Rig Veda Sukta 4
Mandala 5Sukta 49 Mantras

Sukta 4

Sukta 5.4

Rishi

Atri (Ātreya tradition) (traditional ascription for RV 5.4)

Devata

Agni

Chandas

Trishtubh (probable; needs metrical verification)

এই আত্রেয় পৰম্পৰাৰ সূক্তত অগ্নিক বসুপতি (ধন-সম্পদৰ অধিপতি) আৰু যজ্ঞৰ ওপৰত অধিষ্ঠিত ৰাজশক্তি হিচাপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে; অধ্বৰাত আনন্দেৰে তেওঁক আহ্বান কৰা হয়। সূক্তটোৱে অগ্নিক অনুৰোধ কৰে যাতে তেওঁ বাজ (বিজয়ী শক্তি আৰু প্ৰাচুৰ্য) তীব্ৰ কৰে, মানৱীয় সংঘাতসমূহৰ মাজত জয় নিশ্চিত কৰে, আৰু উপাসকৰ ভিতৰত ‘স্যোন লোক’ (সুখদ লোক-কক্ষ) সহ বিস্তৃত সমৃদ্ধি—পুত্ৰ, বল, গোধন, আৰু কল্যাণ—প্ৰতিষ্ঠা কৰে।

Mantras

Mantra 1

त्वामग्ने वसुपतिं वसूनामभि प्र मन्दे अध्वरेषु राजन् । त्वया वाजं वाजयन्तो जयेमाभि ष्याम पृत्सुतीर्मर्त्यानाम् ॥

হে অগ্নি, বসুধনৰ অধিপতি, হে ৰাজন—অধ্বৰসমূহত (যজ্ঞ-অৰ্পণত) মই আনন্দেৰে তোমাক আহ্বান কৰোঁ। তোমাৰ দ্বাৰাই, বাজ (বীৰ্য-সমৃদ্ধি) বৃদ্ধি কৰোঁতে, আমি জয় লাভ কৰোঁ; মৰ্ত্যসকলৰ পৃত্সুতী (যুদ্ধ-চাপ)সমূহত আমি জয়ী হওঁ।

Mantra 4

जुषस्वाग्न इळया सजोषा यतमानो रश्मिभिः सूर्यस्य । जुषस्व नः समिधं जातवेद आ च देवान्हविरद्याय वक्षि ॥

হে অগ্নি, ইळাৰ সৈতে একমত হৈ গ্ৰহণ কৰা—সূৰ্যৰ ৰশ্মিসমূহেৰে প্ৰচেষ্টা কৰা অৱস্থাত। হে জাতবেদ, আমাৰ সমিধা (কাঠ-অৰ্পণ) গ্ৰহণ কৰা; আৰু আজি হৱিৰ ভোজনৰ বাবে দেৱতাসকলক ইয়ালৈ, আমাৰ কৰ্মলৈ, আন।

Mantra 5

जुष्टो दमूना अतिथिर्दुरोण इमं नो यज्ञमुप याहि विद्वान् । विश्वा अग्ने अभियुजो विहत्या शत्रूयतामा भरा भोजनानि ॥

হে অগ্নি, গৃহত সন্তুষ্ট, দুৰোণত বাস কৰা জ্ঞানী অতিথি—আমাৰ এই যজ্ঞলৈ ওচৰ চাপি আহা। বৈৰিতাৰে যি সকলেই আমাক চেপি ধৰে, তেওঁলোকক সম্পূৰ্ণৰূপে দমন কৰি, আমাৰলৈ ভোজনানি—পোষণ আৰু পূৰ্ণতা—আনি দিয়া।

Mantra 6

वधेन दस्युं प्र हि चातयस्व वयः कृण्वानस्तन्वे स्वायै । पिपर्षि यत्सहसस्पुत्र देवान्त्सो अग्ने पाहि नृतम वाजे अस्मान् ॥

বধশক্তিৰে দস্যুক প্ৰহাৰ কৰি দূৰলৈ খেদি ভাঙি পেলোৱা; আমাৰ নিজৰ দেহধাৰী সত্তাৰ বাবে বিস্তৃত স্থান আৰু মুক্ত গতি সৃষ্টি কৰা। হে সহস্ৰৰ পুত্ৰ, যিহেতু তুমি দেৱতাসকলক ধৰি ৰাখা, সেয়ে হে অগ্নি, নৃতম—মানৱৰ শ্ৰেষ্ঠ নেতা—বলৰ পূৰ্ণতাত আমাক ৰক্ষা কৰা।

Mantra 7

वयं ते अग्न उक्थैर्विधेम वयं हव्यैः पावक भद्रशोचे । अस्मे रयिं विश्ववारं समिन्वास्मे विश्वानि द्रविणानि धेहि ॥

হে অগ্নি, আমি তোমাক উক্থেৰে সেৱা কৰোঁ; হে পাৱক, শুভশোচে, আমি হব্যেৰে তোমাক সেৱা কৰোঁ। আমাৰ ভিতৰত বিশ্ববাৰ ৰয়ি বৃদ্ধি কৰা; আমাৰ ভিতৰত সকলো দ্ৰৱিণ—সকলো অন্তৰ্নিহিত ধন—স্থাপন কৰা।

Mantra 8

अस्माकमग्ने अध्वरं जुषस्व सहसः सूनो त्रिषधस्थ हव्यम् । वयं देवेषु सुकृतः स्याम शर्मणा नस्त्रिवरूथेन पाहि ॥

হে অগ্নি, আমাৰ অধ্বৰ-যজ্ঞ গ্ৰহণ কৰা; হে সহস্ৰৰ পুত্ৰ, ত্ৰিষধস্থত অধিষ্ঠিত, এই হব্য গ্ৰহণ কৰা। দেৱলোকত আমি সুকৃতকাৰী হওঁ; তোমাৰ শর্মে, তোমাৰ ত্ৰিবৰূথ—তিনিধৰণৰ আশ্ৰয়-ৰক্ষাৰে—আমাক ৰক্ষা কৰা।

Mantra 9

विश्वानि नो दुर्गहा जातवेदः सिन्धुं न नावा दुरिताति पर्षि । अग्ने अत्रिवन्नमसा गृणानोऽस्माकं बोध्यविता तनूनाम् ॥

হে জাতবেদস, আমাৰ সকলো দুৰ্গম পথ-সংকট তুমি সিন্ধু পাৰ কৰা নাওঁৰ দৰে দুঃখ-দুৰিতাৰ ওপাৰলৈ পাৰ কৰাই দিয়া। হে অগ্নি, অত্রিৰ দৰে নমস্কাৰে স্তৱ কৰা আমি—আমাৰ তনূসমূহৰ অৱিতা হৈ তুমি জাগ্ৰত হওঁ।

Mantra 10

यस्त्वा हृदा कीरिणा मन्यमानोऽमर्त्यं मर्त्यो जोहवीमि । जातवेदो यशो अस्मासु धेहि प्रजाभिरग्ने अमृतत्वमश्याम् ॥

যি মৰ্ত্য, হৃদয়ে আৰু কীৰ্তন-শব্দে তোমাক অমৰ বুলি মানি আহ্বান কৰে, সেই মই তোমাক জোহৱি কৰোঁ। হে জাতবেদস, আমাৰ ভিতৰত যশ স্থাপন কৰা; হে অগ্নি, প্ৰজাশক্তিসমূহৰ সৈতে আমি অমৃতত্ব লাভ কৰোঁ।

Mantra 11

यस्मै त्वं सुकृते जातवेद उ लोकमग्ने कृणवः स्योनम् । अश्विनं स पुत्रिणं वीरवन्तं गोमन्तं रयिं नशते स्वस्ति ॥

যাৰ বাবে তুমি, হে জাতৱেদস অগ্নি, সুকৃতকাৰীৰ নিমিত্তে সুখময়, আশ্ৰয়দায়ক লোক-আবাস গঢ়ি দিয়া—সেই জনে স্বস্তিত অশ্বিন-শক্তি, পুত্ৰ-সমৃদ্ধি, বীৰত্ব-সম্বল, গোমৎ (গাই-সমৃদ্ধ) ৰয়ি আৰু ৰয়ি—অস্তিত্বৰ পূৰ্ণতা—লাভ কৰে।

Frequently Asked Questions

It praises Agni as the ruling power of sacrifice and asks him to bring victory-energy (vāja), prosperity (rayi), and protection, so the worshipper can thrive with well-being (svasti).

“Vasupati” means “lord of treasures.” The hymn treats Agni as the power that governs and distributes riches—both material wealth and inner strength—through the sacrificial order.

It means a pleasant, secure “space” or “world-room.” The idea is that Agni establishes a safe and auspicious condition of life for the person who performs good actions and worships rightly.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App