Sukta 7
Sukta 7.7
Vasiṣṭha
Agni
Triṣṭubh
આ ટૂંકા ત્રિષ્ટુભ્ સ્તોત્રમાં વસિષ્ઠ અગ્નિને પ્રબળ દિવ્ય અશ્વ તરીકે અને યજ્ઞને દેવો સુધી લઈ જનાર જ્ઞાની દૂત તરીકે પ્રજ્વલિત કરીને સ્તુતિ કરે છે. અગ્નિ માનવ નિવાસમાં વિશ્પતિ (કુલોના સ્વામી) તરીકે સ્થાપિત છે—મધુરવક્તા, ઋત પ્રત્યે વિશ્વાસુ; અને ગાયક તથા યજમાનને પોષણ, પ્રેરણા અને દીર્ઘકાળીન કલ્યાણ આપવાની પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે.
Mantras
Mantra 1
प्र वो देवं चित्सहसानमग्निमश्वं न वाजिनं हिषे नमोभिः । भवा नो दूतो अध्वरस्य विद्वान्त्मना देवेषु विविदे मितद्रुः ॥
હું નમસ્કારરૂપ કર્મોથી બળમાં પ્રબળ, દિવ્ય અગ્નિને—વાજી અશ્વ સમાન—તમારી તરફ પ્રેરું છું. અમારા માટે યજ્ઞનો દૂત થા, માર્ગોને જાણનાર; તું પોતાના સ્વરૂપથી દેવોમાં પોતાનું સ્થાન શોધે છે, પગલાંમાં માપિત ગતિ ધરાવનાર.
Mantra 2
आ याह्यग्ने पथ्या अनु स्वा मन्द्रो देवानां सख्यं जुषाणः । आ सानु शुष्मैर्नदयन्पृथिव्या जम्भेभिर्विश्वमुशधग्वनानि ॥
હે અગ્ને, તારા પોતાના પથ્ય માર્ગો પરથી અહીં આવ; દેવોના સખ્યમાં આનંદિત, મંત્રમય તેજસ્વી બનીને. પૃથ્વીના શિખરો પર બળોથી ગર્જના કરતો આવ; તારા જડબાંથી વનમાંની સર્વ વનસ્પતિઓને—જેઓ જ્વાળાને અટકાવે—ભસ્મ કર.
Mantra 3
प्राचीनो यज्ञः सुधितं हि बर्हिः प्रीणीते अग्निरीळितो न होता । आ मातरा विश्ववारे हुवानो यतो यविष्ठ जज्ञिषे सुशेवः ॥
યજ્ઞ પૂર્વાભિમુખ વળે છે; બર્હિ (કુશાસન) સુવ્યવસ્થિત ગોઠવાયું છે. સ્તુત અગ્નિ હોતૃ સમાન આનંદિત થાય છે. સર્વ વરદાનોથી સમૃદ્ધ બે માતાઓને બોલાવતો, હે યવિષ્ઠ, તું જન્મે છે—જ્યાંથી તું આવે છે ત્યાંથી—શુભ આગમનવાળો.
Mantra 4
सद्यो अध्वरे रथिरं जनन्त मानुषासो विचेतसो य एषाम् । विशामधायि विश्पतिर्दुरोणेऽग्निर्मन्द्रो मधुवचा ऋतावा ॥
યજ્ઞમાં તત્ક્ષણે વિવેકી મનુષ્યો યાત્રાના ઝડપી રથને જન્મ આપે છે—એ તેમનો છે. વસાહતમાં અગ્નિ પ્રજાઓના સ્વામી તરીકે સ્થાપિત થાય છે—આનંદમય, મધુર વાણીવાળો, ઋતનો પાલક.
Mantra 5
असादि वृतो वह्निराजगन्वानग्निर्ब्रह्मा नृषदने विधर्ता । द्यौश्च यं पृथिवी वावृधाते आ यं होता यजति विश्ववारम् ॥
બેસેલો, પસંદ કરાયેલો, વહન કરનાર જ્વાલા આવી પહોંચ્યો—અગ્નિ, બ્રહ્મા, મનુષ્યોના આસનમાં ધારક. જેને દ્યૌ અને પૃથ્વી વધારતા રહે છે; જેને હોતૃ સર્વ-વરદાયક તરીકે યજ્ઞમાં અર્પે છે.
Mantra 6
एते द्युम्नेभिर्विश्वमातिरन्त मन्त्रं ये वारं नर्या अतक्षन् । प्र ये विशस्तिरन्त श्रोषमाणा आ ये मे अस्य दीधयन्नृतस्य ॥
આઓ તેજસ્વી શક્તિઓથી સર્વને વટાવીને સર્વત્ર વ્યાપી ગયા—જેઓએ ઇચ્છનીય, પુરુષાર્થભર્યા પરિપૂર્ણ રૂપે મંત્રવાણી (વચન)ને ઘડી. જેઓ સાંભળતા-સાંભળતા પ્રજાઓને આગળ ધપાવે છે—તેઓએ મારા અંદર આ ઋતની દૃષ્ટિને પ્રજ્વલિત કરી છે.
Mantra 7
नू त्वामग्न ईमहे वसिष्ठा ईशानं सूनो सहसो वसूनाम् । इषं स्तोतृभ्यो मघवद्भ्य आनड्यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
હવે અમે—વસિષ્ઠો—હે અગ્નિ, તને જ પ્રાર્થીએ છીએ; હે સહસના પુત્ર, સર્વ વસુઓના અધિપતિ! સ્તોતાઓને, દાનશીલ મઘવંતોને, પ્રેરણા અને પોષણ આપ; અને કલ્યાણભરી સ્વસ્તિઓથી સદા અમારું રક્ષણ કર.
Frequently Asked Questions
It invokes Agni as the powerful fire who carries offerings to the gods and keeps the sacrifice aligned with Ṛta (right order), while blessing the worshippers with nourishment and well-being.
Because fire is the medium that receives offerings and ‘delivers’ them upward to the gods; the hymn says Agni knows the paths and finds his seat among the deities.
It means Agni is treated as the lord and protector of the clan/community at home—an honored presence that supports harmony, prosperity, and disciplined ritual life.
Ask anything about Sukta 7 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.