൈവസ്വതൻ (യമൻ) കീഴിൽ നിയുക്തമായ, സർവരത്നമയമായി ദിവ്യമായി തിളങ്ങിയ ആ സഭ പരമസമ്പന്നമായിരുന്നു; സത്യവാദികളായ ധാർമ്മികരാൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു.

Verse 11

जितक्रोधैरलुब्धैश्च वीतरागैस्तपस्विभिः ॥ सा सभा धर्मयुक्तानां सा सभा पापकाणिराम् ॥

ക്രോധജയികളും ലോഭരഹിതരും വിരാഗികളുമായ തപസ്വികൾ ചേർന്നിരിക്കുന്നതുതന്നെ ആ സഭ. അത് ധർമ്മനിഷ്ഠരുടെ സഭയാണ്; പാപകർമ്മികളേക്കുറിച്ചും വിചാരിക്കുന്ന സഭയുമാണ്.

Verse 12

सा सभा सर्वलोकस्य शुभस्यैवाशुभस्य च ॥ कर्मणा सूचितस्याथ सा सभा धर्मसंहिता ॥

ആ സഭ സർവ്വലോകത്തെയും സംബന്ധിക്കുന്നു—ശുഭവും അശുഭവും രണ്ടും. കർമം സൂചിപ്പിക്കുന്ന കാര്യപ്രകാരം; അതുകൊണ്ട് അത് ധർമ്മസംഹിതയാൽ ഘടിതമായ സഭയാണ്.

Verse 13

अनिर्वर्त्यं यथा कर्म शास्त्रदृष्टेन कर्मणा ॥ निर्विशङ्का निराक्षेपा धर्मज्ञा धर्मपाठकाः ॥

ശാസ്ത്രദൃഷ്ടമായ കർമവിധിപ്രകാരം ഒരു പ്രവൃത്തി അപൂർണ്ണമായി വിടരുതാത്തതുപോലെ, ധർമ്മജ്ഞരും ധർമ്മപാഠകരും സംശയരഹിതരായി, ആക്ഷേപരഹിതരായി വിചാരിക്കുന്നു.

Verse 14

चिन्तयन्ति च कार्याणि सर्वलोकहिताय ते ॥ यथादृष्टं यथाशास्त्रं यथाकालनिवेदकाः ॥

അവർ സർവ്വലോകഹിതത്തിനായി കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് ആലോചിക്കുന്നു; കണ്ടതുപോലെ, ശാസ്ത്രപ്രകാരം, കാലോചിതമായി—അങ്ങനെ തന്നെ നിവേദിച്ച് നിഗമനം പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 15

ततः सर्वे च तत्सर्वं चिन्तयन्ति सुयन्त्रिताः ॥ मनुः प्रजापतिश्चैव पाराशर्यो महामुनिः ॥

അതിനുശേഷം അവർ എല്ലാവരും സുസംയമിതരായി ആ എല്ലാം കാര്യങ്ങളും വിചാരിക്കുന്നു—മനു, പ്രജാപതി, മഹാമുനി പാരാശര്യനും ഉൾപ്പെടെ.

Verse 16

अत्रिरौद्दालकिश्चैव आपस्तम्बश्च वीर्यवान् ॥ बृहस्पतिश्च शुक्रश्च गौतमश्च महातपाः ॥

അവിടെ അത്രിയും ഔദ്ദാലകിയും, വീര്യവാനായ ആപസ്തംബനും; ബൃഹസ്പതിയും ശുക്രനും; മഹാതപസ്വിയായ ഗൗതമനും—എല്ലാവരും സന്നിഹിതരായിരുന്നു.

Verse 17

शङ्खश्च लिखितश्चैव ह्यङ्गिरा भृगुरेव च ॥ पुलस्त्यः पुलहश्चैव ये चान्ये धर्मपाठकाः ॥

ശങ്കനും ലിഖിതനും, കൂടാതെ അങ്കിരസും ഭൃഗുവും; പുലസ്ത്യനും പുലഹനും; ധർമ്മം പാരായണം ചെയ്ത് ഉപദേശിക്കുന്ന മറ്റു ഗുരുക്കന്മാരും—അവരും അവിടെ സന്നിഹിതരായിരുന്നു.

Verse 18

यमेन सहिताः सर्वे चिन्तयन्ति प्रतिक्रियााम् ॥ सर्वे च कामप्रचुरा ये दिव्या ये च मानुषाः ॥

അവർ എല്ലാവരും യമനോടൊപ്പം ചേർന്ന് യുക്തമായ പ്രതിക്രിയ/പ്രായശ്ചിത്തം ആലോചിക്കുന്നു; കൂടാതെ എല്ലാവരും—ദിവ്യരായാലും മനുഷ്യരായാലും—ആഗ്രഹങ്ങളിൽ സമൃദ്ധരാണ്.

Verse 19

तेजसा वचसा चैव दुर्निरीक्ष्यो महाबलः ॥ एकस्थमिव सर्वेषां तेजस्तेजस्विनां तदा ॥

തേജസ്സും വാക്ശക്തിയും കൊണ്ടു അവനെ നോക്കുക ദുഷ്കരം, മഹാബലവാനായിരുന്നു; അപ്പോൾ തേജസ്വികളുടെയെല്ലാം തേജസ് ഒരിടത്ത് ഏകീകരിച്ചതുപോലെ തോന്നി.

Verse 20

तस्य पार्श्वे महादिव्या ऋषयो ब्रह्मवादिनः ॥ दीप्यमानाः स्ववपुषा वेदवेदाङ्गपारगाः ॥

അവന്റെ പാർശ്വത്തിൽ മഹാദിവ്യരായ ഋഷിമാർ—ബ്രഹ്മവാദികൾ—സ്വദേഹപ്രഭയാൽ ദീപ്തരായി, വേദങ്ങളും വേദാംഗങ്ങളും പാരംഗതരായിരുന്നു.

Verse 21

वेदार्थानां विचारज्ञाः सत्यधर्मपुरस्कृताः ॥ छन्दःशिक्षाविकल्पज्ञाः सर्वशास्त्रविकल्पकाः ॥

അവർ വേദാർത്ഥങ്ങളെ സൂക്ഷ്മമായി വിചാരിക്കുന്നവർ, സത്യവും ധർമ്മവും മുൻപിൽ വെക്കുന്നവർ; ഛന്ദസ്സും ശിക്ഷയും സംബന്ധിച്ച വിശകലനത്തിൽ നിപുണർ, സർവ്വശാസ്ത്രങ്ങളുടെ വ്യാഖ്യാനരീതികളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ ആയിരുന്നു।

Verse 22

निरुक्तमतिवादाश्च सामगान्धर्वशोभिताः ॥ धातुवादाश्च विविधा निरुक्ताश्चैव नैगमाः ॥

അവർ നിരുക്തത്തെ ആധാരമാക്കിയ സംവാദങ്ങളും സംസ്കൃതമായ വാദപ്രതിവാദങ്ങളും കൊണ്ട് സമ്പന്നർ; സാമഗാനവും ഗാന്ധർവ സംഗീതകലയും കൊണ്ട് ശോഭിതർ; കൂടാതെ ധാതുക്കളുടെ വിവിധ വിശകലനങ്ങളും നൈഗമപരമ്പരപ്രകാരം നിരുക്ത-വ്യാഖ്യാനങ്ങളും ചെയ്തവർ ആയിരുന്നു।

Verse 23

तत्र चैव मया दृष्टा ऋषयः पितरस्तथा ॥ भवने धर्मराजस्य प्रगायन्तः कथाः शुभाः ॥

അവിടെ ഞാൻ ധർമ്മരാജന്റെ ഭവനത്തിൽ ഋഷികളെയും പിതൃകളെയും കൂടി കണ്ടു; അവർ മംഗളകരമായ കഥകൾ ഗാനംചെയ്തുകൊണ്ടിരുന്നു।

Verse 24

तस्य पार्श्वे मया दृष्टः कृष्णवर्णो महाहनुः ॥ उत्तमः प्रकृताकार ऊर्ध्वरोमा निराकृतिः ॥

അവന്റെ പാർശ്വത്ത് ഞാൻ കൃഷ്ണവർണ്ണനും മഹാഹനുവും ആയ ഒരാളെ കണ്ടു—ഉത്തമ ദേഹധാരി, സ്വാഭാവികാകാരൻ, രോമാഞ്ചിതൻ (ഊർധ്വരോമാ), വിചിത്രമായ ദർശനമുള്ളവൻ।

Verse 25

वामबाहुश्च दण्डेन प्रवरेण समन्वितः ॥ विकृतास्यो महादंष्ट्रो नित्यक्रुद्धो भयानकः ॥

അവന്റെ ഇടത് ഭുജം ശ്രേഷ്ഠമായ ദണ്ഡത്തോടെ യുക്തമായിരുന്നു; മുഖം വികൃതം, ദംഷ്ട്രകൾ മഹത്തരം—അവൻ നിത്യക്രുദ്ധനും ഭയാനകനുമായിരുന്നു।

Verse 26

शिक्षार्थे धर्मराजेन सन्दिष्टः स पुनः पुनः ॥ शृणोति चैव कालोऽसौ नित्ययुक्तः सनातनः ॥

ശിക്ഷാർത്ഥം ധർമ്മരാജൻ അവനെ വീണ്ടും വീണ്ടും ഉപദേശിച്ചു; ആ കാലൻ (സമയം) നിത്യയുക്തനും സനാതനനും ആയി സത്യമായി ശ്രവിക്കുന്നു।

Verse 27

तथान्ये चापरे तत्र शासनॆषु समाहिताः ॥ दृष्टास्तत्र मया तात सर्वतेजोमयी शुभा ॥

അങ്ങനെ അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന മറ്റുള്ളവരും ആജ്ഞകളിൽ ഏകാഗ്രരായിരുന്നു; അവിടെ, ഹേ താത, ഞാൻ സർവ്വതേജോമയിയായ ഒരു ശുഭ സത്തയെ കണ്ടു।

Verse 28

अतः परं न कर्त्तव्यं साधनं कथितं बुधैः ॥ बिभ्यन्ति ह्यसुरास्तत्र ऋषयश्च तपोधनाः ॥

അതുകൊണ്ട് ഇതിന് അപ്പുറം മറ്റൊരു സാധനയും ചെയ്യേണ്ടതില്ല—എന്ന് ബുദ്ധിമാന്മാർ പ്രസ്താവിച്ചു; കാരണം അവിടെ അസുരരും തപോധനരായ ഋഷിമാരും ഭയപ്പെടുന്നു।

Verse 29

असुराश्च सुराश्चैव योगिनश्च महौजसः ॥ नमस्कार्या च पूज्या च मोहिनी सर्वसाधनी ॥

അസുരരും സുരരും, മഹൗജസ്സുള്ള യോഗികളും—എല്ലാവരും നമസ്കാരത്തിനും പൂജയ്ക്കും യോഗ്യർ; സർവ്വസാധനസമർത്ഥയായ മോഹിനിയും വന്ദനീയയാണ്।

Verse 30

तस्याङ्गेभ्यः समुद्भूता व्याधयः क्लेशसम्भवाः ॥ अपराश्च महाघोराः व्याधयः कालनिर्मिताः

അവന്റെ അവയവങ്ങളിൽ നിന്ന് ക്ലേശജന്യമായ രോഗങ്ങൾ ഉദ്ഭവിച്ചു; കൂടാതെ കാലം നിർമ്മിച്ച അത്യന്തം ഭീകരമായ മറ്റു രോഗങ്ങളും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു।

Verse 31

पौरुषेण समायुक्ताः सर्वलोकनयायताः ॥ प्रकृत्या दुर्विनीतश्च महाक्रोधः सुदारुणः

അവർ ഉഗ്രമായ പൗരുഷത്തോടെ യുക്തരായി സർവ്വലോകങ്ങളിലേക്കും ആധിപത്യം വ്യാപിപ്പിച്ചവർ; സ്വഭാവത്തിൽ അശാസിതൻ—ആ ‘മഹാക്രോധം’ അത്യന്തം ഭയാനകനായിരുന്നു.

Verse 32

महासत्त्वो महातेजाः जरामरणवर्जितः ॥ मृत्युर्दृष्टा दुराधर्षो दिव्यगन्धानुलेपनः

ഞാൻ മരണത്തെ കണ്ടു—മഹാസത്ത്വവും മഹാതേജസ്സും ഉള്ളവൻ, ജരാ-മരണവರ್ಜിതൻ; ദുർധർഷൻ, ദിവ്യസുഗന്ധങ്ങളാൽ അനുലിപ്തൻ.

Verse 33

गायकाः हासकाश्चैव सर्वजीवप्रबोधकाः ॥ मृत्युनासहिता नित्यं कालज्ञा कालसम्मताः

അവിടെ ഗായകരും ഹാസകരും ഉണ്ടായിരുന്നു; അവർ സർവ്വജീവികളെ പ്രബോധിപ്പിക്കുന്നവർ. അവർ നിത്യം മരണത്തോടൊപ്പം—കാലജ്ഞർ, കാലവിധിക്കു സമ്മതർ.

Verse 34

दिव्याभरणशोभाभिः शोभमानाः सुतेजसः ॥ सवालयवजनच्छन्नैः केचित्तत्र महौजसः

ചില മഹൗജസ്വികൾ അവിടെ ദിവ്യാഭരണങ്ങളുടെ ശോഭയാൽ ശോഭിച്ച്, ദീപ്തമായ തേജസ്സോടെ പ്രകാശിച്ചു; വസ്ത്രങ്ങളും ചാമരങ്ങളും (പങ്കകൾ) കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടിരുന്നു.

Verse 35

पर्यास्तरणसंछन्नेष्वासनेषु तथा परे ॥ पूज्यमाना मया दृष्टाः केचित्तत्र महौजसः

മറ്റുചിലർ, വിരിപ്പുകളാൽ മൂടപ്പെട്ട ശയ്യാ-ആസനങ്ങളിലും ഇരിപ്പിടങ്ങളിലും ഇരുന്ന്, അവിടെ പൂജിക്കപ്പെടുന്നതായി ഞാൻ കണ്ടു—അവരും മഹൗജസ്വികളായിരുന്നു.

Verse 36

अनेकाश्च नरास्तत्र वेदनाश्च सुदारुणाः ॥ नारीनरसवरूपाश्च मया दृष्टास्त्वनेकशः

അവിടെ അനേകം പുരുഷന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; വേദനകൾ അത്യന്തം ഭീകരമായിരുന്നു; കൂടാതെ സ്ത്രീ-പുരുഷ രൂപങ്ങളുള്ള അനേകം സത്തകളെയും ഞാൻ പലവട്ടം കണ്ടു.

Verse 37

तासां हलहलाशब्दः सर्वासां च समन्ततः ॥ धर्मराजसमीपे तु दारयन्ति धरामिमाम्

അവരൊക്കെയിൽ നിന്നുമെല്ലാ ദിക്കുകളിലും ‘ഹലഹലാ’ എന്ന നിലവിളി ഉയർന്നു; ധർമ്മരാജന്റെ സമീപത്ത് അവർ ഈ ഭൂമിയെ തന്നെ പിളർത്തുന്നതുപോലെ തോന്നി.

Verse 38

कूष्माण्डा यातुधानाश्च राक्षसाः पिशिताशनाः ॥ एकपादा द्विपादाश्च त्रिपादा बहुपादकाः

അവിടെ കൂഷ്മാണ്ഡന്മാരും യാതുധാനന്മാരും മാംസഭക്ഷക രാക്ഷസന്മാരും ഉണ്ടായിരുന്നു—ചിലർ ഏകപാദികൾ, ചിലർ ദ്വിപാദികൾ, ചിലർ ത്രിപാദികൾ, ചിലർ ബഹുപാദികൾ.

Verse 39

एकबाहुर्द्विबाहुश्च त्रिबाहुर्बहुबाहुकः ॥ शङ्कुकर्णा महाकर्णा हस्तिकर्णास्तथाऽपरे

ചിലർ ഏകബാഹുക്കൾ, ചിലർ ദ്വിബാഹുക്കൾ, ചിലർ ത്രിബാഹുക്കൾ, ചിലർ ബഹുബാഹുക്കൾ; ചിലർക്കു ശംഖസദൃശമായ ചെവികൾ, ചിലർക്കു മഹത്തായ ചെവികൾ, മറ്റുചിലർക്കു ആനച്ചെവിപോലുള്ള ചെവികളും ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 40

केचित्तु तत्र पुरुषाः सर्वशोभाविशोभिताः ॥ केयूरैर्मुकुटैश्चान्ये चित्रैरङ्गैस्तथाऽपरे ॥

അവിടെ ചില പുരുഷന്മാർ എല്ലാ തരത്തിലുള്ള ശോഭയാൽ വിഭൂഷിതരായിരുന്നു; മറ്റുചിലർ കേയൂരങ്ങളും മുകുടങ്ങളും ധരിച്ച് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു; ഇനിയും ചിലരുടെ ദേഹങ്ങൾ വർണവൈവിധ്യമുള്ള അലങ്കാരചിഹ്നങ്ങളാൽ അടയാളപ്പെടുത്തിയിരുന്നു.

Verse 41

स्रग्विणो बद्धपादाश्च सर्वाभरणभूषिताः ॥ सकुठाराः सकुद्दालाः सचक्राः शूलपाणयः ॥

ചിലർ സ്രഗ്വിണരായി (മാലധാരികളായി), ചിലർ ബന്ധപാദരായി, എല്ലാവരും ആഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതരായിരുന്നു. ചിലർ കുഠാരവും കുദ്ദാലയും വഹിച്ചു; ചിലർ ചക്രായുധം; ചിലർ കൈയിൽ ശൂലം പിടിച്ചു നിന്നു।

Verse 42

सशक्तितोमराः केचित्सधनुष्का दुरासदाः ॥ असिहस्तास्तथा चान्ये तथा मुद्गरपाणयः ॥

ചിലർ ശക്തിയും തോമരവും വഹിച്ചു; ചിലർ ധനുർധരരായി സമീപിക്കുവാൻ ദുഷ്കരരായിരുന്നു. മറ്റുചിലർ വാൾ കൈയിൽ പിടിച്ചു; ചിലർ ഗദ കൈയിൽ വഹിച്ചു।

Verse 43

सज्जिता दधिहस्ताश्च गन्धहस्ता ह्यनेकशः ॥ विचित्रभक्षहस्ताश्च वस्त्रहस्तास्तथैव च ॥

അവർ സജ്ജരായിരുന്നു. ചിലരുടെ കൈയിൽ തൈര് ഉണ്ടായിരുന്നു; അനേകരുടെ കൈയിൽ സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. ചിലർ വിവിധ ഭക്ഷ്യങ്ങൾ വഹിച്ചു; അതുപോലെ ചിലർ വസ്ത്രങ്ങളും കൈയിൽ കരുതിയിരുന്നു।

Verse 44

धूपान्प्रगृह्य विविधान्वासांसि शुभदर्शनाः ॥ शिबिकाश्च महाशोभा यानानि विविधानि च ॥

വിവിധ ധൂപങ്ങളും വസ്ത്രങ്ങളും കൈയിൽ എടുത്ത് അവർ ശുഭദർശനരായിരുന്നു. അവിടെ മഹാശോഭയുള്ള ശിബികകൾ (പല്ലക്കുകൾ)യും, പലവിധ യാനങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു।

Verse 45

वाजिकुञ्जरयुक्तानि हंसयुक्तानि चापरे ॥ शरभैरृषभैश्चापि हस्तिभिश्च सुदर्शनैः ॥

ചില യാനങ്ങൾ കുതിരകളും ആനകളും ചേർത്തതായിരുന്നു; മറ്റുചിലത് ഹംസങ്ങളാൽ ചേർത്തതായിരുന്നു. ചിലത് ശരഭങ്ങളാലും ഋഷഭങ്ങളാലും, അതുപോലെ അത്യന്തം സുന്ദരമായ ആനകളാലും വലിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 46

उज्ज्वला मलिनाश्चैव जीर्णवस्त्रा नवांशुकाः ॥ सुमनाभिमना मूका मारकाः शतमारकाः ॥

ചിലർ ഉജ്ജ്വലരായിരുന്നു, ചിലർ മലിനരായിരുന്നു; ചിലർ ജീർണ്ണവസ്ത്രധാരികൾ, ചിലർ നവവസ്ത്രധാരികൾ. അവിടെ സുമനസ്സുള്ളവർ, അഭിമാനികൾ, മൂകർ, ഹന്താക്കൾ, ശതഹന്താക്കളും ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 47

समार्जारी काचवर्णा कृष्णा चैव कलिस्तथा ॥ धर्महस्ता यशोहस्ता कीर्त्तिहस्तास्तथापरे ॥

അവിടെ സമാർജാരീ, കാചവർണാ, കൃഷ്ണാ, കലി എന്നിങ്ങനെ (പേരുള്ളവർ) ഉണ്ടായിരുന്നു; കൂടാതെ ധർമ്മഹസ്താ, യശോഹസ്താ, കീർത്തിഹസ്താ എന്ന മറ്റു പേരുകളും ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 48

एते पुरोगमास्तत्र कृतान्तस्य महात्मनः ॥ यद्येतानि यजेद्विप्रो नास्ति तस्य पराभवः ॥

ഇവർ അവിടെ മഹാത്മാവായ കൃതാന്തന്റെ (യമന്റെ) മുൻഗാമികളായിരുന്നു. ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ ഇവരെ ആരാധിച്ചാൽ അവനു പരാജയം ഉണ്ടാകില്ല.

Verse 49

नमस्कार्याश्च पूज्याश्च आपन्नेन हि नित्यशः ॥ परितुष्य कृता नित्यं विहिताः सार्वलौकिकाः ॥

കഷ്ടത്തിലായിരിക്കുന്നവൻ ഇവരെ നിത്യവും നമസ്കരിക്കുകയും പൂജിക്കുകയും വേണം. വിധിപൂർവ്വം തൃപ്തിപ്പെടുത്തിയാൽ, അവർ ലോകസാധാരണ കാര്യങ്ങളിൽ എപ്പോഴും നിയുക്തരായിരിക്കും.

Verse 50

दुष्कृतिनां प्रवेशार्थं यमेन विहितं स्वयम् ॥ तस्मिन् पुरवरे रम्ये रम्या परम शोभना

ദുഷ്കൃതികളുടെ പ്രവേശനത്തിനായി യമൻ സ്വയം ഇതു സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ആ രമ്യമായ ശ്രേഷ്ഠ നഗരത്തിൽ പരമശോഭനമായ, അത്യന്തം സുന്ദരമായ ഒരു രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 51

कुण्डलाभ्यां पिनद्धाभ्यामङ्गदाभ्यां महातपाः ॥ भ्राजते मुकुटस्तस्य ब्रह्मदत्तो महाद्युतिः

ഓ മഹാതപസ്വീ, അവൻ ഉറപ്പിച്ച് ധരിച്ച കുണ്ഡലങ്ങളും അങ്കദങ്ങളും കൊണ്ടു അലങ്കൃതനാണ്. അവന്റെ ശിരസ്സിൽ ബ്രഹ്മദത്തമായ മഹാദ്യുതിയുള്ള മകുടം ദീപ്തമായി പ്രകാശിക്കുന്നു॥

Verse 52

यमेन पूज्यमाना सा दिव्यगन्धानुलेपनैः ॥ संहारः सर्वलोकानां गतीनां च महागतिः

യമൻ അവളെ ദിവ്യസുഗന്ധ ലേപനങ്ങളാൽ പൂജിക്കുന്നു. അവൾ സർവ്വലോകങ്ങളുടെ സംഹാരം; സർവ്വഗതികളുടെ മഹാഗതി—പരമ ലക്ഷ്യം॥

Verse 53

कामक्रोधविचारिण्यो नानारूपधराः स्त्रियः ॥ जीवभक्षकरा घोरास्तीव्ररोषा भयानकाः

കാമക്രോധങ്ങളുടെ വലയത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന, നാനാരൂപം ധരിച്ച സ്ത്രീകൾ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു—ജീവഭക്ഷകർ, ഘോരർ, തീക്ഷ്ണരോഷത്തോടെ ഭയങ്കരർ॥

Verse 54

मयूरैः सारसैश्चैव चक्रवाकैश्च वाजिभिः ॥ एवम्रूपा मया दृष्टास्तत्र चान्ये भयानकाः

മയൂരങ്ങൾ, സാരസങ്ങൾ, ചക്രവാക പക്ഷികൾ, കുതിരകൾ എന്നിവയോടുകൂടി—അത്തരം രൂപങ്ങൾ ഞാൻ അവിടെ കണ്ടു; മറ്റും ഭയങ്കരങ്ങളായ സത്തകളും ഉണ്ടായിരുന്നു॥