
Sukta 5.4
Atri (Ātreya tradition) (traditional ascription for RV 5.4)
Trishtubh (probable; needs metrical verification)
ആത്രേയ പരമ്പരയിലെ ഈ സൂക്തം അഗ്നിയെ വസുപതി (ധനനിധികളുടെ അധിപൻ)യെന്നും യജ്ഞത്തെ അധിഷ്ഠിക്കുന്ന രാജശക്തിയെന്നും സ്തുതിക്കുന്നു; അധ്വരത്തിൽ ആനന്ദത്തോടെ അവനെ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു. അഗ്നി വാജം (വിജയശക്തിയും സമൃദ്ധിയും) വർധിപ്പിക്കട്ടെ, മനുഷ്യ സംഘർഷങ്ങളുടെ നടുവിൽ വിജയം ഉറപ്പാക്കട്ടെ, കൂടാതെ ഉപാസകനിൽ ‘സുഖകരമായ ലോക-സ്ഥലം’ (സ്യോന ലോക) വിശാലമായ ഐശ്വര്യങ്ങളോടുകൂടെ—പുത്രന്മാർ, ബലം, പശുസമ്പത്ത്, ക്ഷേമം—സ്ഥാപിക്കട്ടെ എന്ന് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.
Mantra 1
त्वामग्ने वसुपतिं वसूनामभि प्र मन्दे अध्वरेषु राजन् । त्वया वाजं वाजयन्तो जयेमाभि ष्याम पृत्सुतीर्मर्त्यानाम् ॥
അഗ്നേ, വസുക്കളുടെ വസുപതി (സമ്പത്തിന്റെ അധിപൻ), രാജാവേ, യജ്ഞങ്ങളിൽ ഞാൻ ആനന്ദത്തോടെ നിന്നെ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു. നിനക്കാൽ വാജം (ബല-സമൃദ്ധി) വർദ്ധിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ഞങ്ങൾ ജയിക്കട്ടെ; മർത്ത്യരുടെ യുദ്ധ-മർദ്ദനങ്ങളിൽ ഞങ്ങൾ അതിജയികളാകട്ടെ.
Mantra 4
जुषस्वाग्न इळया सजोषा यतमानो रश्मिभिः सूर्यस्य । जुषस्व नः समिधं जातवेद आ च देवान्हविरद्याय वक्षि ॥
അഗ്നേ, ഇളായോടു ഏകസുരത്തിൽ സ്വീകരിക്ക; സൂര്യന്റെ രശ്മികളോടൊപ്പം പരിശ്രമിക്കുന്നവനായി. ജാതവേദാ, ഞങ്ങളുടെ സമിധ് (ഇന്ധനം) സ്വീകരിക്ക; ഇന്നുതന്നെ ഹവിഷിന്റെ ഭോജനത്തിനായി ദേവന്മാരെ ഇവിടെ—ഞങ്ങളുടെ കർമത്തിലേക്ക്—കൊണ്ടുവരിക.
Mantra 5
जुष्टो दमूना अतिथिर्दुरोण इमं नो यज्ञमुप याहि विद्वान् । विश्वा अग्ने अभियुजो विहत्या शत्रूयतामा भरा भोजनानि ॥
ഹേ അഗ്നേ, വാസസ്ഥാനത്തിൽ ഗൃഹസ്ഥനായി പ്രസന്നനായ, ജ്ഞാനിയായ അതിഥിയേ—ഈ നമ്മുടെ യജ്ഞത്തിലേക്ക് സമീപിച്ചു വരിക. വൈരഭാവത്തോടെ ഞങ്ങളെ അമർത്തുന്ന എല്ലാ ശത്രുക്കളെയും സംഹരിച്ച്, ഞങ്ങൾക്ക് ഭോജനാനി—പോഷണവും സമൃദ്ധിയും നൽകുന്ന അനുഭവങ്ങൾ—കൊണ്ടുവരിക.
Mantra 6
वधेन दस्युं प्र हि चातयस्व वयः कृण्वानस्तन्वे स्वायै । पिपर्षि यत्सहसस्पुत्र देवान्त्सो अग्ने पाहि नृतम वाजे अस्मान् ॥
ഹേ അഗ്നേ, നിന്റെ വധശക്തിയാൽ ദസ്യുവിനെ അകറ്റി തകർത്തുകളയുക; നമ്മുടെ സ്വന്തം തനുവിന്നായി വിശാലാവകാശവും സ്വതന്ത്രഗതിയും സൃഷ്ടിക്ക. സഹസിന്റെ പുത്രനേ, നീ ദേവന്മാരെ ധരിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട്, ഹേ അഗ്നേ, നൃതമ—മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ നേതാവേ—ബലത്തിന്റെ സമൃദ്ധിയിൽ ഞങ്ങളെ കാത്തുകൊള്ളുക.
Mantra 7
वयं ते अग्न उक्थैर्विधेम वयं हव्यैः पावक भद्रशोचे । अस्मे रयिं विश्ववारं समिन्वास्मे विश्वानि द्रविणानि धेहि ॥
ഹേ അഗ്നേ, ഞങ്ങൾ ഉക്ഥങ്ങളാൽ നിന്നെ സ്തുതിക്കുന്നു; ഹേ പാവക, ഭദ്രശോചേ, ഹവ്യങ്ങളാൽ ഞങ്ങൾ നിന്നെ സേവിക്കുന്നു. ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് സർവ്വവിധത്തിലും അഭിലഷണീയമായ റയിയെ വർദ്ധിപ്പിക്ക; ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് എല്ലാ ദ്രവിണാനി—സത്യത്തിന്റെ അന്തർധനങ്ങൾ—സ്ഥാപിക്ക.
Mantra 8
अस्माकमग्ने अध्वरं जुषस्व सहसः सूनो त्रिषधस्थ हव्यम् । वयं देवेषु सुकृतः स्याम शर्मणा नस्त्रिवरूथेन पाहि ॥
ഹേ അഗ്നേ, ഞങ്ങളുടെ അധ്വരം—യജ്ഞമാർഗം—നീ പ്രസാദത്തോടെ സ്വീകരിക്കേണമേ; ഹേ സഹസത്തിന്റെ പുത്രാ, ത്രിഷധസ്ഥ, ഈ ഹവ്യം സ്വീകരിക്ക. ദേവന്മാരിൽ ഞങ്ങൾ സുകൃതർ—സത്കർമ്മികൾ—ആകട്ടെ; നിന്റെ ശർമംകൊണ്ടും നിന്റെ ത്രിവരൂഥം—ത്രിവിധ ആശ്രയ-രക്ഷ—കൊണ്ടും ഞങ്ങളെ കാത്തരുളേണമേ.
Mantra 9
विश्वानि नो दुर्गहा जातवेदः सिन्धुं न नावा दुरिताति पर्षि । अग्ने अत्रिवन्नमसा गृणानोऽस्माकं बोध्यविता तनूनाम् ॥
ഹേ ജാതവേദസ്, ഞങ്ങളുടെ എല്ലാ ദുര്ഗഹ—കഠിന വഴികൾ—ഇൽ ദുരിതത്തിൽ നിന്നു ഞങ്ങളെ മറുകരയിലേക്കു കടത്തേണമേ; നാവ സിന്ധുവിനെ കടക്കുന്നതുപോലെ. ഹേ അഗ്നേ, അത്രിയെപ്പോലെ നമസ്കാരത്തോടെ പുകഴ്ത്തപ്പെടുന്നവനേ, ഞങ്ങളുടെ തനൂനാം—ദേഹധാരികളായ ജീവന്മാരുടെ—അവിതാവായി ജാഗരൂകനാകേണമേ.
Mantra 10
यस्त्वा हृदा कीरिणा मन्यमानोऽमर्त्यं मर्त्यो जोहवीमि । जातवेदो यशो अस्मासु धेहि प्रजाभिरग्ने अमृतत्वमश्याम् ॥
ഹൃദയത്താലും കീരിണാ—ഗാനവാണി—യാലും നിന്നെ അമർത്യനെന്നു കരുതി വിളിക്കുന്ന മർത്ത്യൻ, ആ മർത്ത്യനായ ഞാൻ നിന്നെ ആഹ്വാനിക്കുന്നു. ഹേ ജാതവേദസ്, ഞങ്ങളിലേക്കു യശസ്—കീർത്തിയും തേജസ്സും—സ്ഥാപിക്കേണമേ; ഹേ അഗ്നേ, പ്രജാഭിഃ—സന്തതിശക്തികളോടെ—ഞങ്ങൾ അമൃതത്വം പ്രാപിക്കട്ടെ.
Mantra 11
यस्मै त्वं सुकृते जातवेद उ लोकमग्ने कृणवः स्योनम् । अश्विनं स पुत्रिणं वीरवन्तं गोमन्तं रयिं नशते स्वस्ति ॥
ഹേ ജാതവേദസ് അഗ്നേ! സുകൃതം ചെയ്യുന്നവനുവേണ്ടി നീ ശ്യോനമായ (ക്ഷേമകരമായ) ലോക-സ്ഥാനം ഒരുക്കുന്നു; അവൻ സ്വസ്തിയിൽ അശ്വിന-ശക്തി (വേഗഗതി), പുത്രസമ്പത്ത്, വീരബലം, ഗോമന്തം (ഗോ-സമ്പത്ത്) എന്നും റയി (സമൃദ്ധി/ധനം) എന്നും പ്രാപിക്കുന്നു.
Agni is hailed with delight as vasupati and rājan in the sacrifices, the one through whom victory-energy is increased.
The hymn expands Agni’s role as purifier and receiver of praise and offerings, then turns to concrete petitions: prosperity (rayi), all riches (draviṇa), and overcoming mortal pressures and conflicts.
Agni as Jātavedas creates a “syona” (secure, pleasant) world-space for the doer of good, granting swift force, sons, heroism, cattle, and plenitude.
The praise settles into assurance: service through word and offering yields svasti and well-founded abundance under Agni’s guardianship.
tvām agne vasupatiṃ vasūnām
asme rayiṃ viśvavāraṃ sam inva
lokam agne kṛṇavaḥ syonam
It praises Agni as the ruling power of sacrifice and asks him to bring victory-energy (vāja), prosperity (rayi), and protection, so the worshipper can thrive with well-being (svasti).
“Vasupati” means “lord of treasures.” The hymn treats Agni as the power that governs and distributes riches—both material wealth and inner strength—through the sacrificial order.
It means a pleasant, secure “space” or “world-room.” The idea is that Agni establishes a safe and auspicious condition of life for the person who performs good actions and worships rightly.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.