Adhyaya 19

Verse 1

सूत उवाच । एवं महाव्रतं तस्याश्चरंत्या गुरुसन्निधौ । संवत्सरो व्यतीयाय नियमासक्तचेतसः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ ഗുരുസന്നിധിയിൽ ആ മഹാവ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, നിയമങ്ങളിൽ ആസക്തമായ മനസ്സോടെ അവൾക്കൊരു പൂർണ്ണ വർഷം കഴിഞ്ഞുപോയി।

Verse 2

संवत्सरांते सा बाला तत्रैव पितृमंदिरे । चकारोद्यापनं सम्यग्विप्रभोजनपूर्वकम्

വർഷാവസാനത്തിൽ ആ ബാലിക അവിടെയേ പിതൃഗൃഹത്തിൽ, ബ്രാഹ്മണഭോജനത്തെ മുൻകൂർ കർമ്മമാക്കി, യഥാവിധി ഉദ്യാപനം (സമാപനകർമ്മം) നിർവഹിച്ചു।

Verse 3

दत्त्वा च दक्षिणां तेभ्यो ब्राह्मणेभ्यो यथार्हतः । विसृज्य तान्नमस्कृत्य पितृभ्यामभिनंदिता

ആ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് യഥാർഹമായി ദക്ഷിണ നൽകി, നമസ്കരിച്ചു വിടപറഞ്ഞു; പിന്നെ മാതാപിതാക്കൾ അവളെ പ്രശംസിച്ച് ആശീർവദിച്ചു।

Verse 4

उपोषिता स्वयं तस्मिन्दिने नियममाश्रिता । जजाप परमं मंत्रमुपदिष्टं महात्मना

അന്നേ ദിവസം അവൾ സ്വയം ഉപവസിച്ച് നിയമാനുഷ്ഠാനത്തിൽ ആശ്രയം നേടി; മഹാത്മാവ് ഉപദേശിച്ച പരമമന്ത്രം ജപിച്ചു।

Verse 5

अथ प्रदोषसमये प्राप्ते संपूज्य शंकरम् । तस्मिन्गृहांतिकमठे गुरोस्तस्य च सन्निधौ

പിന്നീട് പ്രദോഷസമയം വന്നപ്പോൾ ശങ്കരനെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ചു; വീട്ടിനടുത്തുള്ള ആ മഠത്തിൽ ഗുരുവിന്റെ സന്നിധിയിൽ അവൾ പാർത്തു।

Verse 6

जपार्चनरता साध्वी ध्यायती परमेश्वरम् । तस्मिञ्जागरणे रात्रावुपविष्टा शिवांतिके

ജപവും അർച്ചനയും ചെയ്യുന്ന ആ സാധ്വി പരമേശ്വരനെ ധ്യാനിച്ചു; ജാഗരണരാത്രിയിൽ ശിവന്റെ സമീപത്ത് ഇരുന്നിരുന്നു।

Verse 7

युग्मम् । तस्यां रात्रौ तया सार्धं स मुनिर्जगदंबिकाम् । जपध्यान तपोभिश्च तोषयामास पार्वतीम्

ആ രാത്രിയിൽ അവളോടൊപ്പം ആ മുനി ജപം, ധ്യാനം, തപസ്സ് എന്നിവയാൽ ജഗദംബികയായ പാർവതിയെ പ്രസാദിപ്പിച്ചു।

Verse 8

तस्याश्च भक्त्या व्रतभाविताया मुनेस्तपोयोगसमाधिना च । तुष्टा भवानी जगदेकमाता प्रादुर्बभूवा कृतसांद्रमूर्तिः

അവളുടെ വ്രതസാധനത്തിൽ പാകപ്പെട്ട ഭക്തിയാലും, മുനിയുടെ തപസ്സ്, യോഗാഭ്യാസം, ഗാഢസമാധി എന്നിവയാലും പ്രസന്നയായ ജഗദേകമാതാ ഭവാനി സാക്ഷാൽ ഘനമൂർത്തിയായി അവരുടെ മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു।

Verse 9

प्रादुर्भूता यदा गौरी तयोरग्रे जगन्मयी । अन्धोऽपि तत्क्षणादेव मुनिः प्राप दृशोर्द्वयम्

ജഗന്മയിയായ ഗൗരി അവരുടെ ഇരുവരുടെയും മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷമായപ്പോൾ, അന്ധനായ മുനിക്കും അതേ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ഇരുകണ്ണുകളുടെയും ദൃഷ്ടി ലഭിച്ചു।

Verse 10

तां वीक्ष्य जगतां धात्रीमाविर्भूतां पुरःस्थिताम् । निपेततुस्तत्पदयोः स मुनिः सा च कन्यका

മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷമായി നിലകൊണ്ട ജഗദ്ധാത്രിയെ കണ്ടപ്പോൾ, ആ മുനിയും ആ കന്യകയും അവളുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണു നമസ്കരിച്ചു।

Verse 11

तौ भक्तिभावोच्छ्वसितामलाशयावानंदबाष्पोक्षित सर्वगात्रौ । उत्थाप्य देवी कृपया परिप्लुता प्रेम्णा बभाषे मृदुवल्गुभाषिणी

ഭക്തിഭാവത്തിൽ അവരുടെ നിർമ്മല ഹൃദയം ഉന്മേഷിച്ചു, ആനന്ദാശ്രുക്കളാൽ ശരീരം മുഴുവൻ നനഞ്ഞിരുന്നു; അത് കണ്ട കരുണാമയിയായ ദേവി അവരെ ഉയർത്തി, സ്നേഹത്തോടെ മൃദുവായ മധുരവാക്കുകൾ പറഞ്ഞു।

Verse 12

देव्युवाच । प्रीतास्मि ते मुनिश्रेष्ठ वत्से प्रीतास्मि तेऽनघे । किं वा ददाम्यभिमतं देवानामपि दुर्लभम्

ദേവി അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, ഞാൻ നിന്നിൽ പ്രസന്നയാണ്; വത്സേ, ഹേ അനഘേ, നിന്നിലും ഞാൻ പ്രസന്നയാണ്. ദേവന്മാർക്കും ദുർലഭമായ നിനക്കിഷ്ടമുള്ള ഏതു വരം ഞാൻ നൽകട്ടെ?

Verse 13

मुनिरुवाच । एषा तु शारदा नाम कन्या तु गतभतृका । मया प्रतिश्रुतं चास्यै तुष्टेन गतचक्षुषा

മുനി പറഞ്ഞു—ഈ കന്യയുടെ പേര് ശാരദാ; അവൾ ഭർത്താവിനെ നഷ്ടപ്പെട്ടവളാണ്. ഞാൻ അന്ധനായിരുന്നിട്ടും സന്തുഷ്ടചിത്തനായി അവൾക്കൊരു പ്രതിജ്ഞ നൽകിയിരുന്നു.

Verse 14

सह भर्त्रा चिरं कालं विहृत्य सुतमुत्तमम् । लभस्वेति मया प्रोक्तं सत्यं कुरु नमोऽस्तु ते

ഞാൻ അവളോട്—‘ഭർത്താവിനൊപ്പം ദീർഘകാലം സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ച് ഉത്തമ പുത്രനെ പ്രാപിക്ക’ എന്ന് പറഞ്ഞു. ഹേ ദേവീ, എന്റെ വാക്ക് സത്യമാക്കണമേ; നമസ്കാരം.

Verse 15

श्रीदेव्युवाच । एषा पूर्वभवे बाला द्राविडस्य द्विजन्मनः । आसीद्द्वितीया दयिता भामिनी नाम विश्रुता

ശ്രീദേവി പറഞ്ഞു—മുൻജന്മത്തിൽ ഈ ബാലിക ദ്രാവിഡദേശീയനായ ഒരു ദ്വിജന്റെ രണ്ടാം പ്രിയപത്നിയായിരുന്നു; ‘ഭാമിനി’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയായിരുന്നു.

Verse 16

सा भर्तृप्रेयसी नित्यं रूपमाधुर्यपेशला । भर्तारं वशमानिन्ये रूपवश्यादिकैतवैः

അവൾ എപ്പോഴും ഭർത്താവിന് അതിപ്രിയയായിരുന്നു; രൂപമാധുര്യത്തിൽ മനോഹരി. രൂപവശീകരണം മുതലായ കപടോപായങ്ങളാൽ ഭർത്താവിനെ തന്റെ അധീനത്തിലാക്കി.

Verse 17

अस्यां चासक्तहृदयः स विप्रो मोहयंत्रितः । कदाचिदपि नैवागाज्ज्येष्ठपत्नीं पतिव्रताम्

അവളിൽ ആസക്തഹൃദയനായ ആ ബ്രാഹ്മണൻ മോഹബന്ധനത്തിൽ കുടുങ്ങി, തന്റെ ജ്യേഷ്ഠയായ പതിവ്രത ഭാര്യയുടെ അടുക്കലേക്ക് ഒരിക്കലും പോയില്ല.

Verse 18

अनभ्यागमनाद्भर्तुः सा नारी पुत्रवर्जिता । सदा शोकेन संतप्ता कालेन निधनं गता

ഭർത്താവ് മടങ്ങിവരാത്തതിനാൽ ആ സ്ത്രീ പുത്രനില്ലാത്തവളായിത്തീർന്നു; എപ്പോഴും ദുഃഖത്താൽ വെന്തുരുകി കാലക്രമേണ അവൾ മരണമടഞ്ഞു.

Verse 19

अस्या गृहसमीपस्थो यः कश्चिद्ब्राह्मणो युवा । इमां वीक्ष्याथ चार्वंगीं कामार्तः करमग्रहीत्

അവളുടെ വീടിനടുത്ത് താമസിച്ചിരുന്ന ഒരു യുവ ബ്രാഹ്മണൻ, സുന്ദരിയായ അവളെ കണ്ട് കാമാർത്തനായി അവളുടെ കൈ പിടിച്ചു.

Verse 20

अनया रोषताम्राक्ष्या स विप्रस्तु निवारितः । इमां स्मरन्दिवानक्तं निधनं प्रत्यपद्यत

കോപത്താൽ ചുവന്ന കണ്ണുകളുള്ള അവൾ ആ ബ്രാഹ്മണനെ തടഞ്ഞു; എങ്കിലും രാവും പകലും അവളെത്തന്നെ ഓർത്തുകൊണ്ട് അവൻ മരണമടഞ്ഞു.

Verse 21

एषा संमोह्य भर्तारं ज्येष्ठपत्न्यां पराङ्मुखम् । चकार तेन पापेन भवेस्मिन्विधवाऽभवत्

ഇവൾ ഭർത്താവിനെ മോഹിപ്പിച്ച്, മൂത്ത ഭാര്യയിൽ നിന്ന് അവനെ അകറ്റി; ആ പാപത്താൽ ഈ ജന്മത്തിൽ ഇവൾ വിധവയായിത്തീർന്നു.

Verse 22

याः कुर्वंति स्त्रियो लोके जायापत्योश्च विप्रियम् । तासां कौमारवैधव्यमेकविंशतिजन्मसु

ലോകത്തിൽ ഏത് സ്ത്രീകൾ ഭാര്യാഭർത്താക്കന്മാർക്കിടയിൽ അനിഷ്ടം ഉണ്ടാക്കുന്നുവോ, അവർക്ക് ഇരുപത്തിയൊന്ന് ജന്മങ്ങളിൽ ബാലവൈധവ്യം അനുഭവിക്കേണ്ടിവരും.

Verse 23

यदेतया पूर्वभवे मत्पूजा महती कृता । तेन पुण्येन तत्पापं नष्टं सर्वं तदैव हि

മുൻജന്മത്തിൽ അവൾ എനിക്ക് മഹത്തായ പൂജ നടത്തി; ആ പുണ്യഫലത്താൽ അവളുടെ ആ പാപം അന്നുതന്നെ പൂർണ്ണമായി നശിച്ചു.

Verse 24

यो विप्रो विरहार्तः सन्मृतः कामविमोहितः । सोऽस्याः पाणिग्रहं कृत्वा भवेस्मिन्निधनं गतः

വിരഹവേദനയിൽ പീഡിതനും കാമമോഹത്തിൽ മയങ്ങിയവനുമായ ആ ബ്രാഹ്മണൻ മരിച്ചു; ഈ ജന്മത്തിൽ അവളുടെ പാണിഗ്രഹണം ചെയ്ത് അവൻ വീണ്ടും മരണത്തെ പ്രാപിച്ചു.

Verse 25

प्राग्जन्मपतिरेतस्याः पांड्यराष्ट्रेषु सोऽधुना । जातो विप्रवरः श्रीमान्सदारः सपरिच्छदः

അവളുടെ മുൻജന്മത്തിലെ ഭർത്താവുതന്നെ ഇപ്പോൾ പാണ്ഡ്യദേശത്ത് ജനിച്ചിരിക്കുന്നു; അവൻ ശ്രീമാനായ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണൻ, ഭാര്യയും ഗൃഹപരിച്ഛദവും സഹിതം സമൃദ്ധൻ.

Verse 26

तेन भर्त्रा प्रतिनिशं सैषा प्रेम्णाभिसंगता । स्वप्ने रतिसुखं यातु श्रेष्ठं जागरणादपि

ആ ഭർത്താവിനോടൊപ്പം അവൾ ഓരോ രാത്രിയും പ്രേമത്തോടെ ഏകീഭവിക്കുന്നു; സ്വപ്നത്തിൽ അവൾ രതിസുഖം അനുഭവിക്കുന്നു, അത് ജാഗ്രതാവസ്ഥയേക്കാളും ശ്രേഷ്ഠം.

Verse 27

षष्ट्युत्तरत्रिशतयोजनदूरसंस्थो देशादितो द्विजवरः स च कर्मगत्या । एनां वधूं प्रतिनिशं मनसोभिरामां स्वप्नेषु पश्यति चिरं रतिमादधानः

ഇവിടെ നിന്ന് മൂന്നു നൂറ്റി അറുപതിലധികം യോജന ദൂരെയുള്ള ദേശത്ത് താമസിച്ചാലും, കർമഗതിയാൽ ആ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണൻ ഈ മനോഹര വധുവിനെ ഓരോ രാത്രിയും സ്വപ്നങ്ങളിൽ കാണുന്നു; ദീർഘകാലം അവളോടൊപ്പം രതിയിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു.

Verse 28

सैषा वै स्वप्नसंगत्या पत्युः प्रतिनिशं सती । कालेन लप्स्यते पुत्रं वेदवेदांगपारगम्

ഈ സതീസ്ത്രീ സ്വപ്നത്തിൽ ഓരോ രാത്രിയും ഭർത്താവിനോടുള്ള സംഗമത്താൽ, കാലക്രമത്തിൽ വേദവും വേദാംഗങ്ങളും പാരംഗതനായ ഒരു പുത്രനെ പ്രാപിക്കും।

Verse 29

एतस्यां तनयं जातमात्मनश्चिरसंगमात् । सोऽपि विप्रोऽनिशं स्वप्ने द्रक्ष्यति प्रेमभावितम्

അവളിൽ ദീർഘകാലം നിയതമായ സംഗമഫലമായി ഒരു പുത്രൻ ജനിക്കും; ആ പുത്രനും ബ്രാഹ്മണനായി, പ്രേമഭാവം നിറഞ്ഞ ഹൃദയത്തോടെ, നിരന്തരം സ്വപ്നത്തിൽ (പ്രിയയെ) ദർശിക്കും।

Verse 30

अनयाराधिता पूर्वे भवे साहं महामुने । अस्यैव वरदानाय प्रादुर्भूतास्मि सांप्रतम्

ഹേ മഹാമുനേ! മുൻജന്മത്തിൽ ഇവൾ എന്നെ ആരാധിച്ചിരുന്നു; അതിനാൽ ഇവൾക്കു വരം നൽകുവാനായി ഞാൻ ഇപ്പോൾ പ്രാദുർഭവിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 31

सूत उवाच । अथोवाच महादेवी तां बालां प्रति सादरम् । अयि वत्से महाभागे शृणु मे परमं वचः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ മഹാദേവി ആ ബാലികയോടു സാദരമായി പറഞ്ഞു—“അയ്യേ വത്സേ, മഹാഭാഗ്യേ! എന്റെ പരമ വചനം കേൾക്കുക।”

Verse 32

यदा कदापि भर्त्तारं क्वापि देशे पुरातनम् । द्रक्ष्यसि स्वप्नदृष्टं प्राक्ज्ञास्यसे त्वं विचक्षणा

എപ്പോഴെങ്കിലും പുരാതനപ്രശസ്തിയുള്ള ഏതെങ്കിലും ദേശത്തിൽ നീ മുൻപ് സ്വപ്നത്തിൽ കണ്ട ആ ഭർത്താവിനെ ദർശിക്കുമ്പോൾ, നീ വിവേകിനിയായി ഉടൻ തന്നെ അവനെ തിരിച്ചറിയും।

Verse 33

त्वां द्रक्ष्यति स विप्रोपि सुनयां स्वप्नलक्षणाम् । तदा परस्परालापो युवयोः संभविष्यति

ആ ബ്രാഹ്മണനും നിന്നെ—സ്വപ്നലക്ഷണത്താൽ ചിഹ്നിതയായ സു-നയയെ—കാണും; അപ്പോൾ നിങ്ങളിരുവരുടെയും തമ്മിൽ പരസ്പരസംഭാഷണം ഉണ്ടാകും.

Verse 34

तदा स्वतनयं भद्रे तस्मै देहि बहुश्रुतम् । फलमस्य व्रतस्याग्र्यं तस्य हस्ते समर्पय

അപ്പോൾ, ഹേ ഭദ്രേ, ശ്രുതിജ്ഞാനത്തിൽ നിപുണനായ നിന്റെ സ്വന്തം പുത്രനെ അവനു നൽകുക; ഈ വ്രതത്തിന്റെ ശ്രേഷ്ഠഫലം അവന്റെ കൈയിൽ സമർപ്പിക്കുക.

Verse 35

ततः प्रभृति तस्यैव वशे तिष्ठ सुमध्यमे । युवयोदैहिकः संगो माभूत्स्वप्नरतादृते

അതിനുശേഷം, ഹേ സുമധ്യമേ, അവന്റെ അധീനതയിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുക; സ്വപ്നരതിയെ ഒഴികെ നിങ്ങളിരുവരുടെയും ദേഹബന്ധം ഉണ്ടാകരുത്.

Verse 36

कालात्पंचत्वमापन्ने तस्मिन्ब्राह्मणसत्तमे । अग्निं प्रविश्य तेनैव सह यास्यसि मत्पदम्

കാലക്രമത്തിൽ ആ ബ്രാഹ്മണസത്തമൻ പഞ്ചത്വം പ്രാപിക്കുമ്പോൾ, അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിച്ച് നീ അവനോടൊപ്പം എന്റെ ധാമത്തിലേക്ക് പോകും.

Verse 37

पुत्रस्ते भविता सुभ्रु सर्वलोकमनोरमः । संपदश्च भविष्यंति प्राप्स्यते परमं पदम्

ഹേ സുഭ്രൂ, നിനക്ക് സർവലോകമനോഹരനായ ഒരു പുത്രൻ ഉണ്ടാകും; സമ്പത്തും വർധിക്കും, പരമപദവും പ്രാപ്യമാകും.

Verse 38

सूत उवाच । इत्युक्त्वा त्रिजगन्माता दत्त्वा तस्यै मनोरथम् । तयोः संपश्यतोरेव क्षणेनादर्शनं गता

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ത്രിജഗന്മാതാവ് അവൾക്കു മനോരഥവരം ദാനം ചെയ്തു; അവർ ഇരുവരും നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കെ അവൾ ക്ഷണത്തിൽ അദൃശ്യയായി।

Verse 39

सापि बाला वरं लब्ध्वा पार्वत्याः करुणानिधेः । अवाप परमानंदं पूजयामास तं गुरुम्

ആ ബാലികയും—കരുണാനിധിയായ പാർവതിയിൽ നിന്നു വരം ലഭിച്ചു—പരമാനന്ദം പ്രാപിച്ചു; ആ ഗുരുവിനെ ഭക്തിയോടെ പൂജിച്ചു।

Verse 40

तस्यां रात्र्यां व्यतीतायां स मुनिर्लब्धलोचनः । तस्याः पित्रोश्च तत्सर्वं रहस्याचष्ट धर्मवित्

ആ രാത്രി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ മുനിക്ക് ദൃഷ്ടി തിരിച്ചുകിട്ടി; ധർമ്മജ്ഞനായ അദ്ദേഹം അവളുടെ മാതാപിതാക്കൾക്ക് ആ മുഴുവൻ കാര്യവും രഹസ്യമായി അറിയിച്ചു।

Verse 41

अथ सर्वानुपामंत्र्य शारदां च यशस्विनीम् । विधायानुग्रहं तेषां ययौ स्वैरगतिर्मुनिः

പിന്നീട് മുനി എല്ലാവരോടും വിടപറഞ്ഞു—പ്രത്യേകിച്ച് യശസ്വിനിയായ ശാരദയോടും—അവർക്കു അനുഗ്രഹാശീർവാദം നൽകി, ഇഷ്ടഗതിയിൽ പുറപ്പെട്ടു।

Verse 42

एवं दिनेषु गच्छत्सु सा बाला च प्रतिक्षणम् । भर्तुः समागमं लेभे स्वप्ने सुख विवर्धनम्

ഇങ്ങനെ ദിവസങ്ങൾ കടന്നുപോകുമ്പോൾ ആ യുവതി ഓരോ ക്ഷണവും സ്വപ്നത്തിൽ ഭർത്താവിനോടുള്ള സംഗമം അനുഭവിച്ചു; അതു അവളുടെ സുഖം നിരന്തരം വർധിപ്പിച്ചു।

Verse 43

गौर्या वरप्रदानेन शारदा विशदव्रता । दधार गर्भं स्वप्नेपि भर्तुः संगानुभावतः

ഗൗരിയുടെ വരപ്രദാനത്താൽ, വിശുദ്ധവ്രതത്തിൽ സ്ഥിരയായ ശാരദാ സ്വപ്നത്തിലുപോലും ഭർത്തൃസംഗത്തിന്റെ പ്രഭാവംകൊണ്ട് ഗർഭം ധരിച്ചു.

Verse 44

तां श्रुत्वा भर्तृरहितां शारदां गर्भिणी सतीम् । सर्वे धिगिति प्रोचुस्तां जारिणीति जगुर्जनाः

ഭർത്താവില്ലാതെയും ശാരദാ ഗർഭിണിയാണെന്നു കേട്ട് എല്ലാവരും ‘ധിക്!’ എന്നു പറഞ്ഞു; ജനങ്ങൾ അവളെ ‘ജാരിണി’ എന്നു നിന്ദിച്ചു.

Verse 45

संपरेतस्य तद्भर्तुर्ये जातिकुलवबांधवाः । तां वार्तां दुःसहां श्रुत्वा ययुस्तत्पितृमंदिरम्

അവളുടെ പരലോകഗതനായ ഭർത്താവിന്റെ ജാതി-കുലബന്ധുക്കൾ ആ ദുസ്സഹ വാർത്ത കേട്ട് അവളുടെ പിതൃഗൃഹത്തിലേക്കു പോയി.

Verse 46

अथ सर्वे समायाता ग्रामवृद्धाश्च पंडिताः । समाजं चक्रिरे तत्र कुलवृद्धैः समन्वितम्

അപ്പോൾ അവിടെ ഗ്രാമത്തിലെ മൂപ്പന്മാരും പണ്ഡിതന്മാരും എല്ലാവരും കൂടി; കുലമൂപ്പന്മാരോടൊപ്പം ഒരു സഭ ചേർത്തു.

Verse 47

अन्तर्वत्नीं समाहूय शारदां विनताननाम् । अतर्जयन्सुसंक्रुद्धाः केचिदासन्पराङ्मुखाः

ഗർഭിണിയും തലകുനിഞ്ഞ മുഖവുമുള്ള ശാരദയെ വിളിപ്പിച്ച്, ചിലർ അത്യന്തം ക്രോധത്തോടെ അവളെ ഭീഷണിപ്പെടുത്തി ശാസിച്ചു; ചിലർ മുഖം തിരിച്ചു നിന്നു.

Verse 48

अयि जारिणि दुर्बुद्धे किमेतत्ते विचेष्टितम् । अस्मत्कुले सुदुष्कीर्त्तिं कृतवत्यसि बालिशे

എടീ വ്യഭിചാരിണീ, ദുർബുദ്ധീ! എന്താണ് നിന്റെ ഈ പ്രവൃത്തി? എടീ വിഡ്ഢീ, നീ നമ്മുടെ കുലത്തിന് വലിയ അപമാനം വരുത്തിവെച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 49

इति संतर्जयंतस्ते ग्रामवृद्धा मनीषिणः । सर्वे संमंत्रयामासुः किं कुर्म इति भाषिणः

ഇപ്രകാരം അവളെ ഭീഷണിപ്പെടുത്തുകയും ശകാരിക്കുകയും ചെയ്തുകൊണ്ട്, ഗ്രാമത്തിലെ ആ ജ്ഞാനികളായ കാരണവന്മാർ 'നാം എന്തുചെയ്യണം' എന്ന് ആലോചിക്കാൻ തുടങ്ങി.

Verse 50

तत्रोचुः के च वृद्धास्तां बालां प्रति विनिर्दयाः । एषा पापमतिर्बाला कुलद्वयविनाशिनी

അവിടെ ആ യുവതിയോട് ദയയില്ലാത്ത ചില വൃദ്ധന്മാർ പറഞ്ഞു: 'പാപബുദ്ധിയുള്ള ഈ പെൺകുട്ടി രണ്ട് കുലങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുന്നവളാണ്.'

Verse 51

कृत्वास्याः केशवपनं छित्त्वा कर्णौ च नासिकाम् । निर्वास्यतां बहिर्ग्रामात्परित्यज्य स्वगोत्रतः

'ഇവളുടെ തല മൊട്ടയടിച്ച്, ചെവിയും മൂക്കും അറുത്ത്, സ്വന്തം ഗോത്രത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കി ഗ്രാമത്തിന് വെളിയിലാക്കണം.'

Verse 52

इति सर्वे समालोच्य तां तथा कर्तुमुद्यताः । अथांतरिक्षे संभूता शुश्रुवे वागगोचरा

എല്ലാവരും ഇപ്രകാരം ആലോചിച്ച് അവളോട് അങ്ങനെ ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങി. അപ്പോൾ ആകാശത്ത് അദൃശ്യമായ ഒരു അശരീരി കേട്ടു.

Verse 53

अनया न कृतं पापं न चैव कुलदूषणम् । व्रतभंगो न चैतस्यास्सुचरित्रेयमंगना

ഇവൾ ഒരു പാപവും ചെയ്തിട്ടില്ല, കുലത്തിന് അപമാനവും വരുത്തിയിട്ടില്ല. ഇവളുടെ വ്രതഭംഗവും സംഭവിച്ചിട്ടില്ല; ഇവൾ സচ্চരിതയായ സ്ത്രീയാണ്.

Verse 54

इतः परमियं नारी जारिणीति वदंति ये । तेषां दोषविमूढानां सद्यो जिह्वा विदीर्यते

ഇനിമേൽ ആരെങ്കിലും ഇവളെ വ്യഭിചാരിണി എന്ന് വിളിച്ചാൽ, ദോഷത്താൽ മൂഢരായ അവരുടെ നാവ് തൽക്ഷണം പിളർന്നുപോകും.

Verse 55

इत्यंतरिक्षे जनितां वाणीं श्रुत्वाऽशरीरिणीम् । सर्वे प्रजहृषुस्तस्या जननीजनकादयः

ആകാശത്തുനിന്നുണ്ടായ ആ അശരീരി വചനം കേട്ട്, അവളുടെ മാതാപിതാക്കൾ തുടങ്ങിയ എല്ലാവരും അതീവ സന്തുഷ്ടരായി.

Verse 56

ततः ससंभ्रमाः सर्वे ग्रामवृद्धाः सभाजनाः । मुहूर्त्तं मौनमालंब्य भीतास्तस्थुरधोमुखाः

പിന്നീട് പരിഭ്രാന്തരായ ഗ്രാമവൃദ്ധന്മാരും സഭാവാസികളും, ഒരു നിമിഷം മൗനം അവലംബിച്ച് ഭയത്തോടെ തലകുനിച്ച് നിന്നു.

Verse 57

तत्र केचिदविश्वस्ता मिथ्यावाणीत्यवादिषुः । तेषां जिह्वा द्विधा भिन्ना ववमुस्ते कृमीन्क्षणात्

അവിടെ വിശ്വാസമില്ലാത്ത ചിലർ 'ഇത് കള്ള വചനമാണ്' എന്ന് പറഞ്ഞു. അവരുടെ നാവുകൾ രണ്ടായി പിളരുകയും അവർ തൽക്ഷണം കൃമികളെ ഛർദ്ദിക്കുകയും ചെയ്തു.

Verse 58

ततः संपूजयामासुस्तां बालां ज्ञातिबांधवाः । बांधवाश्च स्त्रियो वृद्धाः शशंसुः साधुसाध्विति

അതിനുശേഷം അവളുടെ ജ്ഞാതി-ബന്ധുക്കൾ ആ ബാലികയെ യഥാവിധി ആദരിച്ചു. കുടുംബത്തിലെ വൃദ്ധസ്ത്രീകൾ വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രശംസിച്ച്— “സാധു, സാധു!” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 59

मुमुचुः केचिदानंदबाष्पबिंदून्कुलोत्तमाः । कुलस्त्रियः प्रमुदितास्तामुद्दिश्य समाश्वसन्

കുലത്തിലെ ചില ശ്രേഷ്ഠർ ആനന്ദാശ്രുബിന്ദുക്കൾ ചൊരിഞ്ഞു. ഗൃഹസ്ത്രീകൾ സന്തോഷത്തോടെ അവളെ ഉദ്ദേശിച്ച് ആശ്വാസവചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു.

Verse 60

अथ तत्रापरे प्रोचुर्देवो वदति नानृतम् । कथमेषां दधौ गर्भं शीलान्न चलिता ध्रुवम्

അപ്പോൾ അവിടെ മറ്റുചിലർ പറഞ്ഞു— “ദേവൻ അസത്യം പറയുകയില്ല. എങ്കിലും ഇവൾ എങ്ങനെ ഗർഭം ധരിച്ചു? തീർച്ചയായും അവൾ ശീലത്തിൽ നിന്ന് വഴുതിയിട്ടില്ല.”

Verse 61

इति सर्वान्सभ्यजना न्संशयाविष्टचेतसः । विलोक्य वृद्धस्तत्रैको सर्वज्ञो लोकतत्त्ववित्

ഇങ്ങനെ സംശയാവിഷ്ടചിത്തരായ എല്ലാ മാന്യജനങ്ങളെയും കണ്ടിട്ട്, അവിടെ ഒരു വൃദ്ധൻ—സർവ്വജ്ഞനും ലോകതത്ത്വവിദനും—എല്ലാവരെയും നിരീക്ഷിച്ചു.

Verse 62

मायामयमिदं विश्वं दृश्यते श्रूयते च यत् । किं भाव्यं किमभाव्यं वा संसारेऽस्मिन्क्षणात्मके

കാണുന്നതും കേൾക്കുന്നതുമായ ഈ വിശ്വം മുഴുവനും മായാമയം. ക്ഷണഭംഗുരമായ ഈ സംസാരത്തിൽ എന്ത് ‘സാധ്യം’, എന്ത് ‘അസാധ്യം’?

Verse 64

यूपकेतोश्च राजर्षेः शुक्रं निपतितं जले । सशुक्रं तज्जलं पीत्वा वेश्या गर्भं दधौ किल

രാജർഷി യൂപകേതുവിന്റെ ശുക്രം ജലത്തിൽ പതിച്ചു. ആ ശുക്രമിശ്രിത ജലം പാനം ചെയ്ത ഒരു വേശ്യ—എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു—ഗർഭം ധരിച്ചു.

Verse 65

मुनेर्विभांडकस्यापि शुक्रं पीत्वा सहांभसा । हरिणी गर्भिणी भूत्वा ऋष्यशृंगमसूयत

അതുപോലെ മুনি വിഭാണ്ഡകന്റെ ശുക്രം ജലത്തോടൊപ്പം പാനം ചെയ്ത ഒരു ഹരിണി ഗർഭിണിയായി, ഋഷ്യശൃംഗനെ പ്രസവിച്ചു.

Verse 66

सुराष्ट्रस्य तथा राज्ञः करं स्पृष्ट्वा मृगांगना । तत्क्षणाद्गर्भिणी भूत्वा मुनिं प्रासूत तापसम्

അതുപോലെ സുറാഷ്ട്രരാജാവിന്റെ കൈ മാത്രം സ്പർശിച്ചതോടെ ഒരു മൃഗാംഗന തത്സമയത്ത് ഗർഭിണിയായി, ഒരു താപസ മുനിയെ പ്രസവിച്ചു.

Verse 67

तथा सत्यवती नारी शफरीगर्भसंभवा । तथैव महिषीगर्भो जातश्च महिषासुरः

അതുപോലെ സത്യവതി എന്ന സ്ത്രീ ശഫരീ മത്സ്യത്തിന്റെ ഗർഭത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചു; അതുപോലെ തന്നെ മഹിഷിയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്നു മഹിഷാസുരൻ ജനിച്ചു.

Verse 68

तथा संति पुरा नार्यः कारुण्याद्गर्भसंभवाः । तथा हि वसुदेवेन रोहिण्या स्तनयोऽभवत्

അതുപോലെ പുരാതനകാലത്ത് കരുണയാൽ (അദ്ഭുത നിമിത്തത്താൽ) ഗർഭസംബവമായ സ്ത്രീകളും ഉണ്ടായിരുന്നു. അതുപോലെ തന്നെ വസുദേവനാൽ രോഹിണിക്ക് സന്താനം ലഭിച്ചു.

Verse 69

देवतानां महर्षीणां शापेन च वरेण च । अयुक्तमपि यत्कर्म युज्यते नात्र संशयः

ദേവന്മാരുടെയും മഹർഷിമാരുടെയും ശാപവും വരവും മൂലം, അയോഗ്യമെന്നു തോന്നുന്ന കര്‍മ്മവും യുക്തമാകുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 70

सांबस्य जठराज्जातं मुसलं मुनिशापतः । युवनाश्वस्य गर्भोऽभून्मुनीनां मंत्रगौरवात्

മുനിശാപം മൂലം സാംബന്റെ ജഠരത്തിൽ നിന്ന് ഒരു മുസലം ഉദിച്ചു; മുനിമന്ത്രങ്ങളുടെ ഗൗരവശക്തിയാൽ യുവനാശ്വനും ഗർഭം ധരിച്ചു।

Verse 71

नूनमेषापि कल्याणी महर्षेः पादसेवनात् । महाव्रतानुभावाच्च धत्ते गर्भमनिं दिता

നിശ്ചയമായും ഈ കല്യാണി, നിർദോഷിനിയായ സ്ത്രീ മഹർഷിയുടെ പാദസേവനത്താലും മഹാവ്രതങ്ങളുടെ പ്രഭാവത്താലും ഗർഭം ധരിക്കുന്നു।

Verse 72

अस्मिन्नर्थे रहस्येनां सत्यं पृच्छंतु योषितः । ततो निवृत्तसंदेहो भविष्यति महाजनः

ഈ കാര്യത്തിൽ സ്ത്രീകൾ രഹസ്യമായി അവളോട് സത്യം ചോദിക്കട്ടെ; അപ്പോൾ മഹാജനങ്ങളുടെ സംശയം നീങ്ങും।

Verse 73

ततस्तद्वचनादेव तामपृच्छन्स्त्रियो मिथः । ताभ्यः शशंस तत्सर्वं सा स्ववृत्तं महाद्भुतम्

പിന്നീട് ആ വചനപ്രകാരം സ്ത്രീകൾ തമ്മിൽ തമ്മിൽ അവളോട് ചോദിച്ചു; അവൾ തന്റെ അതിമഹാദ്ഭുതമായ അനുഭവവൃത്താന്തം മുഴുവനും അവർക്കു യഥാവിധി പറഞ്ഞു।

Verse 74

विजानंतस्ततः सर्वे मानयित्वा च तां सतीम् । मोदमानाः प्रशंसंतः प्रययुः स्वं स्वमालयम्

അതു മനസ്സിലാക്കിയ എല്ലാവരും ആ സതീ സാധ്വിയെ ആദരിച്ചു; ആനന്ദത്തോടെ അവളെ പുകഴ്ത്തിക്കൊണ്ട് തത്തത്തം ഗൃഹങ്ങളിലേക്കു പോയി।

Verse 75

अथ काले शुभे प्राप्ते शारदा विमलाशया । असूत तनयं बाला बालार्कसमतेजसम्

ശുഭകാലം വന്നപ്പോൾ നിർമലാശയയായ ശാരദാ, ഉദയിക്കുന്ന ബാലസൂര്യനെപ്പോലെ ദീപ്തിയുള്ള ഒരു പുത്രനെ പ്രസവിച്ചു।

Verse 76

स कुमारो महोदारलक्षणः कमलेक्षणः । अवाप्य महतीं विद्यां बाल्य एव महामतिः

ആ കുമാരൻ മഹോദാര ലക്ഷണങ്ങളുള്ളവനും കമലനയനനും ആയിരുന്നു; ബാല്യത്തിലേ തന്നെ മഹാവിദ്യ കൈവരിച്ചു—അവൻ സത്യത്തിൽ മഹാമതി.

Verse 77

अथोपनीतो गुरुणा काले लोकमनोरमः । स शारदेय एवेति लोके ख्याति मवाप ह

പിന്നീട് യഥാകാലം ഗുരു അവനു ഉപനയനം നടത്തി; ലോകമനോഹരനായ അവൻ ‘ശാരദേയൻ’ എന്ന നാമത്തിൽ ലോകത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായി।

Verse 78

ऋग्वेदमष्टमे वर्षे नवमे यजुषां गणम् । दशमे सामवेदं च लीलयाध्यगमत्सुधीः

എട്ടാം വയസ്സിൽ ഋഗ്വേദവും, ഒൻപതാം വയസ്സിൽ യജുര്വേദസംഹിതാസമൂഹവും, പത്താം വയസ്സിൽ സാമവേദവും—ആ സുദീൻ കളിപോലെ ലളിതമായി പഠിച്ചു കൈവരിച്ചു।

Verse 79

अथ त्रिलोकमहिते संप्राप्ते शिवपर्वणि । गोकर्णं प्रययुः सर्वे जनाः सर्वनिवासिनः

പിന്നീട് ത്രിലോകമൊട്ടാകെ മഹിമിക്കപ്പെടുന്ന ശിവപർവ്വം എത്തിയപ്പോൾ, എല്ലാ ദേശങ്ങളിലും വസിക്കുന്ന ജനങ്ങൾ എല്ലാവരും ഗോകർണ്ണത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു।

Verse 80

शारदापि स्वपुत्रेण गोकर्णं प्रययौ सती

സതീ ശാരദയും തന്റെ പുത്രനോടൊപ്പം ഗോകർണ്ണത്തിലേക്ക് പോയി।

Verse 81

तत्रापश्यत्समायातं सदा स्वप्नेषु लक्षितम् । पूर्वजन्मनि भर्त्तारं द्विजबंधुजनावृतम्

അവിടെ അവൾ അവനെ വരുന്നതായി കണ്ടു—അവൾ എപ്പോഴും സ്വപ്നങ്ങളിൽ തിരിച്ചറിഞ്ഞിരുന്നവനെ; മുൻജന്മത്തിലെ ഭർത്താവിനെ, ദ്വിജബന്ധുക്കളും സഹചാരികളും ചുറ്റിനിന്നവനെ।

Verse 82

तं दृष्ट्वा प्रेमनिर्विण्णा पुलकांकितविग्रहा । निरुद्धबाष्पप्रसरा तस्थौ तन्न्यस्तलोचना

അവനെ കണ്ടപ്പോൾ അവൾ പ്രേമവശയായി വിഹ്വലമായി; ശരീരം രോമാഞ്ചിതമായി; കണ്ണീരൊഴുക്ക് തടഞ്ഞ്, കണ്ണുകൾ അവനിൽ തന്നെ പതിപ്പിച്ച് അവൾ നിന്നു।

Verse 83

स च विप्रोऽपि तां दृष्ट्वा रूपलक्षणलक्षिताम् । स्वप्ने सदा भुज्यमानामात्मनो रतिदायिनीम्

ആ ബ്രാഹ്മണനും അവളെ കണ്ടു—രൂപവും ശുഭലക്ഷണങ്ങളും കൊണ്ടു ദീപ്തയായ അവളെ—സ്വപ്നങ്ങളിൽ എപ്പോഴും തന്റെ ഹൃദയത്തിന് ആനന്ദം നൽകുന്നവളായി അനുഭവിച്ച അതേ സ്ത്രീയെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞു।

Verse 84

तं कुमारमपि स्वप्ने दृष्ट्वा चात्म शरीरजम् । विलोक्य विस्मयाविष्टस्तदंतिकमुपाययौ

സ്വപ്നത്തിൽ മുമ്പേ കണ്ടതും തന്റെ തന്നെ ദേഹത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചതുമായ ആ കുമാരനെയും കണ്ടപ്പോൾ അവൻ വിസ്മയത്തിൽ മുങ്ങി നോക്കി, അവരുടെ അടുക്കലേക്ക് ചെന്നു।

Verse 85

भद्रे त्वां प्रष्टुमिच्छामि यत्किंचिन्मनसि स्थितम् । इति प्रथममाभाष्य रहः स्थानं निनाय ताम्

“ഭദ്രേ, നിന്റെ മനസ്സിൽ ഉള്ളതെന്തായാലും ഞാൻ ചോദിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.” എന്ന് ആദ്യം പറഞ്ഞ്, അവളോട് സംസാരിച്ചു അവളെ ഏകാന്തസ്ഥാനത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോയി।

Verse 86

का त्वं कथय वामोरु कस्य भार्यासि सुव्रते । को देशः कस्य वा पुत्री किन्नामेत्यब्रवीच्च ताम्

അവൻ അവളോട്—“നീ ആരാണ്? പറയുക, ഹേ സുന്ദരതുടയുള്ളവളേ; നീ ആരുടെ ഭാര്യയാണ്, ഹേ സുവ്രതേ? നീ ഏത് ദേശത്തുള്ളവൾ, ആരുടെ പുത്രി, നിന്റെ പേര് എന്ത്?” എന്നു ചോദിച്ചു।

Verse 87

इति तेन समापृष्टा सा नारी बाष्पलोचना । व्याजहारात्मनोवृत्तं बाल्ये वैधव्यकारणम्

ഇങ്ങനെ അവൻ ചോദിച്ചതോടെ, കണ്ണീർ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളുള്ള ആ സ്ത്രീ തന്റെ ജീവിതവൃത്താന്തവും ബാല്യത്തിലെ വൈധവ്യകാരണമുമെല്ലാം പറഞ്ഞു।

Verse 88

पुनः पप्रच्छ तां बालां पुत्रः कस्यायमुत्तमः । कथं धृतो वा जठरे बालोऽयं चंद्रसन्निभः

വീണ്ടും അവൻ ആ യുവതിയോട് ചോദിച്ചു—“ഈ ഉത്തമപുത്രൻ ആരുടേതാണ്? ചന്ദ്രസദൃശനായ ഈ ബാലൻ ഗർഭത്തിൽ എങ്ങനെ ധരിക്കപ്പെട്ടു, എങ്ങനെ വഹിക്കപ്പെട്ടു?”

Verse 90

इति तस्या वचः श्रुत्वा विहस्य ब्राह्मणोत्तमः । प्रोवाच कष्टात्कष्टं हि चरितं तव भामिनि

അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണൻ പുഞ്ചിരിച്ച് പറഞ്ഞു—“ഹേ ഭാമിനി, നിന്റെ ജീവിതകഥ സത്യമായും കഷ്ടത്തിന്മേൽ കഷ്ടമാണ്.”

Verse 91

पाणिग्रहणमात्रं ते कृत्वा भर्त्ता मृतः किल । कथं चायं सुतो जातस्तस्य कारणमुच्यताम्

“നിനക്കൊപ്പം പാണിഗ്രഹണ-സംസ്കാരം മാത്രം നടത്തി നിന്റെ ഭർത്താവ് മരിച്ചുവെന്ന് പറയുന്നു. എന്നാൽ ഈ പുത്രൻ എങ്ങനെ ജനിച്ചു? അതിന്റെ കാരണം പറയുക.”

Verse 92

इति तेनोदितां वाणीमाकर्ण्यातीव लज्जिता । क्षणं चाश्रुमुखी भूत्वा धैर्यादित्थमभाषत

അവൻ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ കേട്ട് അവൾ അത്യന്തം ലജ്ജിച്ചു. ഒരു നിമിഷം കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞ മുഖത്തോടെ നിന്ന ശേഷം ധൈര്യം സമ്പാദിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 93

शारदोवाच । तदलं परिहासोक्त्या त्वं मां वेत्सि महामते । त्वामहं वेद्मि चार्थेऽस्मिन्प्रमाणं मन आवयोः

ശാരദ പറഞ്ഞു—“പരിഹാസവാക്കുകൾ മതി. ഹേ മഹാമതേ, നീ എന്നെ അറിയുന്നു; ഞാനും നിന്നെ അറിയുന്നു. ഈ കാര്യത്തിൽ പ്രമാണം നമ്മുടെ ഇരുവരുടെയും ഹൃദയബോധം തന്നെയാണ്.”

Verse 94

इत्युक्त्वा सर्वमावेद्य देव्या दत्तं वरादिकम् । व्रतस्यार्धं कुमारं तं ददौ तस्मै धृतव्रतम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അവൾ ദേവി നൽകിയ വരങ്ങൾ മുതലായ എല്ലാം വെളിപ്പെടുത്തി; പിന്നെ വ്രതഫലത്തിന്റെ ‘അർദ്ധം’പോലെ ഉള്ള ആ കുമാരനെ വ്രതനിഷ്ഠനായ ആ ബ്രാഹ്മണനു ഏല്പിച്ചു.

Verse 95

सोऽपि प्रमुदितो विप्रः कुमारं प्रतिगृह्य तम् । पित्रोरनुमतेनैव तां निनाय निजालयम्

ആ വിപ്രനും അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ ആ കുമാരനെ സ്വീകരിച്ചു; മാതാപിതാക്കളുടെ അനുവാദത്തോടെ തന്നെ അവളെ തന്റെ ഗൃഹത്തിലേക്കു കൊണ്ടുപോയി।

Verse 96

सापि स्थित्वा बहून्मासांस्तस्य विप्रस्य मंदिरे । तस्मिन्कालवशं प्राप्ते प्रविश्याग्निं तमन्वगात्

അവളും ആ വിപ്രന്റെ ഗൃഹത്തിൽ പല മാസങ്ങൾ താമസിച്ചു. അദ്ദേഹം കാലവശനായി (മരിച്ചു) പോയപ്പോൾ, അവൾ അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ അനുഗമിച്ചു।

Verse 97

ततस्तौ दंपती भूत्वा विमानं दिव्यमास्थितौ । दिव्यभोगसमायुक्तौ जग्मतुः शिवमंदिरम्

അനന്തരം അവർ ദമ്പതികളായി ദിവ്യവിമാനത്തിൽ ആരൂഢരായി. ദിവ്യഭോഗസമൃദ്ധരായി അവർ ശിവധാമം (ശിവമന്ദിരം) പ്രാപിച്ചു।

Verse 98

इत्येततत्पुण्यमाख्यानं मया समनुवर्णितम् । पठतां शृण्वतां सम्यग्भुक्तिमुक्तिफलप्रदम्

ഇങ്ങനെ ഈ പുണ്യാഖ്യാനം ഞാൻ സമ്യകമായി വിവരണം ചെയ്തു. ഇത് ശ്രദ്ധയോടെ വായിക്കുന്നവർക്കും കേൾക്കുന്നവർക്കും ഭുക്തി‑മുക്തി ഫലം നൽകുന്നു।

Verse 99

आयुरारोग्यसंपत्तिधनधत्यविवर्द्धनम् । स्त्रीणां मंगलसौभाग्यसंतानसुखसाधनम्

ഇത് ആയുസ്സ്, ആരോഗ്യ്യം, സമ്പത്ത്, ധനം, ധാന്യസമൃദ്ധി എന്നിവ വർധിപ്പിക്കുന്നു; സ്ത്രീകൾക്ക് മംഗളം, സൗഭാഗ്യം, സന്താനം, സുഖം എന്നിവ നേടിക്കൊടുക്കുന്നു।

Verse 100

एतन्महाख्यानमघौघनाशनं गौरीमहेशव्रतपुण्यकीर्तनम् । भक्त्या सकृद्यः शृणुयाच्च कीर्त्तयेद्भुक्त्वा स भोगान्पदमेति शाश्वतम्

ഈ മഹാഖ്യാനം പാപപ്രവാഹങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നതും ഗൗരി–മഹേശ്വര വ്രതത്തിന്റെ പുണ്യം കീർത്തിക്കുന്നതുമാണ്. ഭക്തിയോടെ ഒരിക്കൽ പോലും കേട്ട് പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ, ശ്രേയസ്സായ ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിച്ച് ശാശ്വത പദം പ്രാപിക്കുന്നു.