
Punaḥ Saṃsāracakrayātanā-svarūpa-varṇanam (Asipatravana-yātanā-prasaṅgaḥ)
Ethical-Discourse (Karmic retribution and social conduct)
ഈ അധ്യായത്തിൽ വരാഹ–പൃഥിവി സംവാദത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ പാപകർമ്മങ്ങളുടെ ഫലമായി അനുഭവിക്കേണ്ട യാതനകളെ ഉപദേശാത്മകമായി വിവരിക്കുന്നു. ഇരുമ്പുമുള്ളുകൾ, ഘോരാന്ധകാരം, അഗ്നിതപ്ത ശിലകൾ തുടങ്ങിയ കഠിന പ്രദേശങ്ങളിൽ യമദൂതന്മാരുടെ നിയന്ത്രണത്തിൽ ജീവികളെ നീക്കി ദുഃഖചക്രത്തിൽ ആക്കുന്നതാണ് വിവരണം. മുഖ്യ ഉദാഹരണം പരസ്ത്രീഗമനം—അഗ്നിതപ്ത ലോഹമയ സ്ത്രീരൂപം പാപിയെ പിന്തുടർന്ന് ശിക്ഷിക്കുകയും, ഗുരുപത്നി, ബന്ധുക്കളുടെ ഭാര്യമാർ, സുഹൃത്തുകളുടെ ഭാര്യമാർ, പണ്ഡിത ബ്രാഹ്മണരുടെ ഭാര്യമാർ എന്നിവരോടുള്ള സാമൂഹ്യ-ധർമ്മബന്ധഭംഗം പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അവസാനം അസിപത്രവനം—വാൾഇലകളുള്ള വൃക്ഷങ്ങൾ, രക്തം നിറഞ്ഞ ജലം, ശവഭോജികൾ, ആവർത്തിച്ച അംഗച്ഛേദം—എന്നിങ്ങനെ ചിത്രീകരിച്ച്, ഈ യാതനകൾ അനുഭവിച്ച ശേഷം പാപികൾ ദാരിദ്ര്യവും ക്ലേശവും നിറഞ്ഞ ജന്മത്തിൽ പുനർജന്മം പ്രാപിക്കും എന്ന് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു; ധർമ്മസംയമം ഭൂമിയുടെ ക്രമവും സമതുലിതാവസ്ഥയും കാക്കുന്നു എന്നതാണ് സന്ദേശം।
Verse 1
पुनः संसारचक्रयातनास्वरूपवर्णनम् ॥ ऋषिपुत्र उवाच ॥ तस्मिन् क्षितितलं सर्वमायसैः कण्टकैश्चितम् ॥ प्रभवन्ति पुनः केचिद्विषमं तमसाश्रितम्
വീണ്ടും സംസാരചക്രത്തിലെ യാതനകളുടെ സ്വരൂപവർണ്ണനം. ഋഷിപുത്രൻ പറഞ്ഞു—ആ സ്ഥലത്ത് ഭൂമിയുടെ മുഴുവൻ തലം ഇരുമ്പുമുള്ളുകളാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; പിന്നെയും ചിലർ അവിടെ ഉദ്ഭവിച്ച് അന്ധകാരാവൃതമായ കഠിനഭൂമിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു।
Verse 2
अथान्ये छिन्नपादास्तु छिन्नपाणिशिरोधराः ॥ पापाचारास्तथा देशादुपसर्पत मा चिरम्
അതിനുശേഷം മറ്റുള്ളവർ—കാലുകൾ മുറിഞ്ഞവരും, കൈകളും കഴുത്തും മുറിഞ്ഞവരും—പാപാചാരികൾ. (എന്ന് കല്പിച്ചു:) ‘ആ പ്രദേശത്തുനിന്ന് സമീപിക്കൂ; അധികം വൈകേണ്ട।’
Verse 3
ये तु धर्मरताः दाता वपुष्मन्तो यथा गृहे ॥ परिपान्ति क्षितिं सर्वे पात्यन्ते पापकाःरिणः
ധർമ്മത്തിൽ രതരായി ദാനശീലരായവർ, സ്വന്തം വീട്ടിലിരിക്കുന്നതുപോലെ സമൃദ്ധരായി ഭൂമിയെ സംരക്ഷിക്കുന്നു; എന്നാൽ പാപകർമ്മികൾ അധഃപാതത്തിലേക്ക് തള്ളപ്പെടുന്നു।
Verse 4
याचमानाः स्थिताः नित्यं सुशीतैस्तोयभोजनैः ॥ स्त्रियः श्रीरूपसंकाशाः सुकुमाराः सुभोजनाः
അവർ നിത്യം യാചകരായി നില്ക്കുന്നു; അത്യന്തം ശീതളമായ ജലവും ആഹാരവും അവർക്കുണ്ട്. അവിടെ സ്ത്രീകൾ ശ്രീലക്ഷ്മീരൂപസദൃശമായി, സുകുമാരികളായി, ഉത്തമഭോജനസമ്പന്നരായി കാണപ്പെടുന്നു.
Verse 5
कृत्वा पूजां परां तत्र प्रतीक्षन्ते परं जनम् ॥ अग्नितप्ते सुघोरे च निक्षिप्यन्ते शिलातले
അവിടെ പരമപൂജ നടത്തി അവർ മറ്റൊരാളെ കാത്തിരിക്കുന്നു. അഗ്നിയാൽ തപ്തമായ അതിഭീകരസ്ഥാനത്ത് അവരെ ശിലാതലത്തിൽ എറിഞ്ഞിടുന്നു.
Verse 6
आलोके च प्रदर्श्यन्ते वृक्षाश्च भुवनानि च ॥ आयान्ति दह्यमानेषु पृष्ठपादोदरेषु च
പ്രകാശത്തിൽ വൃക്ഷങ്ങളും ലോകങ്ങളും കാണിക്കപ്പെടുന്നു; അവരുടെ പുറം, പാദങ്ങൾ, ഉദരം എന്നിവ ദഹിക്കുമ്പോഴും അവർ വരുന്നു.
Verse 7
तत्र गत्वा तु ते दूताः प्रविशन्ति सुदारुणाः ॥ क्लिश्यन्ति बहवस्तत्र त्रातारं नाप्नुवन्ति ते
അവിടെ ചെന്നപ്പോൾ അത്യന്തം ദാരുണമായ ദൂതന്മാർ പ്രവേശിക്കുന്നു. അവിടെ പലരും ക്ലേശിക്കുന്നു; അവർക്കൊരു രക്ഷകനെയും ലഭിക്കുകയില്ല.
Verse 8
अथान्ये तु श्वभिर्घोरैरापादतलमस्तकम् ॥ भक्ष्यमाणा रुदन्तश्च क्रोशन्तश्च पुनःपुनः
പിന്നീട് മറ്റുള്ളവർ ഭീകരനായ്ക്കൾക്കാൽ പാദതലത്തിൽ നിന്ന് മസ്തകം വരെ ഭക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു; അവർ കരഞ്ഞും വീണ്ടും വീണ്ടും നിലവിളിച്ചും ഇരിക്കുന്നു.
Verse 9
अथान्ये तु महारूपा महादंष्ट्रा भयानकाः ॥ सूचীমुखं कृताः पापाः क्षुधितास्तृषितास्तथा
അതിനുശേഷം മറ്റു പാപികളും മഹാരൂപികളായി, മഹാദംഷ്ട്രങ്ങളോടെ ഭയങ്കരരായി, സൂചിപോലെയുള്ള മുഖമുള്ളവരാക്കി മാറ്റപ്പെടുന്നു; അവർ വിശപ്പും ദാഹവും അനുഭവിക്കുന്നു।
Verse 10
अयःशरमयी नारी वह्नितप्ता सुदारुणा ॥ आलिङ्गति नरं तत्र धावन्तं चानुधावति
അവിടെ അഗ്നിയിൽ തപ്തമായ, ഇരുമ്പ് അമ്പുകളാൽ നിർമ്മിതമായ അത്യന്തം ക്രൂരയായ ഒരു സ്ത്രീ ആ പുരുഷനെ ആലിംഗനം ചെയ്യുന്നു; അവൻ ഓടുമ്പോൾ അവളും പിന്നാലെ ഓടുന്നു।
Verse 11
धावन्तं चानुधावन्ती त्विदं वचनमब्रवीत् ॥ अहं ते भगिनी पाप ह्यहं भार्या सुतस्य ते
അവനെ പിന്തുടർന്ന് ഓടിക്കൊണ്ടിരിക്കെ അവൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു—“ഹേ പാപി! ഞാൻ നിന്റെ സഹോദരി; സത്യമായി ഞാൻ നിന്റെ പുത്രന്റെ ഭാര്യയാണ്.”
Verse 12
मातृष्वसा ते दुर्बुद्धे मातुलानी पितृष्वसा ॥ गुरुभार्या मित्रभार्या भ्रातृभार्या नृपस्य च
“ഹേ ദുർബുദ്ധി! ഞാൻ നിന്റെ മാതൃസഹോദരി, നിന്റെ മാതുലന്റെ ഭാര്യ, നിന്റെ പിതൃസഹോദരി, നിന്റെ ഗുരുവിന്റെ ഭാര്യ, നിന്റെ സുഹൃത്തിന്റെ ഭാര്യ, നിന്റെ സഹോദരന്റെ ഭാര്യ—രാജാവിന്റെ ഭാര്യയും കൂടിയാണ്.”
Verse 13
श्रोत्रियाणां द्विजातीनां जाया वै धर्षितास्त्वया॥ मोक्ष्यसे न हि पापात्त्वं रसातलगतो यथा॥
“വേദജ്ഞരായ ദ്വിജന്മാരുടെ ഭാര്യമാരെ നീ ബലാൽസംഗമായി അപമാനിച്ചു. ആ പാപത്തിൽ നിന്ന് നീ മോചിതനാകുകയില്ല—രസാതലത്തിൽ വീണവൻ എളുപ്പത്തിൽ രക്ഷപ്പെടാത്തതുപോലെ.”
Verse 14
किं प्रधावसि निर्लज्ज व्यसनैश्चोपपादितः॥ हनिष्येऽहं ध्रुवं पाप यथा कर्म त्वया कृतम्॥
ഹേ നിർലജ്ജനേ! നിന്റെ ദുഷ്പ്രവൃത്തികളാൽ പ്രേരിതനായി നീ എന്തിന് ഇങ്ങോട്ടും അങ്ങോട്ടും ഓടുന്നു? ഹേ പാപീ, നീ ചെയ്ത കർമ്മപ്രകാരം ഞാൻ നിന്നെ നിശ്ചയമായി ശിക്ഷിക്കും।
Verse 15
एवं वै बोधयन्तीह श्रावयन्ति पुनःपुनः॥ अभिद्रवन्ति तं पापं घोररूपा भयानकाः॥
ഇങ്ങനെ ഇവിടെ അവനെ ബോധിപ്പിക്കുകയും വീണ്ടും വീണ്ടും കേൾപ്പിക്കുകയും ചെയ്ത ശേഷം, ഭീകരരൂപമുള്ള ഭയങ്കര സത്തകൾ ആ പാപിയിലേക്കു പാഞ്ഞുചേരുന്നു।
Verse 16
ज्ञानिनां च सहस्रेषु जातं जातं तथा स्त्रियः॥ अनुपीड्य दुरात्मानं धर्षयन्ति सुदारुणम्॥
ആയിരക്കണക്കിന് ജ്ഞാനികളുടെ ഇടയിലും, വീണ്ടും വീണ്ടും സ്ത്രീകൾ ആ ദുഷ്ടാത്മാവിനെ പിടിച്ചമർത്തി അത്യന്തം ക്രൂരമായി അപമാനിച്ച് പീഡിപ്പിക്കുന്നു।
Verse 17
वृषलीर्बहुलैर्दुःखैः किं क्रन्दसि पुनः पुनः॥ किं क्रन्दसि सुदुर्बुद्धे परिष्वक्तः स्वयं मया॥
ഹേ വൃഷലീ! അനവധി ദുഃഖങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ട് നീ എന്തിന് വീണ്ടും വീണ്ടും കരയുന്നു? ഹേ അതിദുർബുദ്ധിയേ, നീ സ്വയം എന്റെ പിടിയിൽ ബന്ധിതയായിരിക്കെ എന്തിന് വിലപിക്കുന്നു?
Verse 18
दशधा त्वं मया पाप नीयमानः पुनःपुनः॥ अञ्जलिं वापि कुर्वाणो याचमानो न लज्जसे॥
ഹേ പാപീ! നീ എന്റെ കൈകളാൽ പത്തു വിധത്തിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും വലിച്ചിഴക്കപ്പെടുന്നു; എങ്കിലും കൈകൂപ്പി അപേക്ഷിച്ചും യാചിച്ചും നീ ലജ്ജിക്കുന്നില്ല।
Verse 19
तत्र तत्रैव पाप त्वां न त्यक्ष्ये पारदारिकम्॥ लोहयष्टिप्रहारैश्च ताडयन्ति पुनःपुनः॥
അവിടവിടെയേ, ഹേ പാപീ, നിന്നെ ഞാൻ ഉപേക്ഷിക്കുകയില്ല—ഹേ പരസ്ത്രീഗാമീ. ഇരുമ്പുദണ്ഡങ്ങളുടെ പ്രഹരങ്ങളാൽ അവർ നിന്നെ വീണ്ടും വീണ്ടും അടിക്കുന്നു.
Verse 20
गोपालाः इव दण्डेन कालयन्तो मुहुर्मुहुः॥ व्याघ्रसिंहशृगालैश्च तथा गर्दभराक्षसैः॥
ഗോപാലർ ദണ്ഡംകൊണ്ട് ഓടിക്കുന്നതുപോലെ അവർ അവനെ വീണ്ടും വീണ്ടും മുന്നോട്ട് തള്ളുന്നു; കൂടാതെ പുലി, സിംഹം, കുറുനരി, കഴുതപോലുള്ള രാക്ഷസന്മാരും അവനെ ആക്രമിക്കുന്നു.
Verse 21
भक्ष्यन्ते श्वापदैरन्यैः श्वभिः काकैस्तथापरे॥ असिं तालवनं तत्र धूमज्वालासमाकुलम्॥
മറ്റു കാട്ടുമൃഗങ്ങൾ അവരെ ഭക്ഷിക്കുന്നു; നായകളും കാക്കകളും പോലും അവരെ കീറി തിന്നുന്നു. അവിടെ പുകയും ജ്വാലയും നിറഞ്ഞ വാളുകളുടെ താളവനം ഉണ്ട്.
Verse 22
दावाग्निसदृशाकारं प्रदीप्तं सर्वतोऽर्चिषा॥ तत्र क्षिप्त्वा ततः पापं यमदूतैः सुदारुणैः॥
അത് കാട്ടുതീ പോലെയുള്ള രൂപംകൊണ്ട്, എല്ലാടവും ജ്വാലകളാൽ ജ്വലിക്കുന്നു. അവിടെ ആ പാപിയെ എറിഞ്ഞിട്ട് അത്യന്തം ക്രൂരമായ യമദൂതന്മാർ (അവനെ പീഡിപ്പിക്കുന്നു).
Verse 23
तत्र छिन्नाश्च दग्धाश्च हन्यमानाश्च सर्वशः ॥ विधृष्टा विकृताश्चैव दह्यमाना नदन्ति ते ॥
അവിടെ അവർ മുറിക്കപ്പെടുന്നു, ദഹിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു, എല്ലാടവും അടിക്കപ്പെടുന്നു. അപമാനിതരായി വികൃതരാക്കി, കത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കെ അവർ നിലവിളിക്കുന്നു.
Verse 24
असितालवनद्वारि ये तिष्ठन्ति महारथाः ॥ पापकर्मसमायुक्तास्तर्जयन्ति सुदारुणाः ॥
അസിതാലവ വനത്തിന്റെ വാതിലിൽ മഹാരഥന്മാർ നില്ക്കുന്നു; പാപകർമ്മങ്ങളാൽ യുക്തരായ അതിക്രൂരർ എത്തുന്ന ജീവികളെ കടുപ്പത്തോടെ ഭീഷണിപ്പെടുത്തുന്നു।
Verse 25
भो भो पापसमाचाराः धर्मसेतुविनाशकाः ॥ अतो निमित्तं पापिष्ठा यातनाभिः सहस्रशः ॥
‘ഹോ ഹോ പാപാചാരികളേ, ധർമ്മസേതുവിനെ നശിപ്പിക്കുന്നവരേ! ഈ കാരണത്താൽ, ഹേ മഹാപാപികളേ, നിങ്ങൾ ആയിരക്കണക്കിന് യാതനകളോടുകൂടെ ശിക്ഷ അനുഭവിക്കും.’
Verse 26
दह्यमानान् सुतप्तांश्च संश्रयन्ते द्रुमान् पुनः ॥ असिपत्रैस्ततो वृक्षाच्छिन्दन्ति बहुशो नरान् ॥
കത്തിക്കൊണ്ടു അതിയായി ചൂടേറ്റവർ വീണ്ടും വൃക്ഷങ്ങളെ ആശ്രയിക്കുന്നു; പിന്നെ ആ വൃക്ഷത്തിൽ നിന്നു വാളുപോലെയുള്ള ഇലകൾ മനുഷ്യരെ വീണ്ടും വീണ്ടും മുറിക്കുന്നു।
Verse 27
अनुभूयेह तत्सर्वं मानुष्यं यदि यास्यथ ॥ कुलेषु सुदरिद्राणां गर्भवासेन पीडिताः ॥
ഇവിടെ ഇതെല്ലാം അനുഭവിച്ച ശേഷം നിങ്ങൾ മനുഷ്യജന്മത്തിലേക്കു പോയാൽ, അത്യന്തം ദരിദ്രകുടുംബങ്ങളിൽ ജനിച്ച് ഗർഭവാസത്തിന്റെ വേദനയാൽ പീഡിതരാകും।
Verse 28
पक्षिणश्चायसैस्तुण्डैर्व्याघ्राश्चैव सुदारुणाः ॥ तत्र घोरा बहुविधाः क्रव्यादाः श्वादयस्तथा ॥
അവിടെ ഇരുമ്പുപോലെയുള്ള തൂണ്ടുകളുള്ള പക്ഷികളും അത്യന്തം ക്രൂരമായ കടുവകളും ഉണ്ട്; കൂടാതെ നായകൾ മുതലായ പലവിധ ഭയങ്കര മാംസഭോജികളും അവിടെയുണ്ട്।
Verse 29
खादन्ति रुषितास्तत्र बहवो हिंसका नरान् ॥ ऋक्षद्वीपिसमाकीर्णे बहुकीटपिपीलिके ॥
അവിടെ ക്രുദ്ധരായ അനവധി ഹിംസക ജീവികൾ മനുഷ്യരെ തിന്നുന്നു—കരടികളും പുലികളും നിറഞ്ഞ, അനേകം കീടങ്ങളും ഉറുമ്പുകളും കവിഞ്ഞ സ്ഥലത്ത്।
Verse 30
असितालवने विप्रा बहुदुःखसमाकुले ॥ तत्र क्षिप्ता मया दृष्टा यमदूतैर्महाबलैः ॥
ഹേ വിപ്രന്മാരേ, അനവധി ദുഃഖം നിറഞ്ഞ അസിതാലവനത്തിൽ—യമന്റെ മഹാബലമുള്ള ദൂതന്മാർ അവരെ അവിടെ തള്ളിയിട്ടത് ഞാൻ കണ്ടു।
Verse 31
असिपत्रे सुभग्नाङ्गाः शूललग्नास्तथाऽपरे ॥ तथाऽपरो महादेशो नानारूपो भयानकः ॥
അസിപത്രത്തിൽ ചിലരുടെ അവയവങ്ങൾ ഒടിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ചിലർ ശൂലങ്ങളിൽ കുത്തിക്കയറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; പിന്നെയും മറ്റൊരു വിശാല പ്രദേശമുണ്ട്, നാനാരൂപവും ഭയാനകവും।
Verse 32
पुष्करिण्यश्च वाप्यश्च ह्रदा नद्यस्तथैव च ॥ तडागानि च कूपाश्च रुधिरस्य सहस्रशः ॥
അവിടെ താമരക്കുളങ്ങളും ജലാശയങ്ങളും, തടാകങ്ങളും നദികളും ഉണ്ട്; കൂടാതെ രക്തം നിറഞ്ഞ കുളങ്ങളും കിണറുകളും ആയിരക്കണക്കിന് ഉണ്ട്।
Verse 33
पूतिमांसकृमीणां च अमेध्यस्य तथैव च॥ अन्यानि च मया तत्र दृष्टानि मुनिसत्तमाः॥
അവിടെ ഞാൻ പുഴുകെട്ട മാംസത്തിലെ കീടങ്ങളെയും, അതുപോലെ അശുദ്ധ മാലിന്യത്തെയും കണ്ടു; മറ്റും പലതും അവിടെ കണ്ടു, ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ।
Verse 34
तत्र क्लिश्यन्ति ते पापास्तस्मिन्मध्ये सहस्रशः॥ जिघ्रन्तश्च तथा गन्धं मज्जन्तश्च सहस्रशः॥
അവിടെ അതിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ ആ പാപികൾ ആയിരങ്ങളായി കഷ്ടപ്പെടുന്നു; ദുർഗന്ധം മണത്തുകൊണ്ടും ആയിരങ്ങളായി മുങ്ങിക്കൊണ്ടും ഇരിക്കുന്നു.
Verse 35
अस्थिपाषाणवर्षाणि रुधिरस्य बलाहकाः॥ अश्मवर्षाणि ते घोराः पातयन्ति सहस्रशः॥
രക്തമേഘങ്ങൾ അസ്ഥിയും കല്ലും മഴയായി പെയ്യിക്കുന്നു; ആ ഭീകരർ ആയിരങ്ങളായി പാറമഴ വീഴ്ത്തുന്നു.
Verse 36
धावतां प्लवतां चैव हा हतोऽस्मीति भाषिणाम्॥ प्राहतानां पुनः शब्दो वध्यतां च सुदारुणः॥
ഓടുകയും നീന്താൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്ത് ‘ഹാ, ഞാൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു!’ എന്നു വിളിച്ചവരിൽ—വീണ്ടും അടിക്കപ്പെടുന്നവരുടെയും വധിക്കപ്പെടുന്നവരുടെയും അത്യന്തം ദാരുണമായ ശബ്ദം ഉയർന്നു.
Verse 37
क्वचित्स्थूलैस्तथा बद्धः उद्बद्धश्च क्वचित्तथा॥ हाहाभयानकोन्मिश्रः शब्दोऽश्रूयत दारुणः॥
ചിലിടങ്ങളിൽ ഒരാൾ കട്ടിയുള്ള ബന്ധനങ്ങളാൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു; മറ്റിടങ്ങളിൽ വീണ്ടും അഴിച്ചുവിട്ടിരുന്നു; ‘ഹാ ഹാ’ എന്ന നിലവിളിയും ഭയവും കലർന്ന ദാരുണ ശബ്ദം കേട്ടു.
Verse 38
अपश्यं पुनरन्यत्र यत्स्मृत्वा चोद्विजेन्नरः॥
വീണ്ടും ഞാൻ മറ്റൊരിടത്ത് അത്തരം ഒരു ദൃശ്യം കണ്ടു; അത് ഓർത്താൽ മാത്രം മനുഷ്യൻ ഭീതിയിൽ വിറയ്ക്കും.
Verse 39
अन्नानि दीयमानानि भक्ष्याणि विविधानि च॥ भोज्यानि लेह्यचोष्याणि यैर्निषिद्धं दुरात्मभिः॥
അർപ്പിക്കപ്പെടുന്ന അന്നങ്ങളും നാനാവിധ ഭക്ഷ്യങ്ങളും—ഭോജ്യം, ലേഹ്യം, ചോഷ്യം—ഇവയാൽ ദുഷ്ടചിത്തർ നിഷിദ്ധകർമ്മം ചെയ്തു।
Verse 40
न मोक्ष्यसे मया पाप कुतो गच्छसि मूढ वै॥ यत्र यत्र प्रयासि त्वमिति गत्वा यमालये॥
ഓ പാപീ, ഞാൻ നിന്നെ മോചിപ്പിക്കുകയില്ല; ഓ മൂഢാ, നീ എവിടെ പോകും? നീ എവിടെയെവിടെയായി പോകാൻ ശ്രമിച്ചാലും…—ഇങ്ങനെ യമാലയത്തിൽ ചെന്നു പറഞ്ഞു।
Verse 41
भोगैश्च पीडिता नित्यं उत्पत्स्यथ सुदुर्गताः॥ अग्निज्वालानिभास्तत्र अग्निस्पर्शा महारवाः॥
ഭോഗരൂപമായ പീഡകളാൽ നിത്യവും വേദനിച്ചു നിങ്ങൾ ഭയങ്കര ദുര്ഗതിയിൽ വീണു ചാടിത്തുള്ളും; അവിടെ അഗ്നിജ്വാലപോലെ, അഗ്നിസ്പർശത്തോടെ, മഹാ നിലവിളികൾ ഉയരും।
Verse 42
क्रन्दतां करुणोन्मिश्रं दिशोऽपूऱ्यन्त सर्वशः॥ क्वचिद्बद्धः क्वचिद्रुद्धः क्वचिद्विद्धः सुदारुणैः॥
കരുണവിലാപം കലർന്ന നിലവിളികളാൽ ദിക്കുകൾ എല്ലാടവും നിറഞ്ഞു; എവിടെയോ ഒരാൾ ബന്ധിതൻ, എവിടെയോ തടയപ്പെട്ടവൻ, എവിടെയോ അതിദാരുണ മാർഗങ്ങളാൽ കുത്തപ്പെട്ടവൻ।
The text instructs that violations of dharma—especially harms that destabilize social trust (e.g., illicit/violent relations with others’ spouses and broader pāpa-karmas)—produce specific karmic consequences depicted as yātanās administered by Yama’s agents. The chapter uses vivid penal geography to argue that ethical restraint preserves societal order (dharma-setu) and, by extension, the stability of Pṛthivī’s world.
No tithi, lunar month, vrata timing, or seasonal marker is specified in the provided verses. The chapter is descriptive and punitive rather than calendrical or ritual-prescriptive.
While not an ecological manual, the chapter frames dharma as a ‘setu’ (support/bridge) whose destruction leads to disorder and suffering. Read through the Varāha–Pṛthivī macro-frame, the punishments function as a governance-of-conduct model: regulating harmful behaviors is presented as necessary for maintaining the integrity of the human world situated on Pṛthivī, thereby indirectly supporting terrestrial balance through social-ethical regulation.
No royal dynasties or named historical lineages appear in the excerpt. Cultural-legal categories are invoked instead: śrotriya/brāhmaṇa households, guru’s wife (guru-bhāryā), relatives’ wives (mātṛṣvasā, pitṛṣvasā, mātulānī), friend’s wife (mitra-bhāryā), brother’s wife (bhrātṛ-bhāryā), and the king’s wife (nṛpasya … bhāryā), along with Yama and yamadūtas as the punitive authority.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.