Sukta 7
Sukta 7.7
Vasiṣṭha
Triṣṭubh
ഈ ചെറുതായ ത്രിഷ്ടുഭ് സ്തുതിയിൽ വസിഷ്ഠൻ അഗ്നിയെ ജ്വലിപ്പിച്ച് സ്തുതിക്കുന്നു—അവൻ ശക്തിയുള്ള ദിവ്യ അശ്വവും യജ്ഞത്തെ ദേവന്മാരിലേക്കു കൊണ്ടുപോകുന്ന ജ്ഞാനിയായ ദൂതനും ആകുന്നു. അഗ്നി മനുഷ്യവാസത്തിൽ ‘വിശ്പതി’ (കുലങ്ങളുടെ അധിപൻ)യായി സ്ഥാപിതനായി, മധുരവാക്യനും ഋതത്തോടു വിശ്വസ്തനുമായിരിക്കുന്നു. ഗായകരും യജമാനന്മാരും പോഷണവും പ്രേരണയും ദീർഘകാല ക്ഷേമവും ലഭിക്കുവാൻ അവനെ അപേക്ഷിക്കുന്നു.
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
प्र वो देवं चित्सहसानमग्निमश्वं न वाजिनं हिषे नमोभिः । भवा नो दूतो अध्वरस्य विद्वान्त्मना देवेषु विविदे मितद्रुः ॥
നമസ്കാരരൂപമായ കര്‍മ്മങ്ങളാല്‍ ബലത്തില്‍ പ്രബലനായ ദിവ്യ അഗ്നിയെ—വാജിയ അശ്വംപോലെ—ഞാന്‍ നിനക്കു മുന്നോട്ടു പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. ഞങ്ങള്‍ക്കായി യജ്ഞത്തിന്റെ ദൂതനാകുക, പഥങ്ങളെ അറിയുന്നവനേ; നീ നിന്റെ സ്വസ്വരൂപത്താല്‍ ദേവന്മാരില്‍ നിന്റെ സ്ഥാനം കണ്ടെത്തുന്നു, പാദചുവടുകളില്‍ അളക്കപ്പെട്ട ഗതിയുള്ളവനേ.
Mantra 2
आ याह्यग्ने पथ्या अनु स्वा मन्द्रो देवानां सख्यं जुषाणः । आ सानु शुष्मैर्नदयन्पृथिव्या जम्भेभिर्विश्वमुशधग्वनानि ॥
ഹേ അഗ്നേ, നിന്റെ സ്വന്തം പഥ്യമായ വഴികളിലൂടെ ഇവിടെ വരിക; ദേവന്മാരുടെ സഖ്യതയില്‍ ആനന്ദിക്കുന്ന മന്ദ്രനായി. ഭൂമിയുടെ കുന്നിന്‍മുകളിലൂടെ നിന്റെ ശക്തികളാല്‍ ഗര്‍ജ്ജിച്ചുകൊണ്ട് വരിക; നിന്റെ താടികളാല്‍ വനത്തിലെ എല്ലാ വൃക്ഷലതാദികളെയും—ജ്വാലയെ തടയുന്നവയെ—ഭസ്മമാക്കുക.
Mantra 3
प्राचीनो यज्ञः सुधितं हि बर्हिः प्रीणीते अग्निरीळितो न होता । आ मातरा विश्ववारे हुवानो यतो यविष्ठ जज्ञिषे सुशेवः ॥
യജ്ഞം കിഴക്കോട്ടു തിരിയുന്നു; ബര്‍ഹി (കുശാസനം) നന്നായി ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. സ്തുതിക്കപ്പെട്ട അഗ്നി ഹോതൃവെന്നപോലെ ആനന്ദിക്കുന്നു. സര്‍വ്വവരസമ്പന്നയായ രണ്ടു മാതാക്കളെ വിളിച്ചുകൊണ്ട്, ഹേ യവിഷ്ഠ, നീ ജനിക്കുന്നു—നീ വന്ന ആ മൂലത്തില്‍നിന്നുതന്നെ—ശുഭാഗമനമുള്ളവനായി.
Mantra 4
सद्यो अध्वरे रथिरं जनन्त मानुषासो विचेतसो य एषाम् । विशामधायि विश्पतिर्दुरोणेऽग्निर्मन्द्रो मधुवचा ऋतावा ॥
യജ്ഞത്തിൽ തന്നേ ഉടൻ വിവേകമുള്ള മനുഷ്യർ യാത്രയുടെ വേഗരഥത്തെ ജനിപ്പിക്കുന്നു—അത് അവരുടേതാണ്. വസതിയിൽ അഗ്നി ജനങ്ങളുടെ അധിപതിയായി സ്ഥാപിതനാകുന്നു—ആനന്ദമയൻ, മധുരവചനൻ, ഋതത്തിന്റെ പാലകൻ.
Mantra 5
असादि वृतो वह्निराजगन्वानग्निर्ब्रह्मा नृषदने विधर्ता । द्यौश्च यं पृथिवी वावृधाते आ यं होता यजति विश्ववारम् ॥
ആസീനനായി, തിരഞ്ഞെടുത്തവനായി, വഹിക്കുന്ന ജ്വാല വന്നെത്തി—അഗ്നി, ബ്രഹ്മാ, മനുഷ്യരുടെ ആസനത്തിൽ ധാരകൻ. അവനെ ദ്യൗവും പൃഥ്വിയും വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു; അവനെ ഹോതൃ സർവ്വവരദായകനായി യജ്ഞത്തിൽ അർപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 6
एते द्युम्नेभिर्विश्वमातिरन्त मन्त्रं ये वारं नर्या अतक्षन् । प्र ये विशस्तिरन्त श्रोषमाणा आ ये मे अस्य दीधयन्नृतस्य ॥
ഇവർ ദ്യുമ്നങ്ങളാൽ സർവ്വത്തെയും അതിക്രമിച്ച് സർവ്വത്ര വ്യാപിച്ചു—ആഗ്രഹനീയവും പുരുഷാർത്ഥസമ്പന്നവുമായ പരിപൂർണതയായി മന്ത്രവാണിയെ രൂപപ്പെടുത്തിയവർ. ശ്രവിച്ചുകൊണ്ട് ജനങ്ങളെ മുന്നോട്ട് നയിക്കുന്നവർ—അവർ തന്നെയാണ് എന്റെ ഉള്ളിൽ ഈ ഋതത്തിന്റെ ദർശനം ജ്വലിപ്പിച്ചത്.
Mantra 7
नू त्वामग्न ईमहे वसिष्ठा ईशानं सूनो सहसो वसूनाम् । इषं स्तोतृभ्यो मघवद्भ्य आनड्यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ഇപ്പോൾ ഞങ്ങൾ—വസിഷ്ഠർ—ഹേ അഗ്നേ, നിന്നെയേ അപേക്ഷിക്കുന്നു; ഹേ സഹസിന്റെ പുത്രാ, സർവ്വ വസുക്കളുടെ അധിപതേ! സ്തോതാക്കൾക്കും ദാനശീല മഘവന്മാർക്കും പ്രേരണയും പോഷണവും നല്കുക; സ്വസ്തി-കല്യാണങ്ങളാൽ സദാ ഞങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കണമേ.
Inside Sukta 7
How it unfolds
- Where it opens
Agni is pressed forward in praise as a divine, forceful power—like a swift steed—invoked with acts of reverence to become the sacrifice’s messenger.
- Development
Agni’s expertise is emphasized: he knows the paths, finds his seat among the gods, and is established by discerning mortals within the home as viśpati, sweet-speaking and aligned with Ṛta.
- Climax
Agni’s enthronement in the human dwelling and his identity as ṛtāvā—joyful, honey-worded, and the living center of the rite—reveals the sacrifice as a bridge of order between worlds.
- Where it settles
The Vasiṣṭhas directly seek Agni as sovereign of riches, asking for nourishment and impetus for singers and patrons, and for constant protection through svasti.
The deity: Agni
- Cosmic functionMediator between humans and gods: he receives offerings, transforms them through fire, and conveys them to the divine realm while sustaining order through Ṛta.
- Inner significanceThe awakened will and discerning heat (tapas) in the seeker—speech made luminous, aspiration carried upward, and inner offering purified into clarity and right action.
The seer
- VasiṣṭhaVasiṣṭha (Vasiṣṭha-gotra), the Vasiṣṭhas of Mandala 7 · Foremost among the Seven Ṛṣis; the signature seer of Rig Veda Mandala 7, renowned for hymns on Ṛta, royal prosperity, and Agni as priest and messenger.
Famous verses
bhavā no dūto adhvarasya vidvān
agnir mandro madhuvacā ṛtāvā
yūyam pāta svastibhiḥ sadā naḥ
Attributes of the deity
- Dūta (messenger) of the adhvara
- Hotṛ/priestly power in the rite
- Viśpati (lord of the people/clans) in the dwelling
- Ṛtāvā (upholder/knower of Ṛta)
- Sahasān (mighty, forceful)
- Madhuvacā (sweet/honey-worded)
Also by this seer
- Primary authorship of most of Rig Veda Mandala 7 (Vasiṣṭha family book)
- Hymns to Agni, Indra, Varuṇa–Mitra, the Maruts, and Sarasvatī across Mandala 7
- Vasiṣṭha-associated traditions in later Vedic and Itihāsa-Purāṇa literature (gotra transmission and priestly lineages)
The rite, step by step
- Prepare the vedi/āhavanīya (or household hearth) and arrange kindling sticks (samidh).
- Kindle Agni with mantra-recitation, inviting him as the swift ‘steed’ of the sacrifice (dūta of the adhvara).
- Establish Agni ‘in the dwelling’ as viśpati—maintain a steady, clear flame.
- Offer oblations with reverence (namobhiḥ), asking Agni to carry them to the gods and to uphold Ṛta in the rite.
- Conclude with petitions for iṣ (nourishment/impulse), prosperity for patrons and poets, and lasting svasti (well-being/protection).
Offerings
- Ghṛta (clarified butter)
- Samidh (fuel sticks)
- Havis (simple oblations such as milk/curds/grain, according to rite)
- Optional soma-related offerings when integrated into Soma-yajña context
Frequently Asked Questions
It invokes Agni as the powerful fire who carries offerings to the gods and keeps the sacrifice aligned with Ṛta (right order), while blessing the worshippers with nourishment and well-being.
Because fire is the medium that receives offerings and ‘delivers’ them upward to the gods; the hymn says Agni knows the paths and finds his seat among the deities.
It means Agni is treated as the lord and protector of the clan/community at home—an honored presence that supports harmony, prosperity, and disciplined ritual life.
Ask anything about Sukta 7 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
