Sukta 7
Sukta 7.7
Vasiṣṭha
Triṣṭubh
ఈ చిన్న త్రిష్టుభ్ స్తోత్రంలో వసిష్ఠుడు అగ్నిని ప్రబలమైన దివ్య అశ్వంగా, యజ్ఞాన్ని దేవతల వద్దకు మోసుకెళ్లే జ్ఞానమయ దూతగా ప్రదీప్తం చేసి స్తుతిస్తాడు. అగ్ని మానవ నివాసంలో విశ్పతి (కులాధిపతి)గా స్థాపితుడై, మధురవాక్కుతో ఋతానికి విశ్వాసిగా ఉంటాడు; గాయకులకు మరియు యజమానులకు పోషణ, ప్రేరణ, దీర్ఘకాల శ్రేయస్సును ప్రసాదించమని ప్రార్థించబడుతున్నాడు.
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
प्र वो देवं चित्सहसानमग्निमश्वं न वाजिनं हिषे नमोभिः । भवा नो दूतो अध्वरस्य विद्वान्त्मना देवेषु विविदे मितद्रुः ॥
నమస్కారాలతో నేను ఆ దివ్యమైన, మహాబలసంపన్న అగ్నిని ముందుకు స్తుతించి ప్రేరేపిస్తున్నాను—సంపదగల, వేగవంతమైన అశ్వంలా. మా కొరకు యజ్ఞదూతవై ఉండు, మార్గాలను తెలిసినవాడా; నీ స్వభావం/ఆత్మ ద్వారానే దేవుల మధ్య నీ స్థానాన్ని నీవు పొందుతావు—మితద్రు (కొలిచిన అడుగులు/గతి గలవాడు).
Mantra 2
आ याह्यग्ने पथ्या अनु स्वा मन्द्रो देवानां सख्यं जुषाणः । आ सानु शुष्मैर्नदयन्पृथिव्या जम्भेभिर्विश्वमुशधग्वनानि ॥
అగ్నీ, నీ స్వంత మార్గాలనుసరించి ఇక్కడికి రా; దేవుల సఖ్యంలో ఆనందించే (మంద్ర)వాడై దానిని స్వీకరించు. నీ శక్తులతో గర్జిస్తూ భూమి యొక్క మడతలు/ధారలపైకి రా; నీ దవడలతో అరణ్యంలోని సమస్త వృక్షవల్లులను—జ్వాలకు ప్రతిఘటించేవాటిని—దహించివేయి.
Mantra 3
प्राचीनो यज्ञः सुधितं हि बर्हिः प्रीणीते अग्निरीळितो न होता । आ मातरा विश्ववारे हुवानो यतो यविष्ठ जज्ञिषे सुशेवः ॥
యజ్ఞం తూర్పు వైపు మొగ్గుతుంది; బర్హి (కుశాసనం) సుస్థిరంగా అమర్చబడింది. స్తుతింపబడిన అగ్ని హోతలా ఆనందిస్తాడు. సమస్త వరాలతో సమృద్ధమైన ఆ రెండు మాతలను ఆహ్వానిస్తూ—హే యవిష్ఠ (అత్యంత యౌవనవంతుడా), నీవు ఎక్కడి నుండి ఉద్భవిస్తావో అక్కడి నుంచే నీవు జన్మిస్తావు; నీ ఆగమనం శుభప్రదం (సుశేవ).
Mantra 4
सद्यो अध्वरे रथिरं जनन्त मानुषासो विचेतसो य एषाम् । विशामधायि विश्पतिर्दुरोणेऽग्निर्मन्द्रो मधुवचा ऋतावा ॥
యజ్ఞంలో తక్షణమే వివేకవంతులైన మానవులు ప్రయాణమార్గంలో వేగంగా దూసుకుపోయే ఆ శీఘ్ర-రథాన్ని జన్మింపజేస్తారు. అగ్ని గృహాంతరంలో ప్రజల అధిపతి (విశ్పతి)గా స్థాపితుడవుతాడు—ఆనందమయుడు, మధురవాక్కులవాడు, మరియు ఋతాన్ని కాపాడువాడు.
Mantra 5
असादि वृतो वह्निराजगन्वानग्निर्ब्रह्मा नृषदने विधर्ता । द्यौश्च यं पृथिवी वावृधाते आ यं होता यजति विश्ववारम् ॥
ఎంచబడినవాడై ఆసీనుడై, వహించే జ్వాలల రాజు వచ్చి చేరాడు—అగ్ని, బ్రహ్మా, నరాసనంలో విధర్త (ధారకుడు). అతనిని ద్యౌ మరియు పృథివి వృద్ధి చేస్తాయి; అతనిని హోతా యజిస్తాడు—సర్వవరసంపన్నుడు (విశ్వవారం) అయిన అగ్నిని.
Mantra 6
एते द्युम्नेभिर्विश्वमातिरन्त मन्त्रं ये वारं नर्या अतक्षन् । प्र ये विशस्तिरन्त श्रोषमाणा आ ये मे अस्य दीधयन्नृतस्य ॥
వీరు తమ ద్యుమ్నాలు (దీప్త శక్తులు) చేత సమస్తాన్ని అధిగమించి, అంతటినీ ఆవరించి వ్యాపించారు—మంత్రవాక్కును కోరతగిన, నరసంబంధమైన పరిపూర్ణతగా మలిచినవారు. శ్రవణంతో ప్రజలను ముందుకు నడిపించేవారు—వారే నాలో ఈ ఋత (సత్య-వ్యవస్థ) యొక్క ధీ (అంతర్దృష్టి)ని ప్రజ్వలింపజేశారు.
Mantra 7
नू त्वामग्न ईमहे वसिष्ठा ईशानं सूनो सहसो वसूनाम् । इषं स्तोतृभ्यो मघवद्भ्य आनड्यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ఇప్పుడు మేము—వసిష్ఠులు—ఓ అగ్నీ, నిన్నే ప్రార్థిస్తున్నాము; ఓ సహసుని సూనూ, వసువుల (సర్వ సంపదల) అధిపతీ! స్తోతృలకు, దానశీలులకు ప్రేరణను, పోషణను ప్రసాదించుము; మరియు మమ్మల్ని సదా స్వస్తి-క్షేమాలతో రక్షించుము।
Inside Sukta 7
How it unfolds
- Where it opens
Agni is pressed forward in praise as a divine, forceful power—like a swift steed—invoked with acts of reverence to become the sacrifice’s messenger.
- Development
Agni’s expertise is emphasized: he knows the paths, finds his seat among the gods, and is established by discerning mortals within the home as viśpati, sweet-speaking and aligned with Ṛta.
- Climax
Agni’s enthronement in the human dwelling and his identity as ṛtāvā—joyful, honey-worded, and the living center of the rite—reveals the sacrifice as a bridge of order between worlds.
- Where it settles
The Vasiṣṭhas directly seek Agni as sovereign of riches, asking for nourishment and impetus for singers and patrons, and for constant protection through svasti.
The deity: Agni
- Cosmic functionMediator between humans and gods: he receives offerings, transforms them through fire, and conveys them to the divine realm while sustaining order through Ṛta.
- Inner significanceThe awakened will and discerning heat (tapas) in the seeker—speech made luminous, aspiration carried upward, and inner offering purified into clarity and right action.
The seer
- VasiṣṭhaVasiṣṭha (Vasiṣṭha-gotra), the Vasiṣṭhas of Mandala 7 · Foremost among the Seven Ṛṣis; the signature seer of Rig Veda Mandala 7, renowned for hymns on Ṛta, royal prosperity, and Agni as priest and messenger.
Famous verses
bhavā no dūto adhvarasya vidvān
agnir mandro madhuvacā ṛtāvā
yūyam pāta svastibhiḥ sadā naḥ
Attributes of the deity
- Dūta (messenger) of the adhvara
- Hotṛ/priestly power in the rite
- Viśpati (lord of the people/clans) in the dwelling
- Ṛtāvā (upholder/knower of Ṛta)
- Sahasān (mighty, forceful)
- Madhuvacā (sweet/honey-worded)
Also by this seer
- Primary authorship of most of Rig Veda Mandala 7 (Vasiṣṭha family book)
- Hymns to Agni, Indra, Varuṇa–Mitra, the Maruts, and Sarasvatī across Mandala 7
- Vasiṣṭha-associated traditions in later Vedic and Itihāsa-Purāṇa literature (gotra transmission and priestly lineages)
The rite, step by step
- Prepare the vedi/āhavanīya (or household hearth) and arrange kindling sticks (samidh).
- Kindle Agni with mantra-recitation, inviting him as the swift ‘steed’ of the sacrifice (dūta of the adhvara).
- Establish Agni ‘in the dwelling’ as viśpati—maintain a steady, clear flame.
- Offer oblations with reverence (namobhiḥ), asking Agni to carry them to the gods and to uphold Ṛta in the rite.
- Conclude with petitions for iṣ (nourishment/impulse), prosperity for patrons and poets, and lasting svasti (well-being/protection).
Offerings
- Ghṛta (clarified butter)
- Samidh (fuel sticks)
- Havis (simple oblations such as milk/curds/grain, according to rite)
- Optional soma-related offerings when integrated into Soma-yajña context
Frequently Asked Questions
It invokes Agni as the powerful fire who carries offerings to the gods and keeps the sacrifice aligned with Ṛta (right order), while blessing the worshippers with nourishment and well-being.
Because fire is the medium that receives offerings and ‘delivers’ them upward to the gods; the hymn says Agni knows the paths and finds his seat among the deities.
It means Agni is treated as the lord and protector of the clan/community at home—an honored presence that supports harmony, prosperity, and disciplined ritual life.
Ask anything about Sukta 7 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
