Adhyaya 8

Verse 1

नारद उवाच । नाडीजंघबकेनोक्तां वाचमाकर्ण्यभूपतिः । मार्कंडेयेन संयुक्तो बभूवातीव दुःखितः

നാരദൻ പറഞ്ഞു—നാടീജംഘ-ബകൻ ഉച്ചരിച്ച വാക്കുകൾ കേട്ട്, മാർകണ്ഡേയ മുനിയോടുകൂടിയ രാജാവ് അത്യന്തം ദുഃഖാകുലനായി।

Verse 2

तं निशम्य मुनिर्भूपं दुःखितं साश्रुलोचनम् । समानव्यसनः प्राह तदर्थं स पुनर्बकम्

കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ ദുഃഖിച്ചിരുന്ന രാജാവിനെ കണ്ടു, സമാന വ്യസനമുള്ള മുനി കാര്യം വ്യക്തമാക്കാൻ വീണ്ടും ആ ബകനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു।

Verse 3

विधायाशां महाभाग त्वदंतिकमुपागतौ । आवां चिरायुर्ज्ञातांशाविन्द्रद्युम्नमिति द्विज

ഹേ മഹാഭാഗാ! നിനക്കിൽ ആശ്രയം വെച്ച് ഞങ്ങൾ നിന്റെ അടുക്കലെത്തിയിരിക്കുന്നു। ഹേ ദ്വിജാ! ഞങ്ങൾ ഇരുവരും—ഞാനും ചിരായുവും—നിന്നെ ഇന്ദ്രദ്യുമ്നനെന്നു തിരിച്ചറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു।

Verse 4

निष्पन्नं नास्य तत्कार्यं प्राणानेष मुमुक्षति । वह्निप्रवेशेन परं वैराग्यं समुपागतः

അവന്റെ ലക്ഷ്യം സിദ്ധിച്ചിട്ടില്ല; ഇപ്പോൾ അവൻ പ്രാണത്യാഗം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു। അഗ്നിപ്രവേശം മൂലം അവൻ പരമവൈരാഗ്യത്തിലേക്കെത്തി।

Verse 5

तन्मामुपागतोऽहं च त्वां सिद्धं नास्य वांछितम् । तदेनमनुयास्यामि मरणेन त्वया शपे

അതുകൊണ്ട്, ഹേ സിദ്ധാ! ഞാനും നിന്റെ അടുക്കലെത്തിയിരിക്കുന്നു; അവന്റെ ആഗ്രഹം സഫലമായിട്ടില്ല। അതിനാൽ ഞാൻ അവന്റെ മരണത്തിലും അവനെ അനുഗമിക്കും—നിന്നെ സാക്ഷിയാക്കി ശപഥം ചെയ്യുന്നു।

Verse 6

आशां कृत्वाभ्युपायातं निराशं नेक्षितुं क्षमाः । भवंति साधवस्तस्माज्जीवितान्मरणं वरम्

ആശയോടെ വന്നിട്ട് നിരാശനായവനെ നോക്കാൻ സജ്ജനർക്ക് കഴിയില്ല; അതുകൊണ്ട് അവർക്കു ജീവിതത്തേക്കാൾ മരണമേ ശ്രേഷ്ഠം.

Verse 7

प्रार्थितं चामुना हृत्स्थं मया चास्मै प्रतिश्रुतम् । त्वां मित्रं तत्परिज्ञाने धृत्वा हृदि चिरायुषम्

അവൻ ഹൃദയത്തിൽ നിന്നു അപേക്ഷിച്ചതിനെ ഞാൻ അവനോട് വാഗ്ദാനം ചെയ്തു. ആ കാര്യം ഗ്രഹിക്കുവാൻ നിന്നെ സുഹൃത്തായി ഹൃദയത്തിൽ ധരിച്ചു ഞാൻ—ചിരായു—വന്നിരിക്കുന്നു.

Verse 8

असंपादयतो नार्थं प्रतिज्ञातं ममायुषा । कलुषेणार्थिना माशापूरकेण सखेधुना

ഞാൻ വാഗ്ദാനം ചെയ്ത ലക്ഷ്യം സാധിപ്പിക്കാനാകാതെ പോയാൽ എന്റെ ജീവൻ തന്നെ വ്യർത്ഥം—ഈ മലിനമായ അപേക്ഷകനാൽ, ആശ നിറച്ച ഈ സഖാവാൽ, ഇപ്പോൾ ദുഃഖഹേതുവായവനാൽ.

Verse 9

प्रतिश्रुतं कृतं श्लाघ्या दासतांत्यजपक्वणे । हरिश्चंद्रस्येव नृणां न श्लाघ्या सत्यसंधता

ഒരിക്കൽ നൽകിയ വാഗ്ദാനം പാലിക്കുന്നത് തീർച്ചയായും പ്രശംസനീയം—ദാസ്യാശ്രയം ഉപേക്ഷിച്ച് പരിപക്വനായവനിലും. എങ്കിലും മനുഷ്യരിൽ ഹരിശ്ചന്ദ്രനെപ്പോലെ സത്യസന്ധതയ്ക്ക് യഥോചിതമായ പുകഴ്ച ലഭിക്കുന്നില്ല.

Verse 10

मित्रस्नेहस्य पर्यायस्तच्च साप्तपदं स्मृतम् । स्नेहः स कीदृशो मित्रे दुःखितो यो न दृश्यते

മിത്രസ്നേഹത്തിന്റെ പര്യായമായി ‘സാപ്തപദം’ എന്നു സ്മൃതി പറയുന്നു. സുഹൃത്ത് ദുഃഖിതനായപ്പോൾ അവന്റെ കൂടെ കാണപ്പെടാത്ത സ്നേഹം എങ്ങനെയുള്ളത്?

Verse 11

तदवश्यमहं साकमधुना वह्निसाधनम् । करिष्ये कीर्तिवपुषः कृते सत्यमिदं सखे

അതുകൊണ്ട്, ഹേ സഖേ, ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിശ്ചയമായും നിന്നോടൊപ്പം അഗ്നിസാധനം (അഗ്നിപരീക്ഷ) ചെയ്യും; കീർത്തിയേ ദേഹമായവന്റെ മാനത്തിനായി—ഇത് സത്യം.

Verse 12

अनुजानीहि मामेतद्दर्शनं तव पश्चिमम् । त्वया सह महाभाग नाडीजंघ द्विजोत्तम

എനിക്ക് അനുമതി തരിക—നിന്റെ ഈ ദർശനമാണ് എനിക്ക് അവസാനത്തേത്. ഹേ മഹാഭാഗ നാഡീജംഘ, ഹേ ദ്വിജോത്തമ, ഞാൻ നിന്നോടൊപ്പം (പുറപ്പെടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു).

Verse 13

नारद उवाच । वज्रवद्दुःसहां वाचं मार्कंडेयसमीरिताम् । शुश्रुवान्स क्षणं ध्यात्वा प्रतीतः प्राह तावुभौ

നാരദൻ പറഞ്ഞു—മാർകണ്ഡേയൻ ഉച്ചരിച്ച വജ്രസമമായ ദുസ്സഹ വാക്കുകൾ കേട്ട് അവൻ ക്ഷണമാത്രം ധ്യാനിച്ചു; പിന്നെ തൃപ്തനായി ആ ഇരുവരോടും പറഞ്ഞു.

Verse 14

नाडीजंघ उवाच । यद्येवं तदिदं मित्रं विशंतं ज्वलनेऽधुना । निवारय मुनिश्रेष्ठ मत्तोऽस्ति चिरजीवितः

നാഡീജംഘൻ പറഞ്ഞു—അങ്ങനെ ആണെങ്കിൽ, ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, ഇപ്പോൾ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിക്കാനിരിക്കുന്ന ഈ സുഹൃത്തിനെ തടയുക; അവന് എനിക്കാൾ ദീർഘായുസ്സുണ്ട്.

Verse 15

प्राकारकर्णनामासावुलूकः शिवपर्वते । स ज्ञास्यति महीपालमिंद्रद्युम्नं न संशयः

ശിവപർവതത്തിൽ പ്രാകാരകർണൻ എന്ന പേരുള്ള ഒരു മൂങ്ങയുണ്ട്; അത് രാജാവ് ഇന്ദ്രദ്യുമ്നനെ തിരിച്ചറിയും—സംശയമില്ല.

Verse 16

तस्मादहं त्वया सार्धममुना च शिवालयम् । व्रजामि तं शिखरिणं मित्रकार्यप्रसिद्धये

അതുകൊണ്ട് ഞാൻ നിനക്കൊപ്പവും അവനോടൊപ്പവും ശിവാലയമായ ആ പർവ്വതശിഖരത്തിലേക്ക് പോകുന്നു; സുഹൃത്തിന്റെ കാര്യം വിജയകരമായി സിദ്ധിക്കേണ്ടതിനായി.

Verse 17

इत्येव मुक्त्वा ते जग्मुस्त्रयोऽपि द्विजपुंगवाः । कैलासं ददृशुस्तत्र तमुलूकं स्वनीडगम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ മൂന്നു ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണർ പുറപ്പെട്ടു. അവിടെ അവർ കൈലാസം കണ്ടു; സ്വന്തം കൂടിലിരുന്ന ആ മൂങ്ങയെയും കണ്ടു.

Verse 18

कृतसंविदसौ तेन बकः स्वागतपूजया । पृष्टश्च तावुभौ प्राह तत्सर्वमभिवांछितम्

സ്വാഗതപൂജയിലൂടെ അവരുമായി ധാരണ സ്ഥാപിച്ച ശേഷം ആ ബകപക്ഷിയെ ചോദ്യം ചെയ്തു; അവൻ അവർ ഇരുവരും ആഗ്രഹിച്ച എല്ലാം യഥാവിധി പറഞ്ഞു.

Verse 19

चिरायुरसि जानीषे यदीन्द्रद्युम्नभूपतिम् । तद्ब्रूहि तेन ज्ञानेन कार्यं जीवामहे वयम्

നീ ദീർഘായുസ്സുള്ളവൻ. നീ ഇന്ദ്രദ്യുമ്ന രാജാവിനെ അറിയുന്നുവെങ്കിൽ പറയുക; ആ ജ്ഞാനത്താൽ ഞങ്ങളുടെ കാര്യം സിദ്ധിച്ച് ഞങ്ങൾ ജീവിക്കും.

Verse 20

इति पृष्टः स विमना मित्रकार्यप्रसाधनात् । कौशिकः प्राह जानामि नेन्द्रद्युम्नमहं नृपम्

ഇങ്ങനെ ചോദിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ സുഹൃത്തിന്റെ കാര്യം സാധിപ്പിക്കാനാകാത്തതിനാൽ അവൻ വിഷണ്ണനായി. കൗശികൻ പറഞ്ഞു—“ഞാൻ ഇന്ദ്രദ്യുമ്ന രാജാവിനെ അറിയുന്നില്ല.”

Verse 21

अष्टाविंशत्प्रमाणा मे कल्पा जातस्य भूतले । न दृष्टो न श्रुतो वासाविंद्रद्युम्नो नृपः क्षितौ

ഞാൻ ഭൂതലത്തിൽ ഇരുപത്തിയെട്ട് കല്പങ്ങളുടെ പരിമിതിയോളം കാലം ജീവിച്ചു; എങ്കിലും ഈ ഭൂമിയിൽ ‘ഇന്ദ്രദ്യുമ്നൻ’ എന്ന രാജാവിനെ ഞാൻ കണ്ടതുമില്ല, കേട്ടതുമില്ല।

Verse 22

तच्छ्रुत्वा विस्मितो भूपस्तस्यायुरतिमात्रतः । दुःखितोऽपि तदा हेतुं पप्रच्छासौ तदायुषः

അത് കേട്ട് രാജാവ് അവന്റെ അത്യധികമായ ദീർഘായുസ്സിൽ വിസ്മയിച്ചു; ദുഃഖിതനായിരുന്നിട്ടും അപ്പോൾ ആ ദീർഘായുസ്സിന്റെ കാരണമെന്തെന്ന് ചോദിച്ചു।

Verse 23

एवमायुर्यदि तव कथं प्राप्तं ब्रवीहि तत् । उलूकत्वं कथमिदं जुगुप्सितमतीव च

നിന്റെ ആയുസ്സ് ഇങ്ങനെ ആണെങ്കിൽ, അത് നിനക്ക് എങ്ങനെ ലഭിച്ചു എന്ന് പറയുക. പിന്നെ ഈ അത്യന്തം ജുഗുപ്സിതമായ മൂങ്ങാരൂപം നിനക്ക് എങ്ങനെ വന്നു?

Verse 24

प्राकारकर्ण उवाच । श्रृणु भद्र यथा दीर्घमायुर्मेशिवपूजनात् । जुगुप्सितमुलूकत्वं शापेन च महामुनेः

പ്രാകാരകർണ്ണൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ഭദ്രാ, കേൾക്കുക; ശിവപൂജയാൽ എനിക്ക് ദീർഘായുസ്സ് എങ്ങനെ ലഭിച്ചു, മഹാമുനിയുടെ ശാപം മൂലം ഈ ജുഗുപ്സിതമായ മൂങ്ങാരൂപം എങ്ങനെ സംഭവിച്ചു എന്നും പറയുന്നു।

Verse 25

वसिष्ठकुलसंभूतः पुराहमभवं द्विजः । घंट इत्यभिविख्यातो वाराणस्यां शिवेरतः

മുമ്പ് ഞാൻ വസിഷ്ഠകുലത്തിൽ ജനിച്ച ഒരു ദ്വിജനായിരുന്നു; ‘ഘണ്ട’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധൻ, വാരാണസിയിൽ ശിവഭക്തിയിൽ നിരതനായിരുന്നു।

Verse 26

धर्मश्रवणनिष्ठस्य साधूनां संसदि स्वयम् । श्रुत्वास्मि पूजयामीशं बिल्वपत्रैरखंडितैः

ധർമ്മശ്രവണത്തിൽ നിഷ്ഠയുള്ള സജ്ജനരുടെ സഭയിൽ, അവരുടെ ഉപദേശം ശ്രവിച്ച് ഞാൻ തന്നെ അഖണ്ഡ ബില്വപത്രങ്ങളാൽ ഈശ്വരനെ പൂജിച്ചു.

Verse 27

न मालती न मंदारः शतपत्रं न मल्लिका । तथा प्रियाणि श्रीवृक्षो यथा मदनविद्विषः

മാലതി അല്ല, മന്ദാരം അല്ല, ശതപത്രപദ്മം അല്ല, മല്ലികയും അല്ല—മദനവിദ്വേഷിയായ ശിവന് ശ്രീവൃക്ഷം (ബില്വം) പോലെ പ്രിയമായത് മറ്റൊന്നുമില്ല.

Verse 28

अखंडबिल्वपत्रेण एकेन शिवमूर्धनि । निहितेन नरैः पुण्यं प्राप्यते लक्षपुष्पजम्

ശിവന്റെ ശിരസ്സിൽ ഒരു അഖണ്ഡ ബില്വപത്രം വെച്ചാലും മനുഷ്യന് ലക്ഷപുഷ്പാർപ്പണഫലമായ പുണ്യം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 29

अखंडितैर्बिल्वपत्रैः श्रद्धया स्वयमाहृतैः । लिंगप्रपूजनं कृत्वा वर्षलक्षं वसेद्दिवि

ശ്രദ്ധയോടെ സ്വയം കൊണ്ടുവന്ന അഖണ്ഡ ബില്വപത്രങ്ങളാൽ ശിവലിംഗത്തെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ സ്വർഗത്തിൽ ലക്ഷവർഷം വസിക്കും.

Verse 30

सच्छास्त्रेभ्य इति श्रुत्वा पूजयाम्यहमीश्वरम् । त्रिकालं श्रद्धया पत्रैः श्रीवृक्षस्य त्रिभिस्त्रिभिः

സത്‌ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ നിന്നിതു ശ്രവിച്ച് ഞാൻ ശ്രദ്ധയോടെ ഈശ്വരനെ പൂജിക്കുന്നു—ദിവസം ത്രികാലവും, ശ്രീവൃക്ഷം (ബില്വം) എന്നതിന്റെ മൂന്ന് മൂന്ന് ഇലകളാൽ.

Verse 31

ततो वर्षशतस्यांते तुतोष शशिशेखरः । प्रत्यक्षीभूय मामाह मेघगंभीरया गिरा

അപ്പോൾ നൂറു വർഷങ്ങളുടെ അവസാനം ശശിശേഖരൻ (ശിവൻ) പ്രസന്നനായി. അദ്ദേഹം പ്രത്യക്ഷനായി മേഘഗംഭീരമായ വാണിയിൽ എന്നോടു അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 32

ईश्वर उवाच । तुष्टोस्मि तव विप्रेंद्राखंडबिल्वदलार्चनात् । वृणीष्वाभिमतं यत्ते दास्यम्यपि च दुर्लभम्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ! അഖണ്ഡ ബില്വദളാർച്ചനത്താൽ ഞാൻ തൃപ്തനാകുന്നു. നിനക്കിഷ്ടമായ വരം ചോദിക്ക; ദുർലഭമായതും ഞാൻ നൽകും.

Verse 33

अखंडबिल्वपत्रेण महातुष्टिः प्रजायते । एकनापि यथान्येषां तथा न मम कोटिभिः

ഒരു അഖണ്ഡ ബില്വപത്രം കൊണ്ടുതന്നെ (എനിക്ക്) മഹാതൃപ്തി ജനിക്കുന്നു. മറ്റുള്ളവർക്ക് പല അർപ്പണങ്ങളാൽ ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ, എനിക്ക് ഒന്നുകൊണ്ടുതന്നെ; കോടികളാലും അതുപോലെ അല്ല.

Verse 34

इत्युक्तोऽहं भगवता शंभुना स्वमनः स्थितम् । वृणोमि स्म वरं देव कुरु मामजरामरम्

ഭഗവാൻ ശംഭു ഇങ്ങനെ അരുളിച്ചെയ്തപ്പോൾ, ഹൃദയത്തിൽ നിലകൊണ്ട വരം ഞാൻ തിരഞ്ഞെടുത്തു—ഹേ ദേവാ! എന്നെ ജരാമരണരഹിതനാക്കണമേ.

Verse 35

अथ लीलाविलासो मां तथेत्युक्त्वाऽविचारितम् । ययावदर्शनं प्रीतिमहं च महतीं गतः

അപ്പോൾ ലീലാവിലാസിയായ പ്രഭു ‘തഥാസ്തു’ എന്നു പറഞ്ഞു ഒരു വിചാരവും കൂടാതെ അദൃശനായിത്തീർന്നു; ഞാൻ മഹത്തായ ആനന്ദം പ്രാപിച്ചു.

Verse 36

कृतकृत्यं तदात्मानमज्ञासिपमहं क्षितौ । एतस्मिन्नेव काले तु भृगुवंश्योऽभवद्द्विजः

അപ്പോൾ ഭൂമിയിൽ ഞാൻ എന്നെ കൃതകൃത്യൻ, ലക്ഷ്യസിദ്ധൻ എന്നു അറിഞ്ഞു; അതേ സമയത്ത് ഭൃഗുവംശത്തിൽ ഒരു ദ്വിജ ബ്രാഹ്മണൻ ജനിച്ചു।

Verse 37

अवदातत्रिजन्मासवक्षविच्चाक्षरार्थवित् । सुदर्शनेति प्रथिता प्रिया तस्याभवत्सती

അവൻ ശുദ്ധാചാരിയായ ദ്വിജൻ, വാക്യവിദനും അക്ഷരാർത്ഥവിദനും ആയിരുന്നു; അവന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട പതിവ്രത സതി ‘സുദർശനാ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയായി—പവിത്രയും ദീപ്തിമയിയും ശ്രുതിവാക്യസാരത്തിൽ നിപുണയും—ആയിരുന്നു।

Verse 38

अतीव मुदिता पत्युर्मुखं प्रेक्ष्यास्य दर्शनात् । तनया देवलस्यैपा रूपेणाप्रतिमा भुवि

ഭർത്താവിന്റെ മുഖം കണ്ടു അവൾ അത്യന്തം സന്തോഷിച്ചു; അപ്പോൾ ദേവലന്റെ ഈ പുത്രി ജനിച്ചു—ഭൂമിയിൽ രൂപത്തിൽ അതുല്യയായവൾ।

Verse 39

तस्यां तस्मादभूत्कन्या निर्विशेषा निजारणेः । निवृत्तबालभावाभूत्कुमारी यौवनोन्मुखी

അവരിൽ നിന്നു ഒരു കന്യ ജനിച്ചു—സ്വവംശത്തിൽ അതുല്യയും വിശിഷ്ടയും. ബാല്യഭാവം വിട്ട് ആ കുമാരി യൗവനത്തിലേക്ക് ഉന്മുഖയായി।

Verse 40

नालं बभूव तां दातुं तनयां गुणशालिनीम् । कस्यापि जनकः सा च वयःसंधौ मयेक्षिता

ഗുണശാലിനിയായ ആ പുത്രിയെ നൽകാൻ യോഗ്യനായ വരൻ പിതാവിന് ആരെയും ലഭിച്ചില്ല; വയസ്സന്ധിയിൽ—യൗവനത്തിന്റെ അതിരിൽ—ഞാൻ അവളെ ദർശിച്ചു।

Verse 41

प्रविश्द्यौवनाभोगभावैरतिमनोहरा । निर्वास्यमानैरपरैस्तिलतंदुलिताकृतिः

യൗവനത്തിന്റെ ആസ്വാദ്യഭാവങ്ങളിൽ പൂർണ്ണമായി പ്രവേശിച്ച അവൾ അത്യന്തം മനോഹരിയായി. മറ്റു നവവികസിത ലക്ഷണങ്ങൾ തെളിഞ്ഞതോടെ അവളുടെ രൂപം കാറ്റിൽ ആടുന്ന എള്ളുവള്ളിപോലെ സന്നവും സുകുമാരവുമായതായി തോന്നി.

Verse 42

क्रीडमाना वयस्याभिर्लावण्यप्रतिमेव सा । व्यचिंतयमहं विप्र तां निरीक्ष्य सुमध्यमाम्

സഖികളോടൊപ്പം കളിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന അവൾ ലാവണ്യത്തിന്റെ പ്രതിമപോലെ തോന്നി. ആ സുമധ്യമയെ കണ്ടു, ഹേ വിപ്ര, ഞാൻ ചിന്തയിൽ ആഴ്ന്നു.

Verse 43

अनन्याकृतिमन्योऽसौ विधिर्येनेति निर्मिता । ततः सात्त्विकभावानां तत्क्षणादस्मि गोचरम्

ഞാൻ മനസ്സിൽ വിചാരിച്ചു—“ഇത്ര അനന്യമായ രൂപം മറ്റൊരു വിധാതാവേ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കണം.” ആ നിമിഷം മുതൽ ഞാൻ സാത്ത്വികഭാവങ്ങളുടെ—സ്നേഹവും അന്തഃകമ്പനവും—വലയത്തിലായി.

Verse 44

प्रापितो लीलयाहत्य बाणैः कुसुमधन्विना । ततो मया स्खलद्वालं पृष्टा कस्येति तत्सखी

കുസുമധന്വിയായ കാമദേവന്റെ ബാണങ്ങൾ ലീലയിൽ തട്ടി എന്നപോലെ ഞാൻ വ്യാകുലനായി. പിന്നെ തളർന്ന വാക്കുകളോടെ അവളുടെ സഖിയോട് ചോദിച്ചു—“ഇവൾ ആരുടെ പുത്രി?”

Verse 45

प्राहेति भृगुवंश्यस्य कन्येयं द्विजजन्मनः । अनूढाद्यापि केनापि समायातात्र खेलितुम्

സഖി പറഞ്ഞു—“ഇവൾ ഭൃഗുവംശത്തിലെ ഒരു ദ്വിജന്റെ പുത്രിയാണ്. ഇനിയും ആരുമായും വിവാഹം നടന്നിട്ടില്ല; സഖികളോടൊപ്പം കളിക്കാനാണ് ഇവിടെ വന്നത്.”

Verse 46

ततः कुसुमबाणेन शरव्रातैर्भृशं हतः । पितरं प्रणतो गत्वा ययाचे तां भृगूद्वहम्

അനന്തരം പുഷ്പബാണങ്ങളുടെ ശരവൃഷ്ടിയാൽ അത്യന്തം പീഡിതനായ ഞാൻ അവളുടെ പിതാവിന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു നമസ്കരിച്ചു, ഭൃഗുകുലത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായ ആ മഹർഷിയോട് അവളെ വിവാഹാർത്ഥം യാചിച്ചു।

Verse 47

स च मां सदृशं ज्ञात्वा शीलेन च कुलेन च । अतीव चार्थिनं मह्यं ददौ वाचा पुरः क्रमात्

അവൻ എന്റെ ശീലവും കുലവും കണ്ട് എന്നെ യോജ്യനെന്ന് അറിഞ്ഞു; എന്റെ അത്യന്തം അപേക്ഷ മനസ്സിലാക്കി, വിധിപൂർവ്വം യഥാക്രമം വാക്കുകൊണ്ട് അവളെ എനിക്ക് ദാനം ചെയ്തു।

Verse 48

ततः सा तनया तस्य भार्गवस्या श्रृणोदिति । दत्तास्मि तस्मै विप्राय विरूपायेति जल्पताम्

അപ്പോൾ ആ ഭാർഗവന്റെ പുത്രി അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടു—“എനിക്ക് ആ വിപ്രനേ, വിരൂപനേ, ദാനം ചെയ്തു” എന്നു ദുഃഖത്തോടെ പിറുപിറുത്ത് പരാതിപ്പെട്ടു।

Verse 49

रोरूयमाणा जननीमाह पश्य यथा कृतम् । अतीवानुचितं दत्त्वा जनकेन तथा वरे

അവൾ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് അമ്മയോട് പറഞ്ഞു—“നോക്കൂ, എന്താണ് ചെയ്തിരിക്കുന്നത്! അച്ഛൻ എന്നെ അത്തരമൊരു വരനു നൽകി അത്യന്തം അനുചിതമായി പ്രവർത്തിച്ചു।”

Verse 50

विषमालोड्य पास्यामि प्रवेक्ष्यामि हुताशनम् । वरं न तु विरूपस्योद्वोढुर्भार्या कथंचन

“ഞാൻ വിഷം കലക്കി കുടിക്കും, അല്ലെങ്കിൽ ഹുതാശനത്തിൽ പ്രവേശിക്കും; എന്നാൽ എങ്ങനെയും ആ വിരൂപ വരന്റെ ഭാര്യയായിരിക്കില്ല.”

Verse 51

ततः संबोध्य जननी तां सुतामाह भार्गवम् । न देयास्मै त्वया कन्या विरूपायेति चाग्रहात्

അപ്പോൾ മാതാവ് മകളെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് ഭാർഗവനോട് ദൃഢമായി പറഞ്ഞു— “ആ വിരൂപനു ഈ കന്യയെ നൽകരുത്.”

Verse 52

स वल्लभावचः श्रुत्वा धर्मशास्त्राण्यवेक्ष्य च । दत्तामपि हरेत्पूर्वां श्रेयांश्चेद्वर आव्रजेत्

പ്രിയയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങൾ പരിശോധിച്ച് അവൻ നിശ്ചയിച്ചു— “ശ്രേഷ്ഠ വരൻ വന്നാൽ, മുമ്പ് നൽകിയ കന്യയെയും തിരികെ എടുക്കാം.”

Verse 53

अर्वाक्छिलाक्रमणतो निष्ठा स्यात्सप्तमे पदे । इति व्यवस्य प्रददावन्यस्मै तां द्विजः सुताम्

അവൻ ഇങ്ങനെ തീരുമാനിച്ചു— “ശിലാക്രമണത്തിന് മുമ്പ്; കാരണം ഏഴാം പടിയിലാണ് ബന്ധം ദൃഢമാകുന്നത്.” എന്ന് നിശ്ചയിച്ച് ആ ദ്വിജൻ മകളെ മറ്റൊരാൾക്കു നൽകി.

Verse 54

श्वोभाविनि विवाहे तु तच्च सर्वं मया श्रुतम् । ततोतीव विलक्ष्योहं वयस्यानां पुरस्तदा

അടുത്ത ദിവസം നടക്കാനിരുന്ന വിവാഹത്തെക്കുറിച്ചുള്ള എല്ലാം ഞാൻ കേട്ടു. അപ്പോൾ കൂട്ടുകാരുടെ മുമ്പിൽ ഞാൻ അത്യന്തം ലജ്ജിച്ചു, ആത്മസംകോചം അനുഭവിച്ചു.

Verse 55

नाशकं वदनं भद्र तथा दर्शयितुं निजम् । कामार्तोतीव तां सुप्तामर्वाग्निशि तदाहरम्

ഹേ ഭദ്രേ, അങ്ങനെ എന്റെ മുഖം കാണിക്കാൻ എനിക്കായില്ല. കാമവ്യഥയിൽ ആകുലനായി, രാത്രിയുടെ ആദ്യ യാമത്തിൽ, ഉറങ്ങിക്കിടന്ന അവളെ ഞാൻ എടുത്തുകൊണ്ടുപോയി.

Verse 56

नीत्वा दुर्गतमैकांतेऽकार्षमौद्वाहिकं विधिम् । गांधर्वेण विवाहेन ततोऽकार्षं हृदीप्सितम्

അവളെ ഏകാന്തമായ ദുർഗമസ്ഥാനത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോയി ഞാൻ വിവാഹവിധി നിർവഹിച്ചു; പിന്നെ ഗന്ധർവവിവാഹം വഴി എന്റെ ഹൃദയാഭിലാഷം നിറവേറ്റി.

Verse 57

अनिच्छंतीं तदा बालां बलात्सुरतसेवनम् । अथानुपदमागत्य तत्पिता प्रातरेव माम्

അപ്പോൾ ഇച്ഛയില്ലാത്ത ആ ബാലികയോടു ഞാൻ ബലമായി രതിസേവനം ചെയ്തു. ഉടൻതന്നെ പിന്നെ അവളുടെ പിതാവ് പ്രഭാതത്തിൽ തന്നെ എന്റെ അടുക്കൽ വന്നു.

Verse 58

निश्वस्य संवृतो विप्रास्तां वीक्ष्योद्वाहितां सुताम् । शशाप कुपितो भद्र मां तदानीं स भार्गवः

ആഴത്തിൽ നിശ്വസിച്ച് ആ ബ്രാഹ്മണൻ ‘വിവാഹിതയായ’ തന്റെ പുത്രിയെ കണ്ടു ക്രുദ്ധനായി; ഹേ ഭദ്രാ, അന്നേ സമയം ആ ഭാർഗവൻ എന്നെ ശപിച്ചു.

Verse 59

भार्गव उवाच । निशाचरस्य धर्मेण यत्त्वयोद्वाहिता सुता । तस्मान्निशाचरः पाप भव त्वमविलंबितम्

ഭാർഗവൻ പറഞ്ഞു—‘നിശാചരന്റെ ധർമപ്രകാരം നീ പുത്രിയെ വിവാഹം കഴിപ്പിച്ചു; അതിനാൽ, ഹേ പാപീ, താമസമില്ലാതെ നീയും നിശാചരനാകുക.’

Verse 60

इति शप्तः प्रण्म्यैनं पादोपग्रहपूर्वकम् । हाहेति च ब्रुवन्गाढं साश्रुनेत्रं सगद्गदम्

ഇങ്ങനെ ശപിക്കപ്പെട്ടവൻ ആദ്യം പാദങ്ങൾ പിടിച്ച് നമസ്കരിച്ചു; ‘ഹാ! ഹാ!’ എന്നു വിലപിച്ച് അത്യന്തം വ്യാകുലനായി സംസാരിച്ചു—കണ്ണുകളിൽ കണ്ണീർ, കണ്ഠം ഗദ്ഗദം.

Verse 61

ततोहमब्रवं कस्माददोषं मां भवानिति । शपते भवता दत्ता मम वाचा पुरा सुता

അപ്പോൾ ഞാൻ പറഞ്ഞു—“ഞാൻ നിർദോഷൻ; എങ്കിലും നിങ്ങൾ എനിക്ക് എന്തിന് ശാപം നൽകുന്നു? മുൻപ് നിങ്ങളുടെ വാക്കാൽ നിങ്ങളുടെ പുത്രി എനിക്ക് നൽകാമെന്ന് വാഗ്ദാനം ചെയ്തിരുന്നല്ലോ.”

Verse 62

सोद्वाहिता मया कन्या दानं सकृदिति स्मृतिः । सकृज्जल्पंति राजानः सकृज्जल्पंति पण्डिताः

“ആ കന്യയെ ഞാൻ വിവാഹം ചെയ്തിരിക്കുന്നു; ദാനം ഒരിക്കൽ മാത്രമെന്നു സ്മൃതി പറയുന്നു. രാജാക്കന്മാർ ഒരിക്കൽ മാത്രം പറയുന്നു; പണ്ഡിതരും ഒരിക്കൽ മാത്രം പറയുന്നു।”

Verse 63

सकृत्कन्याः प्रदीयंते त्रीण्येतानि सकृत्सकृत् । किं च प्रतिश्रुतार्थस्य निर्वाहस्तत्सतां व्रतम्

“കന്യയെ ഒരിക്കൽ മാത്രമേ നൽകൂ; ഈ മൂന്നും ‘ഒരിക്കൽ’ മാത്രമുള്ള കർമ്മങ്ങൾ. കൂടാതെ, വാഗ്ദാനം ചെയ്തതു നിറവേറ്റുന്നതാണ് സജ്ജനങ്ങളുടെ വ്രതം.”

Verse 64

भवादृशानां साधूनां साधूनां तस्य त्यागो विगर्हितः । प्रतिश्रुता त्वया लब्धा तदा कालमियं मया

“നിങ്ങളെപ്പോലുള്ള സാദുജനങ്ങൾക്ക് ഇത്തരത്തിലുള്ള ഉപേക്ഷണം നിന്ദ്യമാണ്. അന്ന് നിങ്ങളുടെ വാഗ്ദാനത്താൽ അവൾ എനിക്ക് ലഭിച്ചിരുന്നു; ഇപ്പോൾ കാലം വന്നതിനാൽ ഞാൻ അവളെ ആവശ്യപ്പെടാൻ വന്നിരിക്കുന്നു।”

Verse 65

उद्वोढा चाधुना नाहमुचितः शापभाजनम् । वृथा शपन्ति मह्यं च भवंतस्तद्विचार्यताम्

“ഇപ്പോൾ അവൾ വിവാഹിതയായിരിക്കുന്നു; ഞാൻ ശാപത്തിന് അർഹനായ പാത്രമല്ല. നിങ്ങൾ വെറുതെ എനിക്ക് ശാപം നൽകുന്നു—ഇതു ചിന്തിച്ചുനോക്കുക।”

Verse 66

यो दत्त्वा कन्यकां वाचा पश्चाद्धरति दुर्मतिः । स याति नरकं चेति धर्मशास्त्रेषु निश्चितम्

വാക്കുകൊണ്ട് കന്യാദാനം നൽകി പിന്നെ ദുഷ്ടബുദ്ധിയാൽ അവളെ തിരികെ എടുത്തുകൊള്ളുന്നവൻ, ധർമ്മശാസ്ത്രനിശ്ചയപ്രകാരം നരകത്തിലേക്കു പോകുന്നു।

Verse 67

तदाकर्ण्य व्यवस्यासौ तथ्यं मद्वचनं हृदा । पश्चात्तापसमोपेतो मुनिर्मामित्यथाब्रवीत्

അത് കേട്ട് ആ മുനി എന്റെ വാക്കുകൾ സത്യമെന്നു ഹൃദയത്തിൽ ഉറപ്പിച്ചു; പിന്നെ പശ്ചാത്താപത്തോടെ നിറഞ്ഞ് എന്നോടു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു।

Verse 68

न मे स्यादन्यथा वाणी उलूकस्त्वं भविष्यति । निशाचरो ह्युलूकोऽपि प्रोच्यते द्विजसत्तम

എന്റെ വാക്ക് മറ്റെങ്ങനെ ആകുകയില്ല; നീ ഉലൂകനായി (മൂങ്ങയായി) മാറും. മൂങ്ങയെയും ‘നിശാചരൻ’ എന്നു വിളിക്കുന്നു, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ।

Verse 69

यदेंद्रद्युम्नविज्ञाने सहायस्तंव भविष्यसि । तदा त्वं प्रकृतिं विप्र प्राप्स्यसीत्यब्रवीत्स माम्

അവൻ എന്നോടു പറഞ്ഞു—ഇന്ദ്രദ്യുമ്നനെ തിരിച്ചറിയുന്ന കാര്യത്തിൽ നീ സഹായകനാകുമ്പോൾ, ഹേ വിപ്രാ, നീ നിന്റെ സ്വാഭാവിക നില വീണ്ടും പ്രാപിക്കും।

Verse 70

तद्वाक्यसमकालं च कौशिकत्वमिदं मम । एतावंति दिनान्यासीदष्टाविंशद्दिनं विधेः

ആ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞ അതേ സമയത്തുതന്നെ എനിക്ക് ഈ ‘കൗശിക’ അവസ്ഥ വന്നു; അത് അത്ര ദിവസമേ നിലനിന്നു—ഹേ വിധേ, ഇരുപത്തിയെട്ട് ദിവസം।

Verse 71

बिल्वीदलौरिति पुरा शशिशेखरस्य संपूजनेन मम दीर्घतरं किलायुः । संजातमत्र च जुगुप्सितमस्य शापात्कैलासरोधसि निशाचररूपमासीत्

പൂർവകാലത്ത് ഞാൻ ബിൽവദളങ്ങളാൽ ശശിശേഖരൻ (ശിവൻ)നെ സമ്യകായി പൂജിച്ചതിനാൽ എന്റെ ആയുസ്സ് നിശ്ചയമായി ദീർഘമായി. എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശാപം മൂലം ഇവിടെ ജുഗുപ്സിതമായ ഗതി സംഭവിച്ചു—കൈലാസത്തിന്റെ ചരിവിൽ ഞാൻ നിശാചരരൂപം (രാക്ഷസദേഹം) ആയി.