Sukta 55
Sukta 7.55
Vasiṣṭha
Vāstoṣpati
Anuṣṭubh-like short meter (RV 7.55 shows shorter verses; exact classification varies by recension)
ഋഗ്വേദം 7.55 വാസ്തോഷ്പതിയോടുള്ള ഗൃഹശാന്തി-സൂക്തമാണ്. വാസസ്ഥലത്തിന്റെ രക്ഷാധിപനായ ദേവനെ, ഗൃഹത്തിന്റെ എല്ലാ “രൂപങ്ങളിലും” പ്രവേശിച്ച് ദുഃഖവും പീഡയും നീക്കണമെന്നു ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു. സംരക്ഷണവും ക്ഷേമവും മുതൽ തുടങ്ങി, വീട്ടുകാരെയും ബന്ധുക്കളെയും ചുറ്റുപാടിലെ സമൂഹത്തെയും വരെ വ്യാപിക്കുന്ന വിശാല ശമനമാണ് ഇതിൽ അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നത്; അവസാനം മന്ത്രസദൃശമായ ശാന്തീകരണം ഗൃഹമണ്ഡലത്തെ വിശ്രമപൂർണമായ നിശ്ശബ്ദതയിലേക്കു മയക്കുന്നു.
Mantras
Mantra 1
अमीवहा वास्तोष्पते विश्वा रूपाण्याविशन् । सखा सुशेव एधि नः ॥
ഹേ അമീവഹാ വാസ്തോഷ്പതേ, സർവ്വ രൂപങ്ങളിലേക്കും പ്രവേശിക്കുന്നവനേ, ഞങ്ങൾക്ക് സുശേവ (സുപ്രസന്ന) സഖാവാകുക; ഞങ്ങളിലകത്ത് വളരുക.
Mantra 2
यदर्जुन सारमेय दतः पिशङ्ग यच्छसे । वीव भ्राजन्त ऋष्टय उप स्रक्वेषु बप्सतो नि षु स्वप ॥
ഹേ അർജുന, സാരമേയ (സാരമാ-പുത്ര), ദതഃ പിശംഗ (തവിട്ടുനിറമുള്ള പല്ലുകളുള്ളവനേ), നീ ഓടിച്ചാടുമ്പോൾ—കുരയ്ക്കുമ്പോൾ നിന്റെ താടിക്കരികിൽ ഋഷ്ടയഃ (കുന്തങ്ങൾ) മിന്നുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു. ഇനി കിടക്കുക; ശാന്തമായി ഉറങ്ങുക.
Mantra 3
स्तेनं राय सारमेय तस्करं वा पुनःसर । स्तोतॄनिन्द्रस्य रायसि किमस्मान्दुच्छुनायसे नि षु स्वप ॥
ഹേ സാരമേയ, ഹേ റായ, കള്ളന്റെ പിന്നാലെ ഓടുക; കൊള്ളക്കാരന്റെ പിന്നാലെയും ഓടുക. നീ ഇന്ദ്രന്റെ സ്തോത്രകരെ പീഡിപ്പിക്കുന്നു; എന്നാൽ ദുർഭാഗ്യത്തോടെ ഞങ്ങളെ എന്തിന് ദുഃഖിപ്പിക്കാൻ നോക്കുന്നു? താഴെ കിടക്കുക; സുഖമായി ഉറങ്ങുക.
Mantra 4
त्वं सूकरस्य दर्दृहि तव दर्दर्तु सूकरः । स्तोतॄनिन्द्रस्य रायसि किमस्मान्दुच्छुनायसे नि षु स्वप ॥
ഹേ നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ ശക്തി (റായ), അപ്രകാശമായ പ്രേരണയുടെ വരാഹത്തെ തകർക്കുക; നിന്റെ ബലത്തിൽ ആ വരാഹം ചിതറിപ്പോകട്ടെ. അർപ്പിക്കുന്ന ആത്മാവിന് നീ ഇന്ദ്രന്റെ സമൃദ്ധി (റായി) ആകുന്നു; എന്നാൽ ഞങ്ങളെ ദുർഭാഗ്യത്തിലേക്ക് എന്തിന് തിരിക്കുന്നു? താഴേക്ക് പതിക്കുക—പൂർണ്ണമായി ഉറങ്ങുക.
Mantra 5
सस्तु माता सस्तु पिता सस्तु श्वा सस्तु विश्पतिः । ससन्तु सर्वे ज्ञातयः सस्त्वयमभितो जनः ॥
മാതാവ് ശാന്തയായിരിക്കട്ടെ; പിതാവ് ശാന്തനായിരിക്കട്ടെ; കാവൽനായ ശാന്തനായിരിക്കട്ടെ; ഗൃഹപതി ശാന്തനായിരിക്കട്ടെ. നമ്മുടെ എല്ലാ ബന്ധുക്കളും ശമിക്കട്ടെ; ചുറ്റുമുള്ള ഈ മുഴുവൻ ജനവും സമാധാന-സൗഹാർദ്ദത്തിൽ നിശ്ചലമാകട്ടെ.
Mantra 6
य आस्ते यश्च चरति यश्च पश्यति नो जनः । तेषां सं हन्मो अक्षाणि यथेदं हर्म्यं तथा ॥
ഞങ്ങളുടെ ജനങ്ങളിൽ ഇരിക്കുന്നവനും സഞ്ചരിക്കുന്നവനും നോക്കി കാത്തിരിക്കുന്നവനും—അവരുടെ ദർശനശക്തിയായ ‘അക്ഷാണി’ ഞങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് നിഗ്രഹിക്കുന്നു; അതിനാൽ ഈ ഗൃഹം (ഹർമ്യം) ഇങ്ങനെ തന്നെയിരിക്കട്ടെ—ശാന്തമായി അടഞ്ഞ്, അശാന്തിയില്ലാതെ.
Mantra 7
सहस्रशृङ्गो वृषभो यः समुद्रादुदाचरत् । तेना सहस्येना वयं नि जनान्त्स्वापयामसि ॥
ആയിരം കൊമ്പുകളുള്ള ആ വൃഷഭൻ സമുദ്രത്തിന്റെ ആഴത്തിൽ നിന്ന് ഉയർന്നു വന്നു—ആ സഹസ്യ (മഹാ) ശക്തിയാൽ ഞങ്ങൾ ജനങ്ങളെ നിദ്രയിലേക്കു താഴ്ത്തുന്നു, ശാന്തമായ നിശ്ചലതയിലേക്കു.
Mantra 8
प्रोष्ठेशया वह्येशया नारीर्यास्तल्पशीवरीः । स्त्रियो याः पुण्यगन्धास्ताः सर्वाः स्वापयामसि ॥
കട്ടിലിൽ കിടക്കുന്നവരും വിരിപ്പിൽ കിടക്കുന്നവരും നന്നായി വിരിച്ച ശയ്യയിൽ വിശ്രമിക്കുന്നവരുമായ സ്ത്രീകൾ—പുണ്യസുഗന്ധമുള്ള ആ സ്ത്രീകളെല്ലാവരെയും ഞങ്ങൾ നിദ്രയിലേക്കു ലാളിക്കുന്നു, ശാന്ത വിശ്രമത്തിലേക്കു.
Frequently Asked Questions
Vāstoṣpati is the “lord of the dwelling,” a protective power invited to inhabit the home, remove troubles, and keep the household harmonious and secure.
It is used for house-peace (śānti), protection of the living space, settling family tensions, and creating a calm atmosphere—often recited at home entry, after disturbances, or in the evening.
Because the Vedic view treats the home as part of a wider social field; peace in the dwelling depends on harmony among relatives, guardians, and the community around it.
Ask anything about Sukta 55 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.