Sukta 4
Sukta 5.4
Atri (Ātreya tradition) (traditional ascription for RV 5.4)
Trishtubh (probable; needs metrical verification)
ఆత్రేయ సంప్రదాయానికి చెందిన ఈ సూక్తం అగ్నిని స్తుతిస్తుంది—ఆయనను వసుపతి (ధనాధిపతి)గా, యజ్ఞంపై అధిపత్యం వహించే రాజశక్తిగా పేర్కొని, అధ్వరంలో ఆనందంతో ఆహ్వానిస్తుంది. ఇందులో అగ్ని వాజం (విజయశక్తి మరియు సమృద్ధి)ను మరింత ప్రబలింపజేయాలని, మానవ సంఘర్షణల మధ్య విజయాన్ని స్థిరపరచాలని, అలాగే ఉపాసకునిలో ‘సుఖద లోక-స్థానం’ (స్యోన లోక)తో పాటు విస్తారమైన శ్రేయస్సు—పుత్రులు, బలం, పశుసంపద, క్షేమం—స్థాపించాలని ప్రార్థిస్తుంది.
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
त्वामग्ने वसुपतिं वसूनामभि प्र मन्दे अध्वरेषु राजन् । त्वया वाजं वाजयन्तो जयेमाभि ष्याम पृत्सुतीर्मर्त्यानाम् ॥
అగ్నీ, వసువుల అధిపతీ, రాజా, అధ్వర యజ్ఞాలలో నేను ఆనందంతో నిన్ను ఆహ్వానిస్తున్నాను. నీ ద్వారా, వాజ (బలసంపద)ను వృద్ధి చేస్తూ మేము జయించుదుము; మానవుల యుద్ధపీడనాలలో మేము అధిజయులమగుదుము.
Mantra 4
जुषस्वाग्न इळया सजोषा यतमानो रश्मिभिः सूर्यस्य । जुषस्व नः समिधं जातवेद आ च देवान्हविरद्याय वक्षि ॥
అగ్నీ, ఇళాతో సమస్వరంగా స్వీకరించు—సూర్యుని రశ్ములతో యత్నిస్తూ. జాతవేదా, మా సమిధను స్వీకరించు; మరియు ఈ రోజు హవిర్భక్షణార్థం దేవతలను ఇక్కడికి, మా కర్మలోకి, తీసుకురా.
Mantra 5
जुष्टो दमूना अतिथिर्दुरोण इमं नो यज्ञमुप याहि विद्वान् । विश्वा अग्ने अभियुजो विहत्या शत्रूयतामा भरा भोजनानि ॥
హే అగ్నీ! గృహంలో స్థిరపడిన, ఆనందితుడైన, సమస్తం తెలిసిన అతిథిగా—ఈ మా యజ్ఞానికి సమీపంగా రా. శత్రుత్వంతో మాపై దాడి చేసే వారందరినీ సంహరించి, మాకు భోగ్యమైన అన్న-రసం, పోషణ, సమృద్ధులను తీసుకురా.
Mantra 6
वधेन दस्युं प्र हि चातयस्व वयः कृण्वानस्तन्वे स्वायै । पिपर्षि यत्सहसस्पुत्र देवान्त्सो अग्ने पाहि नृतम वाजे अस्मान् ॥
నీ వధశక్తితో దస్యువును—అంతరంలోనూ అడ్డంకిగా లేచేవానిని—బయటకు తోసి చూర్ణం చేయి; మా స్వీయ దేహధారణకు విశాల స్థలం, స్వేచ్ఛా గమనం కల్పించు. హే సహస్పుత్రా! నీవు దేవులను ధరిస్తావు గనుక, అందువల్ల హే అగ్నీ—నరశ్రేష్ఠ నాయకా—బలసమృద్ధిలో మమ్మల్ని రక్షించు.
Mantra 7
वयं ते अग्न उक्थैर्विधेम वयं हव्यैः पावक भद्रशोचे । अस्मे रयिं विश्ववारं समिन्वास्मे विश्वानि द्रविणानि धेहि ॥
హే అగ్నీ! ఉక్థాలతో మేము నిన్ను ఉపాసిస్తాము; హే పావకా, శుభజ్వాలాధరా! హవులతో మేము నిన్ను సేవిస్తాము. మాలో సర్వవాంఛనీయమైన రయిని వృద్ధి చేయి; మాలో సత్యానికి చెందిన సమస్త ద్రవిణాలను—అన్ని సంపదలను—స్థాపించు.
Mantra 8
अस्माकमग्ने अध्वरं जुषस्व सहसः सूनो त्रिषधस्थ हव्यम् । वयं देवेषु सुकृतः स्याम शर्मणा नस्त्रिवरूथेन पाहि ॥
హే అగ్నీ, మా అధ్వరాన్ని (యజ్ఞమార్గం) స్వీకరించు; హే సహసః-సూనో, త్రిషధస్థ (త్రిధామాసీనుడా), ఈ హవ్యాన్ని (హవిస్) గ్రహించు. దేవుల మధ్య మేము సుకృతులు (సత్కర్మకర్తలు) కావలెను; నీ శర్మం (శాంతి/ఆశ్రయం) తోను, నీ త్రివరూథం (త్రివిధ రక్షాకవచం) తోను మమ్మల్ని కాపాడు.
Mantra 9
विश्वानि नो दुर्गहा जातवेदः सिन्धुं न नावा दुरिताति पर्षि । अग्ने अत्रिवन्नमसा गृणानोऽस्माकं बोध्यविता तनूनाम् ॥
హే జాతవేదసా, మా అన్ని దుర్గహ (కఠిన) మార్గాలను—నావ సింధువును దాటించునట్లు—మమ్మల్ని దురితం (విపత్తు/పాపఫల దుఃఖం) దాటి చేర్చు. హే అగ్నీ, అత్రివలె నమస్కారంతో స్తుతింపబడుతూ, మా తనూనాం (దేహధారుల) అవితా (రక్షకుడు)గా జాగ్రత్తగా ఉండు/మేల్కొను.
Mantra 10
यस्त्वा हृदा कीरिणा मन्यमानोऽमर्त्यं मर्त्यो जोहवीमि । जातवेदो यशो अस्मासु धेहि प्रजाभिरग्ने अमृतत्वमश्याम् ॥
యే మర్త్యుడు హృదయంతోను కీరి (గానవాక్యంతో) నిన్ను అమర్త్యుడిగా భావించి పిలుస్తాడో—ఆ మర్త్యుని తరఫున నేను నిన్ను జోహవీమి (ఆహ్వానిస్తున్నాను). హే జాతవేదసా, మా లో యశస్ (కీర్తి/తేజస్సు) స్థాపించు; హే అగ్నీ, ప్రజాభిః (సంతతి-శక్తులతో) మేము అమృతత్వాన్ని పొందుదుము.
Mantra 11
यस्मै त्वं सुकृते जातवेद उ लोकमग्ने कृणवः स्योनम् । अश्विनं स पुत्रिणं वीरवन्तं गोमन्तं रयिं नशते स्वस्ति ॥
యారికోసం, హే జాతవేదస్ అగ్నీ, నీవు సుకృతుడు (పుణ్యకర్మచేసేవాడు) కాబట్టి సుఖదమైన, సురక్షితమైన లోక-ఆశ్రయాన్ని కల్పిస్తావో—అతడు స్వస్తిలో అశ్విన్-సమ వేగం, పుత్ర-సంపద, వీర-బలం, గో-సంపద మరియు రయి (సమృద్ధి)లను పొందుతాడు.
Inside Sukta 4
How it unfolds
- Where it opens
Agni is hailed with delight as vasupati and rājan in the sacrifices, the one through whom victory-energy is increased.
- Development
The hymn expands Agni’s role as purifier and receiver of praise and offerings, then turns to concrete petitions: prosperity (rayi), all riches (draviṇa), and overcoming mortal pressures and conflicts.
- Climax
Agni as Jātavedas creates a “syona” (secure, pleasant) world-space for the doer of good, granting swift force, sons, heroism, cattle, and plenitude.
- Where it settles
The praise settles into assurance: service through word and offering yields svasti and well-founded abundance under Agni’s guardianship.
The deity: Agni
- Cosmic functionHe mediates exchange between the earthly and the divine realms, kindles order (ṛta) through sacrifice, and transforms material offerings into subtle oblations that reach the gods.
- Inner significanceAgni signifies awakened will, aspiration, and the inner fire of discernment that purifies speech and intention; when kindled, it converts effort into clarity, strength, and auspicious progress.
The seer
- Atri (Ātreya)Ātreya (Atri-gotra) · One of the foremost Vedic seers, associated with luminous insight and the Ātreya hymn-cycle; later tradition remembers him among the Saptarṣi and as a paradigmatic brahmarṣi of sacrificial wisdom.
Famous verses
tvām agne vasupatiṃ vasūnām
asme rayiṃ viśvavāraṃ sam inva
lokam agne kṛṇavaḥ syonam
Attributes of the deity
- Vasupati (lord of riches)
- Rājan (kingly power in the rite)
- Pāvaka (purifier)
- Hotṛ/mediator of offerings
- Jātavedas (knower of all births)
- Bestower of rayi (prosperity) and vāja (victorious energy)
Also by this seer
- Rig Veda Mandala 5: many hymns are traditionally ascribed to the Ātreyas (Atri and his lineage)
- Later Vedic-Itihāsa-Purāṇic tradition: Atri counted among the Saptarṣi; father of Dattātreya in some later accounts
The rite, step by step
- Prepare and consecrate the altar/vedi; establish ritual purity and intention.
- Kindle/rekindle the āhavanīya fire; seat Agni as the royal priest of the adhvara.
- Recite the hymn as stuti while focusing on Agni as vasupati and pāvaka.
- Make āhutis (oblations) with the key petitions: vāja for victory, rayi for prosperity, and a “syona loka” (secure, pleasant space).
- Conclude with a final offering and silent assent (inner dedication), seeking svasti (well-being) for household and community.
Offerings
- Ghee (ājya)
- Samidh (kindling sticks)
- Grain/oblations (havis)
- Aromatic offerings where customary (e.g., resin/woods)
Frequently Asked Questions
It praises Agni as the ruling power of sacrifice and asks him to bring victory-energy (vāja), prosperity (rayi), and protection, so the worshipper can thrive with well-being (svasti).
“Vasupati” means “lord of treasures.” The hymn treats Agni as the power that governs and distributes riches—both material wealth and inner strength—through the sacrificial order.
It means a pleasant, secure “space” or “world-room.” The idea is that Agni establishes a safe and auspicious condition of life for the person who performs good actions and worships rightly.
Ask anything about Sukta 4 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
