Sukta 55
Sukta 7.55
Vasiṣṭha
Vāstoṣpati
Anuṣṭubh-like short meter (RV 7.55 shows shorter verses; exact classification varies by recension)
RV 7.55 হৈছে বাস্তুপতি—বাসগৃহৰ ৰক্ষক প্ৰভু—লৈ নিবেদিত এক ঘৰুৱা শান্তি-সূক্ত। তাত তেওঁক ঘৰৰ সকলো “ৰূপ”ত প্ৰৱেশ কৰি দুখ-ক্লেশ আঁতৰাবলৈ আহ্বান কৰা হৈছে। এই সূক্তই সুৰক্ষা আৰু মঙ্গলৰ পৰা আৰম্ভ কৰি গৃহস্থৰ সদস্য, আত্মীয়-স্বজন আৰু ওচৰৰ সমাজলৈকে বিস্তৃত শান্তিকৰণলৈ আগবাঢ়ে; শেষত এক মন্ত্রসদৃশ নিস্তব্ধকৰণে ঘৰুৱা পৰিসৰক বিশ্ৰামময় শান্তিত লুলাই দিয়ে।
Mantras
Mantra 1
अमीवहा वास्तोष्पते विश्वा रूपाण्याविशन् । सखा सुशेव एधि नः ॥
হে বাস্তোষ্পতে, অমীৱা-হা (ব্যাধি-নাশক), আমাৰ জীৱনৰ সকলো ৰূপত প্ৰৱেশ কৰি—আমাৰ বাবে সু-শেৱ (সু-অনুগ্ৰহী) সখা হোৱা; আমাৰ ভিতৰত বৃদ্ধি লাভ কৰা।
Mantra 2
यदर्जुन सारमेय दतः पिशङ्ग यच्छसे । वीव भ्राजन्त ऋष्टय उप स्रक्वेषु बप्सतो नि षु स्वप ॥
হে অৰ্জুন, সাৰমেয়, দত (দাঁত) পিশঙ্গ (তাম্ৰবৰ্ণ), যেতিয়া তুমি দৌৰি-ফুৰি চঞ্চল হওঁ—তোমাৰ ৰিষ্টি (বল্লম) যেন চোয়ালৰ কাষত দীপ্তি মাৰে, যেতিয়া তুমি ভুকা। শুই পৰ; ভালকৈ নিদ্ৰা কৰা।
Mantra 3
स्तेनं राय सारमेय तस्करं वा पुनःसर । स्तोतॄनिन्द्रस्य रायसि किमस्मान्दुच्छुनायसे नि षु स्वप ॥
হে সাৰমেয়, হে ৰায়, চোৰৰ পিছে পুনৰ দৌৰ দে—ডাকাইতৰ পিছো। তুমি ইন্দ্ৰৰ স্তোতাসকলকো তাড়না দিয়া; কিয় আমাক দুৰ্ভাগ্যলৈ ঠেলি দুখ দিয়া বিচাৰিছা? তলত পৰি যা; নিশ্চিন্তে শুই থাক।
Mantra 4
त्वं सूकरस्य दर्दृहि तव दर्दर्तु सूकरः । स्तोतॄनिन्द्रस्य रायसि किमस्मान्दुच्छुनायसे नि षु स्वप ॥
হে অন্তৰৰ শক্তি, অন্ধ প্ৰবৃত্তিৰ শুকৰটোক চেপি ভাঙি দে; তোৰ বলত সেই শুকৰ চূৰ্ণ হওক। ইন্দ্ৰৰ স্তোতাসকলৰ বাবে তুমিয়েই ৰায়ি—সমৃদ্ধি; তেন্তে কিয় আমাক দুৰ্ভাগ্যলৈ ঘূৰাই দিছা? তলত ডুবি যা—সম্পূৰ্ণকৈ শুই পৰ।
Mantra 5
सस्तु माता सस्तु पिता सस्तु श्वा सस्तु विश्पतिः । ससन्तु सर्वे ज्ञातयः सस्त्वयमभितो जनः ॥
মাতৃ শান্ত হওক; পিতৃ শান্ত হওক; ৰক্ষক কুকুৰ শান্ত হওক; গৃহস্বামী শান্ত হওক। আমাৰ সকলো জ্ঞাতি-বন্ধু শান্ত হওক; চাৰিওফালে থকা এই সমগ্ৰ জনসমাজো শান্তি-সমন্বয়ত স্থিৰ হওক।
Mantra 6
य आस्ते यश्च चरति यश्च पश्यति नो जनः । तेषां सं हन्मो अक्षाणि यथेदं हर्म्यं तथा ॥
যি বহে, যি চলাফেরা কৰে, আৰু যি আমাৰ লোকসকলৰ মাজত চাই থাকে—তেওঁলোকৰ দৃষ্টিশক্তি (অক্ষাণি) আমি একেলগে দমন কৰোঁ; যেন এই গৃহ (হৰ্ম্য) তেনেকৈয়ে থাকে—নিঃশব্দে বন্ধ, অশান্তিৰ পৰা অক্ষুণ্ণ।
Mantra 7
सहस्रशृङ्गो वृषभो यः समुद्रादुदाचरत् । तेना सहस्येना वयं नि जनान्त्स्वापयामसि ॥
সহস্ৰ শিঙযুক্ত সেই বৃষভ, যি সমুদ্ৰৰ গভীৰতাৰ পৰা উঠি আহিল—সেই মহাশক্তিৰে আমি জনসমূহক নিদ্ৰালৈ নামাই দিওঁ, শান্ত স্থিতিত স্থাপন কৰোঁ।
Mantra 8
प्रोष्ठेशया वह्येशया नारीर्यास्तल्पशीवरीः । स्त्रियो याः पुण्यगन्धास्ताः सर्वाः स्वापयामसि ॥
যিসকল নাৰী খাটত শুৱে, বিছনাত শুৱে, সু-বিছোৱা শয্যাত বিশ্ৰাম লয়—পুণ্য সুগন্ধযুক্ত সেই নাৰীসকলক, তেওঁলোক সকলোকে আমি নিদ্ৰালৈ লুলাই দিওঁ, শান্ত বিশ্ৰামলৈ।
Frequently Asked Questions
Vāstoṣpati is the “lord of the dwelling,” a protective power invited to inhabit the home, remove troubles, and keep the household harmonious and secure.
It is used for house-peace (śānti), protection of the living space, settling family tensions, and creating a calm atmosphere—often recited at home entry, after disturbances, or in the evening.
Because the Vedic view treats the home as part of a wider social field; peace in the dwelling depends on harmony among relatives, guardians, and the community around it.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.